Luận văn kiến thức thực hành của bà mẹ có con dưới 5 tuổi trong phòng và xử trí nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính tại huyên chương mỹ hà tây năm 2003

Nghiên cứu kiến thức thực hành của bà mẹ có con dưới 5 tuổi về phòng và xử trí nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính tại huyện Chương Mỹ, Hà Tây năm 2003.

• Tác giả: Phùng Quốc Vượng
• Người hướng dẫn: Tiến Sĩ: Lê Đức Dương
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế
• Đề tài: Kiến Thức Và Thực Hành Của Bà Mẹ Về Nhiễm Khuẩn Hô Hấp Cấp Tính Ở Trẻ Dưới 5 Tuổi
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2003
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đại cương về NKHHCT trẻ em
• 1.2. Một vài đặc điểm giải phẫu và sinh lý của đường hô hấp trẻ em
• 1.3. Các yếu tố căn nguyên và nguy cơ chủ yếu
• 1.4. Chẩn đoán NKHHCT tại tuyến cộng đồng
• 1.5. Tình hình mắc và tử vong do NKHHCT ở trẻ em dưới 5 tuổi tại Việt Nam và trên Thế giới
• 1.6. Chương trình NKHHCT tại Việt Nam
• 1.7. Vai trò của người mẹ trong chăm sóc trẻ
• 1.8. Nhận biết dấu hiệu và xử trí của người mẹ khi trẻ mắc NKHHCT
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nghiên cứu định lượng
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4. Kỹ thuật thu thập số liệu
• 2.5. Tổ chức thực hiện
• 2.6. Xử lí và phân tích số liệu
• 2.7. Nghiên cứu định tính
• 2.8. Đối tượng và địa điểm nghiên cứu
• 2.9. Kỹ thuật thu thập thông tin
• 2.10. Phân tích số liệu
• 2.11. Các chỉ số đánh giá
• 2.12. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu
• 2.13. Những hạn chế của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả của nghiên cứu định lượng
• 3.2. Những thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Kiến thức của các bà mẹ về NKHHCT
• 3.4. Thực hành của các bà mẹ trong phòng, xử trí, chăm sóc trẻ mắc NKHHCT
• 3.5. Các yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành của các bà mẹ
• 3.6. Kết quả nghiên cứu định tính
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Kiến thức của bà mẹ về bệnh NKHHCT trẻ em
• 4.3. Thực hành của bà mẹ trong phòng, xử trí, chăm sóc trẻ mắc NKHHCT
• 4.4. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành của bà mẹ
• KẾT LUẬN
• KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• Phụ lục I
• Phụ lục 2
• Phụ lục 3
• Phụ lục 4

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiến thức và thực hành của bà mẹ về nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính (NKHHCT) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh và tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi. Kiến thức và thực hành của bà mẹ trong việc phòng ngừa và xử trí NKHHCT có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh. Nghiên cứu cho thấy rằng sự hiểu biết của bà mẹ về các triệu chứng và cách chăm sóc trẻ mắc bệnh có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả điều trị.

1.1. Định nghĩa và phân loại nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính

NKHHCT được chia thành hai loại chính: nhiễm khuẩn đường hô hấp trên và dưới. Nhiễm khuẩn đường hô hấp trên thường nhẹ, trong khi nhiễm khuẩn đường hô hấp dưới, đặc biệt là viêm phổi, có thể gây tử vong cao. Việc phân loại này giúp bà mẹ nhận biết và xử trí kịp thời.

1.2. Tình hình mắc và tử vong do NKHHCT ở trẻ em

Theo thống kê, tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi mắc NKHHCT tại Việt Nam vẫn còn cao, với hàng triệu ca mắc mỗi năm. Tình hình này đòi hỏi sự chú ý từ các bà mẹ trong việc chăm sóc và phòng ngừa bệnh cho trẻ.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng ngừa NKHHCT ở trẻ em

Mặc dù có nhiều chương trình giáo dục sức khỏe, nhưng vẫn còn nhiều bà mẹ thiếu kiến thức về phòng ngừa NKHHCT. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý và thiếu hiểu biết về các triệu chứng bệnh là những thách thức lớn. Điều này dẫn đến việc trẻ không được điều trị kịp thời, làm tăng nguy cơ biến chứng.

2.1. Thiếu kiến thức về triệu chứng nhiễm khuẩn hô hấp

Nhiều bà mẹ không nhận biết được các triệu chứng như ho, sốt, và khó thở ở trẻ. Việc này dẫn đến việc trẻ không được đưa đến cơ sở y tế kịp thời, làm tăng nguy cơ tử vong.

2.2. Sử dụng kháng sinh không hợp lý

Một số bà mẹ tự ý mua kháng sinh để điều trị cho trẻ mà không có sự chỉ định của bác sĩ. Điều này không chỉ làm giảm hiệu quả điều trị mà còn gây ra tình trạng kháng thuốc.

III. Phương pháp giáo dục và nâng cao kiến thức cho bà mẹ

Để cải thiện kiến thức và thực hành của bà mẹ về NKHHCT, cần có các chương trình giáo dục sức khỏe hiệu quả. Các phương pháp như hội thảo, tài liệu hướng dẫn và tư vấn trực tiếp từ nhân viên y tế có thể giúp nâng cao nhận thức.

3.1. Tổ chức các buổi hội thảo về sức khỏe

Hội thảo có thể cung cấp thông tin chi tiết về triệu chứng, cách phòng ngừa và xử trí NKHHCT. Đây là cơ hội để bà mẹ đặt câu hỏi và nhận được sự tư vấn từ các chuyên gia.

3.2. Phát hành tài liệu hướng dẫn cho bà mẹ

Tài liệu hướng dẫn nên được phát hành dưới dạng dễ hiểu, có hình ảnh minh họa để bà mẹ có thể dễ dàng tiếp cận và áp dụng trong thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về NKHHCT

Nghiên cứu cho thấy rằng việc nâng cao kiến thức của bà mẹ về NKHHCT có thể giảm tỷ lệ mắc bệnh và tử vong ở trẻ. Các chương trình giáo dục sức khỏe đã chứng minh hiệu quả trong việc cải thiện nhận thức và thực hành của bà mẹ.

4.1. Kết quả từ các chương trình giáo dục sức khỏe

Các chương trình đã giúp tăng cường nhận thức của bà mẹ về triệu chứng và cách chăm sóc trẻ mắc NKHHCT, từ đó giảm tỷ lệ trẻ mắc bệnh.

4.2. Tác động tích cực đến sức khỏe trẻ em

Khi bà mẹ có kiến thức đầy đủ, trẻ em sẽ được chăm sóc tốt hơn, giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và tử vong do NKHHCT.

V. Kết luận và hướng đi tương lai trong phòng ngừa NKHHCT

Việc nâng cao kiến thức và thực hành của bà mẹ về NKHHCT là rất cần thiết. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan y tế và cộng đồng để triển khai các chương trình giáo dục sức khỏe hiệu quả. Hướng tới tương lai, việc này sẽ góp phần giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do NKHHCT ở trẻ em.

5.1. Tầm quan trọng của việc giáo dục sức khỏe

Giáo dục sức khỏe không chỉ giúp bà mẹ nhận biết triệu chứng mà còn trang bị cho họ kiến thức về cách chăm sóc trẻ đúng cách.

5.2. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phòng ngừa

Cần có các giải pháp cụ thể như tăng cường truyền thông, cải thiện dịch vụ y tế và hỗ trợ tài chính cho các gia đình có trẻ nhỏ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em là một trong những gánh nặng y tế công cộng hàng đầu trên toàn cầu. Hàng năm thế giới ghi nhận khoảng 2 tỷ lượt mắc và hơn 3 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong do bệnh lý này, trong đó hơn 90% số ca tử vong tập trung tại các quốc gia đang phát triển. Tại Việt Nam, tần suất mắc bệnh ở trẻ dưới 5 tuổi dao động từ 4 đến 5 lần mỗi năm, tương đương 30 đến 40 triệu lượt mắc và khoảng 20.000 ca tử vong mỗi năm. Nhằm giải quyết thực trạng này, Chương trình Phòng chống Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính quốc gia đã được triển khai sâu rộng tới 98,9% số xã trên toàn quốc.

Tại huyện Chương Mỹ, tỉnh Hà Tây (nay thuộc thành phố Hà Nội), địa bàn bán sơn địa với diện tích khoảng 230 km² và dân số trên 270.000 người, nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính chiếm tới hai phần ba tổng số lượt khám bệnh ở trẻ dưới 5 tuổi với gần 8.000 lượt ghi nhận vào năm 2002. Mặc dù mạng lưới y tế cơ sở được củng cố, năng lực xử trí của hệ thống vẫn phụ thuộc rất lớn vào hành vi chăm sóc ban đầu của người mẹ tại hộ gia đình. Nghiên cứu này được tiến hành từ tháng 3 đến tháng 10 năm 2003 nhằm mô tả thực trạng kiến thức, thực hành phòng và xử trí bệnh của các bà mẹ, đồng thời xác định các yếu tố liên quan để cung cấp bằng chứng khoa học cho Trung tâm Y tế huyện xây dựng chiến lược truyền thông can thiệp hiệu quả.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu ứng dụng khung phân loại và xử trí nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính của Tổ chức Y tế Thế giới và Chương trình Quốc gia Việt Nam, kết hợp với mô hình niềm tin sức khỏe trong thay đổi hành vi chăm sóc trẻ. Về mặt phân loại lâm sàng, bệnh được chia thành 4 mức độ: Không viêm phổi (ho, sốt đơn thuần), Viêm phổi (ho kèm thở nhanh theo lứa tuổi), Viêm phổi nặng (kèm rút lõm lồng ngực), và Bệnh rất nặng (có dấu hiệu nguy hiểm toàn thân như co giật, ngủ li bì khó đánh thức, bỏ bú hoặc thở rít khi nằm yên).

Các khái niệm then chốt được lượng giá bao gồm: ngưỡng thở nhanh theo độ tuổi (từ 60 lần/phút trở lên ở trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần/phút trở lên ở trẻ từ 2 đến 11 tháng, và từ 40 lần/phút trở lên ở trẻ từ 1 đến dưới 5 tuổi); dấu hiệu rút lõm lồng ngực; nguyên tắc sử dụng kháng sinh hợp lý; và thực hành nuôi dưỡng trẻ trong giai đoạn hồi phục.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích, kết hợp hài hòa giữa phương pháp định lượng và định tính nhằm đảm bảo tính toàn diện và độ sâu của dữ liệu.

Phương pháp định lượng khảo sát 525 bà mẹ có con dưới 5 tuổi thông qua kỹ thuật chọn mẫu ngẫu nhiên nhiều giai đoạn tại 3 xã đại diện: Phụng Châu, Ngọc Hoà và Phú Nghĩa. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên công thức ước lượng tỷ lệ cho nghiên cứu mô tả với độ tin cậy 95%, sai số tuyệt đối 7% và hiệu lực mẫu DE bằng 2. Bộ câu hỏi phỏng vấn cấu trúc chuẩn hóa được kiểm định tiền khả thi trước khi thu thập thực địa bởi các điều tra viên là cán bộ y tế dự phòng giàu kinh nghiệm.

Phương pháp định tính thu thập thông tin thông qua 14 cuộc phỏng vấn sâu cá nhân và 5 cuộc thảo luận nhóm trọng tâm với 32 bà mẹ nhằm khám phá sâu sắc rào cản hành vi và nhận thức văn hóa. Toàn bộ số liệu định lượng được làm sạch, nhập liệu kép và phân tích trên phần mềm Epi-Info 6.0. Các kiểm định Chi-bình phương và tỷ số chênh (Odds Ratio - OR) với khoảng tin cậy 95% được sử dụng để xác định các mối liên quan có ý nghĩa thống kê (p < 0.05). Việc lựa chọn các phương pháp này giúp kiểm soát sai số hệ thống và phản ánh chính xác tương quan giữa các biến số xã hội học với thực hành y tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ trẻ dưới 5 tuổi mắc nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính trong 2 tuần trước thời điểm điều tra là 31,8% (167 trên tổng số 525 trẻ).

Về kiến thức nhận biết dấu hiệu lâm sàng, có 91,8% bà mẹ biết dấu hiệu ho và 55,4% biết dấu hiệu khó thở. Tuy nhiên, chỉ có 27,0% bà mẹ nhận biết được thở nhanh – dấu hiệu chỉ điểm quan trọng nhất của viêm phổi sớm, và chỉ 3,2% biết về dấu hiệu rút lõm lồng ngực. Về dấu hiệu nguy hiểm, vẫn còn 5,7% bà mẹ hoàn toàn không biết bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nặng nào. Tổng thể, tỷ lệ bà mẹ có kiến thức đạt yêu cầu chỉ chiếm 43,8%.

Về thực hành xử trí và sử dụng thuốc, trong số các bà mẹ có con bị bệnh, tỷ lệ đưa trẻ đi khám tại cơ sở y tế đạt 88,4%, chủ yếu lựa chọn trạm y tế xã (68,9%) do yếu tố gần nhà (72,3%) và thái độ phục vụ tận tình (56,1%). Tuy nhiên, tình trạng lạm dụng kháng sinh diễn ra hết sức nghiêm trọng: có tới 77,8% bà mẹ tự ý dùng kháng sinh để điều trị khi trẻ chỉ mắc ho, sốt đơn thuần, trong khi chỉ có 16,2% dùng thuốc nam giảm ho an toàn. Đánh giá tổng hợp cho thấy tỷ lệ thực hành chung đạt yêu cầu chỉ dừng lại ở mức 28,1%.

Về các yếu tố liên quan, trình độ học vấn và mức độ tiếp cận thông tin giáo dục sức khỏe có tác động quyết định đến nhận thức của bà mẹ. Nhóm có học vấn cao đẳng, đại học đạt tỷ lệ kiến thức chuẩn 69,0%, vượt trội so với 35,5% ở nhóm tiểu học (p < 0.05). Đặc biệt, những bà mẹ được tiếp cận thông tin truyền thông y tế có kiến thức đạt yêu cầu cao gấp 13,4 lần so với nhóm không được tiếp cận (OR = 13,4; khoảng tin cậy 95%: 5,49 – 34,9; p < 0.001).

Thảo luận kết quả

Thực trạng khoảng trống lớn giữa kiến thức nhận biết và hành vi thực tế xuất phát từ tâm lý nóng vội muốn trẻ cắt cơn ho nhanh chóng, kết hợp với thói quen mua thuốc tự do không cần đơn tại các hiệu thuốc tư nhân. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ thiếu hụt kiến thức nhận biết thở nhanh tại Chương Mỹ tương đồng với kết quả khảo sát của Tổ chức Y tế Thế giới tại 19 quốc gia (khoảng 35,0% bà mẹ nhận biết đúng) và báo cáo tại El Alto, Bolivia (57,0% bà mẹ không nhận biết được dấu hiệu nguy hiểm). Tỷ lệ lạm dụng kháng sinh 77,8% tại địa bàn nghiên cứu cao hơn mức trung bình 60,0% ở nhiều vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ, phản ánh áp lực thương mại hóa dược phẩm và thói quen tích lũy đơn thuốc cũ của gia đình.

Các dữ liệu nghiên cứu này có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột chồng so sánh tỷ lệ kiến thức và thực hành theo từng nhóm học vấn, kết hợp với biểu đồ rừng biểu diễn tỷ số chênh (OR) của các yếu tố tiếp cận truyền thông, nghề nghiệp và điều kiện kinh tế, giúp các nhà quản lý y tế nhận diện rõ nhóm đối tượng đích cần can thiệp ưu tiên.

Đề xuất và khuyến nghị

Tái cấu trúc các chiến dịch truyền thông giáo dục sức khỏe trực tiếp tại cộng đồng do Trung tâm Y tế huyện và Trạm Y tế các xã chủ trì. Mục tiêu nâng tỷ lệ bà mẹ nhận biết đúng dấu hiệu thở nhanh từ 27,0% lên trên 70,0% trong vòng 12 tháng thông qua hình thức hướng dẫn thực hành đếm nhịp thở bằng đồng hồ một phút trong các buổi tiêm chủng mở rộng.

Thiết lập quy chế phối hợp liên ngành giữa Trạm Y tế xã, Hội Liên hiệp Phụ nữ và mạng lưới cộng tác viên y tế thôn bản nhằm tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên đề hàng tháng. Mục tiêu giảm tỷ lệ tự ý dùng kháng sinh khi trẻ chỉ ho sốt đơn thuần từ 77,8% xuống dưới 30,0% trong lộ trình 18 tháng, chú trọng phổ biến các bài thuốc dân gian an toàn như quất hấp mật ong, lá hẹ đường phèn.

Tăng cường công tác thanh tra, giám sát chuyên môn đối với các cơ sở hành nghề y dược tư nhân trên địa bàn huyện do Phòng Y tế huyện phối hợp với Đội Y tế dự phòng thực hiện. Đảm bảo 100% quầy thuốc tuân thủ quy chế bán thuốc kháng sinh theo đơn của bác sĩ, xử phạt nghiêm các trường hợp tự ý kê đơn kháng sinh liều cao cho trẻ nhỏ.

Tập huấn nâng cao kỹ năng tư vấn, giao tiếp cho đội ngũ y tế cơ sở tại 100% trạm y tế xã trong quý 1 năm kế tiếp, tập trung vào việc hướng dẫn bà mẹ theo dõi dấu hiệu chuyển nặng như rút lõm lồng ngực, bú kém để chuyển tuyến kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhà hoạch định chính sách và cán bộ quản lý y tế công cộng: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học thực địa chuẩn xác để xây dựng kế hoạch phân bổ nguồn lực, thiết kế chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe ban đầu và kiểm soát sử dụng kháng sinh tuyến huyện.

Bác sĩ nhi khoa và nhân viên y tế tuyến cơ sở: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về tâm lý, tập quán và rào cản hành vi của thân nhân người bệnh, từ đó tối ưu hóa quy trình tư vấn lâm sàng và hướng dẫn chăm sóc tại nhà.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành Y tế công cộng và Dịch tễ học: Tham khảo phương pháp luận kết hợp định tính - định lượng, quy trình tính toán cỡ mẫu phân tầng nhiều giai đoạn và kỹ thuật xử lý số liệu sinh thống kê chuyên sâu.

Giảng viên và sinh viên khối ngành Khoa học sức khỏe: Nguồn học liệu tham khảo điển cứu phong phú về mô hình bệnh tật đường hô hấp trẻ em và các chiến lược can thiệp thay đổi hành vi sức khỏe trong cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu lâm sàng quan trọng nhất để người mẹ phát hiện sớm trẻ bị viêm phổi tại nhà là gì? Thở nhanh khi trẻ nằm yên là dấu hiệu chỉ điểm sớm và nhạy nhất của viêm phổi. Nghiên cứu chỉ ra ngưỡng thở nhanh là từ 60 lần/phút trở lên với trẻ dưới 2 tháng, từ 50 lần/phút trở lên với trẻ từ 2 đến 11 tháng, và từ 40 lần/phút trở lên với trẻ từ 1 đến dưới 5 tuổi.

Tại sao không nên tự ý dùng kháng sinh khi trẻ mới chỉ có biểu hiện ho và sốt đơn thuần? Khoảng 70% trường hợp nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính ở trẻ em do căn nguyên vi-rút khởi phát, kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt vi-rút. Tự ý dùng thuốc làm tăng nguy cơ dị ứng, rối loạn vi khuẩn đường ruột và gây tình trạng vi khuẩn kháng thuốc phức tạp.

Tỷ lệ bà mẹ có thực hành đạt yêu cầu chung trong chăm sóc trẻ mắc bệnh tại địa bàn nghiên cứu là bao nhiêu? Theo kết quả đánh giá tổng hợp trên bộ chỉ số chuẩn, chỉ có 28,1% bà mẹ có thực hành đạt yêu cầu chung. Tỷ lệ này phản ánh sự tồn tại dai dẳng của các thói quen chăm sóc chưa đúng cách như kiêng khem quá mức hoặc lạm dụng thuốc hạ sốt, kháng sinh.

Yếu tố nào có tác động mạnh mẽ nhất đến mức độ hiểu biết đúng của người mẹ về bệnh? Tiếp cận thông tin truyền thông giáo dục sức khỏe là yếu tố chi phối mạnh mẽ nhất. Nghiên cứu chứng minh nhóm bà mẹ được tiếp cận thông tin có tỷ lệ kiến thức đạt chuẩn cao gấp 13,4 lần so với nhóm không tiếp cận (OR = 13,4; p < 0.001).

Khi nào người mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện cấp cứu ngay lập tức? Người mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu nguy hiểm toàn thân: trẻ ngủ li bì khó đánh thức, co giật, thở rít khi nằm yên, rút lõm lồng ngực sâu, hoặc bỏ bú và nôn trớ tất cả mọi thứ.

Kết luận

Nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính vẫn là bệnh lý có tỷ lệ mắc cao hàng đầu ở trẻ dưới 5 tuổi tại huyện Chương Mỹ với 31,8% trẻ mắc trong vòng 2 tuần khảo sát.

Khoảng trống nhận thức còn lớn khi chỉ 43,8% bà mẹ đạt chuẩn về kiến thức, trong đó tỷ lệ nhận biết dấu hiệu thở nhanh chỉ đạt 27,0% và rút lõm lồng ngực chỉ đạt 3,2%.

Thực hành xử trí bệnh chưa hợp lý diễn ra phổ biến với 77,8% bà mẹ tự ý sử dụng kháng sinh khi trẻ ho sốt đơn thuần, đưa tỷ lệ thực hành đạt chuẩn chung xuống mức 28,1%.

Tiếp cận truyền thông y tế là đòn bẩy then chốt giúp nâng cao nhận thức đúng đắn của người chăm sóc trẻ với tỷ số chênh vượt trội gấp 13,4 lần.

Công trình nghiên cứu đã cung cấp bức tranh toàn cảnh và hệ thống giải pháp can thiệp có tính khả thi cao nhằm giảm thiểu tỷ lệ tử vong và biến chứng do bệnh lý hô hấp ở trẻ em.

Các cơ sở y tế và nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn luận văn để ứng dụng mô hình đánh giá và triển khai các can thiệp sức khỏe cộng đồng phù hợp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đại cương vê NKHHCT trẻ em 1. NKHHCT là gì? NKHHCT là từ chi tất cá những trường hợp nhiễm khuân (do vi khuân ho ặc vi- rút) trên đường hô hấp. từ mũi họng đèn phí' nang [8].3], Trong đó khoáng 2/3 (rường hợp NKHHCT ớ trẻ em Là nhiễm khuÁn đường hô hấp trên như ho.

cám lạnh, viêm họng, viêm VA. viêm amiđal, viêm tai giữa. Nhiễm khuấn đường hô hâp trên thường nhẹ. ít gây tứ vong.

Nhiễm khuán hô hấp dưới chiếm khoáng 1/3. bao góm viêm thanh quán, viêm thanh-khí-phê quản. viêm tiêu phê quàn và viêm phổi. Nhiễm khuân hò hấp dưới thường nặng, dề gày lu vong, dạc bi ệt là viêm phổi cấp tính ớ tré nho thường rất nguy hiếm, gây tứ vong chiêm hơn 90% tứ vong do NKHHCT ị8I 1.

Một vài đặc điểm giài phần và sinh lý của đường hô hấp trẻ em Tré em dưới 5 tuổi, dặc biệt là ớ (ré dưới 1 tuổi có những dặc điếm khác vói người trường thành. Đường thớ cua (ré. lừ mũi đến thanh khí phê quán lòng hẹp và ng ắn, lổ ch ức dàn hổi íl phát triển, chức năng báo vệ của hàng dào niêm mạc còn hạn ché. tổ chức bạch huyết ít phát (nến.

Lồng ngực cứa tré lại ngan, hình (ru. xương sườn nằm ngang, cơ hoành năm cao hơn. các cư hò hấp chưa phái triển hoàn thiện |28|. Nhu cấn và khá nâng (rao đói.

hấp (hu khí ô XV cua tre lớn hơn nguôi lớn. Đè thích nghi, Ire buộc phái thứ nhanh hơn. dồng thời qưá trình trao dối 02 và co2 giữa các phê nang và mạch máu cũng mạnh hơn. nhưng sự cán bằng vé trao đổi khí rat dề bi biên dổi (heo diêu kiện ngoai cánh, vì thê' né dề bị rói loan hò hấp 128].

hệ thống mien dịch cua co' (hê cũng như hàng rào báo vệ chua hoàn chinh, khá năng ho khạc lai rất hạn chê Với những dặc điếm như vậy. nên kha nang thông khí phoi cưa trẻ nhó (dặc biệi là né dưới I tuổi) ràì hạn chế. tré rất dề mâc nlìiễm khuẩn dường hô hâp, đặc biệt là 5 viêm phổi. Khi lổn thương ớ phổi, rất dề xây ra rối loạn tuần hoàn và quá trình thông khí ờ phổi, trẻ sẽ bị thiêu o2 [281 1.

Các yêu tô căn nguyên và nguy co chủ yếu 1. Một sò vi-rút và vi khuẵn chú yêu gáy NKHHCT • Vi-rút Kết qua các nghiên cứu trên thè giới cũng như ớ Việt Nam đều cho thây vi-rút là càn nguyên cua khoáng 70% các trường hợp NKHHCT ớ trẻ dưới 5 tuổi. Các vi-rút thường gây NKHHCT ớ trẻ em xếp theo thú tư như sau [41 ]. Parainfluenzae Virus (vi-rút á cúm); vi-rút sói: Adenovirus: Rhinovirus: Enterovirus: Cornavirus.

Tại Việt Nam. các nghiên cứu cũng cho kết quá tương tự với các nghiên cứu trẽn thế giới. Rằng phương pháp chân đoán huyết thanh, nghiên cứu ờ Viên Nhi Quốc gia cho biết li lệ tiè lành mang vi-rút là 34. trong dó SRV chiêm 40%.

vi-rút cúm 30rí và vi-rút á cúm 30%. Nghiên cứu cùa Viện Vệ sinh Dịch tễ Hà Nội phổi hợp với khoa Nhi bệnh viện Bạch Mai cũng cho tháy 52C trẻ lành mang vi-rút. Một nghiên cứu khác cùa Viện Vệ sinh Dịch tề Hà Nội. với phương pháp miền dịch huỳnh quang, cho biết SRV là 18.

Các nghiên cứu trẽn thê giới và Việt Nam đều cho thay một só vi khuân thường gập trong NKHHCT ứ Iré dưới 5 tuổi nhu’ sau: Streptococcus pneumoniae (phê cấu); Haemophilus influenzae (ll.catarrhulis): Klebsiella pneumonia (K. Ti lệ tìm thây vi khuân gây bệnh trong dịch ty hầu ó' những trẻ lành thường lù 8 - 9% trứ lèn. ờ những trẻ mác NKHHCT còn cao hơn nữa |53[.