Luận văn thạc sĩ kiểm soát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố điều tra vụ án hình sự của viện kiểm sát

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiểm soát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố điều tra vụ án hình sự của viện kiểm sát, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ngọc Chí
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Kiểm Soát Tư Pháp Trong Giai Đoạn Khởi Tố - Điều Tra Vụ Án Hình Sự
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIAI ĐOẠN KHỞI TỐ - ĐIỀU TRA VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT KHỞI TỐ - ĐIỀU TRA TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của giai đoạn khởi tố và giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.2. Kiểm sát các hoạt động tư pháp trong khởi tố - điều tra vụ án hình sự
• 1.3. Mối quan hệ giữa cơ quan điều tra và viện kiểm sát trong khởi tố, điều tra vụ án hình sự
• 1.4. Tổ chức thực hiện chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp trong khởi tố, điều tra vụ án hình sự
• 2. CHƯƠNG 2: PHÁP LUẬT VỀ KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI TỐ - ĐIỀU TRA CÁC VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 2.1. Kiểm sát giai đoạn khởi tố
• 2.2. Kiểm sát hoạt động điều tra
• 2.3. Kiểm sát việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn
• 2.4. Kiểm sát đình chỉ điều tra vụ án hình sự của CQĐT
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG, GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NÂNG CAO HIỆU QUẢ KIỂM SÁT HOẠT ĐỘNG TƯ PHÁP TRONG GIAI ĐOẠN KHỞI TỐ - ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ
• 3.1. Thực trạng kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự
• 3.2. Nguyên nhân của những hạn chế trong hoạt động kiểm sát khởi tố - điều tra vụ án hình sự
• 3.3. Giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp trong khởi tố - điều tra vụ án hình sự
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự

Kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự là một phần quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Giai đoạn này không chỉ đảm bảo tính hợp pháp của các hoạt động tư pháp mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Viện kiểm sát (VKS) đóng vai trò chủ chốt trong việc giám sát các hoạt động của cơ quan điều tra, nhằm đảm bảo rằng mọi hành động đều tuân thủ đúng quy định của pháp luật.

1.1. Khái niệm và vai trò của kiểm soát tư pháp

Kiểm soát tư pháp là quá trình giám sát và đảm bảo rằng các hoạt động tư pháp diễn ra đúng theo quy định của pháp luật. Vai trò của kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố là rất quan trọng, giúp ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật và bảo vệ quyền lợi của công dân.

1.2. Đặc điểm của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự

Giai đoạn khởi tố vụ án hình sự có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm thời gian xác định, các biện pháp điều tra và sự tham gia của các cơ quan có thẩm quyền. Đây là giai đoạn đầu tiên trong quá trình tố tụng hình sự, nơi mà các cơ quan tiến hành tố tụng xác định có hay không có dấu hiệu của tội phạm.

II. Những thách thức trong kiểm soát tư pháp giai đoạn khởi tố

Mặc dù có những quy định rõ ràng về kiểm soát tư pháp, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như sự thiếu hụt nguồn lực, sự phối hợp giữa các cơ quan và áp lực từ dư luận xã hội có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của hoạt động kiểm soát tư pháp.

2.1. Nguyên nhân của những hạn chế trong kiểm soát tư pháp

Một số nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế trong kiểm soát tư pháp bao gồm sự thiếu hụt về nhân lực, tài chính và sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến việc không thể thực hiện đầy đủ các biện pháp kiểm soát cần thiết.

2.2. Hệ quả của việc thiếu kiểm soát tư pháp

Thiếu kiểm soát tư pháp có thể dẫn đến nhiều hệ quả nghiêm trọng, bao gồm việc oan sai trong khởi tố, điều tra và truy tố. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của công dân mà còn làm giảm uy tín của hệ thống tư pháp.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc cải cách quy trình làm việc, tăng cường đào tạo cho cán bộ và cải thiện cơ sở hạ tầng là những yếu tố quan trọng.

3.1. Cải cách quy trình kiểm soát tư pháp

Cải cách quy trình kiểm soát tư pháp bao gồm việc đơn giản hóa các thủ tục, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các cơ quan chức năng. Điều này giúp nâng cao hiệu quả trong việc giám sát các hoạt động tư pháp.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm sát

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm sát là một yếu tố quan trọng để đảm bảo rằng họ có đủ kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện nhiệm vụ của mình. Việc này cũng giúp tăng cường sự tự tin và trách nhiệm trong công việc.

IV. Ứng dụng thực tiễn của kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố

Kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng. Các nghiên cứu cho thấy rằng việc thực hiện tốt kiểm soát tư pháp có thể giảm thiểu tình trạng oan sai và nâng cao hiệu quả của hệ thống tư pháp.

4.1. Kết quả nghiên cứu về kiểm soát tư pháp

Nghiên cứu cho thấy rằng các vụ án được kiểm soát chặt chẽ hơn có tỷ lệ oan sai thấp hơn. Điều này chứng tỏ rằng kiểm soát tư pháp có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và đảm bảo tính công bằng trong hệ thống pháp luật.

4.2. Các mô hình kiểm soát tư pháp hiệu quả

Một số mô hình kiểm soát tư pháp hiệu quả đã được áp dụng tại nhiều quốc gia, từ đó có thể rút ra bài học cho Việt Nam. Việc áp dụng các mô hình này có thể giúp cải thiện đáng kể hiệu quả của hoạt động kiểm soát tư pháp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của kiểm soát tư pháp

Kết luận về kiểm soát tư pháp trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự cho thấy rằng đây là một lĩnh vực cần được chú trọng và cải cách. Triển vọng tương lai của kiểm soát tư pháp phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan chức năng trong việc thực hiện các biện pháp cần thiết.

5.1. Tầm quan trọng của kiểm soát tư pháp trong tương lai

Kiểm soát tư pháp sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi của công dân và đảm bảo tính công bằng trong hệ thống pháp luật. Sự cải cách và nâng cao hiệu quả kiểm soát tư pháp sẽ góp phần xây dựng một xã hội công bằng và văn minh.

5.2. Định hướng phát triển kiểm soát tư pháp

Định hướng phát triển kiểm soát tư pháp trong tương lai cần tập trung vào việc cải cách quy trình, nâng cao năng lực cho cán bộ và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này sẽ giúp nâng cao hiệu quả của hoạt động kiểm soát tư pháp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc kiểm soát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự của Viện kiểm sát (VKS) trở thành một yêu cầu cấp thiết. Theo số liệu thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tối cao năm 2000, cả nước có 92/8850 người bị lạm dụng bắt khẩn cấp; trong số 362 vụ án bị đình chỉ điều tra, có 1939 người bị áp dụng biện pháp tạm giam. Từ 1/12/2001 đến 31/11/2002, VKS các cấp phải trả lại 1925 vụ án trong tổng số 49.684 vụ để yêu cầu điều tra bổ sung. Những con số này phản ánh những hạn chế trong hoạt động kiểm sát, gây ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm và uy tín của ngành kiểm sát. Luận văn tập trung nghiên cứu chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của VKS trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự từ năm 1999 đến nay trên phạm vi toàn quốc. Mục tiêu là làm rõ bản chất, thực trạng, hạn chế và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát trong giai đoạn này, góp phần bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa và ổn định xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nhận thức luận của chủ nghĩa Mác - Lênin với phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử. Hai lý thuyết trọng tâm được vận dụng là:

• Lý thuyết về quyền lực nhà nước và pháp chế xã hội chủ nghĩa: Nhấn mạnh vai trò của VKS trong việc thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp nhằm bảo đảm pháp luật được thi hành nghiêm minh, thống nhất.

• Lý thuyết về chức năng kiểm sát tư pháp: Định nghĩa kiểm sát hoạt động tư pháp là giám sát trực tiếp các hoạt động tố tụng của các cơ quan tiến hành tố tụng nhằm bảo đảm tính hợp pháp, có căn cứ của các quyết định tố tụng trong giai đoạn khởi tố - điều tra.

Các khái niệm chính bao gồm: giai đoạn khởi tố vụ án hình sự, giai đoạn điều tra vụ án hình sự, chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp, quyền công tố, mối quan hệ tố tụng giữa CQĐT và VKS, quyền năng chế ước của VKS đối với CQĐT.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phân tích, tổng hợp các văn bản pháp luật như Hiến pháp 1992 (sửa đổi), Luật tổ chức VKSND 2002, Bộ luật tố tụng hình sự 1988 và 2003.

• So sánh các quy định pháp luật trước và sau khi sửa đổi để làm rõ điểm mới trong chức năng kiểm sát của VKS.

• Khảo sát thực tế hoạt động kiểm sát khởi tố - điều tra vụ án hình sự trên phạm vi toàn quốc từ năm 1999 đến nay, dựa trên số liệu thống kê của VKSNDTC và các báo cáo ngành.

• Phân tích mối quan hệ tố tụng giữa CQĐT và VKS trong giai đoạn khởi tố - điều tra, tập trung vào quyền năng chế ước và phối hợp công tác.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các vụ án hình sự được VKS kiểm sát trong giai đoạn từ 1999 đến nay, với trọng tâm là các vụ án bị trả lại để điều tra bổ sung và các trường hợp vi phạm pháp luật tố tụng. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các vụ án điển hình có tính đại diện cho các loại tội phạm và mức độ phức tạp khác nhau. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 1999 đến năm 2004.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng kiểm sát hoạt động tư pháp còn nhiều hạn chế: Theo số liệu năm 2000, có 92/8850 người bị lạm dụng bắt khẩn cấp; 362 vụ án bị đình chỉ điều tra do không chứng minh được bị can phạm tội; 1939 người bị tạm giam trong số này. Từ 1/12/2001 đến 31/11/2002, VKS các cấp phải trả lại 1925 vụ án trong tổng số 49.684 vụ để yêu cầu điều tra bổ sung, chiếm khoảng 3,9%.

2. Mối quan hệ tố tụng giữa CQĐT và VKS còn bất cập: VKS có quyền giám sát, yêu cầu, hủy bỏ các quyết định trái pháp luật của CQĐT, nhưng trong thực tế có hiện tượng phối hợp chưa chặt chẽ, dẫn đến việc bỏ lọt tội phạm hoặc làm oan người vô tội.

3. Chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp là chức năng hiến định của VKS: Kiểm sát các hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra nhằm bảo đảm pháp luật tố tụng hình sự được thực hiện nghiêm chỉnh, thống nhất, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội.

4. Pháp luật tố tụng hình sự đã có nhiều quy định cụ thể về kiểm sát khởi tố - điều tra: Bộ luật tố tụng hình sự 2003 quy định rõ quyền và trách nhiệm của VKS trong việc phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, phê chuẩn hoặc hủy bỏ các biện pháp ngăn chặn, kiểm sát việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân hạn chế trong hoạt động kiểm sát chủ yếu do nhận thức chưa đầy đủ về quyền năng chế ước của VKS đối với CQĐT, sự phối hợp chưa đồng bộ giữa hai ngành, cũng như thiếu biện pháp nghiệp vụ kiểm sát hiệu quả. So với các nghiên cứu trước đây, luận văn đã làm rõ hơn về mặt lý luận và thực tiễn chức năng kiểm sát trong bối cảnh pháp luật tố tụng hình sự được sửa đổi, bổ sung. Việc kiểm sát chặt chẽ ngay từ giai đoạn tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm giúp hạn chế tình trạng bỏ lọt tội phạm và giảm thiểu các vụ án phải trả lại để điều tra bổ sung. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ vụ án bị trả lại điều tra bổ sung theo từng năm, hoặc bảng so sánh số vụ án bị đình chỉ điều tra và số người bị tạm giam trong các năm nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức cho cán bộ kiểm sát và CQĐT về quyền năng chế ước và phối hợp trong kiểm sát khởi tố - điều tra nhằm nâng cao hiệu quả công tác kiểm sát.

2. Xây dựng quy chế phối hợp chặt chẽ giữa VKS và CQĐT trong việc tiếp nhận, xử lý tố giác, tin báo về tội phạm, đảm bảo kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật tố tụng.

3. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ, theo dõi tiến độ giải quyết vụ án để VKS có thể kiểm sát chặt chẽ thời hạn và chất lượng giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm.

4. Hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật và hướng dẫn nghiệp vụ liên quan đến kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra, đặc biệt là quy định về phê chuẩn quyết định khởi tố bị can và các biện pháp ngăn chặn.

Các giải pháp trên cần được thực hiện trong vòng 2-3 năm tới, với sự chủ trì của Viện kiểm sát nhân dân tối cao phối hợp cùng Bộ Công an và các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ, kiểm sát viên Viện kiểm sát nhân dân các cấp: Nâng cao hiểu biết về chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra, áp dụng hiệu quả quyền năng chế ước.

2. Điều tra viên và cán bộ cơ quan điều tra: Hiểu rõ mối quan hệ phối hợp và chế ước của VKS, từ đó thực hiện đúng quy định pháp luật tố tụng hình sự.

3. Nhà nghiên cứu, giảng viên luật hình sự và tố tụng hình sự: Tài liệu tham khảo toàn diện về lý luận và thực tiễn kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra.

4. Các nhà hoạch định chính sách và lập pháp: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, pháp luật về tố tụng hình sự và chức năng kiểm sát của VKS.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra là gì?
   Là chức năng hiến định của Viện kiểm sát, giám sát trực tiếp các hoạt động tố tụng của cơ quan điều tra nhằm bảo đảm việc khởi tố, điều tra đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không để lọt tội phạm và không làm oan người vô tội.

2. Mối quan hệ giữa Viện kiểm sát và cơ quan điều tra trong giai đoạn này như thế nào?
   Hai cơ quan có mối quan hệ tố tụng với hình thức phối hợp và chế ước. VKS có quyền giám sát, yêu cầu, hủy bỏ các quyết định trái pháp luật của CQĐT để bảo đảm hoạt động điều tra đúng pháp luật.

3. VKS có quyền phê chuẩn những quyết định nào của CQĐT?
   Theo Bộ luật tố tụng hình sự 2003, VKS có quyền phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, các biện pháp ngăn chặn như bắt tạm giam, khám xét khẩn cấp, nhằm bảo đảm tính hợp pháp của các quyết định này.

4. Tại sao nhiều vụ án phải trả lại để điều tra bổ sung?
   Nguyên nhân chủ yếu do hoạt động kiểm sát chưa chặt chẽ, phối hợp chưa hiệu quả giữa VKS và CQĐT, dẫn đến việc thu thập chứng cứ chưa đầy đủ hoặc vi phạm thủ tục tố tụng.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra?
   Cần tăng cường đào tạo cán bộ, hoàn thiện quy chế phối hợp, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ, và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến chức năng kiểm sát của VKS.

Kết luận

• Kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra là chức năng hiến định, góp phần bảo đảm pháp luật tố tụng hình sự được thực hiện nghiêm minh và thống nhất.
• Thực trạng kiểm sát còn nhiều hạn chế, với tỷ lệ vụ án bị trả lại điều tra bổ sung chiếm khoảng 3,9% trong tổng số vụ án.
• Mối quan hệ tố tụng giữa VKS và CQĐT cần được củng cố thông qua quyền năng chế ước và phối hợp chặt chẽ.
• Luật tố tụng hình sự 2003 đã có nhiều quy định tiến bộ nhằm nâng cao hiệu quả kiểm sát trong giai đoạn này.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng công tác kiểm sát trong 2-3 năm tới, góp phần bảo vệ quyền con người và pháp chế xã hội chủ nghĩa.

Các cơ quan chức năng cần triển khai đào tạo, hoàn thiện quy chế phối hợp và áp dụng công nghệ thông tin để nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ GIAI ĐOẠN KHỞI TỐ - ĐIỀU TRA VÀ HOẠT ĐỘNG KIỂM SÁT KHỞI TỐ - ĐIỀU TRA TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ 1. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA GIAI ĐOẠN KHỞI TỐ VÀ GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRA VỤ ÁN HÌNH SỰ Khi tội phạm xảy ra, việc giải quyết vụ án phải trải qua nhiều giai đoạn và do nhiều cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện nhằm xác định chính xác, khách quan bản chất vụ án, áp dụng trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. Toàn bộ quá trình giải quyết vụ án được gọi là tố tụng hình sự. Theo định nghĩa của giáo trình Luật tố tụng hình sự Viện Nam, Khoa luật - Đại học quốc gia Hà Nội thì: "Tố tụng hình sự là toàn bộ hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, nhằm giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, nhanh chóng, chính xác và đúng pháp luật" [6].

Quá trình giải quyết vụ án hình sự được chia thành các giai đoạn, mỗi giai đoạn tố tụng hình sự có nhiệm vụ giải quyết những yêu cầu khác nhau và tương ứng với mỗi giai đoạn đó là chức năng cụ thể của mỗi cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền nhằm thực hiện nhiệm vụ do pháp luật quy định. Như vậy, giai đoạn tố tụng hình sự được hiểu: Là bước của quá trình tố tụng hình sự tương ứng với chức năng nhất định trong hoạt động tư pháp hình sự của từng loại chủ thể tiến hành tố tụng có thẩm quyền nhằm thực hiện các nhiệm vụ cụ thể do luật định, có thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc để giải quyết vụ án hình sự một cách công minh, khách quan, có căn cứ và đúng pháp luật, góp phần củng cố pháp chế và trật tự pháp luật, bảo vệ vững chắc các quyền và tự do của công dân [5]. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] BLTTHS nước ta chia quá trình giải quyết vụ án hình sự thành bốn giai đoạn bao gồm: Giai đoạn khởi tố vụ án hình sự; giai đoạn điều tra vụ án hình sự và truy tố; giai đoạn xét xử vụ án hình sự và giai đoạn thi hành bản án hình sự. Đối với hoạt động xét xử phúc thẩm, tái thẩm và giám đốc thẩm không phải là các giai đoạn tố tụng hình sự trong quá trình giải quyết vụ án hình sự mà các hoạt động đó là thủ tục tố tụng đặc biệt để xét lại những vụ án hình sự đã xét xử có kháng cáo và kháng nghị.

Luận văn này không có điều kiện xem xét tất cả các giai đoạn của Tố tụng hình sự, mà chỉ tập trung vào nghiên cứu chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật trong giai đoạn khởi tố - điều tra. Vì vậy, sau đây chúng tôi sẽ trình bày khái niệm, đặc điểm của giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự và hoạt động kiểm sát khởi tố - điều tra trong tố tụng hình sự. Khái niệm và đặc điểm của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự a) Khái niệm Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng. Trong giai đoạn này cơ quan có thẩm quyền bào gồm CQĐT, VKS, Tòa án và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như cơ quan Kiểm lâm, Hải quan,.

được áp dụng một số biện pháp do Luật tố tụng hình sự quy định để kiểm tra, xác minh làm rõ tính xác thực của các tin báo, tố giác về tội phạm đã tiếp nhận. Việc kiểm tra, xác minh các tin báo, tố giác về tội phạm có thể được thực hiện bằng nhiều biện pháp khác nhau tùy thuộc vào tính chất của sự việc, các biện pháp đó có thể là: Yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội hoặc công dân cung cấp tài liệu cần thiết và thông tin liên quan đến tin báo, tố giác về tội phạm; yêu cầu cung cấp các kết luận thanh tra, kiểm tra liên quan đến thông tin về tội phạm để làm rõ sự việc; khám nghiệm hiện trường thu thập dấu vết phạm tội; áp dụng biện pháp tạm 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] giữ; lấy lời khai của người bị tạm giữ; lấy lời khai của người tố giác tội phạm v. Khởi tố vụ án hình sự là một giai đoạn tố tụng hình sự nên cũng có thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc. Thời điểm bắt đầu của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự được xác định từ khi các cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện hoặc tiếp nhận các thông tin tố giác, tin báo về tội phạm và thời điểm kết thúc khi các cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự.

Khoảng thời gian của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự tùy thuộc vào tính phức tạp hay không phức tạp của các tin báo, tố giác về tội phạm mà các cơ quan tiến hành tố tụng đã tiếp nhận, thụ lý. Theo quy định Luật tố tụng hình sự thì thời gian tối thiểu của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự là 20 ngày và tối đa không quá 2 tháng kể từ khi các cơ quan tiến hành tố tụng tiếp nhận được các tin báo, tố giác về tội phạm. Nhiệm vụ chính của giai đoạn này là chỉ xác định có hay không có dấu hiệu của tội phạm để ra quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự. Do vậy, ở giai đoạn khởi tố vụ án hình sự các cơ quan tiến hành tố tụng chưa thể kết luận chính xác ngay được về tội phạm và người thực hiện hành vi phạm tội.

Để kết luận chính xác các nội dung đó thì phải chuyển qua giai đoạn tiếp theo của quá trình tố tụng hình sự đó là giai đoạn điều tra vụ án hình sự. Như vậy, giai đoạn khởi tố vụ án hình sự có thể hiểu: "Là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng hình sự trong đó, các cơ quan có thẩm quyền xác định có hay không có dấu hiệu của tội phạm để ra quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự nhằm làm cơ sở cho các hoạt động tố tụng tiếp theo của quá trình giải quyết vụ án hình sự" [6]. b) Đặc điểm: Từ khái niệm trên, có thể đưa ra những đặc điểm chung, cơ bản của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự như sau: 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thứ nhất, giai đoạn khởi tố vụ án là giai đoạn tố tụng hình sự đầu tiên, có thời hạn được xác định từ khi các cơ quan tiến hành tố tụng phát hiện hoặc tiếp nhận các tố giác, tin báo về tội phạm và thời điểm kết thúc khi các cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự. Thứ hai, nhiệm vụ quan trọng của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự chỉ xác định có hay không có dấu hiệu của tội phạm để ra quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc quyết định không khởi tố vụ án hình sự.

Thứ ba, chủ thể có thẩm quyền tiến hành các hoạt động trong giai đoạn khởi tố, ngoài các cơ quan tiến hành tố tụng (CQĐT, VKS, Tòa án) còn có những cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như cơ quan Kiểm Lâm, Hải quan,.Những cơ quan này trên cơ sở kết quả kiểm tra, xác minh thông tin về tội phạm sẽ ra quyết định khởi tố vụ án hình sự hoặc ra quyết định không khởi tố vụ án hình sự. Thứ tư, các biện pháp mà các cơ quan có thẩm quyền được sử dụng trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự bao gồm: Biện pháp yêu cầu cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội hoặc công dân cung cấp tài liệu cần thiết liên quan đến thông tin về tội phạm; khám nghiệm hiện trường thu thập dấu vết phạm tội; áp dụng biện pháp tạm giữ; lấy lời khai của người bị tạm giữ; lấy lời khai của người tố giác tội phạm v.2 Khái niệm và đặc điểm giai đoạn điều tra vụ án hình sự a) Khái niệm: Giai đoạn điều tra vụ án hình sự là giai đoạn thứ hai của quá trình tố tụng hình sự được BLTTHS quy định trong 6 chương, từ chương VIII đến chương XIII. Giai đoạn điều tra được xác định bắt đầu từ khi có quyết định khởi tố vụ án hình sự cho đến khi CQĐT chuyển toàn bộ hồ sơ tài liệu và kết luận điều tra sang VKS đề nghị truy tố. Tuy nhiên, trong một số trường hợp khi có đủ các căn cứ do pháp luật quy định thì vụ án bị 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đình chỉ điều tra và tất nhiên các hoạt động tố tụng trong giai đoạn điều tra đối với vụ án đó sẽ chấm dứt, nên trong trường hợp vụ án bị đình chỉ điều tra thì cũng được coi là thời điểm chấm dứt giai đoạn điều tra vụ án.

Khoảng thời gian bắt đầu cho đến khi kết thúc của giai đoạn điều tra được Luật tố tụng hình sự quy định khá cụ thể, theo đó thời hạn điều tra (kể cả các lần gia hạn điều tra) đối với tội ít nghiêm trọng tối đa không quá 4 tháng, đối với tội nghiêm trọng không quá 8 tháng, đối với tội rất nghiêm trọng không quá 12 tháng, đối với tội đặc biệt nghiêm trọng không quá 20 tháng kể từ khi các cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định khởi tố vụ án hình sự. Riêng đối với tội xâm phạm an ninh quốc gia ngoài các thời hạn điều tra nêu trên thì Viện trưởng VKSNDTC có quyền gia hạn thêm khi thấy cần thiết, thời hạn gia hạn thêm không quy định cụ thể mà tùy vào tính chất phức tạp của vụ án mà Viện trưởng VKSNDTC ấn định thời gian gia hạn. Nhiệm vụ của giai đoạn điều tra là rất quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, bởi kết quả của hoạt động điều tra là để phục vụ cho việc xét xử của Tòa án, mọi quyết định của Tòa án về sự việc phạm tội và người thực hiện tội phạm đều phải dựa trên cơ sở các chứng cứ đã thu thập được ở giai đoạn điều tra.