SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC TRƯỜNG THPT BÌNH XUYÊN =====***===== BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: SỬ DỤNG MỘT SỐ KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC THÔNG QUA DẠY HỌC DỰ ÁN BÀI “ QUAN HỆ QUỐC TẾ TRONG VÀ SAU THỜI KỲ CHIẾN TRANH LẠNH ” - LỊCH SỬ 12 - CHƯƠNG TRÌNH CƠ BẢN Tác giả sáng kiến: Lê Thu Hà Mã sáng kiến: 31.01 Vĩnh Phúc, năm 2020 skkn MỤC LỤC 1. Lời giới thiệu. Tên sáng kiến. Tác giả sáng kiến …………………………………………………………….
Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến …………………………………………………. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử. Mô tả bản chất của sáng kiến.
Cơ sở lí luận và thực tiễn của sáng kiến. Cơ sở thực tiễn. Giải pháp và quá trình thực hiện.15 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không có.
Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả và theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (nếu có) theo các nội dung sau. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân.
Danh sách những tổ chức/ cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có). 74 skkn BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu: Trong những năm gần đây, đổi mới phương pháp dạy học được coi là chìa khóa để nâng cao hiệu quả, chất lượng dạy học. Đổi mới phương pháp dạy học bao gồm cả đổi mới phương pháp dạy và phương pháp học.
Xu thế đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là chuyển từ phương pháp dạy học theo lối “truyền thụ một chiều” sang phương pháp dạy học “phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh”. Đồng thời, phải chuyển cách đánh giá kết quả giáo dục từ nặng về kiểm tra trí nhớ sang kiểm tra, đánh giá năng lực vận dụng kiến thức giải quyết vấn đề, coi trọng kiểm tra đánh giá kết quả học tập với kiểm tra, đánh giá trong quá trình học tập để có tác động kịp thời nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động dạy học và giáo dục. Lịch sử là một bộ môn khoa học có vai trò và ý nghĩa vô cùng quan trọng trong việc giáo dục thế hệ trẻ, trong đó có học sinh trung học phổ thông. Tuy nhiên, đa số học sinh, nhất là học sinh trung học phổ thông hiện nay đều xem môn lịch sử là một môn học nhàm chán và không thiết thực.
Đa số học sinh đều đặt ra những câu hỏi “Học lịch sử để làm gì ?", “Tại sao phải học môn lịch sử ?". Và thực tế trong nhiều năm gần đây, môn lịch sử đang dần bị “quay lưng lại" và kết quả học tập cũng như thi cử chưa xứng với vị trí và tầm quan trọng của môn học này. Học sinh ít lựa chọn môn lịch sử khi tham gia kì thi tốt nghiệp hoặc kỳ thi trung học phổ thông quốc gia. Theo kết quả khảo sát sơ bộ được thực hiện trước kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2014 tại một số trường trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội, số học sinh chọn thi môn lịch sử chiếm tỷ lệ trên dưới 10% - thấp nhất trong số các môn thi, điều đó cho thấy nhiều học sinh không mặn mà với môn học này.
Sự "lép vế" của các môn khoa học xã hội nói chung, môn lịch sử nói riêng còn được thể hiện qua các kỳ tuyển sinh đại học hằng năm khi chỉ có khoảng 5 - 10% học sinh đăng ký dự thi khối C. Thực tế trong các kì thi Đại học, Cao đẳng và trung học phổ thông quốc gia gần đây, điểm thi môn Lịch sử đều bị đánh giá là thấp nhất với hàng chục nghìn bài thi dưới điểm trung bình, hàng trăm bài bị điểm 0 và điểm liệt … Đó là những vấn đề bức xúc không những cho ngành giáo dục mà cho toàn xã hội. Tại sao một môn học quan trọng như lịch sử lại có kết quả thấp? Để giải quyết vấn đề đó, để nâng cao chất lượng dạy và học môn lịch sử, việc đổi mới phương pháp dạy học để tăng cường hứng thú cho học sinh trong giờ học lịch sử là cần thiết. 1 skkn Mặt khác, hiện nay chương trình lịch sử trung học phổ thông có nhiều đổi mới cả về cấu trúc chương trình và nội dung kiến thức.
Vì vậy, việc dạy và học bộ môn lịch sử cần nhiều đổi mới để phát huy được năng lực tư duy hệ thống và tư duy, năng lực sáng tạo của học sinh nhằm giải quyết các vấn đề tiếp thu được trong tài liệu sách giáo khoa và thực tiễn cuộc sống. Việc sử dụng hình thức kiểm tra, đánh giá học sinh hiện nay là 100% trắc nghiệm nên học sinh còn yếu các kỹ năng tư duy, tiếp nhận, trình bày các vấn đề, các cấu trúc, kiến thức một cách hoàn chỉnh, nhất là các kỹ năng sáng tạo, phát triển vấn đề. Như vậy, đổi mới phương pháp dạy học là phù hợp với chương trình lịch sử trung học phổ thông và hình thức kiếm tra, đánh giá môn lịch sử hiện nay. Bình Xuyên là một trong những huyện của tỉnh Vĩnh Phúc ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo toàn diện học sinh trung học phổ thông thông qua tích cực đổi mới phương pháp dạy và học,trong đó, chú ý đối xử một cách bình đẳng giữa môn lịch sử với các môn học, môn thi khác và đưa lịch sử gắn liền với các hoạt động ngoại khóa để giáo dục học sinh.
Song, tình trạng chán học lịch sử, ít quan tâm tới lịch sử vẫn còn tồn tại. Trong những năm vừa qua, đã có không ít những công trình, đề tài, hội thảo khoa học, bài báo khoa học (đăng trên các tạp chí như: Nghiên cứu lịch sử, Xưa & Nay v.v…, các báo: Tuổi trẻ, Dân trí, Giáo dục Việt Nam v.v…) đề cập đến vấn đề thực trạng, nguyên nhân và giải pháp của giáo dục lịch sử ở nhà trường phổ thông hiện nay; tôi xin dẫn ra một số ví dụ tiêu biểu như: - Hội thảo khoa học về "Thực trạng việc dạy và học Lịch sử trong trường Phổ thông - nguyên nhân và giải pháp" do Hội Khoa học lịch sử, Bộ GD&ĐT, Bảo tàng Cách mạng Việt Nam, Trường Đại học KHXH&NV (ĐHQG TP. Hồ Chí Minh), Đại học Hồng Bàng phối hợp tổ chức ngày 27/3/2008 - Phương pháp dạy học Lịch sử.Tập I +Tập II do GS.TS Phan Ngọc Liên, ĐHSP. HN chủ biên, xuất bản năm 2008.
- “Đổi mới nội dung và phương pháp dạy học Lịch sử ở trường phổ thông” do GS.TS Phan Ngọc Liên Chủ biên, 2008. - “Hiệu quả dạy học Lịch sử ở trường phổ thông thực trạng và giải pháp” của PGS.TS Nguyễn Thị Côi, trường ĐHSP. Tuy nhiên, phần lớn mới chỉ dừng lại ở mô hình “giáo dục nhà trường” như về nội dung và phương pháp dạy học Lịch sử theo các mô típ sư phạm mà chưa thực sự nghiên cứu đổi mới phương pháp dạy học trong một bài học cụ thể. Với tất cả các lí do trên, tôi chọn “Sử dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực thông qua dạy học dự án bài “ Quan hệ quốc tế trong và sau thời kỳ chiến tranh lạnh ” - Lịch sử 12 - Chương trình cơ bản” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình.
Tên sáng kiến: Sử dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực thông qua dạy học dự án bài “ Quan hệ quốc tế trong và sau thời kỳ chiến tranh lạnh ” - Lịch sử 12 - Chương trình cơ bản. Tác giả sáng kiến: Họ và tên: Lê Thu Hà. Trình độ chuyên môn: Thạc sĩ Lịch sử Chức vụ, đơn vị công tác: Giáo viên trường THPT Bình Xuyên.332 Email: lethuhac3bx@gmail. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Lê Thu Hà - GV Lịch sử, trường THPT Bình Xuyên.
Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Sáng kiến được áp dụng trong dạy học bộ môn Lịch sử. Sáng kiến được đưa ra nhằm giải quyết vấn đề tạo hứng thú cho học sinh trong giờ học một vấn đề lịch sử cụ thể - quan hệ quốc tế trong và sau thời kỳ chiến tranh lạnh (quan hệ quốc tế từ năm 1947 đến năm 2000) nói riêng và trong giờ học bộ môn lịch sử nói chung. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Tháng 10 năm 2019 (Học kì I, năm học 2019 - 2020). Mô tả bản chất của sáng kiến: 7.
Cơ sở lí luận và thực tiễn của sáng kiến 7. Cơ sở lí luận về phương pháp dạy học tích cực Phương pháp dạy học tích cực là một thuật ngữ được dùng để chỉ những phương pháp giáo dục hay dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học. Phương pháp dạy học tích cực hướng tới việc hoạt động hóa, tích cực hóa hoạt động nhận thức của người học, nghĩa là tập trung vào phát huy tính tích cực của người học; trong đó các hoạt động học tập được thực hiện và điều khiển, định hướng bởi người dạy, người học không thụ động mà tự lực lĩnh hội nội dung học tập; hoạt động học tập được thực hiện trên cơ sở hợp tác và giao tiếp trong học tập ở mức độ cao. Phương pháp dạy học tích cực không phải là một phương pháp dạy học cụ thể mà là một khái niệm rộng bao gồm nhiều phương pháp, hình thức, kỹ thuật cụ thể khác nhau.
Mục đích của phương pháp dạy học tích cực nhằm giúp người học phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo, rèn luyện thói quen và khả năng tự học, tinh thần hợp tác, kỹ năng vận dụng kiến thức vào những tình huống khác nhau trong học tập và trong thực tiễn; tạo niềm tin, niềm vui, hứng thú trong học tập; làm cho học là quá 3 skkn trình kiến tạo, người học tìm tòi, khám phá, phát hiện, luyện tập, khai thác và xử lý thông tin. tự hình thành sự hiểu biết, năng lực, phẩm chất.