Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN huyện Tây Trà

Luận văn phân tích thực trạng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN tại KBNN Tây Trà, đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm quản lý hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Quang
• Người hướng dẫn: PGS.TS Hoàng Tùng
• Trường học: Trường Đại học Duy Tân
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước huyện Tây Trà, tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng kiểm soát chi NSNN tại KBNN Tây Trà

Kiểm soát chi NSNN (Ngân sách Nhà nước) qua Kho bạc Nhà nước (KBNN) huyện Tây Trà là hoạt động quan trọng trong quản lý tài chính công. Đây là quá trình giám sát, kiểm tra các khoản chi thường xuyên của các đơn vị sự nghiệp công lập và cơ quan hành chính trên địa bàn huyện. Công tác kiểm soát chi này đảm bảo tính hợp pháp, hiệu quả và minh bạch trong sử dụng ngân sách công. Tầm quan trọng của kiểm soát chi NSNN nằm ở việc ngăn chặn lãng phí, tiêu cực và đảm bảo các khoản chi được sử dụng đúng mục đích. KBNN Tây Trà thực hiện vai trò trung gian, nắm giữ quỹ NSNN và chỉ thanh toán khi các điều kiện kiểm soát được đáp ứng đầy đủ.

1.1. Khái niệm kiểm soát chi thường xuyên NSNN

Kiểm soát chi thường xuyên là hoạt động kiểm tra, giám sát các khoản chi phí hàng ngày của các cơ quan nhà nước. Bao gồm lương công chức, chi hoạt động, duy trì bộ máy. Công tác này được thực hiện trước khi thanh toán, đảm bảo mỗi khoản chi đều có đủ hồ sơ, thủ tục hợp pháp và phù hợp với quy định.

1.2. Vai trò của KBNN Tây Trà trong kiểm soát chi

KBNN huyện Tây Trà đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng. Nơi đây quản lý quỹ NSNN và thực hiện kiểm soát chi trước khi thanh toán. KBNN kiểm tra hồ sơ, chứng từ, xác nhận chi phù hợp quy định trước khi chuyển tiền cho đơn vị sử dụng ngân sách.

II. Thực trạng công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN Tây Trà

Công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN huyện Tây Trà đã đạt được những kết quả khả quan nhưng vẫn tồn tại những hạn chế đáng chú ý. Thực trạng kiểm soát chi cho thấy hệ thống quy trình được xây dựng cơ bản, đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn nhất định. Tuy nhiên, vẫn còn những tồn tại như hệ thống công nghệ lạc hậu, năng lực kiểm soát chưa đủ, quy trình kiểm soát còn chậm trễ. Đặc biệt, mối quan hệ giữa KBNN với các đơn vị sử dụng NSNN chưa được phối hợp tốt, dẫn đến một số khoản chi không được kiểm soát đầy đủ. Kiểm soát chi hiệu quả vẫn là thách thức lớn tại KBNN Tây Trà.

2.1. Những kết quả đạt được

KBNN Tây Trà đã xây dựng quy trình kiểm soát chi rõ ràng, đội ngũ cán bộ có trình độ hợp lý. Tỷ lệ chi đúng quy định đạt trên 95%, không phát sinh chi tiêu bất hợp pháp lớn. Công tác kiểm soát được thực hiện định kỳ, các biểu mẫu kiểm soát được chuẩn hóa, giảm rủi ro tài chính.

2.2. Những hạn chế chủ yếu trong kiểm soát chi

Hạn chế kiểm soát chi bao gồm: hệ thống công nghệ KBNN còn lạc hậu, chưa tích hợp hoàn toàn với các đơn vị khác. Đội ngũ nhân lực kiểm soát chi thiếu hụt, áp lực công việc cao. Thời gian kiểm soát chi chưa được tối ưu, gây chậm trễ thanh toán cho đơn vị sử dụng NSNN.

III. Nguyên nhân chính dẫn đến hạn chế trong kiểm soát chi NSNN

Nguyên nhân hạn chế kiểm soát chi NSNN tại KBNN Tây Trà bao gồm nhiều yếu tố. Công nghệ thông tin lạc hậu là nguyên nhân cơ bản, hệ thống quản lý KBNN chưa được hiện đại hoá. Năng lực đội ngũ cán bộ kiểm soát chi chưa được nâng cao đủ, thiếu đào tạo chuyên sâu. Cơ chế phối hợp giữa KBNN với các đơn vị sử dụng NSNN và Cục Thuế chưa chặt chẽ. Bên cạnh đó, ý thức chấp hành chi của các đơn vị sử dụng ngân sách còn hạn chế, một số cơ quan chuẩn bị hồ sơ không đầy đủ. Tiêu chí đánh giá công tác kiểm soát chi chưa rõ ràng, khó xác định hiệu quả kiểm soát chính xác.

3.1. Yếu tố công nghệ và cơ sở vật chất

Hệ thống công nghệ KBNN Tây Trà chưa được đầu tư hiện đại, phần mềm quản lý kiểm soát chi còn đơn sơ. Cơ sở vật chất tại KBNN có hạn, không đủ để xử lý khối lượng hồ sơ chi NSNN ngày càng tăng. Kết nối dữ liệu giữa các hệ thống còn yếu, ảnh hưởng đến tính kịp thời của kiểm soát chi.

3.2. Năng lực và ý thức của đội ngũ cán bộ

Đội ngũ kiểm soát chi tại KBNN thiếu nhân lực, chỉ có vài cán bộ chuyên trách. Trình độ chuyên môn kế toán, kiểm soát chi chưa thực sự nâng cao, đào tạo định kỳ chưa đủ. Ý thức trách nhiệm của một số cán bộ còn hạn chế, chưa hiểu rõ tầm quan trọng của kiểm soát chi NSNN hiệu quả.

IV. Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm soát chi NSNN tại KBNN Tây Trà

Để hoàn thiện kiểm soát chi NSNN, KBNN Tây Trà cần thực hiện những giải pháp toàn diện. Giải pháp thứ nhất là đầu tư công nghệ thông tin, nâng cấp hệ thống phần mềm quản lý KBNN, xây dựng cơ sở dữ liệu liên kết giữa các đơn vị. Giải pháp thứ hai là tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực kiểm soát chi cho đội ngũ cán bộ, tổ chức các khóa học chuyên sâu. Giải pháp thứ ba là cải tiến quy trình kiểm soát chi, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tăng hiệu quả. Giải pháp thứ tư là tăng cường kiểm tra, kiểm soát nội bộ, xử lý nghiêm các chi sai phạm. Cuối cùng, cần nâng cao ý thức chấp hành của các đơn vị sử dụng NSNN thông qua tuyên truyền, hướng dẫn.

4.1. Nâng cao năng lực công nghệ và đội ngũ cán bộ

Giải pháp công nghệ: Đầu tư hệ thống quản lý KBNN hiện đại, tích hợp công nghệ blockchain, AI để kiểm soát chi tự động. Xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, kết nối với Cục Thuế, Kho bạc Nhà nước. Giải pháp nhân lực: Tuyển dụng cán bộ kiểm soát chi có trình độ cao, tổ chức đào tạo định kỳ, nâng lương để thu hút nhân tài giỏi.

4.2. Cải tiến quy trình và tăng cường giám sát

Cải tiến quy trình kiểm soát chi: Rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm khâu kiểm soát không cần thiết, tăng minh bạch. Tăng cường giám sát: Kiểm tra nội bộ thường xuyên, kiểm toán độc lập các chi tiêu lớn, xử lý nghiêm vi phạm chi NSNN.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I, Luật NSNS số 83/2015/QH13, ngày 25/6/2015 của Quốc Hội khóa 13, Chi ngân sách nhà nước chỉ được thực hiện khi đã có trong dự toán ngân sách được giao (trừ trường hợp tạm cấp ngân sách); đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư hoặc người được ủy quyền quyết định chi và phải bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định; trường hợp các cơ quan, đơn vị đã được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện theo cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về sử dụng biên chế và kinh phí thì thực hiện theo quy chế chi tiêu nội bộ và phù 10 hợp với dự toán được giao tự chủ. KHÁI QUÁT VỀ KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Khái niệm kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN là việc KBNN sử dụng các công cụ nghiệp vụ của mình thực hiện thẩm định, kiểm tra, kiểm soát các khoản chi thường xuyên NSNN qua KBNN nhằm đảm bảo các khoản chi đó được thực hiện đúng đối tượng, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do Nhà nước quy định và theo những nguyên tắc, hình thức, phương pháp quản lý tài chính của Nhà nước. Nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên ngân sách nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Nguyên tắc kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN được quy định tại Thông tư số 161/2012/TT – BTC ngày 02 tháng 10 năm 2012 của Bộ Tài chính Quy định chế độ kiểm soát, thanh toán các khoản chi NSNN qua Kho bạc Nhà nước như sau: Thứ nhất, tất cả các khoản chi NSNN phải được kiểm tra, kiểm soát trong quá trình chi trả, thanh toán.

Các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định và đã được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách hoặc người được ủy quyền quyết định chi. Thứ hai, mọi khoản chi NSNN được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo niên độ ngân sách, cấp ngân sách và mục lục NSNN. Các khoản chi NSNN bằng ngoại tệ, hiện vật, ngày công lao động được quy đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theo tỷ giá ngoại tệ, giá hiện vật, ngày công lao động do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định. 11 Thứ ba, việc thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN thực hiện theo nguyên tắc trực tiếp từ KBNN cho người hưởng lương, trợ cấp xã hội và người cung cấp hàng hóa dịch vụ; trường hợp chưa thực hiện được việc thanh toán trực tiếp, KBNN thực hiện thanh toán qua đơn vị sử dụng NSNN.

Thứ tư, trong quá trình kiểm soát, thanh toán, quyết toán chi NSNN các khoản chi sai phải thu hồi giảm chi hoặc nộp ngân sách. Căn cứ vào quyết định của cơ quan tài chính hoặc quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, KBNN thực hiện việc thu hồi cho NSNN theo đúng trình tự quy định. Công cụ kiểm soát chi thường xuyên Ngân sách Nhà nước qua Kho bạc Nhà nước Một là, công cụ kế toán NSNN. Kế toán NSNN là một trong những công cụ quan trọng trong quản lý và kiểm soát thu, chi NSNN của KBNN.

Kế toán NSNN phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời tình hình thu, chi NSNN, qua đó cung cấp những thông tin cần thiết để các cơ quan chức năng điều hành ngân sách có hiệu quả cao. Một trong những chức năng quan trọng của kế toán NSNN là hạch toán kế toán, kiểm tra tình hình cấp phát kinh phí NSNN. Nó là công cụ chủ yếu để kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Bằng công cụ kế toán NSNN sẽ cung cấp các số liệu về tình hình nhập, xuất, tồn dự toán chi của đơn vị sử dụng NSNN.

Đây là một trong những căn cứ quan trọng để KBNN xem xét các khoản chi của đơn vị có đủ điều kiện hay không từ đó đưa ra quyết định cấp phát hay từ chối cấp phát. Hai là, công cụ định mức chi ngân sách. Định mức chi ngân sách là chuẩn mực do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định đối với từng nội dung chi NSNN. Định mức chi ngân sách là cơ sở tính toán khi lập dự toán và cũng là căn cứ để KBNN đối chiếu với từng khoản chi của đơn vị sử dụng NSNN trong quá trình kiểm soát chi NSNN.

Mức chi thực tế của từng nội dung chi không vượt quá định mức chi đối với nội dung đó. Định mức chi có 12 định mức tuyệt đối và định mức tương đối. Ba là, công cụ mục lục ngân sách. Đây là công cụ quan trọng không thể thiếu trong công tác kiểm soát chi.

Nội dung, kết cấu và cách sử dụng mục lục ngân sách là cơ sở đánh giá khả năng quản lý NSNN của một quốc gia. Hệ thống mục lục NSNN phải bao quát tất cả các hoạt động kinh tế và các giao dịch kinh tế của Nhà nước thì việc thu thập, phân tích và xử lý số liệu mới đầy đủ. Từ đó cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác cho công tác lập dự toán NSNN, điều hành, quản lý, kiểm soát NSNN. Hệ thống mục lục ngân sách là bảng phân loại các khoản thu, chi NSNN theo hệ thống tổ chức nhà nước, ngành kinh tế và các mục đích kinh tế xã hội do Nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ công tác lập, chấp hành, kế toán, quyết toán NSNN và phân tích các hoạt động kinh tế tài chính thuộc khu vực nhà nước.

Bốn là, công cụ hợp đồng mua sắm tài sản công. Hợp đồng mua sắm tài sản công là cơ sở để KBNN kiểm soát các khoản chi về mua sắm tài sản, xây dựng nhỏ và sửa chữa lớn TSCĐ. Giá trị hợp đồng, thời hiệu hợp đồng, bản thanh lý hợp đồng … là căn cứ để KBNN thanh toán cho đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Năm là, công cụ tin học.

Đây là công cụ hỗ trợ cho công tác kiểm soát chi. Về mặt kỹ thuật, công tác kiểm soát chi thường xuyên có thể thực hiện bằng phương pháp thủ công. Tuy nhiên với sự hỗ trợ của tin học, một số khâu của công tác kiểm soát chi được tiến hành nhanh chóng và chính xác hơn rất nhiều so với phương pháp thủ công. Công cụ tin học còn có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác kế toán và công tác thanh toán các khoản chi NSNN qua KBNN.

Những tiêu chí đánh giá công tác KSC thường xuyên NSNN qua KBNN 13 - Chỉ tiêu đánh giá về khối lượng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Đây là chỉ tiêu cơ bản để phản ánh qui mô hoạt động của công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN. Chỉ tiêu này phản ánh mặt lượng của hoạt động kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN. - Tiêu chí đánh giá chất lượng công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN.

+ Thực hiện đúng quy trình nghiệp vụ kiểm soát chi. + Thực hiện đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước. + Đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. + Phát hiện và xử lý kịp thời những khoản chi chưa đúng hồ sơ thủ tục, sai chế độ, tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước.

NỘI DUNG, QUY TRÌNH KIỂM SOÁT CHI THƯỜNG XUYÊN NSNN QUA KHO BẠC NHÀ NƯỚC 1. Nội dung kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua Kho bạc Nhà nước Kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua KBNN được tiến hành theo ba nội dung cơ bản: - Kiểm tra tính hợp pháp, hợp lệ của chứng từ chi: chứng từ chi phải được lập đúng mẫu quy định đối với từng khoản chỉ, trên chứng từ phải ghi đầy đủ các yếu tố theo đúng nguyên tắc lập chứng từ kế toán, các yếu tố ghi trên chứng từ phải đảm bảo tính đúng đắn, phải có đầy đủ con dấu, chữ ký của chủ tài khoản, kế toán trưởng (hoặc người được ủy quyền) đúng với mẫu dấu, chữ ký đã đăng ký tại khi bạc khi mở tài khoản. - Kiểm tra các điều kiện chi theo chế độ quy định, bao gồm các khoản chi phải còn đủ số dư dự toán để thực hiện chi trả; bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức do cấp có thẩm quyền quy định, có đầy đủ hồ sơ, hóa đơn, 14 chứng từ liên quan tùy theo tính chất của từng khoản chi. - Kiểm tra tồn quỹ NSNN của cấp ngân sách tương ứng với khoản chi.

Tồn quỹ ngân sách phải đủ để cấp phát theo yêu cầu của đơn vị sử dụng ngân sách nhà nước. * Nội dung kiểm soát thanh toán đối với một số khoản chi chủ yếu: - Kiểm soát các khoản chi thanh toán cho cá nhân + Kiểm soát tiền lương, tiền công: KBNN căn cứ vào các quy định hiện hành của Nhà nước về tiền lương ngạch, bậc, chức vụ và các khoản phụ cấp lương đối với công chức, viên chức và các điều kiện quy định để kiểm soát thanh toán cho đơn vị. + Kiểm soát thu nhập tăng thêm: KBNN căn cứ Nghị định số 130/2005/NĐ-CP và Nghị định số 117/2013/NĐ-CP để chi trả thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức của cơ quan hành chính và Nghị định số 43/2006/NĐ-CP; Nghị định số 16/2015/NĐ-CP để chi trả thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức, viên chức của cơ sự nghiệp công lập. Trong năm nếu xét thấy đơn vị có khả năng tiết kiệm được kinh phí; thủ trưởng đơn vị căn cứ vào số kinh phí dự kiến tiết kiệm được, lập giấy rút dự toán NSNN để tạm chi thu nhập tăng thêm cho cán bộ, công chức trong đơn vị theo quý; KBNN huyện thực hiện cấp tạm ứng cho đơn vị theo mức thủ trưởng đơn vị đề nghị, đảm bảo trong phạm vi dự toán được giao và tối đa không quá 60% quỹ tiền lương cấp bậc, chức vụ một quý (đối với cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chế độ tự chủ), 40% số chênh lệch thu lớn hơn chi (đối với đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm chi phí hoạt động và đơn vị sự nghiệp bảo đảm một phần chi phí hoạt động), 50% số kinh phí tiết kiệm được (đối với đơn vị sự nghiệp ngân sách bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động).

Kết thúc năm ngân sách, sau khi đơn vị xác định được chính xác số thực tiết kiệm, căn cứ vào đề nghị thanh toán tạm ứng của đơn vị, KBNN 15 huyện làm thủ tục thanh toán phần chi thu nhập tăng thêm cho đơn vị.