chương I luật xuất bản của nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (ban hành tháng 7/1993) có ghi: “ Xuất bản phẩm là toàn bộ các tác phẩm về chính trị, kinh tế, Khoa học kỹ thuật, Văn học nghệ thuật, văn hóa và các tri thức khác được xuất bản, in, nhân bản bằng các phương tiện kỹ thuật khác nhau, với những chất liệu khác nhau, bằng tiếng việt, tiếng dân tộc và tiếng nước ngoài, không định kỳ nhằm phổ biến cho nhiều người.” Từ định nghĩa trên cho thấy, nội dung xuất bản phẩm rất phong phú, nó chứa đựng những tri thức khác nhau. Hình thức xuất bản phẩm là đa dạng, được làm nên từ nhiều chất lượng như giấy, băng từ, đĩa mềm. và được phổ biến trong xã hội. Tuy nhiên, trong cơ chế thị trường xuất bản phẩm được sản xuất ra nhằm phổ biến thông qua trao đổi H – T, nên nó là đối tượng để kinh doanh.
Xuất bản phẩm là một bộ phận thiết yếu của hoạt động văn hoá. Nó trở thành phương tiện để phản ánh đời sống văn hoá tinh thần, thông qua các hoạt động phát hiện, chọn lựa, sưu tầm, đúc kết, sản xuất, để công bố dưới hình thức xuất bản phẩm ở các nhà xuất bản. Hơn hẳn các phương tiện khác, xuất bản đã có lợi thế phản ánh đầy đủ các nền văn minh của nhân loại và của mỗi quốc gia. Nó là tấm gương phản chiếu sinh hoạt vật chất và tinh thần của con §inh Lan Th¶o 4 Kho¸ luËn tèt nghiÖp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách người qua các thời đại.
Với các quốc gia, nó thể hiện đặc trưng bản sắc riêng, trình độ phát triển và sự hòa nhập trong cộng đồng quốc tế. Xuất bản phẩm là sản phẩm của lao động xuất bản sinh ra để thực hiện vai trò phản ánh đó. Với các loại hình đa dạng và phong phú, nội dung chứa đựng trong đó là toàn bộ gia sản của xã hội loài người. Cái gì xã hội có, xã hội cần và xã hội ủng hộ thì xuất bản có thể chuyển thành sách.Gorki nói: “Mỗi cuốn sách là tinh hoa lao động tinh thần của loài người.
Sách là tiếng nói của nhiều trí tuệ được một trí tuệ nói lên. Kỳ diệu nhất trong mọi kỳ diệu do con người sáng tạo ra, sách là hiện thân của tất cả tri thức của đời sống thế giới, tất cả lịch sử phát triển của trí tuệ thế giới, tất cả lao động và kinh nghiệm của các dân tộc trên trái đất. Sách là vũ khí mạnh mẽ nhất để tiếp tục phát triển sức mạnh tinh thần của loài người.” Xuất phát từ những đặc trưng trên có thể nói rằng, xuất bản phẩm là hàng hoá đặc thù cho nên kinh doanh xuất bản phẩm là kinh doanh hàng hóa đặc thù. Để đánh giá được giá trị sử dụng của xuất bản phẩm phải có một quá trình đọc biến nội dung tri thức của sách thành tư tưởng, hành động hay những phát minh khoa học cần thiết.
Giá trị sử dụng của sách có ý nghĩa lâu bền, mỗi loại sách có thể truyền từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác mà các hàng hóa khác không có được. Các kiến thức về lịch sử, văn học, khoa học kỹ thuật. được lưu truyền theo không gian và thời gian đã không ngừng góp phần nâng cao hiểu biết của con người. Thật vậy theo Kanhiel đã nói: “Sách là biên niên sử của các dân tộc.
Nó truyền từ thế kỷ này sang thế kỷ khác gia tài kinh nghiệm vô giá được cả thế giới tích luỹ. Nó không chỉ cần cho những nhà bác học tìm trong đó món ăn tinh thần để suy nghĩ được nâng cao. Nó giúp cho những người bình thường nhất trong chúng ta nâng cao được năng suất trong bất cứ lĩnh vực nào. Sách có thể thỏa mãn mọi thị hiếu, làm mãn nguyện mọi khát vọng”.
§inh Lan Th¶o 5 Kho¸ luËn tèt nghiÖp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách Giá trị sử dụng của sách còn được thể hiện ở sự tuyên truyền, có ảnh hưởng tích cực tới hệ tư tưởng của con người, của cộng đồng và mỗi quốc gia. Trong mọi thời kỳ, mọi giai đoạn lịch sử của đất nước, sách đã góp phần không nhỏ trong việc giáo dục tư tưởng, truyền bá đường lối, chủ trương của Đảng, Nhà nước đồng thời là phương tiện nâng cao dân trí, phổ biến kiến thức khoa học kỹ thuật, thúc đẩy sự phát triển văn minh tiến bộ của xã hội. Trong giai đoạn đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, sách theo chân cán bộ phát hành vượt muôn nẻo đường về nông thôn, lên miền núi, từ vùng tự do, len lỏi tới các vùng tạm chiếm tuyên truyền, giác ngộ lý tưởng Cách mạng, củng cố lòng tin, động viên tinh thần yêu nước, ý chí Cách mạng cho Đảng viên, chiến sỹ, đồng bào, góp sức người, sức của cho sự nghiệp Cách mạng. Trong thời kỳ xây dựng Chủ nghĩa xã hội trước đây và sau này, sách luôn đóng vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước góp phần nâng cao dân trí, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới.
Giá trị và giá trị sử dụng của xuất bản phẩm nhiều khi không đồng nhất. Giá trị của hàng hóa biểu hiện bằng giá cả trên thị trường tức là chịu sự tác động của các quy luật cung - cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật giá trị. Tuy nhiên, xuất bản phẩm là hàng hóa đặc thù nên giá của chúng được tính bằng lao động sáng tạo ra xuất bản phẩm và chi phí của quá trình sản xuất lưu thông. Sáng tác là lao động đặc thù, khó có thể lượng hóa một cách chính xác.
Một điều chắc chắn rằng nếu tính đủ đầu vào của xuất bản thì đầu ra của sách sẽ rất cao. Vì thế để đảm bảo định hướng tuyên truyền, giáo dục, nhiều loại xuất bản phẩm sẽ phải bán dưới giá thành. Đó là xuất bản phẩm là sách (thuộc diện tuyên truyền giáo dục, sách giáo khoa. Có thể nói rằng, xuất bản phẩm là hàng hóa đặc thù cho nên hoạt động kinh doanh nó là hoạt động kinh doanh đặc thù.
Vậy kinh doanh xuất bản phẩm là quá trình đầu tư vốn và công sức để tổ chức các hoạt động liên kết §inh Lan Th¶o 6 Kho¸ luËn tèt nghiÖp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách sản xuất hàng hóa xuất bản phẩm nhằm mục đích có lợi nhuận không ngừng phát triển. Công việc kinh doanh hàng hóa đặc thù này được thể hiện rất rõ ở mục đích kinh doanh. Đó là lợi nhuận trong kinh doanh xuất bản phẩm không chỉ là tiền lãi thu được sau một quá trình kinh doanh mà còn là cái “lãi” của quá trình sử dụng xuất bản phẩm trong xã hội. Bởi vì, kinh doanh xuất bản phẩm vừa là hoạt động kinh tế, vừa là lĩnh vực tư tưởng văn hóa, có ý nghĩa lớn trong việc thực hiện mục tiêu chung của xã hội.
Đặc trưng về hoạt động kinh doanh xuất bản phẩm trong nền kinh tế thị trường: Trong nền kinh tế chỉ huy, hoạt động xuất bản trong đó có phát hành được diễn ra theo xu hướng tập trung hóa dựa trên thành phần kinh tế cơ bản là toàn dân và tập thể. Công tác xuất bản được coi là hoạt động thuần tuý chính trị, tư tưởng văn hoá được Nhà nước bao cấp toàn bộ từ kế hoạch đề tài xuất bản dài hạn và hằng năm đến tài chính và quá trình sản xuất phân phối sách. Vì thế mà Nhà nước đã can thiệp vào quá trình tổ chức phát hành cũng như giá cả của sách. Hoạt động xuất bản nói chung, phát hành sách nói riêng không xuất phát từ thị trường mà từ ý muốn chủ quan của Nhà nước.
Vì vậy, mà hoạt động phát hành sách trong cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp ít phát triển và nhu cầu xuất bản phẩm của xã hội không được quan tâm đầy đủ. Trong điều kiện nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước và theo định hướng xã hội chủ nghĩa, hoạt động xuất bản phẩm đã thay đổi cả về lượng và chất. Việc chuyển đổi cơ chế quản lý kinh tế đã có những tác động mạnh mẽ tới mọi mặt hoạt động của đời sống xã hội, nhất là lĩnh vực kinh doanh. Chính vì thế mà kinh doanh xuất bản phẩm có những đặc trưng sau: 2.
Về cung - cầu hàng hóa xuất bản phẩm: Đặc trưng về cung cầu hàng hóa xuất bản phẩm là đặc trưng trước tiên và lớn nhất bởi khi hiểu rõ đặc trưng này thì các nhà kinh doanh xuất bản phẩm §inh Lan Th¶o 7 Kho¸ luËn tèt nghiÖp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học văn hoá Hà Nội Khoa Phát hành sách sẽ phải tìm ra những phương án tối ưu cho mình để kinh doanh sao cho hiệu quả nhất. Trong mỗi con người đều có những nhu cầu khác nhau, biểu hiện sự mong muốn được thỏa mãn về một vấn đề nào đó. Nhu cầu đó có thể là nhu cầu về vật chất hoặc về tinh thần, trong đó có xuất bản phẩm. Thông thường, nhu cầu về tinh thần bao giờ cũng đứng sau nhu cầu về vật chất.
Nhu cầu xuất bản phẩm là nhu cầu thuộc lĩnh vực trí tuệ, cho nên nó chỉ nảy sinh khi nào con người có những kiến thức nhất định để tiếp cận được những tri thức chứa đựng trong nội dung xuất bản phẩm đó đem lại. Tuy nhiên, khi đời sống của người dân ngày một nâng cao thì nhu cầu về tinh thần của người dân cũng ngày một tăng cả về chất, về lượng và trở nên phức tạp, không chỉ muốn đọc một cuốn sách hay, có giá trị mà cuốn sách đó còn phải trình bày đẹp, biên tập chu đáo. Tuy nhiên, nhu cầu về xuất bản phẩm khác với nhu cầu bình thường khác, không phải bất kỳ ai bất kỳ lúc nào cũng có những nhu cầu về xuất bản phẩm khác nhau. Hơn nữa, nhu cầu về xuất bản phẩm còn phụ thuộc vào thị hiếu, trình độ nhận thức, điều kiện kinh tế - chính trị và môi trường sống cụ thể của khách hàng.
Vị trí xã hội và nghề nghiệp của khách hàng cũng là yếu tố tác động đến nhu cầu của xuất bản phẩm. Xuất phát từ vị trí xã hội của khách hàng như thế nào? Nghề nghiệp ra sao? Để có nhu cầu mua xuất bản phẩm như thế nào? Về nội dung, chủng loại xuất bản phẩm như thế nào? Mức độ thể hiện nội dung ra sao?.