Kiến thức thực hành phòng chống bệnh viêm gan b của người nhà người bệnh viêm gan b tại bệnh viện bệnh nhiệt đới trung ương năm 2022

Bài viết cung cấp kiến thức thực hành phòng chống bệnh viêm gan B cho người nhà bệnh nhân tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương năm 2022.

• Tác giả: Mai Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Thân Mạnh Hùng
• Trường học: Trường Đại Học Thăng Long
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Kiến Thức, Thực Hành Phòng Chống Bệnh Viêm Gan B Tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Khái quát về bệnh viêm gan B
• 1.2. Đặc điểm dịch tễ học bệnh viêm gan B
• 1.3. Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm vi rút viêm gan B
• 1.4. Các biện pháp xét nghiệm phát hiện vi rút viêm gan B
• 1.5. Hành vi nguy cơ lây nhiễm vi rút viêm gan B
• 1.6. Phòng chống bệnh viêm gan B
• 1.7. Tình hình bệnh viêm gan B trên Thế giới và Việt Nam
• 1.8. Một số yếu tố liên quan tới tình trạng nhiễm vi rút viêm gan B
• 1.9. Các nghiên cứu liên quan
• 1.10. Vài nét về địa điểm nghiên cứu và tầm quan trọng của điều dưỡng
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.5.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5.3. Công cụ và phương pháp thu thập số liệu
• 2.5.4. Các biến số cần thu thập
• 2.5.5. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.6. Xử lý và phân tích số liệu
• 2.7. Kiểm soát sai lệch thông tin
• 2.8. Đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Kiến thức, thực hành phòng chống viêm gan B của đối tượng nghiên cứu
• 3.2.1. Kiến thức phòng chống viêm gan B
• 3.2.2. Thực hành phòng chống viêm gan B
• 3.3. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành phòng chống viêm gan B
• 3.3.1. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức phòng chống viêm gan B
• 3.3.2. Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống viêm gan B
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.1. Đặc điểm tuổi và giới tính của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.2. Đặc điểm dân tộc, nơi sống, nghề nghiệp, tình trạng kết hôn của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.3. Đặc điểm tình trạng người nhà mắc viêm gan B của đối tượng nghiên cứu
• 4.1.4. Đặc điểm về nguồn cung cấp thông tin về bệnh viện gan B cho đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Kiến thức và thực hành phòng chống bệnh viêm gan B
• 4.2.1. Đặc điểm kiến thức phòng chống viêm gan B của người nhà người bệnh
• 4.2.2. Đặc điểm thực hành phòng chống viêm gan B của người nhà người bệnh
• 4.3. Các yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành phòng chống bệnh viêm gan B
• 4.3.1. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức phòng chống viêm gan B của người nhà người bệnh
• 4.3.2. Một số yếu tố liên quan đến thực hành phòng chống viêm gan B của người nhà người bệnh
• 4.4. Hạn chế của đề tài
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Viêm Gan B Nguyên Nhân Lây Truyền 55 ký tự

Bệnh Viêm Gan B là một bệnh truyền nhiễm phổ biến, gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như xơ gan và ung thư gan. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG), ước tính có khoảng 296 triệu người nhiễm virus viêm gan B mạn tính trên toàn cầu vào năm 2019. Virus viêm gan B lây truyền chủ yếu qua đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con. Tại Việt Nam, tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B khá cao, từ 8-25% dân số. Do đó, việc hiểu rõ về bệnh và các biện pháp phòng ngừa là vô cùng quan trọng.

1.1. Định Nghĩa và Các Đường Lây Truyền Virus Viêm Gan B

Virus Viêm Gan B (HBV) lây truyền qua ba con đường chính: đường máu, đường tình dục và từ mẹ sang con. Đường máu bao gồm việc sử dụng chung kim tiêm, truyền máu không an toàn hoặc tiếp xúc với các vật dụng cá nhân như dao cạo râu, bàn chải đánh răng bị nhiễm máu. Đường tình dục là một con đường lây nhiễm quan trọng, đặc biệt khi không sử dụng biện pháp bảo vệ. Lây truyền từ mẹ sang con có thể xảy ra trong quá trình mang thai, sinh nở hoặc cho con bú. Việc nhận biết rõ các đường lây truyền giúp tăng cường các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

1.2. Các Biện Pháp Xét Nghiệm Viêm Gan B Hiện Nay Phát Hiện Sớm

Việc chẩn đoán viêm gan B sớm là rất quan trọng để điều trị kịp thời và ngăn ngừa biến chứng. Các xét nghiệm viêm gan B phổ biến bao gồm xét nghiệm HBsAg (kháng nguyên bề mặt virus viêm gan B), anti-HBs (kháng thể kháng HBsAg), HBeAg, anti-HBe và anti-HBc. Xét nghiệm HBsAg dương tính cho thấy người đó đang bị nhiễm virus viêm gan B. Xét nghiệm anti-HBs dương tính cho thấy người đó đã có miễn dịch với virus, có thể do đã tiêm vắc xin hoặc đã khỏi bệnh. Các xét nghiệm khác giúp xác định giai đoạn bệnh và mức độ hoạt động của virus. Việc kiểm tra sức khỏe định kỳ và thực hiện các xét nghiệm viêm gan B là cần thiết để phát hiện sớm bệnh.

II. Thực Trạng Phòng Chống Viêm Gan B Tại Bệnh Viện Nhiệt Đới 58 ký tự

Tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương, công tác phòng chống viêm gan B luôn được ưu tiên hàng đầu. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức trong việc nâng cao nhận thức và thực hành phòng chống viêm gan B trong cộng đồng, đặc biệt là đối với người nhà bệnh nhân. Nhiều nghiên cứu cho thấy kiến thức về viêm gan B và các biện pháp phòng ngừa còn hạn chế, dẫn đến nguy cơ lây nhiễm cao. Việc tăng cường giáo dục sức khỏe và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế là rất quan trọng để giảm thiểu gánh nặng bệnh tật do viêm gan B gây ra.

2.1. Đánh Giá Kiến Thức Viêm Gan B của Người Nhà Bệnh Nhân

Nghiên cứu tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương cho thấy, mặc dù phần lớn người nhà bệnh nhân đã nghe nói về viêm gan B, nhưng kiến thức của họ về các đường lây truyền, triệu chứng và biến chứng còn hạn chế. Nhiều người không biết rằng viêm gan B có thể gây ra xơ gan và ung thư gan. Hơn nữa, một số người vẫn còn tin vào những quan niệm sai lầm về bệnh, dẫn đến thái độ kỳ thị và phân biệt đối xử với người bệnh.

2.2. Thực Hành Phòng Ngừa Lây Nhiễm Viêm Gan B Của Người Nhà

Thực hành phòng ngừa lây nhiễm viêm gan B của người nhà bệnh nhân cũng chưa được đảm bảo. Tỷ lệ tiêm phòng vaccine viêm gan B trong nhóm này còn thấp. Việc sử dụng chung các vật dụng cá nhân như dao cạo râu, bàn chải đánh răng vẫn còn phổ biến. Việc tuân thủ các biện pháp phòng ngừa chuẩn trong chăm sóc người bệnh cũng chưa được thực hiện đầy đủ.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Phòng Chống Viêm Gan B 52 ký tự

Để nâng cao hiệu quả phòng chống viêm gan B, cần có các giải pháp đồng bộ từ nhiều phía, bao gồm tăng cường giáo dục sức khỏe, cải thiện chất lượng dịch vụ y tế và tăng cường sự phối hợp giữa các ban ngành liên quan. Việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của cộng đồng là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm viêm gan B. Bên cạnh đó, cần đảm bảo mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận với các dịch vụ tầm soát viêm gan B và tiêm phòng vaccine viêm gan B.

3.1. Tăng Cường Giáo Dục Sức Khỏe Về Viêm Gan B Cho Cộng Đồng

Cần tăng cường các hoạt động giáo dục sức khỏe về viêm gan B thông qua nhiều kênh thông tin khác nhau, như truyền hình, báo chí, internet, tờ rơi, poster và các buổi nói chuyện trực tiếp. Nội dung giáo dục cần tập trung vào các vấn đề cơ bản như nguyên nhân, đường lây truyền, triệu chứng, biến chứng và các biện pháp phòng ngừa viêm gan B. Cần đặc biệt chú trọng đến việc giải đáp các thắc mắc và xóa bỏ những quan niệm sai lầm về bệnh.

3.2. Cải Thiện Chất Lượng Dịch Vụ Tầm Soát và Điều Trị Viêm Gan B

Cần mở rộng mạng lưới các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ tầm soát viêm gan B và tiêm phòng vaccine viêm gan B, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa. Cần đảm bảo các cơ sở y tế này có đủ trang thiết bị, nhân lực và thuốc men để đáp ứng nhu cầu của người dân. Cần nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn và điều trị viêm gan B, giúp người bệnh hiểu rõ về tình trạng bệnh của mình và tuân thủ điều trị.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu Tại BV Nhiệt Đới 59 ký tự

Nghiên cứu tại Bệnh Viện Bệnh Nhiệt Đới Trung Ương đã chỉ ra những khoảng trống trong kiến thức và thực hành phòng chống viêm gan B của người nhà bệnh nhân. Kết quả nghiên cứu này là cơ sở quan trọng để xây dựng các chương trình can thiệp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống viêm gan B. Việc triển khai các chương trình này sẽ góp phần giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm viêm gan B trong cộng đồng và cải thiện sức khỏe cho người dân.

4.1. Xây Dựng Tài Liệu Truyền Thông Về Phòng Chống Viêm Gan B

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần xây dựng các tài liệu truyền thông về phòng chống viêm gan B phù hợp với trình độ dân trí và văn hóa của người dân. Tài liệu cần được thiết kế đơn giản, dễ hiểu, có hình ảnh minh họa sinh động và sử dụng ngôn ngữ gần gũi. Cần phân phối tài liệu này đến các hộ gia đình, trường học, cơ sở y tế và các địa điểm công cộng.

4.2. Tổ Chức Các Buổi Tập Huấn Cho Nhân Viên Y Tế

Cần tổ chức các buổi tập huấn cho nhân viên y tế về viêm gan B và các biện pháp phòng chống viêm gan B. Nội dung tập huấn cần bao gồm kiến thức cơ bản về bệnh, kỹ năng tư vấn, kỹ năng tiêm phòng và kỹ năng xử lý các tình huống khẩn cấp. Cần đảm bảo tất cả nhân viên y tế đều được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để thực hiện tốt công tác phòng chống viêm gan B.

4.3. Tư Vấn Viêm Gan B cho Bệnh Nhân và Người Nhà

Bệnh viện cần tạo điều kiện để bệnh nhân và người nhà có thể dễ dàng tiếp cận với dịch vụ tư vấn về viêm gan B. Các bác sĩ và điều dưỡng cần dành thời gian để giải thích cặn kẽ về bệnh, phác đồ điều trị, và các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm. Khuyến khích người nhà bệnh nhân xét nghiệm Viêm Gan B và tiêm phòng vắc xin nếu cần thiết. Cung cấp thông tin về chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt phù hợp cho người bệnh.

V. Kết Luận Tầm Quan Trọng Của Phòng Chống Viêm Gan B 55 ký tự

Viêm gan B là một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng tại Việt Nam. Công tác phòng chống viêm gan B đòi hỏi sự nỗ lực của toàn xã hội, từ chính phủ, các tổ chức y tế đến từng người dân. Việc nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và cải thiện chất lượng dịch vụ y tế là những yếu tố then chốt để giảm thiểu gánh nặng bệnh tật do viêm gan B gây ra.

5.1. Hướng Đi Mới Trong Nghiên Cứu Viêm Gan B

Các nghiên cứu trong tương lai nên tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các chương trình can thiệp và tìm kiếm các giải pháp mới để phòng chống viêm gan B, như phát triển các loại vaccine mới có hiệu quả cao hơn hoặc các phương pháp điều trị mới giúp loại bỏ hoàn toàn virus. Cần chú trọng đến nghiên cứu về yếu tố tâm lý, xã hội ảnh hưởng đến việc tuân thủ điều trị và thực hành phòng ngừa của người bệnh và người nhà.

5.2. Phòng Ngừa Lây Nhiễm Viêm Gan B Trách Nhiệm Chung

Mỗi người dân cần chủ động tìm hiểu về viêm gan B và thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm cho bản thân và gia đình. Tiêm phòng vaccine viêm gan B là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Tránh sử dụng chung các vật dụng cá nhân, quan hệ tình dục an toàn và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những việc làm thiết thực để bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh viêm gan vi rút B (VGB) là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến và nguy hiểm trên toàn cầu, với khoảng 296 triệu người mắc mạn tính vào năm 2019 theo Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG). Tỷ lệ tử vong do các biến chứng của VGB như xơ gan và ung thư gan chiếm vị trí thứ 7 trong các nguyên nhân gây tử vong cao nhất. Ở Việt Nam, tỷ lệ nhiễm VGB dao động từ 8% đến 25%, với ước tính khoảng 7,8 triệu người mang vi rút mạn tính, gây ra khoảng 80.000 trường hợp xơ gan và ung thư gan mỗi năm. Việc phòng chống lây nhiễm VGB trong cộng đồng, đặc biệt là nhóm người nhà bệnh nhân, đóng vai trò quan trọng trong giảm thiểu gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị.

Nghiên cứu được thực hiện tại khoa Khám bệnh và điều trị ngoại trú, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương trong khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2022, nhằm đánh giá kiến thức và thực hành phòng chống bệnh viêm gan B của người nhà người bệnh. Mục tiêu cụ thể gồm mô tả kiến thức, thực hành phòng chống VGB và tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kiến thức và thực hành của đối tượng nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả truyền thông, giáo dục sức khỏe, góp phần giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết truyền thông giáo dục sức khỏe: Nhấn mạnh vai trò của giáo dục sức khỏe trong việc thay đổi kiến thức, thái độ và hành vi của cá nhân nhằm phòng chống bệnh tật.
• Mô hình hành vi sức khỏe (Health Belief Model): Giải thích các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện các hành vi phòng bệnh, bao gồm nhận thức về nguy cơ, lợi ích và rào cản.
• Khái niệm về kiến thức và thực hành phòng chống bệnh viêm gan B: Bao gồm hiểu biết về nguyên nhân, đường lây truyền, triệu chứng, biến chứng, biện pháp phòng ngừa và tiêm chủng vắc xin.

Các khái niệm chính được tập trung gồm: kiến thức về vi rút VGB, thực hành phòng chống lây nhiễm, các yếu tố nhân khẩu học và nguồn thông tin về bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang có phân tích.
• Đối tượng nghiên cứu: 400 người nhà bệnh nhân viêm gan B đến khám và điều trị tại khoa Khám bệnh và điều trị ngoại trú, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, tuổi từ 16 trở lên, có khả năng đọc viết và tự nguyện tham gia.
• Chọn mẫu: Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên thuận tiện, tăng 10% so với cỡ mẫu tính toán để bù trừ trường hợp không tham gia.
• Công cụ thu thập số liệu: Bộ câu hỏi gồm 3 phần: thông tin chung, kiến thức về phòng chống VGB (10 câu hỏi), thực hành phòng chống VGB (10 câu hỏi). Bộ câu hỏi được xây dựng dựa trên các nghiên cứu quốc tế và trong nước, thử nghiệm trước khi thu thập chính thức.
• Thu thập số liệu: Phỏng vấn trực tiếp người nhà bệnh nhân tại bệnh viện trong khoảng thời gian từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2022.
• Xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm EpiInfo và SPSS 16.0, tính tỷ lệ phần trăm, so sánh tỷ lệ bằng test khi bình phương hoặc T test, tính tỉ suất chênh OR, mức ý nghĩa thống kê p < 0,05.
• Kiểm soát sai lệch: Thiết kế bộ câu hỏi rõ ràng, điều tra thử, kiểm tra tính hoàn chỉnh phiếu ngay sau phỏng vấn, nhập liệu 2 lần đối chiếu.
• Đạo đức nghiên cứu: Được sự đồng ý của bệnh viện và trường đại học, bảo mật thông tin, tự nguyện tham gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm nhân khẩu học: Trong 400 người tham gia, 55,8% là nam, tuổi trung bình 36,86 ± 9,8 tuổi. 94,8% là người Kinh, 57% sống ở nông thôn, 33,3% là cán bộ hoặc hưu trí, 29% công nhân hoặc sinh viên. Tỷ lệ đã kết hôn chiếm 79,5%, trình độ học vấn chủ yếu là trung cấp, cao đẳng (39,5%) và trung học phổ thông (33%).

2. Tình trạng người nhà mắc viêm gan B: 91,7% người nhà có người thân mắc viêm gan B, trong đó 64,8% có vợ/chồng mắc bệnh, 36% cha mẹ/ông bà, 15,5% con cái.

3. Nguồn cung cấp thông tin về viêm gan B: 85,3% nhận thông tin từ người thân mắc bệnh, 54,8% từ cán bộ y tế, 51,7% từ thông tin đại chúng, 18,3% từ trường học.

4. Kiến thức về dịch tễ và nguyên nhân: 24,8% người nhà có kiến thức đúng về tỷ lệ mắc VGB tại Việt Nam; 92,3% biết viêm gan B do vi rút gây ra; 35,3% nhầm lẫn là do di truyền.

5. Kiến thức về đường lây truyền: 85,8% biết mẹ truyền sang con, 71,8% biết đường máu, 61% biết đường tình dục; 5,5% không biết đường lây nào.

6. Kiến thức về khả năng lây truyền: 90,5% biết mẹ truyền cho con, 78,5% biết truyền máu, 65,5% biết quan hệ tình dục không an toàn; 50,7% biết dùng chung bơm kim tiêm là nguy cơ; 27,5% nhầm lẫn ăn uống chung có thể lây; 0% cho rằng bắt tay lây truyền.

7. Thực hành phòng chống: Tỷ lệ thực hành đúng các biện pháp phòng chống như sử dụng riêng bàn chải đánh răng, dao cạo râu, tiêm phòng vắc xin chưa đạt cao, với khoảng 60-70% thực hiện đúng. Tỷ lệ người từng tiêm phòng vắc xin viêm gan B đạt khoảng 65%.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy người nhà bệnh nhân viêm gan B có mức độ kiến thức và thực hành phòng chống bệnh chưa đồng đều, với nhiều người vẫn còn nhầm lẫn về nguyên nhân và đường lây truyền. Tỷ lệ nhận thức đúng về tỷ lệ mắc bệnh tại Việt Nam còn thấp (24,8%), điều này phản ánh sự thiếu thông tin chính xác trong cộng đồng. Nguồn thông tin chủ yếu từ người thân mắc bệnh và cán bộ y tế cho thấy vai trò quan trọng của truyền thông y tế và giáo dục trong gia đình.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, mức độ kiến thức và thực hành của nhóm người nhà bệnh nhân tương đối thấp hơn so với nhóm bệnh nhân hoặc cán bộ y tế, điều này làm tăng nguy cơ lây nhiễm trong gia đình và cộng đồng. Việc nhầm lẫn về các đường lây truyền không chính xác như ăn uống chung hay mặc chung quần áo cho thấy cần tăng cường giáo dục để loại bỏ các quan niệm sai lệch, giảm kỳ thị xã hội.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ kiến thức đúng về từng đường lây truyền và biểu đồ tròn về nguồn cung cấp thông tin, giúp minh họa rõ ràng các điểm mạnh và hạn chế trong nhận thức của đối tượng nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe cho người nhà bệnh nhân

   • Triển khai các chương trình giáo dục định kỳ tại bệnh viện và cộng đồng, tập trung vào kiến thức đúng về nguyên nhân, đường lây và biện pháp phòng chống VGB.
   • Mục tiêu: nâng tỷ lệ kiến thức đạt chuẩn lên trên 70% trong vòng 12 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: cán bộ y tế, điều dưỡng, tổ chức cộng đồng.

2. Phát triển tài liệu truyền thông phù hợp, dễ hiểu

   • Soạn thảo và phát hành tờ rơi, video, áp phích với ngôn ngữ đơn giản, hình ảnh minh họa sinh động về phòng chống VGB.
   • Mục tiêu: tăng khả năng tiếp cận thông tin cho nhóm dân cư có trình độ học vấn thấp.
   • Chủ thể thực hiện: bệnh viện, sở y tế, các tổ chức phi chính phủ.

3. Đẩy mạnh tiêm chủng vắc xin viêm gan B cho người nhà bệnh nhân

   • Tổ chức các đợt tiêm chủng miễn phí hoặc ưu đãi cho người nhà bệnh nhân tại bệnh viện và cộng đồng.
   • Mục tiêu: đạt tỷ lệ tiêm phòng trên 80% trong nhóm đối tượng nguy cơ trong 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: trung tâm y tế dự phòng, bệnh viện.

4. Đào tạo nâng cao năng lực cho điều dưỡng và cán bộ y tế về truyền thông giáo dục sức khỏe

   • Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ năng truyền thông, tư vấn phòng chống VGB cho đội ngũ điều dưỡng.
   • Mục tiêu: 100% điều dưỡng tại khoa Khám bệnh và điều trị ngoại trú được đào tạo trong 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: bệnh viện, trường đại học y dược.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế và điều dưỡng

   • Lợi ích: Nâng cao kiến thức và kỹ năng truyền thông giáo dục sức khỏe, cải thiện hiệu quả phòng chống lây nhiễm VGB trong bệnh viện và cộng đồng.
   • Use case: Xây dựng chương trình đào tạo, tư vấn cho người nhà bệnh nhân.

2. Nhà quản lý y tế và chính sách

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn để xây dựng chính sách phòng chống VGB phù hợp, tập trung vào nhóm người nhà bệnh nhân.
   • Use case: Thiết kế các chương trình tiêm chủng và truyền thông sức khỏe quốc gia.

3. Nhà nghiên cứu và học viên ngành y tế công cộng

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành phòng chống bệnh.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu tiếp theo hoặc luận văn thạc sĩ, tiến sĩ.

4. Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng kiến thức và hành vi phòng chống VGB để thiết kế các chương trình can thiệp hiệu quả.
   • Use case: Triển khai các hoạt động truyền thông, giáo dục sức khỏe tại cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

1. Người nhà bệnh nhân viêm gan B có nguy cơ lây nhiễm cao không?
   Người nhà bệnh nhân có nguy cơ lây nhiễm cao do tiếp xúc gần gũi, sinh hoạt chung. Việc hiểu biết và thực hành phòng chống đúng cách giúp giảm nguy cơ này đáng kể.

2. Kiến thức về đường lây truyền viêm gan B quan trọng như thế nào?
   Kiến thức đúng giúp người dân tránh các hành vi nguy cơ như dùng chung kim tiêm, quan hệ tình dục không an toàn, từ đó giảm tỷ lệ lây nhiễm trong cộng đồng.

3. Tiêm vắc xin viêm gan B có hiệu quả không?
   Tiêm vắc xin trong vòng 24 giờ sau sinh và hoàn thành đủ 3 mũi có thể phòng ngừa 85-90% trường hợp lây truyền từ mẹ sang con và bảo vệ lâu dài cho người tiêm.

4. Người nhà bệnh nhân nên làm gì để phòng tránh lây nhiễm?
   Sử dụng riêng các vật dụng cá nhân như bàn chải, dao cạo; tiêm phòng vắc xin; tránh quan hệ tình dục không an toàn; không dùng chung kim tiêm; tuân thủ các biện pháp vệ sinh.

5. Vai trò của điều dưỡng trong phòng chống viêm gan B là gì?
   Điều dưỡng là lực lượng tiếp xúc trực tiếp với người bệnh và người nhà, có vai trò quan trọng trong truyền thông, giáo dục sức khỏe, tư vấn và hỗ trợ thực hành phòng chống bệnh hiệu quả.

Kết luận

• Người nhà bệnh nhân viêm gan B tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương có kiến thức và thực hành phòng chống bệnh còn hạn chế, với nhiều nhầm lẫn về nguyên nhân và đường lây truyền.
• Nguồn thông tin chủ yếu đến từ người thân mắc bệnh và cán bộ y tế, cho thấy vai trò quan trọng của truyền thông trong gia đình và bệnh viện.
• Tỷ lệ người nhà tiêm phòng vắc xin và thực hiện các biện pháp phòng chống chưa đạt mức tối ưu, tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.
• Cần triển khai các chương trình giáo dục sức khỏe, truyền thông hiệu quả, đồng thời đẩy mạnh tiêm chủng và đào tạo cán bộ y tế, điều dưỡng.
• Các bước tiếp theo bao gồm xây dựng tài liệu truyền thông phù hợp, tổ chức các khóa đào tạo và đánh giá hiệu quả can thiệp trong vòng 12 tháng tới.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ sức khỏe gia đình và cộng đồng khỏi viêm gan B!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Bệnh viêm gan vi rút B là bệnh Truyền nhiễm phổ biến trên Thế giới, bệnh gây ra hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe là bệnh có tỷ lệ tử vong đứng thứ 7 trong số các nguyên nhân gây tử vong cao nhất [27]. Bệnh nhân thƣờng tử vong do suy gan cấp, xơ gan và ung thƣ gan. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (TCYTTG), vào năm 2019 có khoảng 296 triệu trƣờng hợp nhiễm vi rút VGB mạn tính, số bệnh nhân tử vong là 820. Khoảng 57% các trƣờng hợp xơ gan và 78% trƣờng hợp ung thƣ gan tiên phát do nhiễm vi rút VGB [20], [64].

Vi rút VGB lây qua ba con đƣờng chính: Mẹ truyền sang con, đƣờng máu, tình dục không an toàn [30], những con đƣờng lây nhiễm này có thể dự phòng đƣợc. Việt Nam là một nƣớc có tỷ lệ nhiễm vi rút VGB cao với từ 8 - 25% dân số [2],[26]. Theo kết quả mô hình ƣớc tính gánh nặng bệnh tật do vi rút viêm gan B và C đƣợc Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới thực hiện năm 2017, ƣớc tính có khoảng 7,8 triệu ngƣời nhiễm vi rút viêm gan B mạn tính và khoảng gần 1 triệu ngƣời nhiễm vi rút viêm gan C mạn tính. Đây là nguyên nhân dẫn đến khoảng 80.000 trƣờng hợp xơ gan và ung thƣ biểu mô tế bào gan và khoảng 40.000 trƣờng hợp tử vong hàng năm và có xu hƣớng tiếp tục gia tăng[6].

Hiện nay trên Thế giới chƣa có phƣơng pháp điều trị đặc hiệu nào cho viêm gan vi rút B. Việc thiếu hụt các thông tin, số liệu về tình hình nhiễm vi rút VGB dẫn đến hạn chế của hệ thống chăm sóc sức khỏe đối với vấn đề lây nhiễm vi rút VGB bao gồm cả hoạt động dự phòng và điều trị. Do vậy vấn đề quan trọng nhất cho viêm gan vi rút B là phòng lây nhiễm trong cộng đồng. Để giảm tỷ lệ mắc vi rút viêm gan B cũng nhƣ những gánh nặng bệnh tật và các chi phí điều trị đi kèm, việc bảo vệ ngƣời dân tránh lây nhiễm vi rút viêm gan B là vấn đề quan trọng.

Ngƣời dân có kiến thức và thực hành đúng về phòng bệnh VGB là vô cùng cần thiết để nâng cao hiệu quả phòng bệnh, trong đó ngƣời nhà bệnh nhân VGB là nhóm đối tƣợng nhạy cảm, có tiếp xúc gần với ngƣời bệnh, để phòng tránh lây nhiễm cho bản thân cũng nhƣ tránh hiện tƣợng kỳ thị trong xã hội thì việc cung cấp kiến thức cho họ là rất cần thiết. 2 Tại Việt Nam, đã có nhiều các nghiên cứu đánh giá về kiến thức, thái độ và thực hành của bệnh nhân VGB, tuy nhiên rất ít nghiên cứu về vấn đề này trên nhóm ngƣời nhà bệnh nhân. Trong thực tế quá trình tôi công tác tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ƣơng hơn 10 năm qua bản thân tôi đã gặp rất nhiều câu hỏi từ phía ngƣời nhà bệnh nhân về cách nhận biết biểu hiện của bệnh, cách chăm sóc ngƣời nhà mình khi ngƣời nhà bị bệnh cũng nhƣ cách phòng tránh lây nhiễm bệnh cho bản thân với các bệnh nhƣ: Cúm, thủy đậu, sốt xuất huyết, quai bị… trong số các bệnh đó có cả bệnh viêm gan B. Vì vậy chúng tôi tiến hành nghiên cứu với tên đề tài “Kiến thức, thực hành phòng chống bệnh viêm gan B của người nhà người bệnh viêm gan B tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương năm 2022” với 2 mục tiêu: 1.

Mô tả i n thức, thực hành về phòng chống bệnh VGB của người nhà người bệnh mắc VGB tại khoa Khám bệnh và điều trị ngoại trú, Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương năm 2022. Tìm hiểu một số y u tố i n quan đ n i n thức và thực hành phòng chống bệnh VGB của đối tượng nghiên cứu. Thư viện ĐH Thăng Long 3 CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. KHÁI QUÁT VỀ BỆNH VIÊM GAN B 1.

Viêm gan vi rút Viêm gan vi rút là tên chung cho các viêm gan do vi rút viêm gan gây ra, chủ yếu là các loại vi rút viêm gan A, B, C, D, E, G [38]. TCYTTG ƣớc tính có khoảng 71 triệu ngƣời nhiễm vi rút viêm gan C và hơn 296 triệu ngƣời nhiễm vi rút VGB mạn tính trên toàn Thế giới vào năm 2019 [62]. Hàng năm trên Thế giới có khoảng 1.000 trƣờng hợp tử vong có liên quan đến viêm gan vi rút (chiếm khoảng 2,7% tổng số các trƣờng hợp tử vong) [64]. Diễn biến lâm sàng Ca bệnh lâm sàng: khoảng 85 - 90% ngƣời mắc bệnh trƣởng thành là diễn biến cấp tính.

Trẻ nhỏ lây trực tiếp từ mẹ bị mắc bệnh VGB có nguy cơ 90% ở thể mạn tính. Bệnh nhân thƣờng khởi phát với biểu hiện sốt nhẹ, chán ăn, khó tiêu, đầy bụng, rối loạn tiêu hoá. Sau khoảng 7 - 10 ngày xuất hiện vàng da, lúc này sẽ hết sốt. Trung bình 4 - 6 tuần các triệu chứng lâm sàng đỡ dần.

Thể tối cấp diễn biến rầm rộ, hôn mê và tử vong > 95%. Thể mạn tính chiếm khoảng 10%, trong số đó 40% sau này có nguy cơ xơ gan và ung thƣ gan nguyên phát [60]. Chẩn đoán xác định: Xét nghiệm có rối loạn chức năng gan (AST, ALT tăng, bilirubin tăng, prothrombin giảm). Huyết thanh chẩn đoán xác định viêm gan vi rút B có: HBsAg, anti-HBs (giai đoạn cấp có IgM anti-HBs), HBeAg, anti-HBe (giai đoạn cấp có IgM anti-HBe), anti HBc (giai đoạn cấp có IgM anti-HBc) [60].

Định nghĩa người tiếp xúc gần, người nhà người bệnh. - Ngƣời tiếp xúc gần: là ngƣời có tiếp xúc trực tiếp nhƣ chăm sóc ngƣời bệnh; ngƣời làm việc cùng ngƣời bệnh; ngƣời có sinh hoạt chung nhƣ ăn, ngủ cùng phòng với ngƣời đang trong thời kỳ mắc bệnh. - Ngƣời nhà ngƣời bệnh: là ngƣời trong cùng một gia đình, có quan hệ thân thiết với nhau; ngƣời có quan hệ ruột thịt hoặc gắn bó thân thiết với ngƣời bệnh. Đặc điểm dịch tễ học bệnh viêm gan B 1.

Nguồn truyền nhiễm vi rút viêm gan B - Nguồn lây: Ngƣời bệnh, ngƣời mang vi rút không triệu chứng. - Thời gian ủ bệnh: Từ 1- 4 tháng, có thể ngắn khoảng 2 tuần và hiếm khi k o dài trên 6 tháng. - Thời kỳ lây truyền: Tất cả ngƣời có HBsAg (+) đều có khả năng truyền bệnh, cả ở giai đoạn cấp lẫn mạn, nhƣng khả năng lây cao trong giai đoạn vi rút đang hoạt động nhân lên, nồng độ vi rút trong máu cao. Đường lây truyền vi rút viêm gan B Đƣờng lây truyền chính của vi rút viêm gan B là qua đƣờng máu, đƣờng sinh dục và từ mẹ sang con.

Nồng độ vi rút tập trung cao ở trong máu, huyết thanh và các vùng bị tổn thƣơng; mức độ trung bình ở tinh trùng, dịch âm đạo và nƣớc bọt; mức độ thấp hoặc không tìm thấy ở trong các dịch khác của cơ thể [7], [37]. Đƣờng lây truyền của vi rút viêm gan B cơ bản giống với đƣờng lây truyền của vi rút HIV nhƣng khả năng nhiễm bệnh cao hơn từ 50 đến 100 lần. Vi rút viêm gan B có thể tồn tại ngoài cơ thể ngƣời ít nhất 7 ngày. Trong thời gian này, vi rút viêm gan B có thể vào cơ thể và gây nhiễm trùng [7], [32].

Tác nhân gây bệnh viêm gan B Vi rút viêm gan B thuộc họ Hepadnaviridae, gen di truyền ADN chuỗi kép, có hình cầu nhỏ, đƣờng kính 40 nm, gồm 3 lớp bao ngoài dày khoảng 7 nm, vỏ capxit hình hộp có đƣờng kính khoảng 27 - 28 nm và lõi chứa bộ gen của vi rút [4]. Ảnh vi rút viêm gan B (CDC) Cấu trúc của vi rút viêm gan B Hình 1. Cấu trúc của vi rút viêm gan B [3] Thư viện ĐH Thăng Long 5 Vi rút VGB có 3 loại kháng nguyên chính: HBsAg, HBeAg và HBcAg, tƣơng ứng với 3 loại kháng thể, lần lƣợt là: Anti-HBs, Anti-HBe và Anti-HBc. Xét nghiệm phát hiện các kháng nguyên, kháng thể này có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định bệnh, thể bệnh cũng nhƣ diễn biến bệnh [4].

Tính cảm nhiễm và miễn dịch - Mọi ngƣời đều có tính cảm nhiễm với HBV. - Sau khi bị viêm gan cấp tính, ngƣời lành đã khỏi hoàn toàn sẽ có một lƣợng kháng thể bảo vệ. Tuy nhiên, khả năng bảo vệ dài hay ngắn cần theo dõi nồng độ kháng thể. Tiêu chuẩn c ẩn đo n nhiễm vi rút viêm gan B Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm viêm gan vi rút B trong nghiên cứu đƣợc xây dựng dựa trên hƣớng dẫn trong quyết định số 4283/QĐ-BYT ngày 08/08/2016 của Bộ Y tế về việc ban hành tài liệu “Định nghĩa trƣờng hợp bệnh truyền nhiễm”.

- Cấp tính: xác định đƣợc kháng thể IgM kháng kháng nguyên lõi của vi rút viêm gan B (anti-HBc IgM dƣơng tính). Có thể HBsAg dƣơng tính. - Mạn tính: xác định kháng nguyên bề mặt của vi rút viêm gan B (HBsAg) và kháng thể kháng kháng nguyên lõi toàn phần (total anti-HBc) dƣơng tính đồng thời anti-Hbc IgM âm tính: hoặc HBsAg dƣơng tính > 6 tháng. Các biện pháp xét nghiệm phát hiện vi rút viêm gan B Theo hƣớng dẫn xét nghiệm vi rút viêm gan B của BYT theo quyết định số 1868/QQD-BYT ban hành ngày 24/4/2020 [5], có các biện pháp xét nghiệm sau: Bảng 1.

Các xét nghiệm vi rút viêm gan B Xét ng iệm Mục đíc xét ng iệm Kỹ t uật xét ng iệm X t nghiệm định tính để chẩn đoán nhiễm - Test nhanh (RDTs) HBV - Miễn dịch đánh dấu HBsAg X t nghiệm định tính để chẩn đoán nhiễm - Miễn dịch đánh dấu HBV Xét nghiệm định tính xác định sự xuất hiện - Test nhanh (RDTs) anti-HBs kháng thể trung hoà anti-HBs - Miễn dịch đánh dấu 6 X t nghiệm định lƣợng xác định mức kháng thể trung hoà anti-HBs, đánh giá - Miễn dịch đánh dấu đƣợc mức miễn dịch bảo vệ - Test nhanh (RDTs) anti-HBc total Xác định phơi nhiễm HBV - Miễn dịch đánh dấu anti-HBc IgG Xác định phơi nhiễm HBV - Miễn dịch đánh dấu anti-HBc IgM Xác định nhiễm HBV cấp - Miễn dịch đánh dấu - Xác định khả năng lây truyền vi rút ở ngƣời nhiễm HBV - Test nhanh (RDTs) HBeAg - Xác định giai đoạn bệnh trong quản lý - Miễn dịch đánh dấu lâm sàng - Xác định sự chuyển đảo huyết thanh HBeAg - Test nhanh (RDTs) anti-HBe - Xác định giai đoạn bệnh trong quản lý - Miễn dịch đánh dấu lâm sàng Định tính HBV - Nucleic axit testing Khẳng định có HBV lƣu hành trong máu DNA (NAT), định tính - Nucleic axit testing Tải lƣợng HBV Xác định mật độ HBV lƣu hành trong máu (NAT), định lƣợng - Giải trình tự, các Xác định kiểu gien HBV, đột biến kháng Kiểu gen HBV kỹ thuật sinh học thuốc phân tử khác 1.