Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa giao lưu tiếp biến văn hoá chính trị pháp lý ở việt nam thời kì pháp thuộc

Tài liệu nghiên cứu Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa giao lưu tiếp biến văn hoá chính trị pháp lý ở việt nam thời kì, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Trần Hồng Nhung
• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật Hành chính - Nhà nước
• Đề tài: Giao lưu, tiếp biến văn hóa chính trị - pháp lý ở Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc
• Loại tài liệu: Kỷ yếu hội thảo khoa học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ GIAO LƯU, TIẾP BIẾN VĂN HÓA CHÍNH TRỊ - PHÁP LÝ Ở VIỆT NAM THỜI KỲ PHÁP THUỘC (1884-1945)
• 1.1. Khái quát về giao lưu, tiếp biến văn hóa chính trị - pháp lý trước thời kỳ Pháp thuộc
• 1.2. Giao lưu với văn hóa phương Tây
• 1.3. Giao lưu, tiếp biến văn hóa chính trị - pháp lý thời kỳ Pháp thuộc (1884-1945)
• 1.3.1. Bối cảnh lịch sử thời kỳ Pháp thuộc và những nguyên nhân dẫn đến sự giao lưu tiếp biến văn hóa chính trị - pháp lý
• 1.3.2. Sự kết hợp yếu tố tư sản và phong kiến trong nhà nước Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc (1884-1945)
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kỷ yếu hội thảo khoa học

Kỷ yếu hội thảo khoa học là tài liệu tổng hợp các bài nghiên cứu, thảo luận về giao lưu tiếp biến văn hóa, chính trị, và pháp lý Việt Nam thời Pháp thuộc. Tài liệu này được thực hiện bởi Trường Đại học Luật Hà Nội, tập trung vào các vấn đề lịch sử, văn hóa, và pháp luật trong giai đoạn 1884-1945. Hội thảo khoa học đã thu hút sự tham gia của nhiều học giả, nhà nghiên cứu, nhằm phân tích sâu sắc quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa giữa Việt Nam và Pháp.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa

Mục tiêu chính của Kỷ yếu hội thảo khoa học là làm rõ quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa và ảnh hưởng của nó đến chính trị và pháp lý Việt Nam thời Pháp thuộc. Tài liệu này không chỉ cung cấp cái nhìn toàn diện về lịch sử mà còn đưa ra những bài học kinh nghiệm cho việc xây dựng và phát triển hệ thống pháp luật hiện đại. Hội thảo khoa học cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu lịch sử trong bối cảnh toàn cầu hóa.

1.2. Cấu trúc và nội dung

Kỷ yếu hội thảo khoa học được chia thành nhiều phần, mỗi phần tập trung vào một khía cạnh cụ thể của giao lưu tiếp biến văn hóa, chính trị, và pháp lý. Các bài nghiên cứu bao gồm phân tích về hệ thống tư pháp, tổ chức chính quyền, và ảnh hưởng của văn hóa Pháp đến Việt Nam. Hội thảo khoa học cũng đề cập đến các chính sách thời Pháp thuộc và sự kết hợp giữa pháp luật truyền thống và hiện đại.

II. Giao lưu tiếp biến văn hóa thời Pháp thuộc

Quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa giữa Việt Nam và Pháp trong thời kỳ thuộc địa đã tạo ra những thay đổi sâu sắc trong đời sống văn hóa, chính trị, và pháp lý của Việt Nam. Văn hóa Việt Nam đã tiếp thu nhiều yếu tố từ văn hóa Pháp, đồng thời vẫn giữ được bản sắc dân tộc. Thời Pháp thuộc là giai đoạn mà sự giao thoa văn hóa Đông-Tây diễn ra mạnh mẽ, tạo nên những chuyển biến quan trọng trong lịch sử Việt Nam.

2.1. Ảnh hưởng của văn hóa Pháp

Văn hóa Pháp đã ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Việt Nam thông qua các hình thức như giáo dục, nghệ thuật, và pháp luật. Sự du nhập của tư tưởng dân chủ và pháp quyền từ Pháp đã thúc đẩy quá trình hiện đại hóa hệ thống pháp lý Việt Nam. Thời Pháp thuộc cũng chứng kiến sự ra đời của nhiều thiết chế pháp luật mới, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại.

2.2. Sự kết hợp văn hóa Đông Tây

Quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa đã tạo ra sự kết hợp độc đáo giữa văn hóa Đông Á và văn hóa phương Tây. Văn hóa Việt Nam đã tiếp thu những yếu tố tiến bộ từ Pháp, đồng thời vẫn duy trì được các giá trị truyền thống. Sự kết hợp này không chỉ thể hiện trong đời sống văn hóa mà còn trong các chính sách và hệ thống pháp luật thời kỳ này.

III. Chính trị và pháp lý thời Pháp thuộc

Chính trị Việt Nam và pháp lý Việt Nam thời Pháp thuộc đã trải qua nhiều thay đổi lớn, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ chính sách cai trị của thực dân Pháp. Thời Pháp thuộc là giai đoạn mà hệ thống pháp luật Việt Nam được hiện đại hóa, đồng thời vẫn giữ lại nhiều yếu tố truyền thống. Chính sách thời Pháp thuộc đã tạo ra sự kết hợp giữa yếu tố tư sản và phong kiến, tạo nên một hệ thống pháp luật độc đáo.

3.1. Hệ thống pháp luật thời Pháp thuộc

Pháp luật thời Pháp thuộc là sự kết hợp giữa pháp lý phương Tây và pháp lý truyền thống Việt Nam. Hệ thống tư pháp và tố tụng được cải cách theo mô hình của Pháp, đồng thời vẫn giữ lại các yếu tố phong kiến. Thời Pháp thuộc cũng chứng kiến sự ra đời của nhiều bộ luật mới, như Dân luật Bắc Kỳ, kết hợp giữa pháp lý Đông và Tây.

3.2. Chính sách cai trị của Pháp

Chính sách thời Pháp thuộc của Pháp tập trung vào việc chia để trị và áp dụng các biện pháp cai trị phù hợp với từng vùng miền. Thời Pháp thuộc cũng chứng kiến sự tồn tại song song của hai hệ thống chính quyền: chính quyền Pháp và chính quyền Nam triều. Sự kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại trong chính sách cai trị đã tạo nên một hệ thống pháp luật phức tạp nhưng hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHAP LUẬT HANH CHÍNH - NHÀ N¯ỚC GIAO L¯U, TIẾP BIEN VAN HOÁ CHÍNH TRI - PHAP LY Ở VIET NAM THỜI KÌ PHÁP THUỘC Hà Nội, 29/9/2021 CHUONG TRÌNH HOI THẢO KHOA HỌC CAP KHOA “Giao l°u, tiếp biến van hóa chính tri- pháp ly ở Việt Nam thoi kì Pháp thuộc” Hà Nội ngày 29 thang 9 nm 2021 Thời gian Nội dung Thực hiện §h00-§hl5 | Dang ky ạibiểu Ban Tổ chức 8h15—8h25 | Giới thiệu ại biểu Ban Tổ chức 8h25-8h30 | Phátbiêu khai mạc Hội thao Tr°ởng Ban t6 chức Phiên I x St `". Trần Hồng Nhung Tông quan về giao l°u, tiêp biên vn hoá chính tn - ` ne HÀ 8h30 - 8h40 pháp ly thời kì Pháp thuộc (1884-1945) Kiva PL Hành chính — Nha Ạ HS dee calc! cỗ SURE. 1 | ThS, ậu Công Hiệp Sh40-gh50 | Pháp Sự uthuộc nhập tur t°ởng dân chủ vào Viet Nam thời kỳ |) x ; „PL, Hành chính — Nhà n°ớc ¬. ke ¬ OR LAL TS.

Truong Thi Bich Hanh Sh50 —9h00 ttt aekam boi cảnh chính trị, xã hội ở Nam Th°ờng Dai học KHXH&NV — TÔ ại học Quốc gia Ha Nội 9h00— 10h00 Thảo luận 10h00— 10h20 Nhi giải lao Phiên H eo Ắ we 1z 4 a. Trần Thị Hoa 1020 10m0 | pháp Dat lust Bec KF sự kếchẹp giữa pháp ty AONE và | Fo lý ph°¡ng Tây : PE. Hint chin — Nhà nuoc ThS. Dang Ngoc Ha 10h30 — 10h40 Hoàng Việt Trung kì hộ luật và sự giao thoa vn hóa | Viện Viét Nam hoc va Khoa hoc pháp luật d°ới thoi Pháp thuộc phat triển, ại học Quốc gia Ha Nội 10h40- 10050 | HỆ thông t° pháp tô tụng Việt Nam thời thuộc Pháp | TS.

Hà Thị Lan Ph°¡ng (1884-1945) Khoa PL Hanh chinh—NN 10h50— 11h30 Thao luan 11h30-11h35 | Phat biéu két thiic Hội thao Tr°ởng Ban tô chức PHÒNG QLKH&TSTC LANH ẠO DON VỊ (Ký và ghi rõ họ tên) (Ký và ghi rõ họ tên) MỤC LỤC KỶ YÊU HỘI THẢO GIAO L¯U, TIẾP BIEN VN HOÁ CHÍNH TRI - PHÁP LY Ở VIỆT NAM THỜI KỲ PHÁP THUỘC Hà Nội, ngày 29 tháng 09 nm 2021 STT Tên báo cáo Trang 1 | Tổng quan về giao l°u, tiếp biến vn hóa chính trị- pháp lí thời kì Pháp thuộc (1884-1945) TS. Tran Hong Nhung Khoa PL Hanh chính — Nhà n°ớc 2 | Sự giao l°u, tiếp biến trong tô chức chính quyền ở Việt Nam thời Pháp thuộc — Những kinh nghiệm cho tô chức bộ máy nhà n°ớc ở nhà n°ớc ta hiện nay ThS. Nguyễn Thị Hong Thuy '6 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 3 | Dia vị pháp lý của nguyên thủ quốc gia trong nhà n°ớc Việt Nam thời kì Pháp thuộc ThS. Nguyễn Thị Quỳnh Trang 3! Khoa PL Hanh chính — Nhà n°ớc 4 | Hệ thống t° pháp tố tụng Việt Nam thời Pháp thuộc (1884-1945) TS.

Hà Thị Lan Ph°¡ng | 39 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 5 | Hệ thống toà án thời kì Pháp thuộc và sự ảnh h°ởng ến hệ thống toà án ở Việt Nam hiện nay ThS. Nguyễn Thị Quang ức 3 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 6_ | Sự du nhập t° t°ởng dân chủ vào Việt Nam thời Pháp thuộc ThS. ậu Công Hiép| 66 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 7 | ảng Lập hiến trong bối cảnh chính trị, xã hội Nam Ky thời thuộc ịa 1S. Tr°¡ng Thị Bích Hạnh 78 Truong ại học Khoa hoc Xã hội và Nhân vn, DHOGHN 8 | C¡ chế quản lý ất ai ô thị ở Việt Nam thời kì Pháp thuộc qua tai liệu l°u trữ.

Nguyên Thi Binh 72 Khoa Lịch su, Tr°ờng Dai học Khoa hoc xã hội va Nhân vn 9| Giao l°u vn hoá pháp luật Việt Nam thời kì Pháp thuộc thông qua các hình thức vn bản pháp luật. Trần Thị Hoa| 102 ThS. Nguyễn Thi Khánh Huyền Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 10 | H°¡ng °ớc cải l°¡ng và việc quản lý làng xã ng°ời Việt của chính quyền thực dân Pháp ở Việt Nam TS. ịnh Vn Viễn |“ Tr°ởng ại học Hoa L° 11 | “Dân luật Bắc Ky” sự kết hợp giữa pháp lý A ông và pháp lý ph°¡ng Tây.

Tran Thị Hoa| 124 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 12 | Hoàng Việt Trung kỳ hộ luật và sự giao thoa vn hoá pháp luật d°ới thời Pháp thuộc ThS. ặng Ngoc Ha a Viện Việt Nam học va Khoa hoc phát triển, ại học Quốc gia Hà Nội 13_ | Sự kết hợp yếu tố t° sản và phong kiến trong chế ịnh hôn nhân và gia ình qua Hoàng Việt Trung kì hộ luật. Phạm Thị Thu Hién 3 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc 14 | Chế ịnh thừa kế trong bộ Dân luật Bắc kỳ 1931. Nguyễn Thị Khánh Huyền | 164 Khoa PL Hành chính — Nhà n°ớc TO BỘ MON LICH SỬ NHÀ N¯ỚC VÀ PHÁP LUẬT KHOA PHAP LUẬT HANH CHÍNH - NHÀ N¯ỚC Trân trọng Cảm ¡n! TONG QUAN VE GIAO L¯U, TIẾP BIEN VAN HÓA CHÍNH TRỊ- PHÁP LY O VIET NAM THOI Ki PHAP THUOC (1884-1945) TS.

Tran Hong Nhung Khoa PL Hành chinh- Nha n°ớc Tr°ờng Dai học Luật Ha Nội Tóm tắt: Bài viết trên c¡ cở luận bàn về khái niệm giao l°u tiếp biến vn hóa chỉ ra những biểu hiện cụ thé của quá trình giao l°u, tiếp biến vn hóa trên khía cạnh chính trị- pháp lí ở Việt Nam thời kì Pháp thuộc. Trong h¡n 80 nm, vn hóa ph°¡ng Tay nói chung và van hóa chính trị- pháp lí ph°¡ng Tay nói riêng ã có sự ảnh h°ởng mạnh mẽ ến vn hóa Việt Nam °a ến những chuyển biến toàn diện trên nhiều l)nh vực. Những chuyền biến về nhà n°ớc và pháp luật thời kì này ặt nền tảng cho những b°ớc phát triển của nhà n°ớc và pháp luật Việt Nam trong các giai oạn tiếp theo. Từ khóa: Giao l°u, tiếp biến vn hóa chính trị- pháp lý; thời kì Pháp thuộc Giao l°u và tiếp biến vn hóa là một quy luật trong sự vận ộng và phát triển vn hóa của các dân tộc.

Hiện t°ợng này xảy ra khi những nhóm ng°ời có vn hóa khác nhau giao l°u, tiếp xúc với nhau tạo nên sự tiếp thu, biến ổi những yếu tố vn hóa du nhập từ bên ngoài thành những yếu tố vn hóa tộc ng°ời. Giao l°u vn hóa tạo nên sự dung hop, tổng hợp và tích hợp vn hóa ở các cộng ồng. Ở ó có sự kết hợp giữa các yếu tố nội sinh với yếu tố ngoại sinh tạo nên sự phát triển vn hóa phong phú, a dạng và tiễn bộ h¡n. Chính nhờ sự giao l°u vn hóa mà các nền vn hóa và các tộc ng°ời mới có thêm các nguồn lực ngoại sinh dé tự iều chỉnh, cách tân, phát triển.

Nếu tồn tại biệt lập, không giao l°u vn hóa với bên ngoài, các nền vn hóa và các tộc ng°ời chng những không thé phát triển mà còn có nguy c¡ suy thoái, vì các iều kiện ịa ly tự nhiên của vùng c° trú tất yếu sẽ biến ôi, suy thoái sau một thời gian dai bị con ng°ời khai thác. ó là tác dụng tích cực của sự giao l°u vn hóa. Tuy nhiên, sự giao l°u và tiếp biến vn hóa cing có mặt tiêu cực của nó. Vì có tác ộng làm biến ổi vn hóa tộc ng°ời, nên ở mức ộ cao nhất, sự giao l°u va tiép biến vn hóa cing có thé dẫn tới sự ồng hóa vn hóa, làm tiêu vong nên van hóa của tộc ng°ời.

Nguy c¡ này ặc biệt rõ ràng khi những yếu tô vn hóa mới du nhập i cùng với chủ nhân của chúng là một số l°ợng i dân áp ảo, có tiềm lực vn hóa, kinh tế và quân sự mạnh. Khi ó, sự giao l°u và tiếp bién vn hóa c°ỡng bức ối với nền vn hóa và các tộc ng°ời chủ thể vn hóa bản ịa là khó tránh. Vì vậy, ể có thể giao l°u tiếp biên vn hóa mà không bị diệt vong vn hóa, các nên vn hóa và các tộc ng°ời cân phải có sức mạnh vn hóa nội tại, ồng thời phải có khả nng chọn lọc, chuyên hóa những yếu tố vn hóa mới du nhập dé bồi bổ cho sức mạnh vn hóa nội tại của mình. Quá trình giao l°u tiếp biến vn hóa th°ờng diễn ra theo hai hình thức: Hình thức tự nguyện: Thông qua các hoạt ộng nh° buôn bán, du lịch, hôn nhân.

qua ó các giá trị vn hóa °ợc trao ối trên tinh thần tự nguyện. Hình thức c°ỡng bức: th°ờng gắn liền với các cuộc chiến tranh xâm l°ợc, thôn tính ất ai và ồng hóa vn hóa của một quốc gia này ối với một quốc gia khác. Tuy nhiên, trên thực tế, sự phân ịnh giữa các hình thức này nhiều khi không thuần nhất. Có khi trong cái vỏ bọc tự nguyện lại có những yếu tố mang tính áp ặt, c°ỡng bức.

Hoặc trong quá trình bị c°ỡng bức vn hóa, vẫn có những yếu tố tiếp nhận mang tính tự nguyện. Trong quá trình phát triển của lịch sử dân tộc, trên ph°¡ng diện vn hóa nói chung và ph°¡ng diện vn hóa chính tri- pháp lí nói riêng, Việt Nam ã có những cuộc tiếp xúc và giao l°u với các nền vn hóa ph°¡ng ông và ph°¡ng Tây bằng những con °ờng và hình thức khác nhau. Cùng với sự hình thành các yếu tố vn hóa bản ịa, giao l°u và tiếp biến với vn hóa ông - Tây ã trở thành ộng lực to lớn cho sự biến ổi, phát triển và làm nên những sắc thái riêng của nền vn hóa chính trị- pháp lí Việt Nam. Khái quát về giao l°u, tiếp biến vn hóa chính trị- pháp lí tr°ớc thời kì Pháp thuộc.

Việt Nam về ịa lý thuộc khu vực ông Nam A. Về ph°¡ng diện ịa - vn hoá, thời tiền sử và s¡ sử, Việt Nam thuộc c¡ tầng vn hoá ông Nam Á bản ịa với ặc tr°ng kinh tế lúa n°ớc và kết cau xóm làng mang ậm tinh cộng ồng; với những nghi lễ phon thực; với tín ng°ỡng vật linh, thờ cing nữ than; với tập quán tôn trọng phụ nữ trong gia ình và xã hội; với kết cấu gia ình nhỏ t°¡ng ối bình ng và cởi mở. Khoảng nửa cuối thiên kỉ I TCN, nhà n°ớc ầu tiên ở Việt Nam ra ời sớm trên nền tảng chế ộ t° hữu chậm phát triển và sự phân hoá xã hội ch°a sâu sắc do yêu cầu của công cuộc trị thuỷ - thuỷ lợi và chống ngoại xâm. ó là một nhà n°ớc và pháp luật s¡ khai còn ậm tàn d° truyền thống của xã hội thị tộc bộ lạc.

Ngay sau ó, từ cuối thé ki II TCN ến nm 938, cộng ồng c° dân Việt bị phong kiến Trung Quốc thống trị hầu nh° liên tục trong h¡n m°ời thế kỉ.