BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG MAI ANH TUẤN KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ CON DƯỚI 24 THÁNG TUỔI VỀ TIÊM CHỦNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI HUYỆN THANH MIỆN TỈNH HẢI DƯƠNG NĂM 2017 LUẬN VĂN THẠC SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 60.01 Hà Nội - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y TẾ CÔNG CỘNG MAI ANH TUẤN KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH CỦA CÁC BÀ MẸ CÓ CON DƯỚI 24 THÁNG TUỔI VỀ TIÊM CHỦNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN TẠI HUYỆN THANH MIỆN TỈNH HẢI DƯƠNG NĂM 2017 LUẬN VĂN THẠC SỸ Y TẾ CÔNG CỘNG MÃ SỐ CHUYÊN NGÀNH: 60. Lê Thị Phương Mai Hà Nội - 2017 i LỜI CẢM ƠN Trên thực tế cuộc sống, không thành công nào mà không gắn liền với sự giúp đỡ dù nhiều hay ít, trực tiếp và gián tiếp của người khác. Quá trình học tập của em tại giảng đường trường Đại học Y tế công cộng đến khi luận văn được hoàn thành có sự đóng góp công sức rất lớn của các thầy cô giáo, bạn bè và gia đình. Với lòng biết ơn sâu sắc nhất em xin gửi đến các quý thầy cô trường Đại học y tế công cộng đã dành hết nhiệt huyết truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng em trong suốt thời gian học tập tại trường. Em xin chân thành cảm ơn TSKH Lê Thị Phương Mai và cô Th.S Nguyễn Thị Kim Ngân đã theo từng bước trong quá trình em thực hiện luận văn, tuy có nhiều lúc em tưởng chừng như không thể thực hiện được nhưng với tấm lòng tâm huyết của các cô đã giúp em về đến đích. Bên cạnh đó, gia đình cũng là điểm tựa vững chắc và hỗ trợ rất nhiều. Dù sau này trên cương vị nào thì những lời dậy bảo của các thầy cô và quá trình thực hiện luận văn đã giúp cho em trưởng thành hơn trong quá trình trở thành một con người có nhân cách và có ích cho xã hội. ii MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ …………………………………………………………………1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU……………………………………………………3 CHƯƠNG 1:TỔNG QUAN TÀI LIỆU………………………………………. Tiêm chủng và một số khái niệm…………. Phản ứng sau tiêm chủng…………………………………………4 1. Một số nội dung về tiêm chủng………………………………………. Những trường hợp chống chỉ định và hoãn tiêm…………………5 1. Sổ tiêm chủng cá nhân……………………………………………5 1. Theo dõi trẻ sau tiêm chủng………………………………………6 1. Chương trình TCMR và vai trò của chương trình TCMR trong phòng chống dịch bệnh…………………………………………………………………6 1. Chương trình TCMR………………………………………………6 1. Vai trò của TCMR trong phòng chống dịch bệnh………………. Những hình thức của tiêm chủng và vai trò của người mẹ với tiêm chủng cho trẻ………………………………………………………………. Các hình thức tiêm chủng………………………………………. Vai trò của người mẹ đối với tiêm chủng cho trẻ………………15 1. Một số nghiên cứu về kiến thức, thái độ, thực hành của cha mẹ về tiêm chủng và một số yếu tố liên quan……………………………………………. Các yếu tố liên quan……………………………………………. Địa điểm nghiên cứu…………………………………………………. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Đối tượng nghiên cứu …………………………………………………25 2. Thời gian và địa điểm…………………………………………………. Thiết kế nghiên cứu……………………………. Mẫu và phương pháp chọn mẫu………………………………………. Nghiên cứu định lượng………………. Nghiên cứu định tính……………………………………. Phương pháp thu thập số liệu…………………………………. Xử lý và phân tích số liệu………………………………………. Phân tích số liệu định lượng………………………………. Phân tích số liệu định tính………………………………………28 2. Biến số nghiên cứu……………………………………………………. Khái niệm, tiêu chuẩn đánh giá…………………………………………29 2. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu………………………………. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu……………………………………. Sai số và biện pháp khắc phục…………………………………. Sai số và hạn chế của nghiên cứu………………………………31 2. Biện pháp khắc phục……………………………………………31 CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3. Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu……………………………32 3. Kiến thức, thái độ, thực hành của các bà mẹ có con dưới 24 tháng tuổi về tiêm chủng……………………………………………………………………. Kiến thức của các bà mẹ về tiêm chủng………………………. Thái độ của các bà mẹ về tiêm chủng…………………………. Thực hành của các bà mẹ về tiêm chủng………………………. Một số yếu tố liên quan ………………………………………………. Kiến thức của các bà mẹ về tiêm chủng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi…. Thái độ về tiêm chủng cho trẻ dưới 24 tháng tuổi của các bà mẹ……. Thực hành về tiêm chủng của các bà mẹ cho trẻ dưới 24 tháng tuổi…. Một số yếu tố liên quan đến thực hành TC cho trẻ dưới 24 tháng tuổi 4. Hạn chế của nghiên cứu KẾT LUẬN…………………………………………………………………71 iv KHUYẾN NGHỊ………………………………………………………………73 TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………….……………81 Phụ lục 1: Phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu………………………………………………………………………………….81 Phụ lục 2: Nội dung phỏng vấn bà mẹ……………………………………….82 Phụ lục 3: Phỏng vấn định tính đối tượng bà mẹ có con dưới 24 tháng tuổi về tiêm chủng và một số yếu tố ảnh hưởng……………………………………………….90 Phụ lục 4: Bảng chấm điểm câu hỏi kiến thức, thái độ, thực hành….93 Phụ lục 5: Các biến số nghiên cứu………………………….97 v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT BCG Vắc xin phòng lao CBYT Cán bộ y tế DPT Vắc xin phòng bệnh bạch hầu- ho gà- uốn ván DTwP Vắc xin phòng ngừa bạch hầu – uốn ván – ho gà toàn tế bào ĐTNC Đối tượng nghiên cứu Hib Vắc xin phòng các bệnh viêm màng não, viêm phổi, và những nhiễm trùng khác do vi khuẩn Haemophilus influenzae typ b gây nên. KAP Knowledge, Attitudes, Practices (kiến thức, thái độ, thực hành) MR Vắc xin phòng sởi- rubella OPV Vắc xin phòng bại liệt uống PV Phỏng vấ n PVS Phỏng vấ n sâu PƯSTC Phản ứng sau tiêm chủng Quinvaxem Vắc xin phòng bệnh bạch hầu, uốn ván, ho gà, viêm gan B và viêm phổi, viêm màng não do vi khuẩn Hib. SDD Suy dinh dưỡng SIDS Hội chứng đột tử trẻ nhỏ TC Tiêm chủng T.t Thi ̣trấ n TT-GDSK Truyề n thông giáo du ̣c sức khỏe TCMR Tiêm chủng mở rộng UNICEF Quĩ Nhi đồng Liên hiệp Quốc VGB, Hep B Viêm gan B WHO Tổ chức Y tế thế giới vi DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.1 Lịch tiêm chủng cho trẻ em trong tiêm chủng mở rộng…………………. Tỷ lệ tiêm chủng DPT cho trẻ từ 12-23 tháng tuổi tại Việt Nam qua các năm……………………………………………………………….1: Thông tin chung về bà me ̣ …………. Mô tả kiến thức về tác du ̣ng của tiêm chủng, ngày tiêm chủng và sự cầ n thiế t của tiêm chủng đầ y đủ, đúng lich ̣ . Kiế n thức của bà me ̣ về những bê ̣nh trẻ dưới 24 tháng tuổ i đươ ̣c tiêm phòng………………………………………………….4: Kiế n thức về mũi tiêm BCG, Quinvaxem và Sởi – Rubella cho trẻ dưới 24 tháng tuổ i ……………………………………………………. Kiế n thức về TC khi đã mắ c bê ̣nh và đường vắ c xin vào cơ thể …. Kiế n thức của bà me ̣ về viê ̣c tiêm cho trẻ khi trẻ bi ̣SDD nhe ̣ . Kiế n thức của bà me ̣ về phản ứng có thể xảy ra sau tiêm và thời gian theo dõi trẻ sau tiêm …………………………………………………. Kiế n thức của bà me ̣ về các phản ứng thông thường sau tiêm vắ c xin có thể xảy ra ………………………………………………………………….1 Kiế n thức của các bà me ̣ về các nguyên nhân của các phản ứng nă ̣ng sau tiêm ………………………………………………. Kiế n thức tiêm chủng cho trẻ dưới 24 tháng tuổ i của các bà me ̣ .2: Thái đô ̣ của bà me ̣ về vai trò của vắ c xin, sự cầ n thiế t của tiêm chủng và hiê ̣u quả của tiêm chủng đầ y đủ ………………………………………………40 Biể u đồ 3.3: Thái đô ̣ của bà me ̣ với quan điể m vắ c xin dich ̣ vu ̣ phải trả phí tố t và an toàn hơn vắ c xin trong TCMR ………………………………………………. Thái đô ̣ của bà me ̣ về tác du ̣ng của vắ c xin và cho con đi tiêm khi lầ n tiêm trước trẻ bi ̣sưng đau hoă ̣c số t ………………………………. Thái đô ̣ của bà me ̣ về viê ̣c con đi tiêm khi có trường hơ ̣p phản ứng sau tiêm chủng nă ̣ng ta ̣i điạ phương ……………………………………………. Thái đô ̣ về tiêm chủng cho trẻ dưới 24 tháng tuổ i của các bà me ̣ …. Phân bố bà me ̣ có con dưới 24 tháng tuổ i tiêm chủng đúng lich ̣ …. 45 ̀ h tra ̣ng sức khỏe của trẻ, vi ̣trí tiêm, bế trẻ khi Bảng 3. Thực hành về theo dõi tin tiêm, thông báo tình tra ̣ng sức khỏe của trẻ cho CBYT …………………. Thực hành của bà me ̣ về giữ sổ tiêm chủng, cho con ở la ̣i theo dõi ta ̣i nơi tiêm và hỏi cán bô ̣ y tế về loa ̣i vắ c xin trước khi tiêm …………………. Thực hành về tiêm chủng cho trẻ dưới 24 tháng tuổ i của các bà me ̣ . Thái đô ̣ phu ̣c vu ̣ của cán bô ̣ y tế , thông báo sức khỏe của trẻ và thông báo tiêm chủng ……………………………………………………………….7: Nguồ n thông tin đố i tươ ̣ng nhâ ̣n đươ ̣c về tiêm chủng ……………. Mô ̣t số yế u tố liên quan đế n kiế n thức về tiêm chủng của bà me ̣ ……. Mô hình hồ i quy logistic mô ̣t số yế u tố cá nhân của đố i tươ ̣ng nghiên cứu liên quan đế n kiế n thức tiêm chủng của bà me ̣ …………………. Mô ̣t số yế u tố liên quan đế n thái đô ̣ về tiêm chủng của bà me ̣ ………. Mô hình hồ i quy logistic mô ̣t số yế u tố cá nhân của bà me ̣ đế n thái đô ̣ về tiêm chủng cho trẻ dưới 24 tháng tuổ i …………………………. Mô ̣t số yế u tố liên quan đế n thực hành về tiêm chủng của bà me ̣ …… 57 Bảng 3. Mô hình hồ i quy logistic mô ̣t số yế u tố cá nhân của đố i tươ ̣ng nghiên cứu liên quan đế n thực hành về tiêm chủng đúng lich ̣ của bà me ̣ …………. 59 viii TÓM TẮT NGHIÊN CỨU Tiêm chủng có vai trò quan tro ̣ng trong viê ̣c thanh toán và loa ̣i trừ các bê ̣nh truyề n nhiễm nguy hiể m, bảo vê ̣ sức khỏe cô ̣ng đồ ng nhấ t là trẻ em. Đây cũng là chương trình y tế đươ ̣c tổ chức WHO đánh giá cao ở nước ta. Tuy nhiên bên ca ̣nh đó, vẫn còn tiǹ h tra ̣ng bỏ mũi tiêm hoă ̣c tiêm không đúng lich, ̣ dẫn đế n tác du ̣ng của vắ c xin không đươ ̣c phát huy đầ y đủ. Các bà me ̣, là người chăm sóc trẻ chính la ̣i có tâm lý lo nga ̣i trước những phản ứng có thể thể xảy ra sau tiêm. Ngoài ra mô ̣t bô ̣ phâ ̣n các bà me ̣ còn chưa tin tưởng vào chấ t lươ ̣ng của vắ c xin TCMR so với vắ c ̣ vu ̣. Mu ̣c đích của nghiên cứu đă ̣t ra là tìm ra những biê ̣n pháp để quá triǹ h xin dich tiêm chủng cho trẻ hiê ̣u quả và an toàn. Muố n mũi tiêm đa ̣t hiê ̣u quả cao, cầ n tiêm chủng đầ y đủ, đúng lich.
