Kiến thức và thái độ về phòng và điều trị bệnh lao của người dân thị trấn Yên Viên, Gia Lâm, Hà Nội

Tài liệu nghiên cứu Luận văn kiến thức thái độ về phòng và điều trị bệnh lao của người dân thị trấn yên viên gia lâm hà, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Nguyễn Ý Như
• Người hướng dẫn: TS. Hà Văn Như
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Y Tế Công Cộng
• Đề tài: Kiến Thức Và Thái Độ Của Người Dân Yên Viên Về Phòng Và Điều Trị Bệnh Lao
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu bệnh lao
• 1.2. Tình hình bệnh lao
• 1.2.1. Tình hình bệnh lao trên thế giới
• 1.2.2. Tình hình bệnh lao ở Việt Nam
• 1.2.3. Những nghiên cứu về vấn đề hiểu biết bệnh lao trong cộng đồng
• 1.2.3.1. Trên thế giới
• 1.2.3.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Biến số nghiên cứu
• 2.7. Các định nghĩa và tiêu chuẩn đánh giá
• 2.7.1. Một số khái niệm, định nghĩa
• 2.7.2. Cách tính điểm
• 2.8. Phương pháp phân tích số liệu
• 2.9. Vấn đề đạo đức của nghiên cứu
• 2.10. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu
• 3.1.1. Tuổi của đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Trình độ học vấn
• 3.2. Nguồn thông tin về bệnh lao
• 3.2.1. Nguồn thông tin về bệnh
• 3.2.2. Số lượng nguồn thông tin về bệnh
• 3.2.3. Tần suất thông tin về bệnh
• 3.2.4. Lựa chọn của đối tượng nghiên cứu về nguồn thông tin để người dân có thể tiếp nhận được tốt nhất
• 3.3. Kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao
• 3.3.1. Kiến thức về nguyên nhân bệnh lao
• 3.3.2. Kiến thức về nguồn lây và những người dễ mắc bệnh lao
• 3.3.3. Kiến thức về triệu chứng và phát hiện bệnh
• 3.3.4. Kiến thức về điều trị bệnh
• 3.3.5. Kiến thức về phòng bệnh
• 3.3.6. Tổng hợp kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao của ĐTNC
• 3.4. Thái độ đối với bệnh lao của ĐTNC
• 3.5. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ của đối tượng nghiên cứu
• 3.5.1. Các yếu tố liên quan đến kiến thức phòng và điều trị bệnh
• 3.5.2. Mối liên quan đến thái độ của đối tượng nghiên cứu với bệnh
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Nguồn thông tin về bệnh lao
• 4.3. Kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao của ĐTNC
• 4.3.1. Kiến thức về nguyên nhân bệnh lao
• 4.3.2. Kiến thức về nguồn lây và những người dễ mắc bệnh lao
• 4.3.3. Kiến thức về triệu chứng và phát hiện bệnh
• 4.3.4. Kiến thức về điều trị bệnh
• 4.3.5. Kiến thức về phòng bệnh
• 4.3.6. Tổng hợp kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao
• 4.4. Thái độ đối với bệnh lao của người dân
• 4.5. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức của đối tượng nghiên cứu
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 6. CHƯƠNG 6: KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiến thức và thái độ phòng bệnh lao của người dân Yên Viên

Bệnh lao là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến tại Việt Nam, đặc biệt là ở các khu vực như Yên Viên, Gia Lâm. Kiến thức và thái độ của người dân về bệnh lao có vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh. Nghiên cứu cho thấy, mặc dù người dân có nhận thức về bệnh lao, nhưng vẫn còn nhiều thông tin sai lệch và thiếu sót trong việc hiểu biết về các phương pháp phòng ngừa và điều trị.

1.1. Kiến thức chung về bệnh lao trong cộng đồng

Nghiên cứu cho thấy hơn 90% người dân biết bệnh lao là bệnh lây qua đường hô hấp. Tuy nhiên, chỉ 40% hiểu rõ về nguồn lây chính là từ người bệnh lao phổi. Điều này cho thấy cần có sự nâng cao kiến thức về bệnh lao trong cộng đồng.

1.2. Thái độ của người dân đối với bệnh lao

Thái độ của người dân đối với bệnh lao chủ yếu tích cực, với 95% cho biết sẽ đi khám khi có triệu chứng nghi ngờ. Tuy nhiên, vẫn còn một tỷ lệ lớn không biết về các phương pháp điều trị hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong phòng và điều trị bệnh lao

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong việc điều trị bệnh lao, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc nâng cao nhận thức của người dân. Tình trạng thiếu thông tin chính xác và sự kỳ thị đối với bệnh nhân lao vẫn tồn tại, gây cản trở trong việc phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.

2.1. Những hiểu lầm phổ biến về bệnh lao

Nhiều người dân vẫn cho rằng bệnh lao là bệnh di truyền hoặc do ô nhiễm môi trường. Điều này dẫn đến việc họ không có ý thức phòng ngừa và điều trị đúng cách.

2.2. Tác động của sự kỳ thị đối với bệnh nhân lao

Sự kỳ thị đối với bệnh nhân lao khiến họ ngại ngùng khi đi khám và điều trị. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân mà còn làm gia tăng nguy cơ lây lan bệnh trong cộng đồng.

III. Phương pháp phòng ngừa bệnh lao hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh lao, việc nâng cao kiến thức cho cộng đồng là rất cần thiết. Các phương pháp như tiêm phòng BCG cho trẻ sơ sinh và giáo dục cộng đồng về dấu hiệu nhận biết bệnh lao cần được thực hiện thường xuyên.

3.1. Tiêm phòng BCG và vai trò của nó

Tiêm phòng BCG là phương pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa bệnh lao ở trẻ em. Tuy nhiên, tỷ lệ tiêm phòng hiện nay vẫn chưa đạt yêu cầu, cần có sự can thiệp từ các cơ quan y tế.

3.2. Giáo dục cộng đồng về bệnh lao

Các chương trình giáo dục cộng đồng cần được triển khai để nâng cao nhận thức về bệnh lao, từ đó giúp người dân hiểu rõ hơn về cách phòng ngừa và điều trị bệnh.

IV. Kết quả nghiên cứu về kiến thức và thái độ của người dân Yên Viên

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt rõ rệt trong kiến thức và thái độ của người dân về bệnh lao. Những người có trình độ học vấn cao hơn thường có kiến thức tốt hơn về bệnh lao và các phương pháp phòng ngừa.

4.1. Mối liên hệ giữa trình độ học vấn và kiến thức về bệnh lao

Nghiên cứu chỉ ra rằng những người có trình độ học vấn từ THPT trở lên có kiến thức về bệnh lao tốt hơn so với những người có trình độ thấp hơn. Điều này cho thấy cần chú trọng đến giáo dục trong việc nâng cao nhận thức về bệnh.

4.2. Tác động của thông tin đến thái độ của người dân

Người dân tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau, nhưng thông tin từ cán bộ y tế vẫn là nguồn đáng tin cậy nhất. Việc cung cấp thông tin chính xác sẽ giúp cải thiện thái độ của người dân đối với bệnh lao.

V. Kết luận và khuyến nghị cho tương lai

Nâng cao kiến thức và thái độ của người dân về bệnh lao là một trong những yếu tố quyết định trong công tác phòng chống bệnh. Cần có các chương trình giáo dục và truyền thông hiệu quả để cải thiện nhận thức của cộng đồng.

5.1. Khuyến nghị cho các cơ quan y tế

Các cơ quan y tế cần tăng cường các hoạt động truyền thông về bệnh lao, đặc biệt là trong các khu vực có tỷ lệ mắc bệnh cao như Yên Viên.

5.2. Tương lai của công tác phòng chống bệnh lao

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống bệnh lao, từ đó giảm thiểu tỷ lệ mắc và tử vong do bệnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh lao vẫn là một trong những bệnh nhiễm trùng phổ biến và gây gánh nặng lớn về y tế tại Việt Nam cũng như trên toàn cầu. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2009, khoảng 1/3 dân số thế giới nhiễm lao, với 9,27 triệu người mắc lao mới mỗi năm và 1,8 triệu người tử vong do bệnh này. Tại Việt Nam, mỗi năm có khoảng 130.000 người mắc lao mới, trong đó lao phổi chiếm 85%, và tỷ lệ tử vong do lao là khoảng 23/100.000 dân. Tỷ lệ bệnh nhân lao kháng thuốc chiếm khoảng 32,5% tổng số bệnh nhân lao. Tại thị trấn Yên Viên, huyện Gia Lâm, Hà Nội, tỷ lệ phát hiện bệnh nhân lao AFB(+) có xu hướng tăng, đạt 48/100.000 dân năm 2008, cao hơn mức trung bình của huyện.

Nghiên cứu nhằm mục tiêu mô tả kiến thức và thái độ về phòng và điều trị bệnh lao của người dân tại thị trấn Yên Viên, đồng thời tìm hiểu các yếu tố liên quan đến kiến thức và thái độ này. Nghiên cứu được thực hiện trên 285 người dân trong độ tuổi từ 15 đến 60, trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2009. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả công tác phòng chống lao tại địa phương, góp phần giảm tỷ lệ mắc và tử vong do lao, đồng thời hỗ trợ chương trình chống lao quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về kiến thức, thái độ và hành vi (KAP) trong y tế công cộng, đặc biệt tập trung vào bệnh lao. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết KAP (Knowledge, Attitudes, Practices): Giúp đánh giá mức độ hiểu biết, thái độ và hành vi của cộng đồng đối với bệnh lao, từ đó xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc phòng và điều trị bệnh.
• Mô hình Truyền thông sức khỏe: Nhấn mạnh vai trò của các nguồn thông tin và phương tiện truyền thông trong việc nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi của người dân về bệnh lao.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu bao gồm: kiến thức về nguyên nhân, nguồn lây, triệu chứng, điều trị và phòng bệnh lao; thái độ đối với bệnh lao; và các yếu tố liên quan như trình độ học vấn, nguồn thông tin tiếp nhận.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang có phân tích, tiến hành tại thị trấn Yên Viên, huyện Gia Lâm, Hà Nội, từ tháng 4 đến tháng 9 năm 2009. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên tỷ lệ người dân có hiểu biết đúng về bệnh lao (ước tính 60%), với sai số tuyệt đối 6% và độ tin cậy 95%, tổng số người tham gia là 285.

Phương pháp chọn mẫu là chọn ngẫu nhiên hệ thống hộ gia đình trong danh sách 2.734 hộ, với khoảng cách mẫu k=9. Mỗi hộ được chọn một người trong độ tuổi 15-60 theo bảng phương pháp Krisch để đảm bảo tính ngẫu nhiên. Dữ liệu được thu thập qua phỏng vấn trực tiếp bằng bộ câu hỏi chuẩn, bao gồm 36 câu hỏi về thông tin chung, kiến thức và thái độ về bệnh lao.

Dữ liệu được nhập bằng phần mềm EpiData và phân tích bằng SPSS 15. Các phân tích thống kê gồm tính tỷ lệ %, kiểm định chi bình phương, và tính tỷ suất chênh (OR) để xác định mối liên quan giữa các biến. Mức ý nghĩa thống kê được đặt ở 0,05. Nghiên cứu tuân thủ các quy định đạo đức, đảm bảo sự đồng thuận tự nguyện của người tham gia.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Kiến thức về nguyên nhân và nguồn lây bệnh lao: Chỉ 27,6% người dân biết bệnh lao do vi khuẩn gây ra, trong khi 14,2% vẫn cho rằng lao là bệnh di truyền và 19,6% cho rằng do môi trường ô nhiễm. Trên 90% biết lao là bệnh lây qua đường hô hấp, nhưng chỉ 41,1% biết nguồn lây chính là bệnh nhân lao phổi ho khạc ra vi khuẩn. Chỉ 6,9% biết người nhiễm HIV dễ mắc lao.

2. Kiến thức về triệu chứng và phát hiện bệnh: 88% người dân biết ho kéo dài là triệu chứng của bệnh lao, nhưng chỉ 28,8% biết sút cân, mệt mỏi là triệu chứng, và gần 90% không biết đau tức ngực hay ho ra máu là dấu hiệu bệnh. 68,3% đạt điểm kiến thức về triệu chứng từ mức trung bình trở lên.

3. Kiến thức về điều trị bệnh: 85,1% biết bệnh lao có thể chữa khỏi hoàn toàn, 74,2% biết phải dùng thuốc đúng chỉ dẫn bác sĩ, nhưng chỉ 6,9% biết về phương pháp điều trị ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp (DOTS). 69,8% biết điều trị tại cơ sở y tế nhà nước là miễn phí. Tỷ lệ đạt điểm kiến thức về điều trị từ trung bình trở lên là 39%.

4. Kiến thức về phòng bệnh: 92% biết có thể phòng bệnh lao, nhưng 95% không đề cập đến việc tiêm phòng BCG cho trẻ sơ sinh. Các phương pháp phòng bệnh được biết đến chủ yếu là vệ sinh nhà cửa, thông gió và tránh tiếp xúc với nguồn lây.

5. Thái độ đối với bệnh lao: Phần lớn người dân có thái độ tích cực, với 95% sẵn sàng đi khám khi nghi ngờ mắc bệnh và 96,7% quan tâm giúp đỡ bệnh nhân lao. Tuy nhiên, vẫn còn một tỷ lệ nhỏ có thái độ tiêu cực như sợ bị xa lánh hoặc dấu bệnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy kiến thức về bệnh lao của người dân thị trấn Yên Viên còn nhiều hạn chế, đặc biệt về nguyên nhân, nguồn lây và phương pháp điều trị hiện đại như DOTS. Mặc dù phần lớn biết bệnh lây qua đường hô hấp và có thể chữa khỏi, nhưng sự hiểu biết chưa đầy đủ có thể ảnh hưởng đến việc phát hiện và điều trị kịp thời.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tỷ lệ người dân hiểu đúng về nguyên nhân bệnh lao tại Yên Viên thấp hơn so với một số địa phương khác, ví dụ như tỷ lệ biết bệnh do vi khuẩn gây ra chỉ đạt 27,6%, trong khi một số nghiên cứu khác đạt trên 50%. Thái độ tích cực của cộng đồng là điểm sáng, góp phần hỗ trợ hiệu quả điều trị và phòng bệnh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố kiến thức về nguyên nhân, triệu chứng và điều trị bệnh lao, cũng như bảng so sánh tỷ lệ kiến thức đạt theo trình độ học vấn và nguồn thông tin tiếp nhận. Mối liên quan giữa trình độ học vấn và kiến thức chung về bệnh lao được xác định rõ, với người có trình độ THPT trở lên có kiến thức tốt hơn 2,5 lần so với nhóm thấp hơn.

Nguồn thông tin chủ yếu là truyền hình, đài phát thanh (93,5%) và loa truyền thanh thị trấn (48,4%), trong khi vai trò của cán bộ y tế còn hạn chế (4,7%). Điều này cho thấy cần tăng cường vai trò của cán bộ y tế trong truyền thông giáo dục sức khỏe để cung cấp kiến thức chính xác và cụ thể hơn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe về bệnh lao: Sử dụng đa dạng các phương tiện truyền thông như truyền hình, đài phát thanh, loa truyền thanh và internet để nâng cao kiến thức cộng đồng về nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng bệnh lao. Thời gian thực hiện trong vòng 12 tháng, do Trung tâm Y tế dự phòng huyện Gia Lâm chủ trì.

2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ y tế cơ sở: Tập huấn kỹ năng truyền thông và tư vấn cho cán bộ y tế tại trạm y tế thị trấn Yên Viên nhằm tăng cường vai trò của họ trong việc cung cấp thông tin chính xác và hỗ trợ bệnh nhân lao. Thực hiện trong 6 tháng đầu năm, do Sở Y tế Hà Nội phối hợp với Trung tâm Y tế huyện.

3. Phổ biến rộng rãi kiến thức về phương pháp điều trị DOTS: Tổ chức các buổi hội thảo, truyền thông trực tiếp tại cộng đồng để người dân hiểu rõ về hiệu quả và quy trình điều trị ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp, nhằm nâng cao tỷ lệ tuân thủ điều trị. Thời gian triển khai 9 tháng, do Chương trình chống lao quốc gia phối hợp với địa phương thực hiện.

4. Khuyến khích tiêm phòng BCG cho trẻ sơ sinh: Tăng cường tuyên truyền và vận động người dân thực hiện tiêm phòng lao cho trẻ sơ sinh theo quy định, nhằm giảm nguy cơ mắc lao ở trẻ em. Thực hiện liên tục, do Trung tâm y tế huyện Gia Lâm và các trạm y tế xã đảm nhiệm.

5. Theo dõi và đánh giá hiệu quả các hoạt động truyền thông: Thiết lập hệ thống giám sát, thu thập phản hồi và đánh giá mức độ cải thiện kiến thức, thái độ của người dân về bệnh lao sau các hoạt động truyền thông. Thời gian đánh giá sau 12 tháng, do Ban chỉ đạo phòng chống lao huyện Gia Lâm thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ y tế dự phòng và điều trị lao: Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực tiễn về kiến thức và thái độ của cộng đồng, giúp họ xây dựng các chương trình truyền thông và can thiệp phù hợp.

2. Nhà quản lý y tế và chính sách: Thông tin về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả phòng chống lao tại địa phương hỗ trợ hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực hiệu quả.

3. Giảng viên và sinh viên ngành y tế công cộng: Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu KAP và thực trạng phòng chống lao tại Việt Nam.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cộng đồng: Giúp hiểu rõ nhu cầu và khó khăn của người dân trong việc tiếp cận kiến thức và dịch vụ y tế, từ đó thiết kế các chương trình hỗ trợ phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kiến thức về bệnh lao của người dân còn hạn chế?
   Nguyên nhân chính là do thiếu thông tin chính xác, vai trò truyền thông của cán bộ y tế chưa được phát huy tối đa, cùng với trình độ học vấn và điều kiện tiếp cận thông tin của người dân còn hạn chế.

2. Kiến thức về phương pháp điều trị DOTS có quan trọng không?
   Rất quan trọng, vì DOTS giúp đảm bảo bệnh nhân tuân thủ điều trị, giảm nguy cơ kháng thuốc và tái phát. Tuy nhiên, chỉ 6,9% người dân biết về DOTS, cần tăng cường truyền thông.

3. Nguồn thông tin nào hiệu quả nhất trong việc nâng cao kiến thức về lao?
   Truyền hình và đài phát thanh được 84% người dân đánh giá là nguồn thông tin hiệu quả nhất, tiếp theo là loa truyền thanh thị trấn và cán bộ y tế.

4. Thái độ của người dân ảnh hưởng thế nào đến phòng chống lao?
   Thái độ tích cực giúp người dân chủ động đi khám, hỗ trợ bệnh nhân tuân thủ điều trị và giảm kỳ thị, góp phần kiểm soát dịch bệnh hiệu quả.

5. Làm thế nào để cải thiện kiến thức và thái độ của cộng đồng về bệnh lao?
   Cần tổ chức các chương trình truyền thông đa phương tiện, tăng cường vai trò cán bộ y tế, đào tạo cộng tác viên y tế và vận động tiêm phòng BCG cho trẻ sơ sinh.

Kết luận

• Người dân thị trấn Yên Viên có kiến thức chưa đầy đủ về nguyên nhân, nguồn lây và phương pháp điều trị bệnh lao, mặc dù phần lớn biết bệnh lây qua đường hô hấp và có thể chữa khỏi.
• Thái độ của cộng đồng đối với bệnh lao nhìn chung tích cực, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phòng chống lao.
• Trình độ học vấn và nguồn thông tin tiếp nhận có ảnh hưởng rõ rệt đến mức độ kiến thức và thái độ của người dân.
• Cần tăng cường truyền thông giáo dục sức khỏe, nâng cao vai trò cán bộ y tế và phổ biến rộng rãi phương pháp điều trị DOTS.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp truyền thông, đào tạo cán bộ y tế và đánh giá hiệu quả trong vòng 12 tháng tới để nâng cao hiệu quả phòng chống lao tại địa phương.

Hãy hành động ngay hôm nay để góp phần đẩy lùi bệnh lao, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng một xã hội khỏe mạnh hơn!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỐNG QUAN TÀI LIỆU. Lịch sử nghiên cứu bệnh lao. Tình hình bệnh lao. Tình hình bệnh lao trên thế giới.

Tình hình bệnh lao ở Việt Nam. Những nghiên cửu về vấn đề hiểu biết bệnh lao trong cộng đồng. Trên thế giới. Những nghiên cứu ở Việt Nam.15 Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu.

Phương pháp thu thập số liệu. Biến số nghiên cứu. Các định nghĩa và tiêu chuẩn đánh giá. Một số khái niệm, định nghĩa.

Cách tính điểm. Phương pháp phân tích số liệu. Vẩn đề đạo đức cùa nghiên cứu. Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai sổ.30 Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN cứu.

Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu. Tuổi của đổi tượng nghiên cứu. Trình độ học vấn. Nguồn thông tin về bệnh lao.

Nguồn thông tin về bệnh. Số lượng nguồn thông tin về bệnh. Tần suất thông tin về bệnh. Lựa chọn của đối tượng nghiên cứu về nguồn thông tin để người dân có thể tiếp nhận được tốt nhất.

Kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao. Kiến thức về nguyên nhân bệnh lao. Kiến thức về nguồn lây và những người dễ mắcbệnh lao. Kiến thức về triệu chứng và phát hiện bệnh.

Kiến thức về điều trị bệnh. Kiến thức về phòng bệnh. Tổng hợp kiến thức về phòng và điều trị bệnh laocủaĐTNC. Thái độ đối với bệnh lao của ĐTNC.

Một số yếu tố liên quan đến kiến thức, thái độ của đối tượng nghiên cứu. Các yếu tố liên quan đến kiến thức phòng và điều trị bệnh. Mối liên quan đến thái độ của đối tượng nghiên cứu với bệnh.46 Chương 4 BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Nguồn thông tin về bệnh lao. Kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao của ĐTNC. Kiến thức về nguyên nhân bệnh lao. Kiến thức về nguồn lây và nhũng người dễ mắc bệnh lao.

Kiến thức về triệu chứng và phát hiện bệnh. Kiến thức về điều trị bệnh. Kiến thức về phòng bệnh. Tổng hợp kiến thức về phòng và điều trị bệnh lao.

Thái độ đối với bệnh lao của người dân. Một số yếu tố liên quan đến kiến thức của đối tượng nghiên cứu.60 Chương 5 KẾT LUẬN. 63 Chương 6 KHUYẾN NGHỊ. 65 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

Bộ câu hỏi phỏng vấn. Tỷ lệ % số trường hợp phát hiện bệnh lao AFB(+), 1995 - 2007. 77 vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Sổ trường hợp phát hiện bệnh lao trên thế giới.

Tình hình bệnh lao tại Việt Nam, năm 2006. Phân bố tuổi theo nhóm và giới tính. Trình độ học vấn của đổi tượng nghiên cứu. Nguồn thông tin đến đối tượng nghiên cứu.

Tần suất thông tin ĐTNC thu nhận được. Nguồn thông tin tốt nhất với ĐTNC. Nguyên nhân gây bệnh lao. Số ĐTNC có kiến thức đúng về nguồn lây và những người dễ mắc lao.

Tổng hợp điểm kiến thức về nguồn lây và những người dễ mắc bệnh. Tổng hợp điểm kiến thức về triệu chứng và phát hiện bệnh. Số ĐTNC có kiến thức đúng về điều trị bệnh. Tổng hợp điểm kiến thức về điều trị bệnh.

Số ĐTNC có kiến thức đúng về phòng bệnh. Tổng hợp điểm kiến thức về phòng bệnh. Kiến thức chung về phòng và điều trị bệnh lao của ĐTNC. Tổng hợp thái độ của ĐTNC.

Mổi liên quan giữa trình độ học vấn và kiến thức về bệnh lao. Mối liên quan giữa giới, nguồn thông tin và kiến thức vềbệnh lao. Mối liên quan giữa một số yểu tố với thái độ của ĐTNC.46 7 DANH MỤC ĐỒ THỊ Đồ thị 3. Phân bổ nghề nghiệp của đối tượng nghiên cứu.

Số lượng nguồn thông tin thu nhận được của ĐTNC. Nguồn lây chính của bệnh lao. Số ĐTNC có kiến thức đúng về triệu chứng và phát hiện bệnh. Thái độ của đổi tượng nghiên cứu đối với bệnh.44 8 TÓM TẮT ĐỀ TÀI NGHIÊN cứu Lao là một bệnh vẫn phổ biến ở Việt Nam.

Trong công tác chống lao, ngoài hoạt động của y tế và Chương trình chống lao, kiến thức của cộng đồng vẫn là một vấn đề quyết định. Cộng đồng có ý thức có thể có những đóng góp quan trọng trong phòng bệnh, phát hiện và chữa bệnh. Nghiên cứu của chúng tôi nhằm mô tả kiến thức, thái độ về phòng và điều trị bệnh lao cũng như các yểu tố liên quan của người dân. Nghiên cứu được tiến hành trên 285 người dân từ 15 đến 60 tuổi sinh sống tại thị trấn Yên Viên, huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội.

Kết quả cho thấy: trên 90% đối tượng nghiên cứu biết lao là một bệnh lây và lây qua đường hô hấp, hơn 80% biết ho kéo dài là dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh; 95% nói sè đi khám tại các cơ sở y tể khi nghi ngờ mắc bệnh; tuy nhiên, gần 60% không biết nguồn lây bệnh chính là người bệnh lao phổi ho khạc ra vi khuẩn. 84% biết lao là một bệnh chữa khỏi được, nhưng trên 90% không biết gì về điều trị ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp. 92% biết có thể phòng bệnh lao nhưng 95% không đề cập đen việc phải tiêm phòng lao cho trẻ sơ sinh bằng BCG. Có mối liên quan giữa trình độ học vấn với kiến thức chung về bệnh, theo đó những người có trình độ học vấn từ THPT trở xuống có nguy cơ kiến thức không đạt cao hơn 2,5 lần so với người có trình độ học vấn trên THPT (CI 95%: 1,20 - 5,19; p<0,05).

Người dân có điều kiện tiếp thu thông tin từ nhiều phương tiện hiện đại: truyền hình, phát thanh, kể cả internet. Trong đó, loa truyền thanh thị trấn vẫn là nguồn cung cấp thông tin có hiệu quả: 47,4% người được điều tra cho biết họ có được thông tin về bệnh qua loa truyền thanh. Tuy nhiên, vai trò của cán bộ y tế vẫn rất quan trọng vì chỉ người cán bộ y tế mới có thể đưa tới người dân những kiến thức cụ thể và chính xác. 1 ĐẶT VÁN ĐÈ Việc phát hiện ra những thuốc đặc hiệu giúp cho việc điều trị khỏi hầu như hoàn toàn bệnh lao từ giữa thế kỷ XX đã làm dịch tễ bệnh lao trên thế giới thay đổi nhanh chóng.

Nhiều quốc gia đã khống chế được bệnh lao, đặc biệt là các nước có nền kinh tế phát triển. Thành tựu to lớn đã làm nhiều người lãng quên căn bệnh nguy hiểm này. Chính sự lãng quên đó cùng với sự xuất hiện của đại dịch HIV/AIDS đã làm cho bệnh lao bùng phát trở lại. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) năm 2009, trên thể giới có khoảng 1/3 dân số nhiễm lao [38].

Mồi năm khoảng 9,27 triệu người mắc lao mới, trong đó ước tính 1,37 triệu (14,8%) là bệnh nhân lao HIV(+). Hàng năm, trên thế giới có 1,8 triệu người chết do lao, chiếm 25% trong tổng số tử vong do mọi nguyên nhân [38]. Ở Việt Nam, lao vẫn là một trong những bệnh nhiễm trùng phổ biến. Hiện nay, Việt Nam đứng thứ 12 trong 22 nước có số lượng bệnh nhân lao cao nhất thế giới với 173 ngàn người mắc lao mới mỗi năm [38], Theo thống kê của Bộ Y tế, tỷ lệ tử vong do bệnh lao ở Việt Nam là khoảng 23/100.

Tỷ lệ kháng thuốc chung chiếm 32,5% tổng sổ bệnh nhân lao. Ước tính mỗi năm cả nước có khoảng 130.000 người mắc bệnh lao mới, trong đó lao phổi chiếm 85%. Chỉ tính riêng trong năm 2008, cả nước đã phát hiện được 53.476 trường hợp lao mới và số người tử vong do lao là 3. Tỷ lệ mắc lao mọi thể là khoảng 76/100 nghìn dân, trong đó số có vi khuẩn AFB(+) là 37/100 nghìn dân [1].

Theo số liệu của khoa Kiểm soát dịch bệnh, Trung tâm Y tế huyện Gia Lâm, tỷ lệ bệnh nhân lao được phát hiện hàng năm vẫn đang ở mức cao. Tỷ lệ bệnh nhân AFB(+) được phát hiện trên 100.000 dân trong các năm 2006, 2007 và 2008 là 34, 2 29 và 32. Tại thị trấn Yên Viên, tỷ lệ bệnh nhân lao AFB (+) được phát hiện trong cùng những năm này có xu hướng tăng và ở mức cao hon tỷ lệ chung toàn huyện: 24, 32 và 48 [9], Theo hướng dẫn của Chưong trình chống lao quốc gia, tất cả bệnh nhân lao đều được điều trị theo chế độ Trị liệu ngắn ngày có kiểm soát trực tiếp (Directly Observed Treatment Short - course/ DOTS). Theo chế độ điều trị này, chỉ có các bệnh nhân bệnh quá nặng mới cần được điều trị nội trú tại bệnh viện.

Việc điều trị tại nhà đã chứng minh có hiệu quả cao và đem lại nhiều lợi ích: giảm chi phí điều trị, giảm sự quá tải của bệnh viện, bệnh nhân không bị tách khỏi môi trường gia đình và xã hội mà họ đang sống, nhanh chóng đưa bệnh nhân tái hòa nhập cộng đồng. Trong chế độ điều trị như vậy, kiến thức, thái độ về phòng và chữa trị bệnh lao của cộng đong có vai trò hết sức quan trọng để đảm bảo kết quả điều trị bệnh lao tại nhà. Nếu các thành viên trong gia đình người bệnh nói riêng và cộng đồng nói chung có kiến thức, thái độ tốt, họ sẽ hỗ trợ bệnh nhân tuân thủ nguyên tắc điều trị và khuyến khích người có triệu chứng nghi lao đi khám để phát hiện bệnh kịp thời, nhờ đó làm giảm sự lan truyền của bệnh lao. Ngược lại, kiến thức, thái độ của người dân không tổt sẽ có tác động tiêu cực, ảnh hưởng xấu tới kết quả điều trị và việc lây lan của vi khuẩn lao trong cộng đồng Trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu về kiến thức, thái độ đối với bệnh lao, nhưng đa số đều hầu như chỉ tiến hành trên bệnh nhân (đã hoặc đang điều trị) và người nhà của họ mà không phải là kiến thức của cộng đồng nói chung.

Kết quả của một số công trình nghiên cứu hiếm hoi đã cho thấy trên thực tế, hiểu biết của cộng đồng về bệnh lao còn nhiều điều chưa đúng đắn. Nghiên cứu của Đào Văn Quang [11] thực hiện năm 2008 trên 422 nam giới trong lứa tuổi từ 18 đến 60 tại Bắc Giang cho thấy có một tỷ lệ lớn người được hỏi đã hiểu không đúng về 3 nguyên nhân gây bệnh lao: 49,5% cho ràng bệnh lao là do di truyền hoặc “lao lục”, 30% cho ràng bệnh lao lây qua nguồn nước ô nhiễm hoặc không biết lý do lây. Nghiên cứu của Lưu Thị Liên và cộng sự [10] năm 2005 trên 840 người dân xã Tân Hưng, Sóc Sơn, Hà nội cũng cho thấy có tới 38,7% người được hỏi cho lao là do “lao lực” hoặc di truyền, 11% cho rằng đường tiêu hóa là đường lây truyền chính.