BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BẢO DAM QUYEN CON NGƯỜI TRONG BOI CANH ĐẠI DỊCH COVID-19 - KINH NGHIEM QUOC TE VA VIỆT NAM Hà Nội, Ngày 24 tháng 11 năm 2021 BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BAO DAM QUYEN CON NGƯỜI TRONG BOI CANH DAI DICH COVID-19 - KINH NGHIEM QUOC TE VÀ VIỆT NAM (Các bài đăng trong ky yếu đều được phản biện độc lập) Hà Nội, Ngày 24 tháng 11 năm 2021 MỤC LỤC Trang Đảm bảo quyền con người trong đại dịch covid-19: Pháp luật quốc tế và nghĩa vụ của các quốc gia TS. Mạc Thị Hoài Thương ThS. Lã Minh Trang Trường Đại học Luật Hà Nội Vai trò của Liên hợp quốc trong thúc đây và bảo vệ quyền con người 15 trong bối cảnh đại dịch Covid-19 và sự tham gia của Việt Nam 1S. Nguyễn Hải Lưu Vụ Các Tổ chức quốc tế, Bộ Ngoại giao Nguyên tắc bình đăng, không phân biệt đối xử trong luật nhân quyền ZT quốc tế và những vấn đề đặt ra trong bối cảnh đại dịch Covid-19 TS.
Chu Mạnh Hùng Trường Đại học Luật Hà Nội Kinh nghiệm quốc tế về dam bảo quyền con người trong bối cảnh đại 37 dịch Covid-19 Tran Chí Thành Đại sứ quán Việt Nam tại Canada ThS. Ngô Thi Trang Hoc vién Ngoai giao Quyền sở hữu trí tuệ đối với vaccine và sức khoẻ cộng đồng trong bối 57 cảnh dịch bệnh Covid-19 TS. Nguyễn Thái Mai TS. Lê Thị Bich Thúy Truong Đại học Luật Ha Nội Đảm bảo quyền về việc làm trong bối cảnh Covid-19 - Một số vẫn đề 77 pháp lý và thực tiễn tại Việt Nam Nguyễn Thị Quỳnh Giang Viện Đào tạo quốc tế, Tiruong Đại học Hoa Bình Quyền và nghĩa vụ của người bị nhiễm Covid-19 — Một số van đề pháp 89 lý và thực tiễn tại Việt Nam TS.
Nguyễn Toàn Thang ThS. Tran Thi Thu Thuy Truong Đại học Luật Ha Nội Bao đảm quyên an sinh xã hội trong bối cảnh đại dich Covid-19 104 PGS.TS Tran Thị Thúy Lâm Truong Dai hoc Luật Ha Nội Quyền tự do di lai va cu trú — Pháp luật quốc tế và thực tiễn của Việt 114 Nam trong bối cảnh đại địch Covid — 19 PGS. Nguyễn Thị Thuận ThS. Hà Thanh Hoa Truong Dai học Luật Ha Nội 10.
Bao đảm quyền tiếp cận thông tin và tự do ngôn luận trong bối cảnh 128 đại dịch Covid-19 tại Việt Nam - Một số van đề pháp lý và thực tiễn TS. Lê Thị Anh Dao ThS. Phạm Thị Bac Hà Trưởng Đại học Luật Hà Nội 11. Bảo đảm quyền giáo dục trong bối cảnh đại dịch Covid-19 tại Việt 130 Nam: Thực trạng và giải pháp TS.
Mai Thị Mai ThS. Nguyễn Quang Huy Trường Đại học Luật Hà Nội 12. Bảo đảm quyền của trẻ em trong đại dịch Covid-19 - Một số vấn đề 157 pháp lý và thực tiễn CVCC. Vii Ngọc Bình Viện Dân số, Gia đình và Trẻ em 13.
Đại dịch Covid-19 và những van đề đặt ra đối với việc thực thi pháp 170 luật về bình dang giới TS. Bùi Thị Mừng Trường Đại học Luật Hà Nội 14. Bao đảm quyền con người trong tinh trạng khan cấp dudi góc độ quốc tế và thực tiễn Việt Nam PGS. Hoàng Văn Nghĩa Hoc viện Chính trị quốc gia Hỗ Chí Minh TS.
Mac Thị Hoài Thương Trường Đại học Luật Hà Nội DAM BẢO QUYEN CON NGƯỜI TRONG DAI DỊCH COVID-19: PHÁP LUẬT QUOC TE VÀ NGHĨA VỤ CUA CÁC QUOC GIA TS. Mac Thị Hoài Thương" ThS. Lã Minh Trang` Tóm tat: Đại dich Covid-19 (SARS-CoV-2) đã và đang diễn biến phức tap ở hau hết các quốc gia trên thé giới. Bệnh dịch không chỉ cướp di sinh mệnh va ảnh hưởng đến sức khoẻ của hàng chục triệu người mà đã gây nên nhiều tác động tiêu cực đến đời sống và quyên cơ bản của mọi cá nhân, cộng đồng trên toàn thé giới, đáng kể là tinh trạng suy thoái kinh tế, gia tăng kỳ thị, bất bình dang, đói nghèo, mat việc làm.
Dé hạn chế sự lây lan của dịch bệnh các quốc gia đã áp dụng nhiễu biện pháp như: cảnh báo, hạn chế di lai, cách ly y tế và đóng cửa biên giới. Các biện pháp này mặc dù hạn chế được sự lây lan của dịch bệnh tuy nhiên, cũng chính những biện pháp này lại ảnh hưởng tiêu cực tới các quyên tự do của con người như quyên tự do đi lại, quyên tự do lựa chọn cơ sở kham chữa bệnh. Tham luận tập trung phan tích các nghĩa vụ của quốc gia nhằm bảo đảm quyên con người trước tác động của đại dịch theo quy định của pháp luật quốc tế và vấn hiện các nghĩa vụ này của các nước. Từ khóa: Nghia vụ, Covid-19, quốc gia, quyên con người,.
Khái quát về nghĩa vụ quốc gia bảo đảm quyền con người trong bối cảnh đại dịch Covid-19 Theo số liệu thống kê đến 30/10 tổng số ca mac bệnh viêm đường hô hấp cấp (COVID-19) trên toàn cầu là 246.329 người tử vong trên hơn 100 quốc gia trên tất cả các lục địa có người sinh sống'. WHO đã tuyên bố dịch bệnh Covid 19 là một đại dich’. Dai dịch Covid-19 đã anh hưởng nghiêm trọng đến quyền con người ở tất cả các quốc gia trên thé giới, trong đó có Việt Nam. Dai dich COVID-19 không chỉ cướp đi sinh mệnh và ảnh hưởng đến sức khoẻ của hàng chục triệu người mà đã gây nên nhiều tác động tiêu cực đến đời sống và quyền cơ bản của mọi cá nhân, cộng đồng trên toàn thế giới, đáng ké là tình trạng suy thoái kinh tế, gia tăng kỳ thị, bất bình đăng, đói nghèo, mất việc làm.
Thêm vào đó, các biện pháp nhằm hạn chế sự lây lan của dịch bệnh như hạn chế đi lại, cách ly y tế. cũng trực tiếp hoặc gián tiếp ảnh hưởng tiêu cực tới các quyền tự do của con người. Đại dịch Covid 19 với những tác động tiêu cực tới quyền con người, có thé được xem như một phép thử dé "Khoa Pháp luật quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội TM Khoa Pháp luật quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội ' https://covid19.vn/aacovid-19-toi-6h-ngay-30-10-the-gioi-vuot-5-trieu-ca-tu-vong-fda-my-phe-chuan-tiem- vaccine-pfizer-cho-tre-tu-5-1 1-tuoi- htm truy cập ngày 30/10/2021 ? WHO, WHO characterizes COVID-19 as a pandemic, 11 March 2020, www.int/emergencie s/diseases /novel-coronavirus-201 9/events-as-theyhappen đánh giá việc mức độ đáp ứng thực hiện các nghĩa vụ quốc gia về quyền con người. Dưới góc độ pháp luật quốc tế, nghĩa vụ quốc gia trong bảo đảm thúc đây quyền con người có thé được xác định dựa trên nhiều các văn kiện pháp lý quốc tế gồm Tuyên ngôn nhân quyền, các điều ước quốc tế, khuyến nghị, nguyên tắc, hướng dan.
do Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế thông qua; Những bình luận, khuyến nghị chung (với mọi quốc gia) và những kết luận khuyến nghị (với những quốc gia cụ thể) do ủy ban giám sát các công ước quốc tế về quyền con người đưa ra trong quá trình xem xét báo cáo của các quốc gia. Trong đó không thé không nhắc tới Bộ luật nhân quyền cũng như hệ thống các điều ước quốc tế cốt lõi khác về quyền con người như: ông ước về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, 1979; Công ước chống tra tan và các hình thức trừng phạt và đối xử tàn bạo, vô nhân đạo hay hạ nhục khác, 1984; Công ước về quyền trẻ em, 1989. Nhìn chung, các nghĩa vụ của quốc gia trong bảo đảm quyền con người bao gồm:” nghĩa vu tôn trọng (obligation to respect), nghĩa vụ bảo vệ (obligation to protect) và nghĩa vụ thực hiện (obligation to fulfil)°. Ngoai ba nghia vu chinh kê trên, trước tác động của dịch bệnh, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm như dai dịch Covid-19 thì nghĩa vụ hợp tác giữa các quốc gia cũng là một trong các nghĩa vụ quan trọng đảm bảo cho việc ngăn chặn sự lây lan của vi rút cũng như hạn chế thiệt hại do dịch bệnh gây ra.
De Ap dung mọi biện pháp có thé nhằm bảo dam quyền sống, quyền cham sóc sức khoẻ của người dân là nghĩa vụ ưu tiên của quốc gia trước tác động của đại dịch Covid-19 Nghĩa vụ thực hiện (obligation to fulfil) đòi hỏi các quốc gia phải có những biện pháp nhằm hỗ trợ công dân trong việc thực hiện các quyền con người. Dịch COVID- 19 ảnh hưởng đến việc thụ hưởng tat cả các quyền con người cơ bản, tuy nhiên, quyền chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất là quyền về sức khoẻ. Chính vì vậy, các nỗ lực nhằm phòng, chống lại dịch COVID-19 của các quốc gia hiện nay chính là để bảo đảm quyền sống, đặc biệt là quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cho con người. Chính vì vậy, nghĩa vụ tiên quyết nhằm phòng, chống lại dịch COVID-19 của các quốc gia hiện nay chính là để bảo đảm quyền sông, đặc biệt là quyền được bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ cho con người.
> Bộ luật Nhân quyền quốc tế (tiếng Anh: International Bill of Human Rights) là tên gọi chung cho bộ ba van kiện nhân quyền quéc tế do Liên Hợp Quốc soạn bao gồm Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền (thông qua năm 1948), Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị (1966) với hai nghị định thư đính kèm và Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa. * Khoa Luật Dai học Quốc gia Hà Nội, Giáo trình Lý luận và pháp luật về quyền con người, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội (2009) tr 70 ” Để cung cấp hướng dẫn cụ thể cho các quốc gia về nguyên tắc, điều kiện thực hiện hạn chế quyền hay tạm rút lui nghĩa vụ thực hiện quyền của nhà nước, Hội đồng kinh tế và xã hội Liên hợp quốc đã thông qua Nguyên tắc Siracusa (1984) Quyền về chăm sóc sức khoẻ có mối liên hệ với quyền được có mức sống thích đáng nêu ở Điều 25 Tuyên ngôn quốc tế về quyền con người năm 1948 (UDHR)’, theo đó, mọi người có quyền được hưởng một mức sống thích đáng, đủ để bảo đảm sức khỏe và phúc lợi của bản thân và gia đình, về các khía cạnh ăn, mặc, ở, chăm sóc y té và các dịch vu xã hội cần thiết. Quy định của Điều 25 UDHR sau đó được cụ thé hóa trong Công ước Quốc tế về các Quyền Kinh tế, Xã hội và Văn hóa năm 1966 (ICESCR) (điều 7, 11, 12)”, Công ước về Xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW) (điều 10, 12, 14)Ÿ, Công ước về quyền trẻ em năm 1989 (CRC) (điều 24)”, Công ước quốc tế về xoá bỏ mọi hình thức phân biệt chủng tộc năm 1965 (ICERD) (điều 5)'°.