Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TÉ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TÉ CÔNG CỘNG NGUYÊN THỊ HÒNG KIẾN THỨC, THựC HÀNH VÈ AN TOÀN THựC PHẨM CỦA BÀ MẸ CÓ CON TỪ 6 - 24 THÁNG TUỔI VÀ MỘT SỐ YÉU TỐ LIÊN QUAN TẠI XÃ KIM LŨ, HUYỆN SÓC SƠN, HÀ NỘI, NĂM 2017 KHÓA LUẬN TÒT NGHIỆP cử NHÂN Y TÉ CÔNG CỘNG Hướng dẫn khoa học: Ths. Lưu Quốc Toản HÀ NỘI, 2017 i LỜI CẢM ƠN Dưới sự cho phép của phòng Đào tạo Đại học Trường Đại học Y tế Công cộng cùng sự đồng ý của Ths. Lưu Quốc Toản, tôi đã tiến hành thực hiện khóa luận tốt nghiệp đại học của mình với phần viết đề cương nghiên cứu cho đê tài “Kiên thức, thực hành và một số yếu tổ liên quan đen an toàn thực phẩm trong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con từ 6 - 24 tháng tuôi tại xã Kim Lũ, huyện Sóc Sơn, Hà Nội, năm 2017”. Để có được một nền tảng kiến thức phục vụ cho quá trình hoàn thành đề cương, tôi đã được học tập và trau dồi kiến thức trong suốt 4 năm ngồi trên ghế nhà trường cùng nhận được sự giúp đõ rất nhiệt tình cùa các thầy cô giáo.
Đầu tiên tôi xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới các thay giáo, cô giáo đã tận tình hướng dẫn, giảng dạy cho tôi trong suôt quá trình học tập, nghiên cứu và rèn luyện tại ngôi trường Đại học Y tế Công cộng. Xin cảm ơn phòng Đào tạo Đại học Trường Đại học Y tế Công cộng đã tạo điều kiện để sinh viên có thể tham gia làm khóa luận tốt nghiệp cũng như đưa ra những hướng dẫn cụ thể về nội dung, cách trình bày khóa luận tốt nghiệp. Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn đến các cán bộ tại Ban dân số - ủy ban nhân dân xã Kim Lũ, cán bộ tại Trạm Y tế xã Kim Lũ đã cung cấp những thông tin về tình hình dân số, y tế tại xã để tôi có thêm những tư liệu phục vụ quá trình hoàn thành đề cương. Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ths.
Lưu Quôc Toàn - Giảng viên Bộ môn Dinh dưỡng và An toàn vệ sinh thực phẩm, Trường Đại học Y tế Còng cộng. Thầy đã tận tình hướng dẫn, chỉ bào cho tôi trong suốt thời gian học tập cũng như trong thời gian xây dựng đề cương nghiên cứu. Với sự hồ trợ tận tình đó từ thầy, tôi có thể hoàn thành khóa luận cùa mình một cách tốt nhất. Mặc dù đã có nhiều có gang để thực hiện đề tài này, song do kiến thức còn hạn chế cũng như chưa có nhiều kinh nghiệm trong nghiên cửu khoa học nên bản thân tôi không thể tránh khỏi nhừng sai sót nhất định.
Vì vậy, tôi rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn sinh viên để khóa luận tốt nghiệp của mình được hoàn thiện hơn. Hà Nội, ngày 12/5/2017 Sinh viên Nguyễn Thị Hồng ii MỤC LỤC LỜI CẢM ƠN.ii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.iv DANH MỰC CÁC BẢNG. V TÓM TẮT ĐÊ CƯƠNG NGHIÊN cứu. 1 MỤC TIÊU NGHIÊN cứu.
TỐNG QUAN TÀI LIỆU. Một số khái niệm. Ảnh hường của an toàn thực phẩm tới sức khỏe cộng đồng. Ngộ độc thực phầm và ô nhiễm thực phẩm trên thế giới và Việt Nam.
Tinh hình ngộ độc thực phẩm và ô nhiễm thực phẩm trên thế giới. Tình hình ngộ độc thực phẩm và ô nhiễm thực phẩm tại Việt Nam. Một số nghiên cứu liên quan. Nghiên cứu trên thế giới.
Nghiên cứu tại Việt Nam. Một số nguyên tắc đảm bảo ATTP tại hộ gia đình. Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu.
Thời gian và địa điểm nghiên cửu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu.
Phương pháp chọn mẫu. Phương pháp thu thập số liệu. Biến số nghiên cứu. Tiêu chuẩn đánh giá.
Xừ lý và phân tích số liệu. Đạo đức nghiên cứu. Hạn chế, sai số và biện pháp khẳc phục. Biện pháp khống chế sai số.
Dự KIẾN KÉT QUẢ NGHIÊN cứu. Thực trạng kiến thức, thực hành ATTP trong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con 6 24 tháng tuổi. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Kiến thức về ATTP của người mẹ trong chăm sóc trẻ.
Thực hành về ATTP của người mẹ trong chăm sóc trẻ. Nguồn thông tin truyền thông. Một số yếu tổ liên quan đến kiến thức, thực hành về ATTP trong chăm sóc trẻ cùa người mẹ có con 6-24 tháng tuôi. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức.
Một số yếu tố liên quan đến thực hành. Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành. Dự KIẾN BÀN LUẬN. Thông tin chung của đối tượng nghiên cứu.
Kiến thức về ATTP trong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con 6-24 tháng tuổi. Thực hành về ATTP frong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con 6-24 tháng tuổi. Đánh giá yếu tố thông tin truyền thông về ATTP. Một Số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về ATTP của người mẹ trong chăm sóc trẻ.
Dự KIẾN KÉT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. KE HOẠCH NGHIÊN cứu VÀ DỤ TRÙ KINH PHÍ. Ke hoạch nghiên cứu. Dự trù kinh phí.44 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
Giấy đồng ý tham gia nghiên cứu. Bảng chấm điểm đánh giá kiến thức. Bảng chấm điểm đánh giá thực hành. Kế hoạch thực hiện nghiên cứu.
Dự trù kinh phí.61 BIÊN BẢN CHỈNH SỬA SAU BẢO VỆ ĐỀ CƯƠNG.62 IV DANH MỤC TỪ VIÉT TẮT ATTP An toàn thực phẩm ATVSTP An toàn vệ sinh thực phẩm ĐTNC Đối tượng nghiên cứu ĐTV Điều tra viên NĐTP Ngộ độc thực phấm TP Thực phẩm TYT Trạm y tế ƯBND ủy ban nhân dân IV DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Tác nhân gây ô nhiễm thực phẩm.2: Phân bố dân số theo tuổi và giới xã Kim Lũ 2016.1: Biến số nghiên cứu.1: Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu.2: Kiến thức về lựa chọn sữa cho trẻ.3: Kiến thức lựa chọn thịt, cá, trứng cho trẻ.4: Kiến thức lựa chọn rau, quả cho trẻ.5: Kiến thức về điều kiện để nơi bán thực phẩm chín cho trẻ hợp vệ sinh.6: Kiến thức về bảo quản sữa mẹ.7: Kiến thức về bảo quản sữa công thức khi trẻ chưa uống ngay.8: Kiến thức bảo quản thực phẩm cho trẻ khi chưa chế biến.9: Kiến thức về cách sắp xếp thực phẩm bào quàn trong tù lạnh.10: Kiến thức về cách bảo quản thực phẩm bao gói sẵn.11: Kiến thức về điều kiện và thời gian bảo quản thực phẩm đã nấu chín.12: Kiến thức về xử lý thức ăn thừa của trẻ.13: Kiến thức về tác nhân và nguyên nhân gây ô nhiễm thực phẩm.14: Kiến thức về vệ sinh cá nhân khi chế biến.15: Kiến thức về thời điểm rửa tay bằng xà phòng khi chế biến.16: Kiến thức về sử dụng dao, thớt, đũa để thái, gắp thức ăn sống - chín.17: Kiến thức xử trí khi trẻ bị ngộ độc thực phẩm.18: Đánh giá kiến thức chung về ATTP trong chăm sóc trẻ.19: Địa diêm mua thực phàm cho trẻ.20: Yeu to quyết định nhất đến việc lựa chọn thực phẩm.21: Thực hành xem nhãn mác thực phẩm trước khi mua.22: Thông tin kiểm tra khi mua sữa cho trẻ.23: Thực hành lựa chọn thực phẩm cho trẻ.24: Thực hành sắp xếp thực phẩm bảo quản trong tù lạnh.25: Thực hành bảo quản sữa mẹ và sữa công thức.26: Thực hành bảo quản thực phàm đã đóng gói.27: Thực hành bảo quản thực phẩm đã nấu chín.28: Thực hành sử dụng dụng cụ trong quá trình chê biên.29: Thực hành vệ sinh cá nhân trong chế biến.30: Thực hành sử dụng bàn sơ chế thực phẩm.31: Thực hành sơ chế thực phẩm.32: Thực hành sử dụng nguồn nước sạch khi chế biến thực phẩm cho trẻ.33: Xử lý thực phẩm mất ATVSTP .34: Thực hành về ATTP trong quá trình cho trẻ ăn.35: Đánh giá kiến thức chung về ATTP trong chăm sóc trẻ.36: Nguồn thông tin truyền thông.37: Liên quan giữa đặc điểm nhân khâu học và kiên thức ATTP trong chăm sóc trẻ cùa bà mẹ có con 6-24 tháng tuổi.38: Liên quan giữa đặc điểm gia đình, yếu tố truyền thông và kiến thức ATTP trong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con 6-24 tháng tuổi.39: Liên quan giữa đặc điểm nhân khẩu học và thực hành ATTP trong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con 6-24 tháng tuôi.40: Liên quan giữa đặc điếm gia đình, yểu tố truyền thông và thực hành ATTP trong chăm sóc trẻ của bà mẹ có con 6-24 tháng tuôi.41: Mối liên quan giữa kiến thức và thực hành.38 vii TÓM TẮT ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN cứu Thực phẩm (TP) là nhu cầu cần thiết cho sự sống của con người, giúp cho cơ thể phát triển khỏe mạnh. An toàn thực phẩm (ATTP) là vấn đe được các cấp, các ngành và toàn xã hội đặc biệt quan tâm. Đôi tượng trẻ nhỏ từ 6-24 tháng tuôi phụ thuộc rất nhiều vào người chăm sóc, đặc biệt là người mẹ. Nhận thức của người mẹ về an toàn thực phẩm ảnh hưởng rất lớn đến hành vi của họ trong quá trình chăm sóc, chể biến thực phẩm cho trẻ.
Xã Kim Lũ là một trong những xã nghèo thuộc huyện Sóc Sơn, Hà Nội. Trong những năm gần đây tình hình an toàn thực phàm tại xã trở thành vấn đề nhận được sự quan tâm của đông đảo người dân bởi thực trạng các bệnh liên quan đến thực phẩm ngày càng gia tăng, tỷ lệ trẻ mắc bệnh đường tiêu hóa chiếm phần lớn các trường hợp đến khám tại trạm y tế xã [21]. Để trả lời cho câu hỏi: Thực trạng kiến thức và thực hành vê vệ sinh an toàn thực phẩm trong việc chăm sóc trẻ của các bà mẹ có con từ 6-24 tháng tuổi như thế nào? Những yếu tố nào ảnh hường đến thực trạng đó? Đồng thời, nhằm cung cấp các thông tin cho việc xây dựng các chương trình can thiệp phòng chống các bệnh lây truyền qua thực phẩm cho người dân tại địa phương nói chung và đối tượng trẻ nhỏ nói riêng, tôi thực hiện nghiên cứu với đề tài: “Kiến thức, thực hành về an toàn thực phẩm của bà mẹ có con từ 6-24 tháng tuổi và một số yếu tố liên quan tại xã Kim Lũ, Sóc Soil, Hà Nội năm 2017”. Nghiên cứu được tiến hành với hai mục tiêu chính: (1) Mô tả kiến thức, thực hành về an toàn thực phẩm của bà mẹ có con từ 6-24 tháng tuổi tại xã Kim Lũ, Sóc Sơn, Hà Nội năm 2017 và (2) Xác định một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thực hành về an toàn thực phẩm của bà mẹ có con từ 6-24 tháng tuổi tại xã Kim Lũ, Sóc Sơn, Hà Nội năm 2017.
Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, sử dụng bộ câu hỏi định lượng bằng phiếu phỏng vấn có cấu trúc, qua hình thức phỏng vẩn trực tiếp kết hợp quan sát để thu thập thông tin.