Công tác kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ

Khóa luận kiểm soát nội bộ tín dụng cá nhân tại MB Bank Chi nhánh Huế - PGD Nam Vĩ Dạ

• Tác giả: Ngô Thị Ngọc Quỳnh
• Người hướng dẫn: PGS.TS. Hồ Thị Thúy Nga
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Công tác kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân

Kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân giữ vai trò then chốt tại các tổ chức tài chính. Quy trình này bảo vệ nguồn vốn và duy trì tính thanh khoản ổn định. Tại MB Bank Nam Vĩ Dạ Huế, hoạt động cho vay tiêu dùng và kinh doanh nhỏ phát triển mạnh mẽ. Do đó, ngân hàng thiết lập cơ chế kiểm soát chặt chẽ trên toàn bộ quy trình cấp tín dụng. Hệ thống kiểm soát vận hành dựa trên năm bộ phận cốt lõi theo khung chuẩn COSO. Các yếu tố này bao gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát. Ban lãnh đạo MB Bank Nam Vĩ Dạ ban hành các quy định phân quyền rõ ràng cho từng cán bộ tín dụng. Nhân viên thẩm định phải tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chí sàng lọc hồ sơ khách hàng. Mọi thao tác nghiệp vụ đều được ghi nhận minh bạch trên hệ thống phần mềm chuyên dụng. Sự phối hợp đồng bộ giữa các khâu giúp hạn chế tối đa sai sót tác nghiệp. Điều này đảm bảo an toàn tài chính và gia tăng uy tín của chi nhánh trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.

1.1. Bản chất và vai trò của kiểm soát nội bộ tín dụng

Kiểm soát nội bộ trong cho vay cá nhân là một chu trình khép kín. Chu trình này bắt đầu từ khâu tiếp nhận nhu cầu vay vốn đến khi tất toán nợ. Hệ thống kiểm soát giúp xác lập hạn mức tín dụng phù hợp với từng đối tượng khách hàng. Cán bộ thẩm định đối chiếu nguồn thu nhập thực tế nhằm ngăn ngừa gian lận tài chính. Kiểm soát chặt chẽ tạo điều kiện bảo đảm tính pháp lý của tài sản thế chấp. Ngân hàng chủ động phát hiện sớm các dấu hiệu suy giảm khả năng trả nợ. Doanh thu từ lãi vay chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tổng doanh thu của phòng giao dịch. Vì vậy, kiểm soát tốt mang lại sự an toàn cho tài sản sinh lời và củng cố niềm tin khách hàng.

1.2. Môi trường kiểm soát tín dụng tại MB Nam Vĩ Dạ Huế

Môi trường kiểm soát phản ánh văn hóa quản trị rủi ro tại đơn vị. Ban lãnh đạo MB Bank Nam Vĩ Dạ quán triệt nguyên tắc minh bạch trong mọi hoạt động. Cán bộ tín dụng thực hiện nghiêm các chuẩn mực nghề nghiệp do hội sở ban hành. Cơ cấu nhân sự phân định rõ trách nhiệm giữa khâu tiếp thị và phê duyệt tín dụng. Sự tách bạch chức năng ngăn ngừa hiện tượng lạm quyền và xung đột lợi ích. Ban giám đốc chi nhánh chú trọng đào tạo năng lực chuyên môn định kỳ. Đội ngũ nhân sự cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật tín dụng mới. Triết lý kinh doanh an toàn được phổ biến sâu rộng đến từng nhân viên. Nhờ vậy, phòng giao dịch duy trì kỷ luật quản lý vốn rất hiệu quả.

II. Thực trạng kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân

Hoạt động tín dụng cá nhân tại MB Bank Nam Vĩ Dạ Huế đạt mức tăng trưởng ấn tượng trong những năm gần đây. Nguồn thu nhập từ lãi vay duy trì tỷ lệ áp đảo trên 80% tổng doanh thu đơn vị. Tuy nhiên, tốc độ mở rộng quy mô tín dụng nhanh chóng cũng bộc lộ nhiều điểm nghẽn rủi ro. Công tác kiểm soát nội bộ tại chi nhánh đối mặt với áp lực lớn từ thị trường tiêu dùng. Giai đoạn sau dịch bệnh ghi nhận nợ xấu phát sinh ngoài dự kiến và ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Quy trình thẩm định thực tế đôi lúc chưa theo kịp sự biến động tài chính của người vay. Nhân sự tín dụng chịu chỉ tiêu tăng trưởng cao nên dễ bỏ sót các dấu hiệu cảnh báo sớm. Công tác định giá tài sản bảo đảm gặp nhiều khó khăn trước biến động thị trường bất động sản địa phương. Hệ thống thông tin nội bộ chưa tích hợp dữ liệu dân cư một cách đồng bộ và thông suốt. Những hạn chế này tạo ra lỗ hổng tiềm ẩn trong việc giám sát sau cho vay. Phòng giao dịch cần nhận diện chính xác các nguyên nhân để kịp thời củng cố rào chắn kiểm soát.

2.1. Rủi ro trong thẩm định và giải ngân vốn vay cá nhân

Giai đoạn thẩm định tín dụng cá nhân tiềm ẩn nhiều nguy cơ sai lệch dữ liệu. Khách hàng cá nhân thường có nguồn thu nhập phi chính thức khó xác minh chính xác. Việc đánh giá khả năng trả nợ dựa nhiều vào cảm tính của nhân viên thẩm định. Cán bộ tín dụng trẻ thiếu kinh nghiệm xử lý hồ sơ vay phức tạp. Một số trường hợp thẩm định hiện trường diễn ra mang tính hình thức do áp lực thời gian. Công tác định giá tài sản thế chấp chưa phản ánh sát giá thị trường trong thời kỳ bất động sản hạ nhiệt. Khi quy trình thẩm định lỏng lẻo, ngân hàng đối mặt với rủi ro giải ngân sai đối tượng. Hậu quả trực tiếp là nợ quá hạn phát sinh và gây tổn thất nguồn vốn tín dụng.

2.2. Điểm nghẽn trong giám sát sau vay và thu hồi nợ

Khâu kiểm soát sau khi giải ngân tại MB Nam Vĩ Dạ còn tồn tại bất cập. Cán bộ quản lý tín dụng chưa theo dõi sát sao mục đích sử dụng vốn vay của khách hàng. Nhiều người vay chuyển đổi mục đích kinh doanh nhưng không thông báo cho ngân hàng. Công tác kiểm tra định kỳ tài sản bảo đảm chưa được thực hiện đều đặn theo quy định. Việc đôn đốc thu hồi nợ đến hạn thiếu các biện pháp mang tính quyết liệt và kịp thời. Hoạt động xử lý nợ xấu xuất hiện phát sinh làm gia tăng chi phí trích lập dự phòng. Bên cạnh đó, luồng thông tin phản hồi từ khách hàng về chi nhánh đôi khi bị chậm trễ. Thiếu hụt công cụ giám sát từ xa khiến ngân hàng mất thế chủ động xử lý nợ quá hạn.

III. Giải pháp kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân

Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ đòi hỏi giải pháp toàn diện và thực chất. MB Bank Nam Vĩ Dạ Huế cần chuẩn hóa quy trình thẩm định hồ sơ theo hướng tự động hóa. Ngân hàng áp dụng thang điểm tín dụng hiện đại để phân loại rủi ro khách hàng chuẩn xác. Đơn vị cần nâng cao tính độc lập của bộ phận tái thẩm định và kiểm soát rủi ro. Cán bộ thẩm định độc lập phải trực tiếp phúc tra hồ sơ có giá trị vay lớn. Chi nhánh tăng cường tần suất kiểm tra việc sử dụng vốn thực tế sau giải ngân. Đồng thời, phòng giao dịch đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong khâu cảnh báo sớm nợ xấu. Ngân hàng kết nối dữ liệu định danh điện tử giúp xác thực thông tin khách hàng nhanh chóng. Việc tối ưu hóa chi phí vận hành cần đi đôi với đầu tư cho công nghệ giám sát. Đội ngũ nhân viên tín dụng cần được đào tạo lại kỹ năng nhận diện rủi ro đạo đức. Cơ chế khen thưởng và kỷ luật minh bạch sẽ thúc đẩy tính tự giác tuân thủ. Các giải pháp đồng bộ này giúp kiểm soát chất lượng tín dụng bền vững.

3.1. Đổi mới quy trình thẩm định và phê duyệt khoản vay

Chi nhánh cần xây dựng bộ tiêu chí thẩm định linh hoạt cho từng phân khúc khách hàng. Ngân hàng kết hợp thẩm định thực địa với phân tích dữ liệu hành vi tài chính số. Cán bộ thẩm định đối chiếu chéo nhiều nguồn thông tin độc lập về thu nhập thực tế. Cơ chế phê duyệt hai cấp độc lập loại bỏ hoàn toàn các phán quyết chủ quan. Hạn mức cho vay cá nhân phải dựa trên năng lực tài chính và phương án trả nợ. MB Nam Vĩ Dạ đẩy nhanh quá trình định giá tài sản bằng phần mềm định giá tự động. Hệ thống mới giúp cập nhật biến động giá bất động sản theo chu kỳ thị trường. Thẩm định chặt chẽ ngay từ đầu giúp triệt tiêu mầm mống rủi ro tín dụng.

3.2. Tăng cường giám sát sau vay và số hóa quản trị nợ

Ngân hàng cần triển khai phần mềm quản lý danh mục vay tự động trên nền tảng số. Hệ thống tự động gửi tin nhắn thông báo lịch trả gốc và lãi trước ngày đến hạn. Cán bộ tín dụng thực hiện kiểm tra thực địa định kỳ ba tháng một lần với khách hàng. Báo cáo sử dụng vốn vay phải được cập nhật thường xuyên lên hệ thống quản lý chung. Chi nhánh chủ động phối hợp với chính quyền địa phương để theo dõi biến động tài sản. Ngân hàng kích hoạt quy trình thu hồi nợ sớm khi khách hàng có dấu hiệu chậm trả tiền. Các biện pháp cơ cấu nợ hoặc xử lý tài sản bảo đảm cần thực hiện dứt khoát. Giám sát liên tục giúp bảo toàn vốn và duy trì chất lượng danh mục nợ.

IV. Đánh giá hiệu quả kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân

Hệ thống kiểm soát nội bộ tín dụng đóng vai trò lá chắn sống còn cho MB Bank Nam Vĩ Dạ. Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp kiểm soát đem lại sự phát triển tín dụng bền vững. Doanh thu ngoài lãi và chất lượng danh mục cho vay cá nhân có sự chuyển biến tích cực. Ngân hàng duy trì tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn cho phép theo quy định ngành. Quản trị rủi ro khoa học không làm cản trở tốc độ phục vụ khách hàng tiêu dùng. Ngược lại, quy trình chuẩn hóa giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục cấp vốn vay. Đội ngũ cán bộ tín dụng nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và đạo đức nghề nghiệp. Mô hình kiểm soát tại chi nhánh tạo ra tiền đề nhân rộng cho toàn mạng lưới MB Bank. Áp dụng công nghệ vào kiểm soát giúp đơn vị tiết kiệm chi phí quản lý vận hành. Sự hài lòng của khách hàng vay vốn tại Thừa Thiên Huế không ngừng gia tăng. Đơn vị vừa bảo toàn nguồn vốn vừa khẳng định vị thế ngân hàng thương mại hàng đầu.

4.1. Lợi ích đối với công tác quản trị rủi ro tín dụng

Kiểm soát nội bộ hữu hiệu giúp giảm thiểu tỷ lệ thất thoát vốn trong cho vay cá nhân. Ban giám đốc chủ động nhận diện nguy cơ vỡ nợ trước khi tổn thất tài chính xảy ra. Tỷ lệ nợ quá hạn được kiềm chế ở mức thấp theo định hướng của hội sở MB. Ngân hàng tiết giảm đáng kể các khoản chi phí trích lập dự phòng rủi ro không cần thiết. Đơn vị xây dựng được danh mục khách hàng cá nhân uy tín và có khả năng trả nợ cao. Tính minh bạch trong thẩm định giúp phòng ngừa các hành vi tiêu cực từ nội bộ cán bộ. Cơ chế kiểm soát chặt chẽ tạo điều kiện bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng. Uy tín thương hiệu của MB Bank Nam Vĩ Dạ Huế ngày càng nâng cao trên thị trường.

4.2. Khả năng ứng dụng thực tiễn cho hệ thống ngân hàng bán lẻ

Kinh nghiệm kiểm soát tín dụng tại MB Nam Vĩ Dạ mang lại bài học quý cho ngành ngân hàng. Mô hình này áp dụng hiệu quả cho các phòng giao dịch có quy mô tương đương trên cả nước. Việc chuẩn hóa chu trình từ thẩm định đến thu hồi nợ giúp đơn giản hóa quy trình điều hành. Các tổ chức tín dụng có thể số hóa từng bước kiểm soát để cắt giảm thời gian tác nghiệp. Sự phân quyền minh bạch tạo môi trường làm việc chuyên nghiệp cho toàn thể nhân sự chi nhánh. Khách hàng cá nhân được tiếp cận nguồn vốn nhanh chóng nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc an toàn. Đây là định hướng phát triển tất yếu của ngân hàng bán lẻ trong kỷ nguyên số hóa tài chính. Thực tiễn khẳng định kiểm soát nội bộ là động lực thúc đẩy kinh doanh tăng trưởng bền vững.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường và tiến trình hội nhập quốc tế, nhu cầu tiêu dùng và sản xuất kinh doanh quy mô nhỏ của các cá nhân, hộ gia đình ngày càng mở rộng và đa dạng. Điều này thúc đẩy thị trường tín dụng bán lẻ tại các ngân hàng thương mại phát triển sôi động. Tín dụng là hoạt động kinh doanh cốt lõi, đóng vai trò tạo ra nguồn thu nhập và lợi nhuận chủ yếu cho hệ thống ngân hàng thương mại, song đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn mức độ rủi ro cao nhất. Rủi ro tín dụng nảy sinh khi khách hàng vay vốn không hoàn thành nghĩa vụ hoàn trả nợ gốc và lãi theo hợp đồng tín dụng do các nguyên nhân chủ quan hoặc khách quan, gây tổn thất tài sản, suy giảm lợi nhuận và ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của tổ chức tín dụng. Do đó, thiết lập và vận hành một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu là yêu cầu bắt buộc nhằm nhận diện sớm, ngăn ngừa sai phạm và giảm thiểu tổn thất tín dụng.

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ (MB Nam Vĩ Dạ) là đơn vị trực thuộc MB Bank Chi nhánh Huế, đã hoạt động được 16 năm trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế. Đơn vị này xác định định hướng chiến lược là tăng cường huy động vốn, đẩy mạnh tín dụng khách hàng cá nhân đi đôi với việc nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ. Dù phòng giao dịch đã duy trì được tỷ lệ nợ xấu và nợ quá hạn trong ngưỡng cho phép, thực tiễn vận hành công tác kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng cá nhân tại đây vẫn bộc lộ những vướng mắc, bất cập cần được nhận diện và hoàn thiện nhằm đáp ứng sự biến động của môi trường kinh tế.

Từ yêu cầu thực tiễn đó, đề tài khóa luận tập trung giải quyết các mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về ngân hàng thương mại, tín dụng khách hàng cá nhân và công tác kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng trong ngân hàng thương mại.
2. Mô tả, phân tích toàn diện và đánh giá khách quan thực trạng công tác kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ giai đoạn 2020 – 2022.
3. Đề xuất hệ thống các giải pháp cụ thể nhằm khắc phục hạn chế, đổi mới và nâng cao chất lượng kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng cá nhân tại đơn vị nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là thực trạng công tác kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ. Phạm vi không gian nghiên cứu được giới hạn tại Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ (địa chỉ: số 109 Phạm Văn Đồng, phường Vĩ Dạ, thành phố Huế). Phạm vi thời gian tập trung vào việc thu thập, phân tích chuỗi dữ liệu thứ cấp và dữ liệu thực tế phát sinh trong giai đoạn 3 năm từ năm 2020 đến năm 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên việc đối chiếu các văn bản pháp luật hiện hành và các khung lý thuyết quản trị rủi ro chuẩn mực:

• Văn bản pháp luật và chuẩn mực nghề nghiệp: Nghị định số 49/2000/NĐ-CP ngày 12/09/2000 và Nghị định số 59/2009/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của ngân hàng thương mại; Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010 (quy định về nghiệp vụ cấp tín dụng); Thông tư số 06/2020/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hoạt động kiểm soát nội bộ của tổ chức tín dụng (đặc biệt là Khoản 2 Điều 3 về khái niệm và Điều 4 về nhiệm vụ của hệ thống KSNB); Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400 (VSA 400) về Đánh giá rủi ro và Kiểm soát nội bộ.
• Khung lý thuyết kiểm soát nội bộ: Báo cáo COSO (2013) của Ủy ban các tổ chức tài trợ thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính, xác định hệ thống KSNB gồm 5 bộ phận cấu thành: Môi trường kiểm soát, Đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, Giám sát. Định nghĩa KSNB của Liên đoàn Kế toán quốc tế (IFAC) và Viện Kế toán công chứng Hoa Kỳ (AICPA).
• Lý thuyết chuyên ngành: Khung lý luận về tín dụng cá nhân và kiểm soát tín dụng ngân hàng thương mại được kế thừa từ các công trình của Nguyễn Đăng Dởn (2010), Hồ Diệu (2003), Nguyễn Minh Kiều (2006, 2007) và Nguyễn Văn Tiến (2015).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai kết hợp giữa phương pháp thu thập dữ liệu và phương pháp xử lý, phân tích dữ liệu:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Nghiên cứu tài liệu: Thu thập hệ thống quy định, quy trình nội bộ của MB Bank liên quan đến cấp tín dụng tiêu dùng; các văn bản pháp lý, nghị định, thông tư của Ngân hàng Nhà nước; báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, báo cáo dư nợ và hồ sơ, chứng từ giải ngân cho vay khách hàng cá nhân tại PGD Nam Vĩ Dạ giai đoạn 2020 – 2022.
  • Phương pháp quan sát: Trực tiếp ghi nhận điều kiện cơ sở vật chất, môi trường tác nghiệp, quy trình làm việc thực tế của cán bộ tín dụng (CBTD) từ khâu tiếp cận, thu thập hồ sơ, thẩm định thực tế đến việc hướng dẫn khách hàng ký kết hợp đồng.
  • Phương pháp phỏng vấn: Phỏng vấn trực tiếp Giám đốc phòng giao dịch, Kiểm soát viên và các cán bộ tín dụng nhằm làm rõ nhận thức nghiệp vụ, việc thực thi chính sách kiểm soát và những rào cản phát sinh trong thực tế quy trình tín dụng.
• Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm hệ thống hóa dữ liệu kinh doanh và tín dụng; phương pháp so sánh (so sánh số tuyệt đối và số tương đối) để đánh giá tốc độ tăng trưởng, biến động cơ cấu tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí và dư nợ; phương pháp tổng hợp và phân tích logic nhằm liên kết các sai sót nghiệp vụ với nguyên nhân từ thiết kế quy trình và môi trường kiểm soát.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được cung cấp từ Báo cáo tài chính và Báo cáo hoạt động nội bộ của MB Bank Chi nhánh Huế - PGD Nam Vĩ Dạ trong 3 năm 2020, 2021 và 2022.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về ngân hàng thương mại, hoạt động tín dụng bán lẻ và bản chất của hệ thống kiểm soát nội bộ. Tác giả làm rõ bốn chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại gồm: trung gian tín dụng, trung gian thanh toán, tạo tiền và thủ quỹ. Hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân được định nghĩa là quan hệ chuyển giao quyền sở hữu vốn tạm thời giữa ngân hàng với cá nhân hoặc hộ gia đình nhằm mục đích tiêu dùng hoặc sản xuất kinh doanh nhỏ, với 5 đặc điểm nhận diện:

• Khách hàng là các cá nhân, hộ gia đình có nhu cầu vay vốn phụ thuộc vào mức thu nhập, tâm lý và chu kỳ kinh tế;
• Quy mô mỗi khoản vay tương đối nhỏ nhưng số lượng món vay lại rất lớn;
• Mức độ rủi ro tương đối cao do tình trạng thông tin bất đối xứng, tính minh bạch tài chính của cá nhân thấp;
• Chi phí quản lý và theo dõi khoản vay tính trên từng đơn vị vốn thường cao hơn so với tín dụng doanh nghiệp.

Chương này phân loại tín dụng cá nhân theo thời hạn (ngắn hạn, trung dài hạn), theo mục đích (cư trú, phi cư trú), theo hình thức hoàn trả (trả góp, trả một lần, tuần hoàn), theo mức độ tín nhiệm (có bảo đảm, không có bảo đảm) và theo phương thức cho vay (từng lần, theo hạn mức, thấu chi, luân chuyển, hợp vốn, theo dự án). Về kiểm soát nội bộ, tác giả phân tích chi tiết 5 thành phần của COSO 2013 và viện dẫn quan điểm của Nguyễn Văn Tiến (2015) để chỉ ra 7 nhóm rủi ro tiềm ẩn cùng các thủ tục kiểm soát tương ứng trong quy trình tín dụng: giai đoạn tiếp thị/đề xuất, thẩm định, phê duyệt, ký kết hợp đồng, giải ngân, giám sát sau cho vay và thu hồi/xử lý nợ. Đồng thời, tác giả khái quát quy trình KSNB 3 giai đoạn theo Nguyễn Minh Kiều (2006): kiểm soát trước cho vay, kiểm soát trong giải ngân và kiểm soát sau giải ngân, đi kèm các nhóm nhân tố ảnh hưởng thuộc môi trường vĩ mô, vi mô, từ phía khách hàng và từ chính ngân hàng.

Chương 2: Thực trạng công tác kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ

Chương 2 trình bày tổng quan về MB Bank (thành lập ngày 04/11/1994 trực thuộc Bộ Quốc phòng; sở hữu hệ sinh thái gồm MBS, MBCapital, MBAMC, MS Finance, MIC, MBAL). Chi nhánh MB Huế thành lập ngày 12/02/2007 (chi nhánh thứ 39 của hệ thống). Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ đặt tại 109 Phạm Văn Đồng, phường Vĩ Dạ, TP. Huế, vận hành theo mô hình tổ chức gồm: Giám đốc, Kiểm soát viên, Ngân quỹ, Giao dịch viên, Chuyên viên tư vấn và Cán bộ tín dụng.

Chương này phân tích số liệu tài chính phản ánh năng lực hoạt động của phòng giao dịch giai đoạn 2020 – 2022:

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022
Tổng tài sản (triệu đồng)	340.282	~337.000	397.000
Tổng huy động vốn (triệu đồng)	325.944	~323.000	~383.000
Dư nợ cho vay (triệu đồng)	147.547	~126.000	>157.000
Lợi nhuận sau thuế (triệu đồng)	7.037	7.900	8.000

Nguồn: Báo cáo tài chính MB Bank Huế - PGD Nam Vĩ Dạ

Chi tiết kết quả hoạt động kinh doanh và biến động doanh thu - chi phí được phản ánh cụ thể qua Bảng 2.2:

Chỉ tiêu (Đơn vị: Triệu đồng)	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng doanh thu	11.965	12.245	13.327	+2,34	+8,83
- Doanh thu từ lãi	9.322	9.493	11.222	+1,83	+18,20
- Doanh thu ngoài lãi	2.633	2.751	2.099	+4,48	-23,70
- Thu nợ xấu ngoại bảng	0	0	6	0	+100
Chi phí hoạt động	3.049	2.979	–	-2,30	–
- Chi tài sản	351	374	774	+6,55	+106,84
- Chi Marketing & truyền thông	61	82	201	+34,43	+145,55
- Chi quản lý công vụ	589	528	616	-10,36	+16,66

Nguồn: Báo cáo tài chính MB Bank Huế - PGD Nam Vĩ Dạ

Trên cơ sở số liệu, tác giả đi sâu phân tích thực trạng KSNB quy trình cho vay khách hàng cá nhân tại PGD Nam Vĩ Dạ theo 5 bộ phận COSO và 3 chặng quy trình:

1. Kiểm soát trước cho vay: Rà soát giấy đề nghị vay vốn, kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ nhân thân (CCCD), khai thác dữ liệu từ Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), thẩm định khả năng tài chính và phương án vay vốn; kiểm tra giấy chứng nhận quyền sở hữu đối với tài sản đảm bảo (TSĐB), định giá tài sản và đối chiếu thẩm quyền phê duyệt.
2. Kiểm soát trong cho vay: Giám sát việc tuân thủ hạn mức tín dụng được duyệt, kiểm tra điều kiện tiên quyết trước khi ký Hợp đồng tín dụng (HĐTD) và Hợp đồng thế chấp; kiểm soát chứng từ rút vốn, đối soát việc giải ngân trực tiếp hoặc chuyển khoản thanh toán cho bên thụ hưởng theo đúng cam kết; lưu trữ thông tin hạch toán trên hệ thống Core Banking T24.
3. Kiểm soát sau cho vay: Theo dõi lịch trả lời nợ gốc và lãi định kỳ; định kỳ hoặc đột xuất kiểm tra thực địa tình hình sử dụng vốn và hiện trạng của tài sản đảm bảo; theo dõi nợ quá hạn, gửi thông báo đôn đốc thu hồi nợ; lập biên bản kiểm tra sau cho vay; thực hiện thủ tục giải chấp tài sản và thanh lý hợp đồng khi khách hàng tất toán.

Đánh giá thực trạng cho thấy PGD Nam Vĩ Dạ đã duy trì kiểm soát nợ quá hạn trong giới hạn an toàn. Tuy nhiên, đơn vị vẫn tồn tại các hạn chế: khâu thẩm định nguồn thu của khách hàng cá nhân tự do còn gặp nhiều khó khăn, định giá tài sản bảo đảm đôi lúc chưa sát với biến động thị trường thực tế, công tác kiểm tra sau giải ngân còn mang tính hình thức do áp lực chỉ tiêu kinh doanh và số lượng nhân sự chuyên trách tín dụng còn mỏng.

Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Huế - Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ

Dựa trên kết quả phân tích ở Chương 2, Chương 3 xác định định hướng chiến lược của phòng giao dịch là mở rộng quy mô tín dụng bán lẻ thận trọng, ưu tiên chất lượng tín dụng, bảo đảm an toàn vốn và giữ tỷ lệ nợ xấu ở mức thấp. Các giải pháp cụ thể được tác giả đưa ra gồm:

• Khắc phục các hạn chế trong từng mắt xích quy trình: Chuẩn hóa tiêu chí thẩm định nguồn thu nhập hỗn hợp của khách hàng cá nhân; siết chặt việc kiểm tra thực địa tài sản bảo đảm, thiết lập cơ chế tham chiếu độc lập giá trị thị trường của bất động sản trước khi giải ngân; tổ chức kiểm tra sau cho vay theo đúng thời hạn quy định, lập biên bản ghi nhận hiện trạng sử dụng vốn chi tiết thay vì kiểm tra đối phó.
• Hoàn thiện các yếu tố cấu thành KSNB:
  • Tăng cường chất lượng nhân sự: Đào tạo định kỳ kỹ năng nhận diện giấy tờ giả mạo, thẩm định phương án kinh doanh hộ cá thể và bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp nhằm loại trừ hành vi thông đồng trục lợi.
  • Nâng cấp công nghệ và kênh truyền thông nội bộ: Khai thác triệt để các tính năng tự động cảnh báo rủi ro trên hệ thống Core Banking T24, tích hợp dữ liệu CIC cập nhật, giảm thiểu thao tác thủ công.
  • Tăng cường tính độc lập của kiểm soát: Phân định rạch ròi trách nhiệm giữa chuyên viên quan hệ khách hàng và bộ phận phê duyệt, tăng cường tần suất kiểm tra đột xuất của Kiểm soát viên nội bộ đối với các hồ sơ tín dụng có dư nợ lớn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và cung cấp bức tranh chi tiết về các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của MB Nam Vĩ Dạ:

• Doanh thu từ hoạt động cho vay (doanh thu từ lãi) chiếm tỷ trọng chủ đạo trong tổng thu nhập kinh doanh, tăng từ 9.322 triệu đồng (chiếm 77,97% năm 2020) lên 9.493 triệu đồng (chiếm 77,53% năm 2021) và đạt 11.222 triệu đồng (chiếm 84,20% năm 2022).
• Thu nhập ngoài lãi đạt đỉnh vào năm 2021 với 2.751 triệu đồng trước khi giảm xuống 2.099 triệu đồng vào năm 2022 (chiếm 15,75%).
• Lợi nhuận sau thuế duy trì xu hướng tăng liên tục qua các năm: đạt 7.037 triệu đồng năm 2020, tăng lên 7.900 triệu đồng năm 2021 và đạt 8.000 triệu đồng vào năm 2022.
• Quy mô dư nợ cho vay sau khi giảm từ 147.547 triệu đồng (năm 2020) xuống còn khoảng 126.000 triệu đồng (năm 2021) do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19, đã phục hồi vượt mức 157.000 triệu đồng vào năm 2022.
• Trong năm 2022, công tác thu hồi và xử lý rủi ro ghi nhận khoản thu nợ xấu ngoại bảng đạt 6 triệu đồng (chiếm 0,045% tổng doanh thu).

Đóng góp chính của đề tài là việc vận dụng thành công khung lý thuyết KSNB theo chuẩn mực COSO 2013 kết hợp với các văn bản quy định của Ngân hàng Nhà nước (Thông tư 06/2020/TT-NHNN) vào thực tiễn quản lý rủi ro tín dụng tại một phòng giao dịch ngân hàng cụ thể. Khóa luận không dừng lại ở mô tả lý thuyết mà đã chỉ ra các rủi ro vận hành thực tế tại từng khâu của quy trình cho vay khách hàng cá nhân (từ tiếp nhận hồ sơ, thẩm định, phê duyệt, giải ngân đến giám sát sau vay), từ đó đề xuất hệ thống giải pháp gắn chặt với đặc thù vận hành của chi nhánh cấp cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn nhất định xuất phát từ phạm vi nghiên cứu:

• Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm chỉ được thu thập trong phạm vi 3 năm (2020 – 2022) tại một đơn vị cơ sở là Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ, chưa phản ánh được sự biến động trong giai đoạn phục hồi kinh tế sau năm 2022.
• Phạm vi khảo sát giới hạn ở cấp phòng giao dịch nên các phân tích về cơ cấu tổ chức và quyền hạn phê duyệt tín dụng chủ yếu dựa trên các quy định ủy quyền từ MB Bank Chi nhánh Huế và Hội sở chính, chưa có sự so sánh đối chiếu đa chiều với các chi nhánh NHTM khác trên cùng địa bàn.

Hướng nghiên cứu tiếp theo mà tác giả kiến nghị là mở rộng phạm vi đánh giá công tác kiểm soát nội bộ tín dụng sang toàn bộ hệ thống MB Bank Chi nhánh Huế hoặc thực hiện khảo sát so sánh giữa các NHTM cổ phần trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; đồng thời kéo dài chuỗi số liệu để phân tích tác động của các chính sách tín dụng mới và các ứng dụng ngân hàng số đối với công tác KSNB.

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên các ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp nguồn tư liệu thực tế có cấu trúc rõ ràng về phương pháp phân tích báo cáo tài chính cấp phòng giao dịch ngân hàng; phương pháp khảo sát, phỏng vấn và vận dụng khung COSO vào việc nhận diện rủi ro tín dụng cá nhân.
• Cán bộ quản lý và chuyên viên tín dụng tại các NHTM: Phần hệ thống hóa 7 nhóm rủi ro và các bước kiểm soát tín dụng 3 giai đoạn (trước, trong, sau cho vay) là biểu mẫu quy trình tham khảo có giá trị ứng dụng trực tiếp để rà soát sai sót nghiệp vụ tại các đơn vị kinh doanh bán lẻ.

Câu hỏi thường gặp

1. Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ trực thuộc đơn vị nào và mạng lưới MB Bank tại Huế được bố trí ra sao?
Phòng Giao dịch Nam Vĩ Dạ là sàn giao dịch trực thuộc Ngân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Huế, đặt tại số 109 Phạm Văn Đồng, phường Vĩ Dạ, TP. Huế. Chi nhánh MB Huế thành lập ngày 12/02/2007 (chi nhánh thứ 39 trên toàn hệ thống), hiện có trụ sở chính tại số 07 Nguyễn Tri Phương (phường Phú Hội) cùng 3 phòng giao dịch: PGD 11 Lý Thường Kiệt, PGD Bắc Trường Tiền (67 Đinh Tiên Hoàng) và PGD Nam Vĩ Dạ.

2. Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại MB Nam Vĩ Dạ gồm các bộ phận chức năng nào?
Cơ cấu tổ chức tại PGD Nam Vĩ Dạ gồm 6 vị trí/bộ phận trực thuộc sự điều hành của Giám đốc phòng giao dịch: Kiểm soát viên (thực hiện kiểm soát nội bộ hoạt động kinh doanh), Bộ phận Ngân quỹ (quản lý tiền mặt, vàng, chứng từ có giá), Giao dịch viên (hạch toán nội bộ, giao dịch khách hàng), Chuyên viên tư vấn (tư vấn thẻ, ngân hàng số, bảo hiểm) và Bộ phận Tín dụng (khai thác khách hàng, lập hồ sơ vay, hỗ trợ thẩm định và quản lý nợ).

3. Cơ cấu doanh thu và chi phí hoạt động của MB Nam Vĩ Dạ biến động như thế nào trong giai đoạn 2020 – 2022?
Tổng doanh thu tăng trưởng liên tục từ 11.965 triệu đồng (2020) lên 12.245 triệu đồng (2021) và 13.327 triệu đồng (2022). Nguồn thu chủ lực là doanh thu từ lãi, chiếm 77,97% năm 2020, 77,53% năm 2021 và tăng lên 84,20% năm 2022 (tương ứng 11.222 triệu đồng). Về chi phí, chi phí hoạt động năm 2021 giảm 2,30% so với 2020 (đạt 2.979 triệu đồng). Đến năm 2022, các khoản mục chi phí gia tăng mạnh: chi tài sản đạt 774 triệu đồng (tăng 106,84%), chi marketing và truyền thông đạt 201 triệu đồng (tăng 145,55%), chi quản lý công vụ đạt 616 triệu đồng (tăng 16,66%).

4. Khóa luận căn cứ vào các cơ sở pháp lý và khung chuẩn mực nào để nghiên cứu hệ thống KSNB?
Khóa luận căn cứ trực tiếp vào Luật các Tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12; Nghị định 49/2000/NĐ-CP và Nghị định 59/2009/NĐ-CP; Thông tư số 06/2020/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước; Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400 (VSA 400); và khung kiểm soát nội bộ COSO ban hành năm 2013 với 5 thành phần cốt lõi.

5. Quy trình kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại đơn vị được chia thành các giai đoạn nào?
Quy trình được thực hiện theo 3 giai đoạn độc lập: Kiểm soát trước cho vay (rà soát hồ sơ pháp lý, lịch sử tín dụng CIC, thẩm định thực tế phương án và định giá tài sản bảo đảm, xét duyệt hạn mức); Kiểm soát trong cho vay (kiểm soát điều kiện giải ngân, kiểm tra tính hợp pháp của chứng từ rút vốn, giải ngân trên Core Banking T24); và Kiểm soát sau cho vay (kiểm tra mục đích sử dụng vốn vay, đánh giá lại hiện trạng tài sản thế chấp định kỳ, giám sát trả nợ gốc/lãi, xử lý thu hồi nợ và thanh lý hợp đồng khi tất toán).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Ngô Thị Ngọc Quỳnh đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ tín dụng khách hàng cá nhân gắn với khung chuẩn mực COSO 2013 và quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Thông qua việc phân tích chuỗi dữ liệu tài chính thực tế giai đoạn 2020 – 2022 tại MB Bank Chi nhánh Huế - PGD Nam Vĩ Dạ, đề tài đã làm rõ thực trạng vận hành, chỉ ra các kết quả đạt được về kiểm soát nợ quá hạn cũng như những tồn tại trong khâu thẩm định nguồn thu và giám sát sau giải ngân. Các giải pháp đề xuất có tính bám sát quy trình nghiệp vụ thực tế, đóng góp tài liệu tham khảo thiết thực cho công tác quản trị rủi ro tín dụng bán lẻ tại các ngân hàng thương mại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn công tác KSN B tại N HTM. Chương 2: Thực trạng công tác KSN B hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại N gân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Huế - PGD N am Vĩ Dạ. Chương 3: Định hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác KSN B đối với hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân tại N gân hàng TMCP Quân đội – Chi nhánh Huế - PGD N am Vĩ Dạ. 4 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ CÔ G TÁC KS B ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘ G TÍ DỤ G KHÁCH HÀ G CÁ HÂ TẠI GÂ HÀ G THƯƠ G MẠI 1.1 Tổng quan về ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Theo nghị định của Chính phủ số 49/2000/N Đ-CP ngày 12/09/2000 định nghĩa: “N gân hàng thương mại (N HTM) là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận, góp phần thực hiện các mục tiêu kinh tế của nhà nước”.TS N guyễn Đăng Dởn: “N gân hàng thương mại là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, có những đặc thù riêng trong hoạt động kinh tế - tài chính.

N HTM cũng có những đặc điểm giống như các doanh nghiệp khác trong nền kinh tế, cũng như sử dụng các yếu tố sản xuất như lao động, tư liệu lao động, đối tượng lao động (tiền vốn) làm yếu tố đầu vào, để sản xuất ra những yếu tố đầu ra dưới hình thức dịch vụ tài chính mà khách hàng yêu cầu. Theo quy định của Luật các Tổ chức tín dụng và các quy định khác của pháp luật (N ghị định số 59/2009/N Đ-CP của chính phủ về tổ chức và hoạt động N HTM) xác định: “N gân hàng thương mại là ngân hàng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan vì mục tiêu lợi nhuận”.2 Chức năng của ngân hàng thương mại: 1.1 Chức năng trung gian tín dụng N gân hàng thương mại là cầu nối giữa thừa vốn và người thiếu vốn. Theo đó, ngân hàng thương mại hình thành quỹ và cho vay để phân bổ vốn tới nền kinh tế thông qua việc huy động những nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của các nhà đầu tư trong kinh tế. Với chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng thương mại đóng vai trò tạo ra lợi ích cho các bên tham gia đồng thời thúc đNy sự phát triển của nền kinh tế.

Đây là chức năng cơ bản và đặc trưng nhất của N HTM và có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đNy nền kinh tế hàng hóa phát triển. Thực hiện chức năng này, một mặt N HTM huy động và tập trung vốn tiền tệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế như vốn tạm thời nhàn rỗi trong các tổ chức kinh tế, cơ quan đoàn thể, tiền tiết kiệm của dân cư để hình thành nguồn vốn cho vay, mặt khác trên cơ sở nguồn vốn đã huy động được, ngân hàng sử dụng cho vay để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Với 5 chức năng này, nó đã không chỉ đem lại lợi ích cho những người dư thừa vốn và những người thiếu vốn mà còn đem lại lợi ích kinh tế cho bản thân nó và nền kinh tế.2 Trung gian thanh toán Với chức năng này, ngân hàng thương mại thay mặt khách hàng trích tiền trên tài khoản trả cho người thụ hưởng hoặc nhận tiền vào tài khoản. N hờ chức năng thanh toán của ngân hàng, người dân tiết kiệm được thời gian và chi phí.

Đối với ngân hàng, chức năng này tạo điều kiện thu hút nguồn vốn tiền gửi thông qua cung ứng một dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt có chất lượng cao. Với nền kinh tế, chức năng này gián tiếp thúc đNy quá trình kinh doanh, lưu thông hàng hóa, đNy nhanh tốc độ luân chuyển vốn. N gày nay, có thể nói rằng hoạt động thanh toán của hệ thống N HTM chiếm một vị trí quan trọng trong hoạt động của N HTM. N ó tạo điều kiện cho nhiều dịch vụ khác của ngân hàng phát triển dễ dàng hơn, đồng thời cũng tiết kiệm một khối lượng lớn tiền mặt trong lưu thông.3 Chức năng tạo tiền Tạo tiền là chức năng phản ánh rõ bản chất của ngân hàng thương mại với mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận.

Thông qua chức năng trung gian tín dụng, ngân hàng sử dụng nguồn vốn huy động được để đi vay. Sau đó, số tiền lại được đưa vào nền kinh tế thông qua hoạt động mua hàng hóa, trong khi những người có số dư tài khoản tiếp lại tiêu dùng thông qua các hình thức thanh toán qua thẻ. Với chức năng trung gian tín dụng và trung gian thanh toán, N HTM có khả năng thực hiện chức năng tạo tiền. Thông qua chức năng làm trung gian tín dụng.

N H sử dụng số tiền vốn huy động được để cho vay; số tiền cho vay lại được khách hàng sử dụng để thanh toán chuyển khoản cho khách hàng ở N H khác và chỉ thực hiện nghiệp vụ cho vay N H mới bắt đầu tạo tiền. Vây là từ một tài khoản tiền gửi ban đầu, thông qua cho vay bằng chuyển khoản trong hệ thống N HTM, số tiền gửi đã tăng gấp bội lượng tiền ban đầu. Khối lượng tiền N HTM tạo ra có ý nghĩa lớn, tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của quá trình sản xuất kinh doanh đáp ứng nhu càu sử dụng tiền của xã hội.4 Chức năng thủ quỹ Với chức năng này, ngân hàng thương mại nhận tiền gửi, giữ tiền, bảo quản tiền, thực hiện yêu cầu rút tiền, chi tiền cho khách hàng là các chủ thể trong nền kinh tế. Chức năng thủ quỹ của ngân hàng thương mại góp phần tạo ra lợi ích cho các chủ thể khác nhau.

Với khách hàng, chức năng thủ quỹ giúp đảm bảo an toàn tài sản và sinh lời được đồng vốn tạm thời thừa. Với ngân hàng, có được nguồn vốn để thực hiện chức năng tín dụng và là cơ sở để ngân hàng thực hiện được chức năng trung gian thanh toán. Với nền kinh tế, chức năng thủ quỹ khuyến khích tích lũy trong xã hội đồng thời tập trung nguồn vốn tạm thời thừa để phục vụ phát triển kinh tế. Khái quát về hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân 1.1 Khái niệm hoạt động tín dụng Theo luật các TCTD số 47/2010/QH12 ngày 16/06/2010: “Cấp tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác”.

Theo Hồ Diệu (2003): “Tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc hàng hóa) giữa bên cho vay (ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên đi vay (cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo thỏa thuận, bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán”. Theo N guyễn Minh Kiều (2007): “Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ N gân hàng cho khách hàng trong một thời gian nhất định với một khoản chi phí nhất định. N hư vậy, có thể hiểu tín dụng ngân hàng là mối quan hệ vay mượn giữa ngân hàng với tất cả các cá nhân, tổ chức và các doanh nghiệp khác trong xã hội. N ó không phải là quan hệ dịch chuyển vốn trực tiếp từ nơi tạm thời thừa sang nơi tạm thời thiếu mà là quan hệ dịch chuyển vốn gián tiếp thông qua một tổ chức trung gian, đó là ngân hàng.

Tín dụng ngân hàng cũng mang bản chất chung của quan hệ tín dụng, đó là quan hệ vay mượn có hoàn trả cả vốn và lãi sau một thời gian nhất định, là quan hệ chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng vốn và là quan hệ bình đẳng cả hai bên cùng có lợi”.2 Khái niệm hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân Theo Hồ Diệu (2003) cho rằng : “Tín dụng bán lẻ được định nghĩa là tín dụng đóng và mở dành cho các cá nhân với mục đích chi tiêu hộ gia đình, gia đình và các chỉ tiêu cá nhân khác. Điều này bao gồm các khoản vay tiêu dùng, thẻ tín dụng, khoản vay mua ô tô, khoản vay dành cho sinh viên và khoản vay cho các cá nhân được bảo đảm bằng nhà ở cá nhân của họ, bao gồm khoản vay thế chấp lần đầu, vốn chủ sở hữu nhà và các khoản vay sửa chữa nhà. N hư vậy, tín dụng KHCN của N HTM là một bộ phận của tín dụng N HTM, do đó có thể hiểu tín dụng KHCN là mối quan hệ chuyển giao vốn giữa ngân hàng và KHCN trong nền kinh tế, trong một thời hạn nhất định với một khoản chi phí nhất định. Tín dụng KHCN là việc ngân hàng chuyển nhượng quyền sở hữu vốn cho khách hàng là cá nhân hoặc hộ gia đình với mục đích tiêu dùng và hoạt động SXKD nhỏ của cá nhân và hộ gia đình đó với những điều kiện nhất định được thỏa thuận trong HĐTD”.3 Đặc điểm của hoạt động tín dụng khách hàng cá nhân Trong nền kinh tế, ngân hàng đóng vai trò là định chế tài chính trung gian nên trong mối quan hệ tín dụng với doanh nghiệp hay cá nhân, ngân hàng vừa là người đi vay vừa là người cho vay.

Với tư cách là người đi vay, N H nhận tiền gửi của khách hàng để huy động vốn trong xã hội. Còn với tư cách là người cho vay, N H sẽ cấp tín dụng cho người đi vay. “Theo N guyễn Đăng Dờn (2010): “Tín dụng KHCN có những đặc điểm riêng thể hiện sự khác biệt với các loại hình tín dụng khác, cụ thể như sau: Khách hàng vay: khách hàng của các khoản tín dụng KHCN là các cá nhân và hộ gia đình. Theo thống kê, những người có thu nhập cao thường có xu hướng vay tiền nhiều hơn những người có thu nhập thấp để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của mình, đồng thời họ cũng có nhu cầu vay tiền nhiều hơn so với thu nhập hàng năm của mình.

Tương tự như vậy, những gia đình mà chủ gia đình hay người tạo thu nhập chính có trình độ học vấn cao cũng thường có nhu cầu sử dụng những hàng hóa hiện đại và xa xỉ hơn, do đó mà nhu cầu vay vốn cũng cao hơn.