Tăng Cường Hứng Thú Học Tập Qua Phương Pháp Tích Hợp Liên Môn Trong Giờ Đọc Hiểu Ngữ Văn 12

Tài liệu nghiên cứu Skkn tạo hứng thú học tập qua phương pháp tích hợp liên môn trong giờ đọc hiểu ngữ văn 12, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về

• Tác giả: Nguyễn Hằng Nga
• Trường học: Trường THPT Tam Dương 2
• Chuyên ngành: Ngữ văn
• Đề tài: Phương Pháp Tích Hợp Liên Môn Tăng Cường Hứng Thú Học Tập Ngữ Văn 12
• Loại tài liệu: sáng kiến
• Năm xuất bản: 2017

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. PHẦN I: Khái niệm tích hợp và tích hợp liên môn
• 1.1. Khái niệm tích hợp
• 1.2. Khái niệm tích hợp liên môn
• 1.3. Sự khác nhau giữa chủ đề "đơn môn" và chủ đề "liên môn"
• 1.4. Ưu điểm của dạy học tích hợp liên môn
• 1.4.1. Ưu điểm với học sinh
• 1.4.2. Ưu điểm với giáo viên
• 1.5. Quan điểm vận dụng tích hợp và tích hợp liên môn vào dạy học Ngữ văn ở trường Trung học phổ thông
• 2. PHẦN II: THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
• 2.1. Thực trạng của việc dạy và học môn Ngữ văn trong trường phổ thông
• 2.2. Dạy học theo chủ đề tích hợp liên môn
• 2.3. Hiện trạng phương pháp dạy học truyền thống và những hạn chế
• 2.4. Bảng điều tra mức độ hứng thú học tập của học sinh về môn Ngữ văn
• 2.5. Bảng chất lượng bài kiểm tra 15 phút khi chưa sử dụng phương pháp tích hợp liên môn
• 2.6. Nguyên nhân khiến học sinh không hứng thú học tập và kết quả kiểm tra thấp
• 3. CÁC BIỆN PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
• 3.1. Điều kiện để thực hiện
• 3.1.1. Chuẩn bị của Giáo viên
• 3.1.2. Chuẩn bị của học sinh
• 3.2. Tích hợp kiến thức các môn học
• 3.2.1. Tích hợp Ngữ văn – Lịch sử

Tóm tắt

I. Phương pháp dạy học Ngữ văn 12 tích hợp liên môn

Phần này tập trung vào phương pháp dạy học Ngữ văn 12 tích hợp liên môn, giải quyết vấn đề kích thích hứng thú học tập Ngữ văn 12. Tài liệu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu tích hợp liên môn không chỉ là sự kết hợp đơn thuần mà là sự hợp nhất hữu cơ, tạo nên một tổng thể toàn vẹn. Việc tích hợp liên môn hiệu quả đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, bao gồm xác định nội dung cần tích hợp, lựa chọn hình thức tích hợp phù hợp, và xây dựng thiết kế bài giảng chi tiết. Tài liệu đề cập đến việc tăng cường hứng thú học tập thông qua việc liên kết kiến thức Ngữ văn với các môn học khác như Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân. Một ví dụ được đưa ra là việc tích hợp Ngữ văn và Lịch sử để giúp học sinh hiểu tác phẩm văn học trong bối cảnh lịch sử cụ thể. Điều này giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn tác phẩm và thấy được mối liên hệ mật thiết giữa văn học và lịch sử. Giáo án Ngữ văn 12 tích hợp liên môn cần được thiết kế để phát triển năng lực học sinh Ngữ văn 12, không chỉ về kiến thức mà còn về kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

1.1 Thực trạng dạy học Ngữ văn 12 và nhu cầu tích hợp liên môn

Tài liệu chỉ ra thực trạng dạy học Ngữ văn 12 hiện nay: học sinh thiếu hứng thú, hiểu kiến thức một cách rời rạc, không thấy được mối liên hệ giữa kiến thức Ngữ văn với đời sống. Điều này dẫn đến kết quả học tập chưa cao. Giải pháp dạy học Ngữ văn 12 được đề xuất là tích hợp liên môn, giúp học sinh thấy được sự liên kết hữu cơ giữa các môn học, khắc phục tính tản mạn trong kiến thức. Rèn luyện kỹ năng Ngữ văn 12 cũng được chú trọng thông qua việc vận dụng kiến thức liên môn vào giải quyết các tình huống thực tiễn. Tài liệu phân tích sự cần thiết của việc thay đổi phương pháp dạy học Ngữ văn 12, từ phương pháp truyền thụ một chiều sang phương pháp tích cực, khuyến khích sự chủ động, sáng tạo của học sinh. Học tập chủ động Ngữ văn 12 là mục tiêu hướng tới. Việc nâng cao năng lực Ngữ văn 12 không chỉ dừng lại ở việc ghi nhớ kiến thức mà cần hướng tới việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống. Môn học liên quan Ngữ văn 12 như Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên sự liên kết này.

1.2 Các phương pháp tích hợp liên môn hiệu quả

Tài liệu đề xuất một số phương pháp dạy học tích cực Ngữ văn 12, nhấn mạnh vào việc lựa chọn kiến thức tích hợp một cách phù hợp, tránh sự tùy tiện, vụn vặt. Tích hợp liên môn lớp 12 được thực hiện dựa trên chuẩn kiến thức, kỹ năng, và định hướng phát triển năng lực học sinh. Mối quan hệ giữa các môn học được làm rõ. Ví dụ, việc tích hợp Ngữ văn và Lịch sử giúp học sinh hiểu tác phẩm văn học trong bối cảnh lịch sử cụ thể, đánh giá được những đóng góp và hạn chế của tác giả. Phân tích tác phẩm văn học lớp 12 trở nên sinh động và hấp dẫn hơn khi kết hợp với kiến thức lịch sử. Tài liệu cũng đề cập đến việc sử dụng giáo cụ trực quan và các nhiệm vụ học tập để hỗ trợ quá trình tích hợp liên môn. Việc kết hợp liên môn trong dạy Ngữ văn 12 cần được thực hiện một cách có hệ thống, đảm bảo tính logic và sự liên kết chặt chẽ giữa các kiến thức.

II. Đánh giá hiệu quả của phương pháp tích hợp liên môn

Phần này tập trung vào đánh giá hiệu quả của việc tích hợp liên môn trong việc dạy Ngữ văn 12. Tài liệu trình bày kết quả khảo sát cho thấy sự tăng cường hứng thú học tập của học sinh sau khi áp dụng phương pháp tích hợp liên môn. Kết quả học tập được cải thiện đáng kể, thể hiện qua điểm số bài kiểm tra. Phân tích tác phẩm văn học cũng trở nên sâu sắc hơn nhờ việc kết hợp kiến thức từ các môn học khác. Năng lực học sinh Ngữ văn 12 được phát triển toàn diện hơn, không chỉ về kiến thức chuyên môn mà còn về kỹ năng tư duy, phân tích, tổng hợp. Thực trạng dạy học Ngữ văn 12 trước và sau khi áp dụng phương pháp tích hợp liên môn được so sánh, làm nổi bật hiệu quả tích cực của phương pháp này. Đánh giá hiệu quả tích hợp liên môn cần dựa trên nhiều chỉ tiêu khác nhau, bao gồm cả kết quả học tập và sự thay đổi về thái độ, hứng thú học tập của học sinh.

2.1 Chỉ số đánh giá hiệu quả

Tài liệu sử dụng bảng điều tra mức độ hứng thú học tập của học sinh và bảng chất lượng bài kiểm tra để đánh giá hiệu quả của phương pháp tích hợp liên môn. Sự thay đổi về hứng thú học tập môn Ngữ văn 12 được ghi nhận rõ rệt sau khi áp dụng phương pháp mới. Kết quả kiểm tra 15 phút cũng cho thấy sự cải thiện đáng kể về điểm số của học sinh. Kỹ năng viết văn lớp 12 và kỹ năng đọc hiểu văn bản lớp 12 được đánh giá cao hơn. Tài liệu phân tích tác phẩm văn học cho thấy kỹ năng đọc hiểu văn bản lớp 12 đã được cải thiện đáng kể. Năng lực hiểu văn bản lớp 12 được nâng cao nhờ việc kết hợp kiến thức liên môn. Việc đánh giá hiệu quả cần bao gồm cả yếu tố định lượng (điểm số, tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu) và định tính (thay đổi về thái độ, năng lực của học sinh).

2.2 Ứng dụng thực tiễn và hạn chế

Phương pháp tích hợp liên môn mang lại nhiều ứng dụng thực tiễn trong việc dạy học Ngữ văn 12. Giúp học sinh hứng thú hơn với môn học, hiểu sâu sắc hơn nội dung tác phẩm, và phát triển năng lực tổng hợp kiến thức. Phát triển năng lực học sinh là mục tiêu chính của phương pháp này. Tuy nhiên, tài liệu cũng đề cập đến một số hạn chế của phương pháp, như đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng hơn, và cần thời gian để học sinh thích nghi với phương pháp mới. Hạn chế của phương pháp tích hợp liên môn cũng cần được xem xét để hoàn thiện phương pháp. Ứng dụng công nghệ trong dạy Ngữ văn 12 có thể được xem xét để khắc phục một số hạn chế của phương pháp truyền thống.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn hai tuyên ngôn nổi tiếng của nước Mĩ và nước Pháp. Từ quyền bình đẳng tự do của con người mà tác giả đã suy ra quyền bình đẳng, tự do của các dân tộc trên thế giới. Đây là cách vận dụng khéo léo và đầy sáng tạo nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ trong lập luận. Đây là một đóng góp riêng của tác giả cũng là của dân tộc ta vào một trong những trào lưu tư tưởng cao đẹp vừa mang tầm vóc quốc tế vừa mang ý nghĩa nhân đạo của nhân loại thế kỉ XX.

- Nội dung 4: Tim hiểu giá trị nghệ thuật Giáo viên phải gợi ý căn cứ vào những lý thuyết môn Làm văn, Tiếng Việt để học sinh phát hiện các thao tác lập luận và các biện pháp nghệ thuật để tăng tính truyền cảm, thuyết phục của bài văn chính luận, phần nào hiểu được phong cách chính luận của tác giả. Ví dụ 1: Khi giáo viên dạy bài “Tuyên ngôn Độc lập”, hướng dẫn học sinh tập trung vào đoạn văn sau: “Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị. Dân ta đã đánh đổ các xiềng xích thực dân gần một trăm năm nay để gây dựng nên nước Việt Nam độc lập. Dân ta lại đánh đổ chế độ quân chủ mấy mươi thế kỷ mà lập nên chế độ dân chủ cộng hòa” + Thao tác sử dựng là chứng minh, giải thích với dẫn chứng rõ ràng, cụ thể, lý lẽ chắc nịch về tình hình của bọn thực dân phong kiến ở nước ta và vị thế của nhân dân ta.

+ Biện pháp nghệ thuật: sử dụng câu văn ngắn, nhịp ngắn, liệt kê, điệp cú pháp…đã thể hiện không khí bừng bừng, phấn chấn xông lên giành quyền sống, quyền tự do của dân tôc; quá trình nổi dậy của dân tộc ta thật nhanh chóng, biết tận dụng thời cơ, tạo nên sức mạnh to lớn, chiến thắng mọi kẻ thù. Điều đó thể hiện phong cách chính luận ngắn gọn, sắc bén đanh thép của Chủ tịch Hồ Chí Minh. - Nội dung 5: Tìm hiểu ý nghĩa thời sự 16 skkn Tác phẩm chính luận xuất sắc đồng thời cũng là những áng văn hùng biện có giá trị lâu bền. Vì thế những quan điểm, lập trường của tác giả luôn có ý nghĩa nhất định đối với xã hội hiện nay.

Để gợi mở cho học sinh thấy được điều này, giáo viên cần sử dụng kiến thức của môn Giáo dục công dân để giáo dục tư tưởng, rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh hôm nay vì mục đích của văn bản chính luận là hướng người đọc đến nhận thức đúng, hành động đúng. *Ví dụ minh họa Tiết 7,8 TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP (Hồ Chí Minh) I. Mục tiêu bài học: Giúp học sinh 1. Kiến thức: Thấy được giá trị nhiều mặt và ý nghĩa to lớn của Tuyên Ngôn Độc lập cũng như vẻ đẹp của tư tưởng và tâm hồn tác giả.

Kĩ năng: Đọc- hiểu văn bản chính luận theo đặc trưng thể loại. Thái độ: Bồi đắp tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức về giá trị to lớn của nền độc lập 4. Năng lực: Đọc - hiểu văn bản chính luận, giải quyết vấn đề, thưởng thức văn học và cảm thụ thẩm mỹ II. Chuẩn bị của GV - HS 1.

Giáo viên: Sách giáo khoa, sách giáo viên, Sách chuẩn kiến thức kĩ năng, thiết kế bài học… 2. Học sinh: Chủ động tìm hiểu bài học qua các câu hỏi sách giáo khoa và những định hướng của giáo viên ở tiết trước. Nắm vững yêu cầu bài học. Phương pháp: - Tổ chức học sinh đọc diễn cảm văn bản - Định hướng học sinh phân tích cắt nghĩa và khái quát bằng đàm thoại, gợi mở, nêu vấn đề, thảo luận, thuyết giảng.

- Tích hợp liên môn: Tiếng Việt, Làm văn, kiến thức môn Địa lí, Lịch sử, Giáo dục công dân. Tiến trình giờ dạy 1. Ổn định tổ chức 2. Kiểm tra bài cũ 17 skkn 3.

Bài mới Hoạt động của Nội dung kiến thức cần Nội dung tích hợp GV và HS đạt Hoạt động 1: I. Tìm hiểu chung - GV tích hợp kiến thức Hướng dẫn HS 1. Hoàn cảnh ra đời địa lí giới thiệu về địa tìm hiểu chung ( SGK) danh Vườn hoa Ba về tác phẩm - Trên thế giới: Đình ( Quảng trường -Yêu cầu HS - Trong nước: Ba Đình theo dõi phần Bổ sung: Quốc dân Đảng tiểu dẫn (SGK), Trung Quốc tiến vào từ phía trả lời ngắn gọn. Bắc, đằng sau là đế quốc ? TNĐL ra đời Mĩ.

Quân đội Anh tiến vào trong hoàn cảnh từ phía Nam, đằng sau là nào lính viễn chinh Pháp. Lúc - Vị trí Quảng trường - GV trình chiếu này thực dân Pháp tuyên Ba Đình nằm ở phía 1 số hình ảnh bố: Đông Dương là đất “bảo Tây cổng thành cổ Hà địa danh Vườn hộ” của người Pháp bị Nhật Nội. Cho tới đầu thế kỷ hoa Ba Đình xâm chiếm, nay Nhật đã 20, khu vực này là một ( Quảng trường đầu hàng, vậy Đông Dương khoảng trống với bãi Ba Đình đương nhiên thuộc về người hoang, cùng hồ ao mới Pháp được san lấp. Người -> Bản tuyên ngôn ra đời Pháp đã xây dựng ở trong âm mưu trắng trợn đây một vườn hoa.

của thực dân Pháp. Xung quanh vườn hoa này một số công trình công sở, biệt thự được xây dựng. Một trong những công trình được xây dựng sớm là Phủ Toàn quyền (1902), sau này là Phủ Chủ tịch - Quảng trường Ba Đình là nơi chứng kiến skkn bao sự kiện lịch sử của đất nước, và đều gắn 18 skkn với mùa thu: Mùa thu Cách mạng tháng Tám năm 1945, mùa thu trở về Hà Nội năm 1954; và mùa thu năm 1969, tại Hội trường Ba Đình, Việt Nam và bạn bè quốc tế đã thương tiếc Chủ tịch Hồ Chí ? Tác phẩm Minh. Ba Đình trở hướng đến đối thành đất mảnh đất tượng thiêng cùng những dấu ? Tác giả viết ấn lịch sử không bao nhằm mục đích gì giờ phai mờ, cùng - HS theo dõi 2.

Đối tượng và mục đích những kiến trúc tâm SGK trả lời ngắn viết: linh hiện hữu: Lăng gọn nhận xét, bổ Đối Mục đích Bác, Đài tưởng niệm sung. tượng các Anh hùng liệt sĩ. - GV nhận xét, Nhân dân Tuyên bố bổ sung, chốt ta nền độc lập KT ND toàn của nước ta - Gv trình chiếu đoạn - Thuyết giảng, thế giới phim tài liệu Chủ tịch Các thế Tranh luận Hồ Chí Minh đọc lấy VD chứng minh để khắc lực thù ngầm nhằm TNĐL sâu KT cho HS địch và bác bỏ luận cơ hội điệu xảo trá quốc tế của thực dân đang dã Pháp tâm tái nô dịch đất nước ta, đặc biệt là ? Bố cục văn thực dân Pháp và 19 skkn bản? Mạch lập đế quốc luận của tác Mĩ phẩm? 3. Bố cục : 3 phần (3 luận điểm) - GV hướng dẫn - Đoạn 1: Từ đầu đến không HS tìm hiểu sâu ai chối cãi được) Nêu bố cục để chỉ ra nguyên lí chung của bản mạch lập luận.

- HS phát biểu, - Đoạn 2: Tiếp theo đến chỉ ra giá trị của .cộng hòa : Tố cáo tội ác mạch lập luận. của thực dân Pháp và khẳng định thực tế lịch sử là nhân dân ta đã kiên trì đấu tranh giành chính quyền, lập nên nước VN Dân Chủ Cộng hoà. - Đoạn 3: đoạn còn lại : Lời tuyên ngôn và tuyên bố về ý chí bảo vệ nền độc lập tự do của dân tộc VN. → Mạch lập luận lôgic chẽ: cơ sở lập luận đối chiếu vào thực tiễn, rút ra kết luận phù hợp.

Đọc- hiểu văn bản 1. Phần mở đầu: Nêu nguyên lí chung làm cơ sở pháp lí cho bản TNĐL (Cơ sở lí luận) - Nêu nguyên lí chung (lẽ phải – chân lí): quyền bình đẳng, tự do, sung sướng, hạnh phúc của con người và các dân tộc trên thế giới: Hồ Chủ Tịch đã trích dẫn 2 bản Hoạt động 2: Hướng dẫn HS 20 skkn đọc - hiểu văn Tuyên ngôn bản + Tuyên ngôn Độc lập (năm - Gv hướng dẫn 1776) của nước Mĩ. cách đọc (đọc + Tuyên ngôn Nhân quyền với giọng trang và Dân quyền (1791) của trọng) Cách mạng Pháp. ? Nguyên lí - Trích dẫn 2 bản Tuyên chung của bản ngôn nhằm: TN viết về vấn + Đề cao những giá trị của đề gì? tư tưởng nhân đạo và văn ? Bác dựa vào minh nhận loại; cơ sở pháp lí + Tạo tiền đề cho lập luận nào để viết tuyên sẽ nêu ở lập luận tiếp theo.

ngôn? - Ý nghĩa của việc trích dẫn ? Mục đích, ý các bản Tuyên ngôn nghĩa của việc + Xác lập cơ sở pháp lí Bác sử dụng lời vững chắc cho bản Tuyên lẽ của hai bản ngôn, tạo tiền đề để khẳng tuyên ngôn? định quyền độc lập chính đáng của dân tộc Việt Nam, hoàn toàn phù hợp với công pháp quốc tế, được nhân loại tiến bộ thừa nhận; + Khẳng định tính chất, ý nghĩa to lớn của cuộc Cách mạng tháng Tám 1945 khi ? Khép lại phần đặt bản Tuyên ngôn Độc lập mở đầu HCM sánh ngang cùng những bản khẳng định: “Đó Tuyên ngôn nổi tiếng trong là.được” tại lịch sử nhân loại. sao ngay phần + Ngầm cảnh báo âm mưu mở đầu, tác giả xâm lược của kẻ thù: nếu lại chốt lại bằng chúng xâm lược Việt Nam 1 câu văn đanh chính là phản bội tổ tiên thép và quyết mình, làm vấy bẩn lá cờ 21 skkn liệt như vậy? nhân đạo thiêng liêng của - HS thảo luận, những cuộc cách mạng vĩ trả lời, nhận xét, đại của họ mà được cả thế bổ sung. giới ngưỡng vọng. Đó là - GV nhận xét, cách dùng "gậy ông đập chốt KT.

lưng ông ? Ý kiến suy - Ý kiến suy rộng ra: đã bổ sung những chân lí của thời đại rộng ra của Bác mới: thời đại của những cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, có ý nghĩa như giải phóng giai cấp -> Từ quyền bình đẳng, tự do của con thế nào người, HCM suy rộng ra về quyền bình đẳng, tự do của các - HS trả lời, dân tộc  Đây là một đóng góp riêng của Người vào lịch nhận xét, bổ sử tư tưởng nhân loại sung. - GV nhận xét, chốt KT. GVTT: Dẫn lời một nhà nghiên cứu nước  Đánh giá: Việc trích dẫn các bản tuyên ngôn đã cho thấy ngoài “ Cống trí tuệ sắc sảo, tầm nhìn sáng suốt, vốn văn hóa sâu rộng cũng hiến nổi tiếng như nghệ thuật lập luận vô cùng chặt chẽ, thuyết phục của Hồ của cụ HCM là ở Chí Minh Đoạn văn chính luận mẫu mực chỗ Người đã phát triển quyền lợi của con người thành quyền lợi của dân tộc. Như vậy, tất cả mọi dân tộc đều có quyền tự quyết lấy vận mệnh của mình” ?