Chương 1, Thanh Chương 3, Nguyễn Sỹ Sách. Vì vậy, còn lại các em chọn vào trường trường chúng tôi thì chất lượng đại trà đầu vào còn thấp so với các trường công lập trong huyện, trong vùng, hằng năm tỷ lệ tuyển sinh vào lớp 10 thấp nên công tác dạy và học còn gặp rất nhiều khó khăn. Cũng như các em trường THPT khác, các em có năng lực học tập trung bình hoặc yếu thường chọn tổ hợp bài thi KHXH để xét công nhận tốt nghiệp, chỉ rất ít một số em trong đó xét tuyển ĐH, CĐ. Nên hằng năm có từ 80% - 90% tỷ lệ học sinh lớp 12 chọn tổ hợp KHXH để đăng ký thi tốt nghiệp THPT cũng đã gây áp lực cho giáo viên dạy bộ môn KHXH trong đó có môn GDCD và làm thế nào để học sinh thi đậu tốt nghiệp đạt kết quả cao nhất.
Trong 3 năm học gần đây do ảnh hưởng của đại dịch Covid – 19 nên việc dạy và học nói chung và ôn thi tốt nghiệp THPT nói riêng gặp không ít khó khăn, thời gian dạy và học bị gián đoạn, thời gian đầu chuyển sang học trực tuyến nên chưa có kinh nghiệm trong dạy và học, các trang thiết bị dạy và học còn thiếu, cũng trong năm học 2019 – 2020 thời gian thi tốt nghiệp bị lùi một tháng nên cũng đã làm ảnh hưởng đến tâm lý của học sinh. Năm học 2020 – 2021 và năm học 2021 – 2022 thời gian học trực tiếp và học trực tuyến có sự đan xen do ảnh hưởng của dịch Covid – 19, có lúc giáo viên phải vừa dạy cả trực tiếp và dạy trực tuyến (đối với học sinh thuộc diện cách ly y tế) nên việc tương tác gặp nhiều khó khăn giữa giáo viên với học sinh hay giữa học sinh với nhau, nhất là ở các lớp đại trà. Mặt khác, một số học sinh có học lực yếu thường có ý thức học tập chưa tốt, chây lười, ỷ lại vào việc giáo viên cho điểm tổng kết cao. Đối với các môn thi trắc nghiệm, học sinh làm bài thi chỉ đánh tù mù, vượt qua điểm liệt là đậu tốt nghiệp.
Trong vài năm trở lại đây đề thi tốt nghiệp môn GDCD tương đối dễ, học sinh dễ đạt điểm cao. Song đây cũng là điều đáng lo lắng vì học sinh thường chủ quan, ít học mà nhà trường luôn đặt ra chỉ tiêu về điểm thi, vị thứ của môn thi so với các trường trong toàn tỉnh, trong huyện nên cũng gây một phần áp lực cho giáo viên và học sinh. 10 Và qua thực tế cũng cho thấy một số giáo viên dù đã có nhiều nỗ lực và cố gắng trong đổi mới phương pháp dạy học nhưng vẫn còn bó khung trong khuôn khổ của lớp học, giờ dạy còn mang nặng tính lí thuyết, thiếu tư liệu, thiếu nguồn minh chứng thực tế sinh động. cho nên sức thuyết phục chưa cao.
Trên đây tôi vừa trình bày những thuận lợi cũng như khó khăn ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học tại đơn vị chúng tôi. Đã đến lúc có những nhìn nhận, đánh giá thực sự nghiêm túc cả về phía người dạy lẫn người học. Từ đó có những kinh nghiệm và giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học và ôn thi tốt nghiệp đạt kết quả cao, nhất là trong sự nghiệp đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục hiện nay. Một số kinh nghiệm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy ôn thi tốt nghiệp THPT môn GDCD Để nâng cao chất lượng dạy và học môn GDCD giúp học sinh đạt kết quả cao trong kỳ thi THPT Quốc gia đòi hỏi phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.
Trong phạm vi sáng kiến kinh nghiệm tôi đề cập và nhấn mạnh đến một số kinh nghiệm và giải pháp sau: 3. Một số kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả dạy ôn thi tốt nghiệp THPT môn GDCD 3. Những vấn đề cơ bản đối với giáo viên và học sinh khi ôn thi tốt nghiệp môn GDCD cho học sinh lớp 12. Trong những năm qua, các em học sinh lớp 12 tại đơn vị đã lựa chọn môn GDCD là môn để các em thi tốt nghiệp.
Để có kết quả cao, đòi hỏi cả giáo viên và học sinh phải lưu ý các vấn đề cơ bản sau: * Về phía giáo viên: - Nắm chắc kiến thức, kĩ năng và các văn bản pháp luật liên quan đến nội dung của chương trình GDCD lớp 12. - Chủ động tìm hiểu, tiếp cận các phương pháp và cách thức ra đề. Nắm rõ chỉ đạo của cấp trên để tác động đến tâm lí học sinh và cung cấp cho các em những hiểu biết đầu tiên về cách thức đề thi. - Bám sát đề minh họa của Bộ Giáo dục và đào tạo ra hàng năm, phân tích đề, tìm ra điểm mới, xác định đúng cấu trúc, nội dung và các cấp độ nhận thức.
- Thường xuyên tìm hiểu, khai thác, sưu tầm đề minh họa của các sở, các trường bạn để tăng thêm nguồn tài liệu ôn thi. Đồng thời, bản thân giáo viên phải nắm chắc kĩ thuật ra đề. Bên cạnh những câu hỏi sưu tầm, giáo viên chủ động ra những tình huống liên quan đến những thông tin, sự kiện pháp luật mới cập nhật để tạo hứng thú học tập cho học sinh. Tuy nhiên, phải đảm bảo chính xác về nội dung và kĩ thuật ra đề.
11 Nội dung ôn tập kiến thức để giải quyết tình huống không nằm ngoài kiến thức cơ bản sách giáo khoa. Không nên cho những tình huống pháp luật quá lắt léo hoặc đi sâu vào kiến thức pháp luật mà các em chưa được học. - Thường xuyên kiểm tra, đánh giá học sinh theo tinh thần đổi mới; đa dạng hóa các hình thức kiểm tra, đánh giá, từ đó phân loại từng đối tượng học sinh. * Về phía học sinh: - Có đầy đủ sách giáo khoa phục vụ cho việc học tập, nắm chắc kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa.
- Nắm được cấu trúc đề, cách thức đổi mới đề thi THPT Quốc gia. - Tự học, tự giải đề theo định hướng của giáo viên. - Có tinh thần, ý thức tự giác, phối hợp với giáo viên. - Thường xuyên cập nhật thông tin liên quan đến thi cử, nội dung chương trình thi, theo dõi các thông tin xã hội ở các kênh truyền thông để trang bị những kiến thức xã hội cho các tình huống pháp luật ở những câu hỏi vận dụng.
- Nắm chắc kiến thức pháp luật liên quan đến nội dung chương trình môn học. Lập kế hoạch ôn thi tốt nghiệp. Về phía giáo viên: - Xây dựng kế hoạch ôn thi tốt nghiệp phù hợp và cụ thể. - Giáo viên nghiên cứu đề minh họa của Bộ Giáo dục và đào tạo, xác định cấu trúc, cấp độ nhận thức, xác định nội dung trọng tâm.
Qua nhiều năm ôn thi, nghiên cứu đề minh họa, bản thân tôi nhận thấy trong đề minh họa thì nội dung chương trình lớp 12 chiếm đến 90% (từ bài 1 đến bài 9); nội dung chương trình lớp 11 chiếm 10% (từ bài 1 đến bài 5). Căn cứ vào ôn thi tốt nghiệp chung của nhà trường (số buổi dành cho ôn thi) từ đó giáo viên xây dựng kế hoạch nội dung ôn thi hợp lí, xây dựng khung chương trình, chuẩn bị nội dung kĩ càng trước khi đến lớp. Về phía học sinh: Cần chú ý các bước sau: Bước 1: Xác định mục tiêu điểm số và lên kế hoạch học tập theo từng tuần. Bước 2: Thực hiện nội dung ôn tập và thực hiện kế hoạch với chiến lược đã xây dựng.
Ngoài việc dựa vào kế hoạch đã xây dựng thì học sinh có thể dựa vào ma trận của đề thi và đề tham khảo của các năm gần đây để xác định nội dung ôn tập. Bước 3: Luyện tập theo từng chủ để, từng bài. Trong quá trình luyện tập, câu hỏi rơi vào phần kiến thức đã quên hoặc không hiểu cần xem lại tài liệu bổ sung và lấp lỗ hổng.Bước 4: Luyện đề tổng hợp. Mỗi tuần học sinh chọn một đề thi của các năm trước để xác định mức độ năng lực của bản thân.
Xây dựng các nguyên tắc ôn thi. 12 Trong quá trình ôn thi bản thân tôi đã xác định được các nguyên tắc cơ bản sau: Thứ nhất, Đảm bảo nội dung chương trình dạy học không bị cắt xén. Muốn làm được điều này giáo viên phải nắm rõ được chuẩn kiến thức, kĩ năng chương trình 12 và những nội dung giảm tải mới nhất của Bộ giành cho chương trình bộ môn. Thứ hai, xây dựng bầu không khí học tập tích cực, thân thiện.
13 Hình ảnh: Không khí của cô và trò lớp 12A5 trong giờ giải lao để chuẩn bị cho tiết học GDCD Xây dựng một bầu không khí học tập có nghĩa là trạng thái tinh thần của cô – trò đều hưng phấn, hứng khởi thì mọi người làm việc sẽ tốt hơn, hiệu quả hơn. Vì vậy, tạo hứng thú cho học sinh để các em thích học bộ môn là việc làm khó, không phải giáo viên nào cũng có thể làm được. Với đặc thù những lớp tôi dạy chủ yếu là lớp đại trà thì lại càng khó khăn hơn. Trong quá trình giảng dạy chính khóa trên lớp, để tạo hứng thú cho các em, bản thân tôi đã thường xuyên sử dụng một số biện pháp như sau: Một là, nghiên cứu kĩ bài học và thiết kế các phương tiện và kĩ thuật dạy học sao cho phù hợp với đối tượng học sinh.
Điều này đòi hỏi người giáo viên phải quan tâm, nắm bắt được đặc thù của từng đối tượng học sinh ở các lớp khác nhau. Ví dụ: Lớp 12A5 là lớp tập trung học sinh có học lực yếu nhất của cả khối, nên việc nhận thức kiến thức pháp luật và các vấn đề xã hội của các em còn hạn chế. Vì vậy, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần phải hướng dẫn từ những bài tập nhỏ nhất, dạy có trọng tâm nhất cho các em dễ nhớ, đồng thời phải luôn quan tâm và động viên các em hơn. Mặc dù là giáo viên dạy bộ môn của lớp nhưng tôi thường tận dụng thời gian rảnh để dạy các em, theo phương châm “mưa dầm thấm lâu” và khuyến khích các em tự giác học bài bằng điểm số phù hợp.
Hai là, phân công nhiệm vụ cho học sinh trong tiết học. Do đặc thù của chương trình lớp 12 là phần pháp luật rất gần gũi với thực tế cuộc sống nên có thể đưa tình huống cho học sinh nhập vai. Ví dụ 1: Khi dạy bài 3. Công dân bình đẳng trước pháp luật.
Giáo viên đưa ra tình huống: N và K là đôi bạn thân cùng thi vào một khoa của trường Đại học Sư phạm.