Luận Án Tiến Sĩ Về Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình Với Cách Tiếp Cận Mô Hình Hóa Chuyên Biệt Miền

Luận án tiến sĩ nghiên cứu kiểm thử dựa trên mô hình với cách tiếp cận mô hình hóa chuyên biệt miền, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý thuyết, đề xuất giải pháp khoa học

• Tác giả: Chu Thị Minh Huệ
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Bình
• Trường học: Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công Nghệ Thông Tin
• Đề tài: Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình Với Cách Tiếp Cận Mô Hình Hóa Chuyên Biệt Miền
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 2. CHƯƠNG 2: KIẾN THỨC CƠ SỞ
• 2.1. Kiểm thử dựa trên ca sử dụng
• 2.2. Chuyển đổi mô hình sang văn bản
• 2.3. Ngôn ngữ ràng buộc đối tượng OCL
• 2.4. Tổng kết chương
• 3. CHƯƠNG 3: ĐẶC TẢ CA SỬ DỤNG THEO HƯỚNG MÔ HÌNH HÓA CHUYÊN BIỆT MIỀN
• 3.1. Các nghiên cứu liên quan
• 3.2. Xác định miền cho ngữ cảnh đặc tả ca sử dụng
• 3.3. Cú pháp của USL
• 3.3.1. Cú pháp trừu tượng của USL
• 3.3.2. Các luật hợp lệ trên siêu mô hình của USL
• 3.3.3. Cú pháp cụ thể của USL
• 3.4. Ngữ nghĩa hình thức của mô hình USL
• 3.5. Chuyển đổi mô hình USL
• 3.5.1. Sinh các ca kiểm thử
• 3.5.2. Sinh các mô hình cấu trúc và mô hình hành vi
• 3.6. Tổng kết chương
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP SINH TỰ ĐỘNG CÁC CA KIỂM THỬ TỪ MÔ HÌNH CA SỬ DỤNG VÀ MÔ HÌNH KHÁI NIỆM MIỀN CỦA HỆ THỐNG
• 4.1. Các nghiên cứu liên quan
• 4.2. Tổng quan phương pháp đề xuất
• 4.3. Ngôn ngữ đặc tả các ca kiểm thử TCSL
• 4.3.1. Xác định miền cho ngữ cảnh đặc tả ca kiểm thử chức năng
• 4.3.2. Định nghĩa siêu mô hình TCSL
• 4.4. Chuyển đổi mô hình từ USL sang TCSL
• 4.4.1. Xác định tiêu chí phủ
• 4.4.2. Sinh các kịch bản ca sử dụng và các ràng buộc
• 4.4.3. Sinh các bộ dữ liệu đầu vào kiểm thử
• 4.4.4. Sinh mô hình TCSL
• 4.5. Tổng kết chương
• 5. CHƯƠNG 5: THỰC NGHIỆM VÀ ĐÁNH GIÁ
• 5.1. Công cụ hỗ trợ USL
• 5.2. Ví dụ minh họa
• 5.2.1. Đánh giá ngôn ngữ USL
• 5.2.2. Đánh giá phương pháp sinh các ca kiểm thử USLTG
• 5.3. Tổng kết chương
• 6. CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN
• 6.1. Các đóng góp của luận án
• 6.2. Hướng phát triển
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình và Mô Hình Hóa Chuyên Biệt Miền

Kiểm thử dựa trên mô hình (Model-Based Testing - MBT) là một phương pháp hiện đại trong kiểm thử phần mềm, cho phép tự động hóa quá trình sinh ca kiểm thử từ các mô hình. Mô hình hóa chuyên biệt miền (Domain Specific Modeling - DSM) cung cấp một cách tiếp cận hiệu quả để đặc tả các yêu cầu phần mềm và sinh các ca kiểm thử. Việc áp dụng DSM trong MBT giúp tăng cường tính chính xác và giảm thiểu sai sót trong quá trình kiểm thử.

1.1. Khái niệm về Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình

Kiểm thử dựa trên mô hình là một phương pháp kiểm thử phần mềm sử dụng mô hình để tạo ra các ca kiểm thử. Phương pháp này giúp giảm thiểu thời gian và chi phí trong quá trình phát triển phần mềm.

1.2. Mô Hình Hóa Chuyên Biệt Miền là gì

Mô hình hóa chuyên biệt miền là một kỹ thuật cho phép xây dựng các mô hình đặc thù cho từng miền ứng dụng, giúp cải thiện khả năng sinh ca kiểm thử và tăng cường tính chính xác trong kiểm thử phần mềm.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình

Mặc dù kiểm thử dựa trên mô hình mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc áp dụng phương pháp này. Một trong những vấn đề lớn nhất là việc sinh tự động các ca kiểm thử từ các mô hình ca sử dụng, đặc biệt khi các yêu cầu phần mềm thường xuyên thay đổi.

2.1. Những Thách Thức Trong Việc Sinh Ca Kiểm Thử

Việc sinh ca kiểm thử tự động từ mô hình ca sử dụng gặp khó khăn do các yêu cầu phần mềm thay đổi liên tục, dẫn đến việc cần phải cập nhật và điều chỉnh các ca kiểm thử thường xuyên.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Đặc Tả Mô Hình

Đặc tả mô hình ca sử dụng bằng ngôn ngữ tự nhiên thường không đủ chính xác để sinh ra các ca kiểm thử, điều này gây khó khăn trong việc đảm bảo tính đúng đắn của các ca kiểm thử được sinh ra.

III. Phương Pháp Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình Hóa Chuyên Biệt Miền

Phương pháp kiểm thử dựa trên mô hình hóa chuyên biệt miền (Domain Specific Modeling - DSM) cho phép sinh tự động các ca kiểm thử từ các mô hình ca sử dụng. Phương pháp này sử dụng ngôn ngữ đặc tả chuyên biệt để đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của các thông tin cần thiết.

3.1. Ngôn Ngữ Đặc Tả Ca Sử Dụng USL

Ngôn ngữ USL (Use Case Specification Language) được đề xuất để đặc tả rõ ràng các ca sử dụng, từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho việc sinh tự động các ca kiểm thử.

3.2. Ngôn Ngữ Đặc Tả Ca Kiểm Thử TCSL

Ngôn ngữ TCSL (Test Case Specification Language) được xây dựng để đặc tả các ca kiểm thử một cách rõ ràng, giúp cải thiện khả năng sinh ca kiểm thử tự động từ các mô hình ca sử dụng.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình

Kiểm thử dựa trên mô hình đã được áp dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ phát triển phần mềm đến kiểm thử hệ thống. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng phương pháp này giúp tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.1. Ví Dụ Về Ứng Dụng Trong Ngành Phần Mềm

Nhiều công ty phần mềm đã áp dụng kiểm thử dựa trên mô hình để tự động hóa quy trình kiểm thử, từ đó giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả làm việc.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Kiểm Thử Dựa Trên Mô Hình

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng kiểm thử dựa trên mô hình giúp cải thiện đáng kể chất lượng phần mềm và giảm thiểu chi phí phát triển.

V. Kết Luận và Hướng Phát Triển Tương Lai

Kiểm thử dựa trên mô hình với cách tiếp cận mô hình hóa chuyên biệt miền là một phương pháp hứa hẹn trong việc nâng cao chất lượng phần mềm. Tương lai của phương pháp này sẽ tiếp tục được nghiên cứu và phát triển để giải quyết các thách thức hiện tại.

5.1. Đánh Giá Các Đóng Góp Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã đóng góp vào việc phát triển các ngôn ngữ đặc tả và phương pháp sinh ca kiểm thử tự động, mở ra hướng đi mới cho kiểm thử phần mềm.

5.2. Hướng Phát Triển Trong Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để cải thiện khả năng sinh ca kiểm thử tự động và tích hợp các phương pháp mới vào quy trình phát triển phần mềm.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Hoạt động kiểm thử phần mềm (software testing) đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo chất lượng của các hệ thống phần mềm ngày càng phức tạp. Trong thực tế phát triển phần mềm, chi phí và thời gian dành cho hoạt động kiểm thử thường chiếm tỷ trọng lớn, dao động từ 30% đến 60% tổng chi phí của toàn bộ dự án. Khi các yêu cầu phần mềm liên tục thay đổi trong suốt vòng đời phát triển, công tác xác định, bảo trì và thực thi lại các ca kiểm thử (kiểm thử hồi quy) đòi hỏi nguồn lực và nỗ lực rất lớn. Việc tự động hóa quy trình kiểm thử giúp giảm thiểu sai sót do con người, tối ưu hóa thời gian và cắt giảm kinh phí phát triển.

Tuy nhiên, thực trạng ứng dụng kiểm thử tự động hiện nay chủ yếu tập trung vào giai đoạn thực thi kiểm thử thông qua các tập lệnh (test scripts), trong khi bài toán tự động sinh các ca kiểm thử (test cases) từ tài liệu đặc tả yêu cầu chức năng vẫn còn là khoảng trống nghiên cứu lớn chưa được giải quyết triệt để. Các yêu cầu chức năng thường được nắm bắt dưới dạng ca sử dụng (use case) kết hợp văn bản có cấu trúc bằng ngôn ngữ tự nhiên. Dạng biểu diễn này gây khó khăn cho việc phân tích tự động do tính nhập nhằng, thiếu cú pháp hình thức và thiếu khả năng tích hợp chặt chẽ vào quy trình phát triển hướng mô hình (Model-Driven Development - MDD).

Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Chu Thị Minh Huệ, thực hiện tại Trường Đại học Công nghệ – Đại học Quốc gia Hà Nội dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Ngọc Bình và TS. Đặng Đức Hạnh (bảo vệ năm 2019), tập trung giải quyết các thách thức trên trong khuôn khổ kỹ nghệ kiểm thử dựa trên mô hình (Model-Based Testing - MBT) kết hợp với kỹ thuật mô hình hóa chuyên biệt miền (Domain-Specific Modeling - DSM).

Mục tiêu nghiên cứu và các nhiệm vụ cụ thể của luận án bao gồm:

1. Đặt ca sử dụng vào ngữ cảnh của quy trình kiểm thử dựa trên mô hình nhằm tự động hóa việc sinh các ca kiểm thử chức năng mức hệ thống từ các yêu cầu phần mềm.
2. Tích hợp mô hình ca sử dụng vào quy trình phát triển phần mềm hướng mô hình tổng thể, cho phép sinh tự động các chế tác phần mềm (software artifacts) khác nhau như ca kiểm thử, mô hình cấu trúc, mô hình hành vi và tài liệu đặc tả.
3. Xây dựng các ngôn ngữ mô hình hóa chuyên biệt miền có cú pháp và ngữ nghĩa hình thức để đặc tả ca sử dụng và đặc tả ca kiểm thử.
4. Đề xuất quy trình chuyển đổi mô hình tự động kết hợp với mô hình khái niệm miền để trích xuất kịch bản, xác định trạng thái hệ thống và sinh dữ liệu kiểm thử cụ thể.
5. Xây dựng bộ công cụ phần mềm thực nghiệm để minh chứng tính khả thi và đánh giá so sánh phương pháp đề xuất với các công trình nghiên cứu hiện có.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là các mô hình ca sử dụng, các ca kiểm thử chức năng mức hệ thống, các phương pháp xác định ca kiểm thử từ ca sử dụng và các kỹ thuật tự động hóa kiểm thử phần mềm. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở kiểm thử hộp đen mức hệ thống cho các yêu cầu chức năng của phần mềm, tập trung vào hai bước đầu tiên của quy trình MBT là mô hình hóa yêu cầu và tự động sinh ca kiểm thử.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong kỹ nghệ phần mềm, nhiều hướng tiếp cận đã được đề xuất nhằm tự động sinh các ca kiểm thử từ ca sử dụng:

Hướng tiếp cận	Công trình tiêu biểu	Đặc điểm kỹ thuật	Hạn chế ghi nhận trong luận án
Xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) trên mẫu giới hạn	Wang và cộng sự (2015) [73]; Yue và cộng sự (2015) [58]	Sử dụng các mẫu văn bản bị giới hạn (Restricted-form of Natural Language - RNL), quy tắc cú pháp và từ khóa để chuyển sang mô hình trung gian qua NLP.	Ngôn ngữ đặc tả không hình thức, thiếu cú pháp trừu tượng; kỹ thuật NLP phức tạp, phụ thuộc ngôn ngữ tự nhiên cụ thể; khó trích xuất trực tiếp dữ liệu kiểm thử cụ thể từ các ràng buộc văn bản.
Sử dụng biểu đồ chuẩn UML	Briand và cộng sự (2002) [24]; Hartmann và cộng sự (2005) [51]; Ryser & Glinz (2003) [67]	Dùng biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) và biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) để phân định hành động giữa tác nhân và hệ thống.	Chủ yếu tập trung vào việc sinh các kịch bản kiểm thử trừu tượng (đường thực thi luồng điều khiển), chưa đề cập đến cơ chế tự động xác định và sinh dữ liệu kiểm thử cụ thể.
Ngôn ngữ chuyên biệt miền (DSL/DSML)	Escalona và cộng sự (2011) [23] (sử dụng ngôn ngữ NDT [16]); Smialek và cộng sự (2014, 2016) [63, 65] (ngôn ngữ RSL và TSL)	Sử dụng ngôn ngữ chuyên biệt để nắm bắt thông tin ca sử dụng và sinh ca kiểm thử.	Ngôn ngữ NDT không hỗ trợ xác định giá trị dữ liệu cụ thể cho kịch bản. Ngôn ngữ RSL/TSL chỉ mô tả dữ liệu kiểm thử ở dạng biểu thức điều kiện trừu tượng, không sinh dữ liệu kiểm thử cụ thể và bỏ qua trạng thái nội tại của hệ thống.
Tích hợp ca sử dụng vào MDD	Issa và cộng sự (2013) [59] (ngôn ngữ SelabReq)	Đặc tả ca sử dụng để sinh tự động các mô hình cấu trúc và mô hình hành vi.	Chỉ tập trung vào việc tạo các biểu đồ cấu trúc/hành vi, không hỗ trợ sinh các ca kiểm thử chức năng.

Khoảng trống nghiên cứu được luận án xác định bao gồm:

• Thiếu một ngôn ngữ chuyên biệt miền có khả năng mô tả đầy đủ thông tin về cấu trúc, hành vi và các ràng buộc dữ liệu của ca sử dụng, đóng vai trò là chế tác trung tâm trong MDD.
• Thiếu một ngôn ngữ đặc tả ca kiểm thử có khả năng lưu trữ toàn diện: bước kiểm thử, kiểu bước, đối tượng, hành động, điểm kiểm tra, điều kiện tiền/hậu, dữ liệu kiểm thử cụ thể và trạng thái nội tại của hệ thống trước khi thực thi.
• Thiếu phương pháp chuyển đổi tự động từ mô hình ca sử dụng và mô hình khái niệm miền thành bộ ca kiểm thử có dữ liệu kiểm thử cụ thể đáp ứng các tiêu chí bao phủ logic kiểm thử.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án xây dựng trên nền tảng lý thuyết và khung phân tích kỹ nghệ phần mềm bao gồm:

• Kiểm thử dựa trên mô hình (Model-Based Testing - MBT): Áp dụng quy trình chuẩn gồm 5 giai đoạn: Mô hình hóa hệ thống/môi trường (Modeling), Sinh ca kiểm thử (Test case generation), Sinh tập lệnh kiểm thử (Test script generation), Thực thi kiểm thử (Test execution), và Phân tích kết quả kiểm thử (Test analysis). Luận án kế thừa kết quả của các công cụ thương mại/mã nguồn mở cho 3 bước sau và tập trung vào 2 bước đầu.
• Tiêu chí phủ kiểm thử luồng điều khiển: Áp dụng tiêu chí phủ đường cơ bản (Basic Path Coverage) [41, 46], tiêu chí phủ đường hoạt động (Activity Path Coverage) [39] (cho phép kiểm thử vòng lặp duyệt tối đa 2 lần và bảo toàn thứ tự ưu tiên giữa các hành động đồng thời và không đồng thời), kết hợp với độ đo độ phức tạp Cyclomatic $V(G) = E - N + 2$ hoặc $V(G) = P + 1$ của McCabe [33] để kiểm soát số lượng đường kiểm thử cần sinh.
• Kỹ nghệ mô hình hóa chuyên biệt miền (Domain-Specific Modeling - DSM): Sử dụng phương pháp định nghĩa ngôn ngữ DSML thông qua: Cú pháp trừu tượng (Abstract Syntax) dưới dạng siêu mô hình (Metamodel), Cú pháp cụ thể dạng đồ họa (Concrete Graphical Syntax), và Ngữ nghĩa hình thức (Formal Semantics).
• Hệ thống chuyển trạng thái được gán nhãn (Labelled Transition System - LTS): Được dùng để định nghĩa ngữ nghĩa hình thức thực thi cho mô hình ca sử dụng.
• Ngôn ngữ ràng buộc đối tượng OCL (Object Constraint Language): Chuẩn của tổ chức OMG, dùng để đặc tả các luật hợp lệ (well-formed rules) trên siêu mô hình, các biểu thức điều kiện gác (guard conditions) và các ràng buộc bất biến (invariants) của hệ thống.
• Chuyển đổi mô hình (Model Transformation): Chuyển đổi mô hình sang mô hình (Model-to-Model - M2M) dựa trên ngôn ngữ ATL (ATLAS Transformation Language) và chuyển đổi mô hình sang văn bản (Model-to-Text - M2T) dựa trên ngôn ngữ Acceleo theo chuẩn của OMG.
• Giải bài toán ràng buộc (Constraint Solving): Sử dụng công cụ USE (UML-based Specification Environment) làm công cụ trung gian để giải các biểu thức ràng buộc OCL, sinh các trạng thái đối tượng nội tại (snapshots) thỏa mãn kịch bản kiểm thử.

Phương pháp nghiên cứu thực tế của luận án là phương pháp kỹ nghệ và thực nghiệm (constructive/experimental engineering method):

• Khảo sát miền bài toán kiểm thử chức năng và đặc tả yêu cầu để trừu tượng hóa các khái niệm thực thể.
• Thiết kế hình thức siêu mô hình và phát triển các thuật toán chuyển đổi mô hình.
• Hiện thực hóa toàn bộ đề xuất trên nền tảng Eclipse Modeling Framework (EMF), Graphical Modeling Framework (GMF) và Acceleo.
• Thực nghiệm trên các ca sử dụng thực tế (như ca sử dụng Mượn sách - Lend book trong hệ thống Quản lý thư viện Library, và ca sử dụng Rút tiền - Withdraw trong hệ thống máy ATM) để đánh giá độ bao phủ, số lượng kịch bản sinh ra và khả năng biểu diễn so với các phương pháp khác.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1. Mở đầu

Chương này phân tích bối cảnh phát triển phần mềm hiện đại, vị trí của kiểm thử phần mềm trong chu trình phát triển (chiếm 30-60% chi phí), và những thách thức khi yêu cầu phần mềm thay đổi liên tục. Tác giả trình bày những hạn chế của các phương pháp sinh ca kiểm thử hiện hành từ ca sử dụng (phụ thuộc NLP, thiếu dữ liệu kiểm thử cụ thể, biểu diễn phi hình thức). Từ đó, chương xác định mục tiêu nghiên cứu, bốn đóng góp chính của luận án và trình bày bố cục sáu chương của tài liệu.

Chương 2. Kiến thức cơ sở

Chương 2 hệ thống hóa toàn bộ các khái niệm và kỹ thuật nền tảng phục vụ cho các đề xuất của luận án:

• Kiểm thử dựa trên ca sử dụng: Trình bày định nghĩa lỗi phần mềm, kiểm thử động, kiểm thử tĩnh, oracle kiểm thử, ca kiểm thử, kịch bản kiểm thử, kiểm thử hộp đen/hộp trắng, các mức kiểm thử trong mô hình chữ V (đơn vị, tích hợp, hệ thống, chấp nhận). Phân tích chi tiết quy trình 5 bước của MBT và 3 loại lỗi chính trong biểu đồ hoạt động (lỗi điểm quyết định, lỗi vòng lặp, lỗi đồng bộ hóa). Phân tích các tiêu chí phủ đường cơ bản, tiêu chí phủ đường hoạt động (đồng thời và không đồng thời), và hàm phức tạp Cyclomatic $V(G)$. Trình bày cấu trúc mô tả ca sử dụng theo mẫu của Jacobson và Cockburn (luồng chính, luồng phụ) và quy trình 3 bước truyền thống để trích xuất ca kiểm thử thủ công.
• Mô hình hóa chuyên biệt miền (DSM): Làm rõ các khái niệm miền vấn đề, ngôn ngữ hình thức, DSL, DSML, phát triển hướng mô hình (MDD). Hướng dẫn quy trình 4 bước xây dựng DSML: Khảo sát miền, Xây dựng cú pháp trừu tượng, Xây dựng cú pháp cụ thể, và Thao tác mô hình. Trình bày việc ứng dụng các khung công cụ trong Eclipse như EMF và GMF.
• Chuyển đổi mô hình: Trình bày lý thuyết chuyển đổi ngoại sinh và nội sinh. Mô tả cú pháp và hoạt động của ngôn ngữ chuyển đổi M2M ATL (gồm phần header, các luật chuyển đổi, helper OCL) và ngôn ngữ chuyển đổi M2T Acceleo dựa trên hệ thống mẫu (thẻ file, for, if, query, vùng bảo vệ protected).
• Ngôn ngữ OCL: Giới thiệu cấu trúc đặc tả ràng buộc OCL trên mô hình và công cụ giải ràng buộc USE.

Chương 3. Đặc tả ca sử dụng theo hướng mô hình hóa chuyên biệt miền

Chương 3 đề xuất ngôn ngữ đặc tả ca sử dụng USL (Use Case Specification Language):

• Khảo sát miền: Phân tích ngữ cảnh đặc tả ca sử dụng để trích xuất các khái niệm cốt lõi: ca sử dụng, tác nhân, bước tương tác (hành động của tác nhân, phản hồi của hệ thống), điều kiện gác, điểm rẽ nhánh, điểm kết nối luồng thay thế.
• Cú pháp USL:
  • Cú pháp trừu tượng: Định nghĩa bằng siêu mô hình USL trên EMF, phân cấp rõ ràng các phần tử cấu trúc và hành vi.
  • Luật hợp lệ: Xây dựng tập luật OCL chặt chẽ trên siêu mô hình để kiểm soát tính đúng đắn về ngữ nghĩa cú pháp của mô hình USL được tạo.
  • Cú pháp cụ thể: Xây dựng hệ thống ký pháp đồ họa trực quan trên GMF tương ứng với các khái niệm trong siêu mô hình.
• Ngữ nghĩa hình thức: Định nghĩa ngữ nghĩa hoạt động của USL thông qua việc ánh xạ trực tiếp sang hệ thống chuyển trạng thái được gán nhãn (LTS), giúp hình thức hóa các luồng thực thi.
• Chuyển đổi mô hình USL: Xây dựng mô-đun Acceleo USL2TUCD để tự động sinh tài liệu ca sử dụng có cấu trúc dạng văn bản theo mẫu chuẩn (TUCD) từ mô hình đồ họa USL, đồng thời thiết lập nền tảng để sinh các mô hình cấu trúc và hành vi khác trong MDD.

Chương 4. Phương pháp sinh tự động các ca kiểm thử từ mô hình ca sử dụng và mô hình khái niệm miền của hệ thống

Chương 4 trình bày phương pháp USLTG (USL-based Test Generation) để tự động sinh ca kiểm thử mức hệ thống:

• Ngôn ngữ TCSL (Test Case Specification Language): Khảo sát miền đặc tả kiểm thử chức năng và định nghĩa siêu mô hình TCSL. Ngôn ngữ hỗ trợ đặc tả chi tiết: mã ca kiểm thử, kịch bản nguồn, bước kiểm thử, loại bước, đối tượng đích, hành động thực hiện, điểm kiểm tra, dữ liệu đầu vào, kết quả mong đợi, cùng trạng thái nội tại của hệ thống trước khi kiểm thử.
• Quy trình chuyển đổi mô hình từ USL sang TCSL:
  • Sinh kịch bản và ràng buộc: Sử dụng thủ tục GenerateScenarios áp dụng tiêu chí phủ đường hoạt động để duyệt đồ thị hành vi USL, trích xuất tất cả các kịch bản kiểm thử hợp lệ cùng tập các biểu thức ràng buộc đường dẫn (Path Conditions) và điều kiện gác.
  • Sinh dữ liệu đầu vào và trạng thái hệ thống: Sử dụng thuật toán GenTestInputData tích hợp với mô hình lớp khái niệm miền và công cụ giải ràng buộc OCL/USE. Thuật toán tự động sinh các giá trị cụ thể cho biến đầu vào và tạo lập các đối tượng thể hiện (OMfull snapshot) đại diện cho trạng thái hệ thống trước khi kích hoạt ca sử dụng.
  • Sinh mô hình TCSL: Áp dụng thuật toán GenTCSLModel để tổng hợp kịch bản, dữ liệu đầu vào, trạng thái hệ thống và kết quả mong đợi thành một mô hình ca kiểm thử hoàn chỉnh tuân thủ siêu mô hình TCSL, xuất ra tệp định dạng XML.

Chương 5. Thực nghiệm và đánh giá

Chương 5 hiện thực hóa và đánh giá các đóng góp của luận án:

• Công cụ hỗ trợ USL: Tích hợp trình soạn thảo mô hình trực quan USL trên nền Eclipse GMF, bộ chuyển đổi USL2TUCD và bộ sinh kiểm thử tự động USLTG.
• Ví dụ minh họa: Thực nghiệm chi tiết trên hai ca sử dụng điển hình: ca sử dụng Mượn sách (Lend book) thuộc hệ thống Quản lý thư viện và ca sử dụng Rút tiền (Withdraw) thuộc hệ thống máy rút tiền tự động ATM. Kết quả tạo ra mô hình USL, văn bản TUCD, các kịch bản thực thi, dữ liệu kiểm thử cụ thể và mô hình TCSL tương ứng lưu dưới dạng XML.
• Đánh giá ngôn ngữ USL: So sánh khả năng biểu diễn của USL với các ngôn ngữ đặc tả khác (UML Use Case, RSL, SelabReq, RUCM). Kết quả chỉ ra USL hỗ trợ đầy đủ các cấu trúc điều khiển (tuần tự, rẽ nhánh, lặp, đồng thời), phân biệt rõ hành động tác nhân/hệ thống, có cú pháp trừu tượng và ngữ nghĩa hình thức, đồng thời duy trì tính trực quan.
• Đánh giá phương pháp USLTG: So sánh USLTG với các công trình sinh ca kiểm thử liên quan (phương pháp của Wang [73], Yue [58], Smialek [65], Escalona [23]). Kết quả so sánh chứng minh USLTG vượt trội ở khả năng sinh dữ liệu kiểm thử cụ thể, sinh trạng thái hệ thống nội tại, và cung cấp đặc tả ca kiểm thử toàn diện phục vụ trực tiếp cho các công cụ thực thi kiểm thử tự động.

Chương 6. Kết luận và hướng phát triển

Chương cuối tóm tắt toàn bộ bốn kết quả nghiên cứu chính đã đạt được, khẳng định tính khả thi của phương pháp tiếp cận DSM trong kiểm thử dựa trên mô hình, và nêu các định hướng mở rộng nghiên cứu trong tương lai.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã đạt được các đóng góp mới về mặt lý luận và kỹ thuật kỹ nghệ phần mềm:

1. Đề xuất ngôn ngữ đặc tả ca sử dụng USL: Xây dựng hoàn chỉnh ngôn ngữ mô hình hóa chuyên biệt miền USL bao gồm cú pháp trừu tượng (siêu mô hình EMF), tập luật ràng buộc hợp lệ OCL, cú pháp cụ thể dạng đồ họa (GMF) và ngữ nghĩa hình thức thực thi thông qua ánh xạ sang hệ thống chuyển trạng thái được gán nhãn (LTS). USL đóng vai trò là mô hình trung tâm hỗ trợ tích hợp yêu cầu vào quy trình phát triển hướng mô hình (MDD).
2. Đề xuất ngôn ngữ đặc tả ca kiểm thử TCSL: Xây dựng ngôn ngữ chuyên biệt miền TCSL với siêu mô hình chuẩn hóa, cho phép biểu diễn đầy đủ và chi tiết mọi thông tin cần thiết của một ca kiểm thử chức năng mức hệ thống, bao gồm các bước kiểm thử, kiểu bước, đối tượng, hành động, loại điểm kiểm tra, dữ liệu vào/ra cụ thể, cùng trạng thái nội tại của hệ thống.
3. Đề xuất phương pháp sinh tự động ca kiểm thử USLTG: Xây dựng quy trình tự động chuyển đổi từ mô hình USL kết hợp với mô hình khái niệm miền sang mô hình kiểm thử TCSL. Phương pháp áp dụng tiêu chí phủ đường hoạt động, giải quyết triệt để việc sinh kịch bản, trích xuất ràng buộc OCL, sinh dữ liệu kiểm thử giá trị cụ thể và xác định trạng thái đối tượng nội tại của hệ thống trước khi thực thi.
4. Xây dựng bộ công cụ hỗ trợ và bộ thực nghiệm: Phát triển hoàn chỉnh công cụ phần mềm trên môi trường Eclipse hỗ trợ tạo mô hình USL, sinh tài liệu đặc tả TUCD (USL2TUCD) và sinh mô hình kiểm thử TCSL (USLTG).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Theo nội dung luận án công bố, các hạn chế và hướng nghiên cứu phát triển tiếp theo bao gồm:

• Mở rộng khả năng của ngôn ngữ USL và bộ công cụ để hỗ trợ sinh tự động các chế tác phần mềm khác trong quy trình MDD, bao gồm các mô hình cấu trúc (biểu đồ lớp chi tiết) và mô hình hành vi (biểu đồ tuần tự, biểu đồ trạng thái).
• Tự động hóa hoàn toàn khâu kết nối từ mô hình ca kiểm thử TCSL sang các tập lệnh thực thi kiểm thử (test scripts) cho các khung kiểm thử tự động chuyên biệt như Selenium, Appium hoặc Keyword-Driven Testing Framework (KDTF).
• Mở rộng và tối ưu hóa thuật toán giải ràng buộc OCL để xử lý các mô hình có độ phức tạp cao, dữ liệu miền lớn và các ràng buộc phi tuyến tính.
• Mở rộng phạm vi thử nghiệm phương pháp USLTG trên nhiều hệ thống phần mềm công nghiệp quy mô lớn thuộc các miền ứng dụng đa dạng khác nhau.

Giá trị tham khảo

Luận án mang lại các giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:

• Nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Kỹ thuật phần mềm / Khoa học máy tính: Tham khảo phương pháp luận chuẩn mực về xây dựng ngôn ngữ mô hình hóa chuyên biệt miền (DSML) trên Eclipse EMF/GMF, kỹ thuật định nghĩa ngữ nghĩa hình thức bằng LTS, và phương pháp chuyển đổi mô hình (M2M, M2T qua ATL/Acceleo).
• Giảng viên và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Kiểm thử phần mềm: Sử dụng các nội dung về kiểm thử dựa trên mô hình (MBT), tiêu chí bao phủ đường hoạt động và kỹ thuật sinh dữ liệu kiểm thử tự động từ biểu thức ràng buộc OCL làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu chuyên sâu.
• Kỹ sư phần mềm và chuyên viên kiểm thử (QA/QC/Test Automation Engineers): Tham khảo kiến trúc ngôn ngữ TCSL và phương pháp chuẩn hóa tài liệu ca sử dụng có cấu trúc nhằm thu hẹp khoảng cách giữa pha phân tích yêu cầu và pha tự động hóa kiểm thử trong các dự án phần mềm.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngôn ngữ USL giải quyết hạn chế gì của việc mô tả ca sử dụng bằng ngôn ngữ tự nhiên truyền thống?
Ngôn ngữ tự nhiên có tính nhập nhằng, thiếu cấu trúc hình thức và không thể tự động xử lý chính xác bằng máy tính nếu không qua các kỹ thuật NLP phức tạp. USL cung cấp cú pháp trừu tượng, cú pháp đồ họa rõ ràng, tập luật ràng buộc OCL và ngữ nghĩa hình thức LTS, cho phép máy tính hiểu và tự động chuyển đổi mô hình ca sử dụng thành các chế tác phần mềm khác.

2. Điểm khác biệt cốt lõi giữa ngôn ngữ TCSL và các ngôn ngữ đặc tả kiểm thử trước đây (như TSL) là gì?
Các ngôn ngữ như TSL chỉ dừng lại ở việc mô tả bước kiểm thử và dữ liệu kiểm thử ở dạng điều kiện trừu tượng. TCSL cho phép đặc tả chi tiết kiểu bước, đối tượng, hành động, loại điểm kiểm tra, dữ liệu đầu vào/ra có giá trị cụ thể, và đặc biệt là đặc tả được trạng thái nội tại của hệ thống (system state/snapshot) trước khi thực thi ca sử dụng.

3. Phương pháp USLTG sử dụng tiêu chí phủ nào để sinh các kịch bản kiểm thử từ mô hình USL?
USLTG áp dụng tiêu chí phủ đường hoạt động (Activity Path Coverage), cho phép kiểm tra các lỗi rẽ nhánh, lỗi vòng lặp (duyệt tối đa 2 lần cho cả cấu trúc while-do và do-while) và bảo toàn quan hệ thứ tự ưu tiên giữa các hành động đồng thời và không đồng thời, khắc phục hạn chế của tiêu chí phủ đường cơ bản.

4. Dữ liệu kiểm thử cụ thể trong phương pháp USLTG được sinh ra bằng cơ chế nào?
USLTG trích xuất các điều kiện gác và ràng buộc đường dẫn của từng kịch bản trong mô hình USL, kết hợp với biểu đồ lớp mô hình khái niệm miền, sau đó sử dụng công cụ giải ràng buộc OCL (dựa trên USE) để tự động sinh các giá trị biến đầu vào cụ thể và khởi tạo trạng thái đối tượng nội tại tương ứng.

5. Bộ công cụ hỗ trợ USL được phát triển trên nền tảng công nghệ nào?
Bộ công cụ được phát triển trên nền tảng Eclipse, sử dụng Eclipse Modeling Framework (EMF) để quản lý cú pháp trừu tượng, Graphical Modeling Framework (GMF) để xây dựng trình soạn thảo đồ họa, ngôn ngữ Acceleo để thực hiện chuyển đổi mô hình sang văn bản (USL2TUCD), và công cụ USE để giải các ràng buộc OCL.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của tác giả Chu Thị Minh Huệ đã xây dựng thành công một phương pháp hoàn chỉnh nhằm tự động hóa quy trình kiểm thử chức năng mức hệ thống từ các ca sử dụng theo hướng tiếp cận kiểm thử dựa trên mô hình kết hợp mô hình hóa chuyên biệt miền. Với việc đề xuất hai ngôn ngữ chuyên biệt USL, TCSL cùng quy trình chuyển đổi USLTG và bộ công cụ hỗ trợ trên Eclipse, luận án đã giải quyết hiệu quả thách thức trong việc trích xuất kịch bản và sinh tự động dữ liệu kiểm thử cụ thể kèm trạng thái hệ thống. Công trình tạo tiền đề vững chắc cho việc tích hợp mô hình ca sử dụng như một chế tác trung tâm trong quy trình phát triển phần mềm hướng mô hình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu 10 ca sử dụng của luận án đề xuất trong Chương 3 và 4. Trong phần này luận án cũng trình bày một công cụ hỗ trợ giải các ràng buộc trong OCL mà luận án có sử dụng như công cụ trung gian cho các đề xuất trong Chương 4. Chương 3 đề xuất một ngôn ngữ đặc tả chuyên biệt miền cho miền đặc tả các ca sử dụng tên là USL. Ngôn ngữ USL với mục đích để đặc tả rõ ràng các thông tin trong các ca sử dụng cho mục đích đặc tả yêu cầu và sinh tự động các đầu ra từ mô hình ca sử dụng.

Phương pháp đặc tả USL cho phép tích hợp ca sử dụng vào trong phương pháp phát triển phần mềm hướng mô hình. Chương 4 trình bày phương pháp sinh tự động các ca kiểm thử chức năng từ mô hình ca sử dụng và mô hình khái niệm miền của hệ thống. Trong chương này, trước hết luận án đề xuất một ngôn ngữ đặc tả các ca kiểm thử hệ thống theo phương pháp mô hình hóa chuyên biệt miền tên là TCSL. Sau đó, luận án đề xuất một phương pháp cho phép chuyển tự động các ca sử dụng được đặc tả trong các mô hình USL và mô hình lớp các khái niệm miền sang các ca kiểm thử được đặc tả trong một mô hình TCSL.

Phương pháp sinh tự động mô hình TCSL từ các mô hình USL được đề xuất trong chương này thể hiện tính thống nhất về mặt phương pháp luận và tính khả thi trong quá trình thực nghiệm. Chương 5 trình bày về công cụ hỗ trợ và các đánh giá của phương pháp đã đề xuất. Đầu tiên, luận án hiện thực hóa các đề xuất trong các Chương 3 và 4 bằng một công cụ hỗ trợ USL. Sau đó, luận án sử dụng công cụ đã đề xuất để thực nghiệm trên một số ca sử dụng.

Sau đó, luận án trình bày các so sánh và đánh giá các kết quả đã đề xuất. Công cụ hỗ trợ USL cho phép tích hợp các ca sử dụng vào trong phương pháp phát triển hướng mô hình. Trong đó, công cụ cho phép tạo ra các mô hình đặc tả ca sử dụng trong ngôn ngữ đặc tả USL. Công cụ cũng cung cấp các bộ sinh khác nhau cho phép sinh tự động các đầu ra khác nhau từ các mô hình USL.

Cụ thể, luận án hiện thực hóa hai bộ sinh là sinh các đặc tả ca sử dụng trong ngôn ngữ tự nhiên dựa trên mẫu được gọi là USL2TUCD và sinh các ca kiểm thử được đặc tả trong mô hình TCSL. Cuối cùng, Chương 6 phân tích về các đóng góp chính của luận án và thảo luận về các nghiên cứu trong tương lai từ các kết quả ban đầu đã đạt được. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2 KIẾN THỨC CƠ SỞ Trong chương này, luận án sẽ trình bày về những kiến thức cơ sở được sử dụng trong các chương tiếp theo. Mở đầu, Mục 2.1 sẽ làm rõ các khái niệm trong kiểm thử phần mềm, ca sử dụng, và phương pháp xác định các ca kiểm thử từ các ca sử dụng.

Các mục tiếp theo, luận án sẽ lần lượt mô tả về mô hình hóa chuyên biệt miền (Domain-Specific Modeling - DSM ), ngôn ngữ chuyển mô hình (model transformation language), và ngôn ngữ ràng buộc đối tượng OCL.1 Kiểm thử dựa trên ca sử dụng Phần này, luận án sẽ trình bày các kiến thức nền trong kiểm thử phần mềm, ca sử dụng, và kiểm thử dựa trên ca sử dụng. Các kiến thức này được luận án tìm hiểu khi nghiên cứu bài toán kiểm thử chức năng từ ca sử dụng.1 Kiểm thử phần mềm 2.1 Các khái niệm cơ bản Lỗi phần mềm là một khiếm khuyết trong một thành phần hoặc hệ thống mà nó có thể làm cho thành phần hoặc hệ thống này không thực hiện đúng chức năng yêu cầu của nó, ví dụ như thông báo sai hoặc định nghĩa dữ liệu không đúng [5]. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2. Kiến thức cơ sở 12 Kiểm thử (Testing) là một quy trình thực hiện một chương trình với ý định tìm kiếm các lỗi.

Kiểm thử phần mềm bao gồm việc kiểm chứng động các hành vi của một chương trình trên một tập hữu hạn các ca kiểm thử (test case). Các ca kiểm thử được lựa chọn phù hợp từ các miền thực thi thường là vô hạn để có được hành vi được mong đợi [49]. Kiểm thử tĩnh (Static Testing) là hoạt động kiểm tra mà không thực hiện chương trình. Hoạt động này bao gồm kiểm tra phần mềm và một số dạng của phân tích [5].

Kiểm thử động (Dynamic Testing) là thực hiện chương trình với các giá trị đầu vào xác định để tìm các lỗi trong các hành vi của chương trình [5]. Hầu hết các tài liệu sử dụng thuật ngữ kiểm thử để chỉ kiểm thử động và kiểm thử tĩnh được gọi là hoạt động xác minh. Khi thực thi kiểm thử, việc kiểm thử toàn diện chương trình thực tế là không thể thực hiện được. Bởi vì, mỗi hoạt động trong chương trình thường có một số lượng lớn các dữ liệu đầu vào thỏa mãn.

Vì vậy khi kiểm thử, kiểm thử viên cần chọn một số lượng các ca kiểm thử đủ nhỏ để có thể thực thi các kiểm thử trong thời gian giới hạn. Vậy làm thế nào để chọn được các ca kiểm thử có nhiều khả năng để lộ lỗi trong hệ thống. Khi đó, một số chiến lược sẽ được áp dụng để xác định tập các đầu vào cho ca kiểm thử như phân lớp tương đương, kiểm thử giá trị biên. Sau mỗi lần thực hiện kiểm thử, chúng ta phải quyết định hành vi được quan sát của hệ thống là một lỗi hay không.

Vấn đề này được gọi là một lời tiên tri (oracle). Vấn đề oracle thường được giải quyết thông qua kiểm tra thủ công đầu ra thực tế. Nhưng để kiểm thử lặp lại và hiệu quả, oracle cần được tự động hóa. Ca kiểm thử (Test case) là tập của các dữ liệu kiểm thử (test data), các điều kiện thực hiện (pre-condition), các bước kiểm thử (test steps), và các kết quả đầu ra mong đợi (expected output) được phát triển cho một kịch bản kiểm thử (test scenario) cụ thể để kiểm chứng sự tuân thủ một yêu cầu kiểm thử xác định.

Một ca kiểm thử định nghĩa một thử nghiệm đơn lẻ sẽ được thực hiện để đạt được mục tiêu kiểm thử phần mềm cụ thể, chẳng hạn như đi qua một đường thực thi của chương trình cụ thể hoặc kiểm chứng tuân thủ một yêu cầu cụ thể [5]. Dữ liệu kiểm thử là tập các giá trị thực (thỏa mãn tiêu chí bao phủ dữ liệu đã chọn) được xác định chỉ rõ là đầu vào để thực hiện các ca kiểm thử LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2. Kiến thức cơ sở 13 trong quá trình kiểm thử [5]. Đầu ra mong đợi là các kết quả dự kiến sẽ được tạo ra khi thực hiện kiểm thử.

Chương trình thỏa mãn khi và chỉ khi đầu ra thực tế thỏa mãn đầu ra mong đợi của kiểm thử [5]. Các bước kiểm thử mô tả các bước thực hiện và kiểm tra kết quả đầu ra của hệ thống [5]. Các điều kiện thực hiện là các điều kiện cần thỏa mãn để ca kiểm thử được thực hiện [5]. Kịch bản kiểm thử (Test scenario) là một ca kiểm thử trừu tượng và nó thường bao gồm nhiều ca kiểm thử liên quan nhau.

Một kịch bản kiểm thử mô tả một thủ tục thực hiện kiểm thử bao gồm một tập các bước kiểm thử (test step). Mục đích của kịch bản kiểm thử là kiểm tra việc thực hiện chức năng từ đầu đến cuối của một chức năng phần mềm và đảm bảo luồng logic đang hoạt động là đúng. Với mỗi kịch bản kiểm thử, kiểm thử viên có thể xác định được một hoặc nhiều bộ dữ liệu kiểm thử thỏa mãn kịch bản kiểm thử. Một ca kiểm thử là sự kết hợp của một kịch bản kiểm thử với một bộ dữ liệu kiểm thử thỏa mãn kịch bản [5].2 Kỹ thuật kiểm thử Một hoạt động quan trọng trong kiểm thử phần mềm là thiết kế các ca kiểm thử.

Một quy trình phát triển phần mềm tạo ra một lượng lớn thông tin như đặc tả yêu cầu, tài liệu thiết kế và mã nguồn. Để tạo các ca kiểm thử hiệu quả với chi phí thấp, các nhà thiết kế kiểm thử sẽ phân tích một số nguồn thông tin như các đặc tả yêu cầu và đặc tả chức năng (requirements and functional specifications), mã nguồn, các miền đầu vào và đầu ra (input and output domains), hồ sơ hoạt động (operational profile), và mô hình lỗi. Tất cả các nguồn thông tin này cung cấp các thông tin bổ sung cho các nhà thiết kế kiểm thử. Dựa trên nguồn thông tin cho thiết kế kiểm thử, kỹ thuật kiểm thử được chia thành hai kỹ thuật chính là kiểm thử hộp trắng (white box testing) và kiểm thử hộp đen (black box testing) như được định nghĩa trong [5].

Kiểm thử hộp đen là kỹ thuật kiểm thử mà các ca kiểm thử được xác định từ các mô tả bên ngoài của phần mềm, bao gồm các đặc tả, các yêu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chương 2. Kiến thức cơ sở 14 cầu, và thiết kế. Kiểm thử hộp trắng là kỹ thuật kiểm thử mà các ca kiểm thử được xác định từ mã nguồn bên trong của phần mềm, đặc biệt bao gồm các nhánh, các điều kiện riêng, và các câu lệnh.3 Các mức trong kiểm thử phần mềm Kiểm thử được thực hiện tại các mức khác nhau liên quan tới các hoạt động phát triển phần mềm.1 là mô hình chữ V (V model), mô hình minh họa các mức kiểm thử và các hoạt động phát triển phần mềm. Các mức kiểm thử được trình bày trong [50, 64] gồm có kiểm thử đơn vị, kiểm thử tích hợp, kiểm thử hệ thống, và kiểm thử chấp nhận.

Các ca kiểm thử của các mức kiểm thử này sẽ được thiết kế dựa vào các chế tác tương ứng trong các quy trình khác nhau trong phát triển phần mềm. Sau khi có mã chương trình, các mức kiểm thử khác nhau sẽ lần lượt được thực hiện. Trong kiểm thử đơn vị (Unit testing), các lập trình viên kiểm thử riêng lẻ các đơn vị chương trình như các hàm, thủ tục, phương thức, hoặc lớp một cách độc lập. Sau khi chắc chắn các đơn vị riêng lẻ làm việc thỏa mãn, các mô-đun được lắp ráp để xây dựng các hệ thống con lớn hơn bằng cách thực hiện các kỹ thuật kiểm tra tích hợp.1: Các pha kiểm thử và phát triển trong mô hình chữ V [50].

Kiểm thử tích hợp (Integration testing) được thực hiện bởi các nhà phát triển phần mềm và các kỹ sư kiểm thử tích hợp.