chương 1. THỰC TRẠNG KỸ NĂNG QUẢN LÝ CẢM XÚC CỦA HỌC SINH THCS TRONG GIAO TIẾP VỚI CHA MẸ 46 2. Thể thức và phương pháp nghiên cứu. Mục đích nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu. Khái quát về khách thể nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu thực trạng kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ. Học sinh tự đánh giá khả năng quản lý cảm xúc của bản thân trong giao tiếp với cha mẹ 52 2.
Các lĩnh vực học sinh THCS thường không quản lý được cảm xúc của mình 53 2. Các lĩnh vực học sinh THCS thường không quản lý được cảm xúc của mình theo giới tính 56 2. Các lĩnh vực học sinh THCS thường không quản lý được cảm xúc của mình theo lớp 58 2. Biểu hiện kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 61 2.
So sánh kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trên một số phương diện 71 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 78 2. Mức độ mong muốn được học tập kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 80 2. Một số biện pháp nâng cao kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS.
Nâng cao nhận thức học sinh về cảm xúc. Thực hành quản lý cảm xúc. 81 Tiểu kết chương 2. 83 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ.84 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
86 PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT STT CHỮ ĐẦY ĐỦ CHỮ VIẾT TẮT 1 Ban giám hiệu BGH 2 Điểm trung bình ĐTB 3 Độ lệch chuẩn ĐLC 4 Học sinh HS 5 Kỹ năng KN 6 Nhà xuất bản Nxb 7 Quản lý cảm xúc QLCX 8 Trung bình TB 9 Thành phố Hồ Chí Minh TP.HCM 10 Trung học Cơ sở THCS DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Cách quy điểm các câu hỏi có ba mức độ lựa chọn. Cách quy điểm các câu hỏi có năm mức độ lựa chọn. Cách quy điểm đối với các tình huống.
Cách quy điểm trung bình các câu hỏi có ba mức độ lựa chọn. Cách quy điểm trung bình các câu hỏi có năm mức độ lựa chọn. Cách quy điểm cho mức độ kỹ năng QLCX của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 50 Bảng 2. Khái quát về khách thể nghiên cứu.
Tự đánh giá của học sinh về kỹ năng quản lý cảm xúc của bản thân 52 Bảng 2. Các lĩnh vực học sinh THCS thường không quản lý được cảm xúc của mình trong giao tiếp với cha mẹ 53 Bảng 2. Các lĩnh vực học sinh THCS thường không quản lý được cảm xúc của mình theo giới tính 56 Bảng 2. Các lĩnh vực học sinh THCS thường không quản lý được cảm xúc của mình theo lớp 58 Bảng 2.
Biểu hiện của kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 61 Bảng 2. Kỹ năng nhận biết cảm xúc của học sinh THCS qua tự đánh giá. Kỹ năng nhận biết cảm xúc của học sinh THCS qua tình huống. Kỹ năng hiểu cảm xúc của học sinh THCS qua tự đánh giá.
Kỹ năng hiểu cảm xúc của học sinh THCS qua tình huống. Kỹ năng điều khiển cảm xúc của học sinh THCS qua tự đánh giá. Kỹ năng điều khiển cảm xúc của học sinh THCS thông qua các tình huống giao tiếp với cha mẹ 69 Bảng 2. So sánh kỹ năng điều khiển cảm xúc của học sinh THCS qua tự đánh giá với bài tập tình huống 71 Bảng 2.
So sánh kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS theo giới tính 72 Bảng 2. So sánh kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS theo khối lớp 75 Bảng 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 78 Bảng 2. Mức độ mong muốn được học tập kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS 80 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 2.
Biểu hiện của kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ 61 Biểu đồ 2. Kỹ năng quản lý cảm xúc theo giới tính. Kỹ năng quản lý cảm xúc theo khối lớp. Lý do chọn đề tài.
Với cuộc sống hiện đại ngày nay, vai trò của cảm xúc ngày càng được xem trọng hơn trong tất cả các lĩnh vực. Cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần và tác động mạnh mẽ đến hiệu quả công việc, học tập, khả năng sáng tạo của con người. Thật vậy, có vô vàn những tình huống dẫn đến hàng loạt cảm xúc nảy sinh. Đó là, chúng ta có lúc vui, buồn, giận dữ, sợ hãi, xấu hổ,… Như một quy luật tất yếu của tự nhiên, cái gì cũng có hai mặt, và cảm xúc cũng không ngoại lệ.
Một mặt, cảm xúc có thể làm nền tảng cho sự thúc đẩy cá nhân làm việc hiệu quả hơn, mặc khác, nếu không được định hướng đúng đắn thì dù cảm xúc tích cực hay tiêu cực cũng dễ dẫn cá nhân đến những sai lầm mù quáng. Lứa tuổi dậy thì là lứa tuổi có nhiều biến động nhất trong đời. Ở Việt Nam, lứa tuổi dậy thì rơi vào giai đoạn học sinh THCS. Hoạt động chủ đạo của giai đoạn này là hoạt động giao lưu bạn bè.
Sự giao tiếp ở lứa tuổi học sinh THCS là một hoạt động đặc biệt, mà đối tượng của hoạt động này là người khác – người bạn, người đồng chí, với cái nhìn của lứa tuổi này thì đó là người “anh em, huynh đệ”. Trong giao tiếp với cha mẹ, các em cũng có sự biến đổi lớn, nhu cầu cần được thừa nhận và tôn trọng ngày càng cao hơn. Ở học sinh THCS, các em có nhu cầu mở rộng quan hệ với người lớn và mong muốn có mối quan hệ bình đẵng với người lớn, không muốn người lớn coi nó như trẻ con mà phải tôn trọng nhân cách, phẩm giá, tin tưởng và cho các em quyền độc lập trong các hoạt động hàng ngày. Trong mối quan hệ với người lớn, các em có những hình thức chống đối, không phục tùng, cố ý làm sai yêu cầu của người lớn.
Tuy nhiên không 2 phải người lớn đều nhận thức được nhu cầu này của các em, nên điều này là nguyên nhân dẫn đến xung đột giữa các em với cha mẹ. Các em luôn muốn có quyền độc lập trong tất cả các công việc hàng ngày, cũng như trong học tập, nhưng không phải lúc nào cũng được đáp ứng. Tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến các phản ứng mạnh mẽ ở các em như: vô lễ hoặc thậm chí là bỏ nhà đi, sử dụng các chất kích thích, các chất gây nghiện, tụ tập với các nhóm bạn ngoài xã hội,… Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp của học sinh và sinh viên, nhưng có rất ít các công trình nghiên cứu về việc quản lý cảm xúc trong mối quan hệ giữa học sinh THCS và cha mẹ. Chính vì những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ”.
Mục đích nghiên cứu Tìm hiểu thực trạng kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ và các yếu tố ảnh hưởng. Từ đó, đề xuất một số biện pháp nâng cao kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trong giao tiếp với cha mẹ. Nhiệm vụ nghiên cứu Đề tài thực hiện các nhiệm vụ sau: - Hệ thống hóa những vấn đề lý luận liên quan đến đề tài: + Đặc điểm tâm lý lứa tuổi học sinh trung học cơ sở. + Các vấn đề liên quan tới cảm xúc, kỹ năng, kỹ năng quản lý cảm xúc.
- Khảo sát thực trạng kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh THCS trong giao tiếp với cha mẹ. Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4.1 Khách thể nghiên cứu Học sinh ở một số trường trung học cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh. Đối tượng nghiên cứu Kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ 5.
Giới hạn phạm vi nghiên cứu 5. Giới hạn nội dung nghiên cứu Nghiên cứu một số kỹ năng liên quan tới cảm xúc của học sinh trung học cơ sở: kỹ năng nhận biết cảm xúc, kỹ năng hiểu cảm xúc và kỹ năng điều khiển các cảm xúc của mình với người khác. Giới hạn địa bàn nghiên cứu Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở trung giao tiếp với cha mẹ tại ba trường: trường Trung học cơ sở Trần Quốc Toản (quận Bình Tân), trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Linh (huyện Bình Chánh) và trường Trung học cơ sở Phú Thọ (Quận 11), đại diện cho các khu vực ngoại thành và khu vực nội thành của Thành phố Hồ Chí Minh. Giả thuyết khoa học Kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ ở mức trung bình.
Trong đó, kỹ năng nhận biết cảm xúc tốt hơn các kỹ năng còn lại. Kỹ năng quản lý cảm xúc trong giao tiếp với cha mẹ của học sinh chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố chủ quan (sự thay đổi tâm sinh lý lứa tuổi dậy thì, hoạt động cá nhân) và yếu tố khách quan (phong cách giáo dục gia đình, bạn bè, ảnh hưởng của phương tiện truyền thông. 4 Kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh Trung học cơ sở trong giao tiếp với cha mẹ có sự khác biệt ý nghĩa giữa các khối lớp. Phương pháp nghiên cứu 7.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận a.
Mục đích Phương pháp nghiên cứu lý luận nhằm mục đích: - Hệ thống hóa các nghiên cứu trong và ngoài nước về các vấn đề liên quan tới: + Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi trung học cơ sở. + Các vấn đề về cảm xúc, quản lý cảm xúc, kỹ năng quản lý cảm xúc, giao tiếp ở lứa tuổi học sinh trung học cơ sở. Bên cạnh đó, làm rõ các yếu tố chủ quan và khách quan có ảnh hưởng đến kỹ năng quản lý cảm xúc của học sinh trung học cơ sở.