Luận văn thạc sĩ khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng đổi mới công nghệ bằng công cụ tài chính

Tổng hợp kiến thức Khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới công nghệ qua tài chính, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả

• Tác giả: Đặng Thị Thu Hà
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Khuyến Khích Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Đổi Mới Công Nghệ Qua Tài Chính
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN VĂN
• 1.1. Công nghệ và đổi mới công nghệ
• 1.2. Đổi mới công nghệ
• 1.3. Những đóng góp của công nghệ trong ngành xây dựng
• 1.4. Công cụ tài chính và sử dụng công cụ tài chính
• 1.5. Khái niệm, đặc điểm, vai trò tài chính
• 1.6. Phân loại công cụ tài chính
• 1.7. Công cụ tài chính trong nền kinh tế thị trường
• 1.8. Doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng
• 1.9. Lý luận chung về doanh nghiệp
• 1.10. Hoạt động xây dựng
• 1.11. Công nghệ xây dựng. Vai trò của doanh nghiệp xây dựng
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG
• 2.1. Hiện trạng công nghệ và hoạt động đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng
• 2.2. Tổng quan về doanh nghiệp
• 2.3. Trình độ công nghệ xây dựng
• 2.4. Năng lực công nghệ xây dựng. Hoạt động khoa học và công nghệ ở doanh nghiệp xây dựng
• 2.5. Hoạt động đổi mới công nghệ ở doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng
• 2.6. Tài chính ngành xây dựng
• 2.7. Một số công cụ tài chính tác động đến quá trình triển khai đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng
• 2.8. Chính sách vốn
• 2.9. Chính sách tín dụng, ngân hàng
• 2.10. Chính sách thuế
• 2.11. Thị trường chứng khoán
• 2.12. Cho thuê tài chính
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TẠI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG BẰNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH
• 3.1. Định hướng sử dụng công cụ tài chính để khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng đổi mới công nghệ
• 3.2. Thị trường tiền tệ. Thị trường công nghệ
• 3.3. Liên kết kinh tế
• 3.4. Một số giải pháp khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động xây dựng đổi mới công nghệ bằng công cụ tài chính
• 3.5. Chính sách vốn
• 3.6. Chính sách tín dụng, ngân hàng
• 3.7. Chính sách thuế
• 3.8. Thị trường chứng khoán
• 3.9. Cho thuê tài chính
• 3.10. Các giải pháp hỗ trợ bổ sung
• 3.10.1. Đối với nhà nước
• 3.10.2. Đối với doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Chúng không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ mới và tài chính. Việc khuyến khích DNNVV đổi mới công nghệ thông qua các công cụ tài chính là cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh. Theo nghiên cứu, DNNVV cần được hỗ trợ để có thể đầu tư vào công nghệ mới, từ đó cải thiện quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm. "Đổi mới công nghệ là con đường tất yếu để DNNVV tồn tại và phát triển trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế".

1.1. Đặc điểm của doanh nghiệp nhỏ và vừa

DNNVV thường có quy mô nhỏ, nguồn lực hạn chế và ít kinh nghiệm trong việc áp dụng công nghệ mới. Điều này dẫn đến việc họ khó khăn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp lớn hơn. Đặc biệt, trong ngành xây dựng, DNNVV thường phải đối mặt với nhiều thách thức như thiếu vốn, thiếu nhân lực có kỹ năng và khó khăn trong việc tiếp cận thông tin công nghệ. "Nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV là một trong những mục tiêu quan trọng của chính sách phát triển kinh tế".

II. Đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đổi mới công nghệ là quá trình cần thiết để DNNVV nâng cao năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm. Việc áp dụng công nghệ mới không chỉ giúp cải thiện quy trình sản xuất mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho sản phẩm. Theo OECD, "Đổi mới công nghệ là một phương thức quan trọng để các doanh nghiệp tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường". Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc đầu tư vào công nghệ mới do thiếu vốn và thông tin. Chính vì vậy, việc khuyến khích DNNVV đổi mới công nghệ thông qua các công cụ tài chính là rất cần thiết.

2.1. Vai trò của công nghệ trong doanh nghiệp

Công nghệ đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. DNNVV cần phải nhận thức rõ ràng về tầm quan trọng của việc đổi mới công nghệ để tồn tại và phát triển. "Công nghệ không chỉ là công cụ mà còn là yếu tố quyết định đến sự thành công của doanh nghiệp". Việc áp dụng công nghệ mới giúp DNNVV cải thiện quy trình sản xuất, giảm chi phí và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

III. Tài chính doanh nghiệp và khuyến khích đổi mới công nghệ

Tài chính doanh nghiệp là yếu tố quyết định đến khả năng đầu tư vào công nghệ mới. Các công cụ tài chính như chính sách tín dụng, ngân hàng, và thị trường chứng khoán có thể tạo ra đòn bẩy cho DNNVV trong việc đổi mới công nghệ. "Chính sách tài chính cần được thiết kế linh hoạt để hỗ trợ DNNVV trong việc tiếp cận nguồn vốn". Việc khuyến khích DNNVV thông qua các chính sách tài chính sẽ giúp họ có thêm cơ hội để đầu tư vào công nghệ mới, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh.

3.1. Các công cụ tài chính hỗ trợ đổi mới công nghệ

Các công cụ tài chính như cho thuê tài chính, chính sách thuế ưu đãi, và hỗ trợ vốn từ nhà nước có thể giúp DNNVV dễ dàng tiếp cận nguồn vốn cần thiết cho việc đổi mới công nghệ. "Việc áp dụng các công cụ tài chính này sẽ giúp DNNVV giảm bớt gánh nặng tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho việc đầu tư vào công nghệ mới". Điều này không chỉ giúp DNNVV nâng cao năng lực sản xuất mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành xây dựng tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển với sự đóng góp quan trọng của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Theo thống kê năm 2010, tổng vốn đầu tư toàn xã hội thực hiện đạt khoảng 830,3 nghìn tỷ đồng, chiếm 41,9% GDP, trong đó khu vực ngoài nhà nước chiếm 36,1% và tăng trưởng 24,7% so với năm trước. Tuy nhiên, đổi mới công nghệ (ĐMCN) trong các DNNVV hoạt động xây dựng vẫn còn chậm chạp, gây ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng công trình. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc làm thế nào để sử dụng các công cụ tài chính nhằm khuyến khích ĐMCN trong nhóm doanh nghiệp này.

Mục tiêu nghiên cứu là chứng minh vai trò của công cụ tài chính trong việc thúc đẩy ĐMCN tại các DNNVV hoạt động xây dựng, đồng thời đề xuất các giải pháp tài chính phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp xây dựng nhỏ và vừa tại Việt Nam từ năm 2003 đến nay, giai đoạn có sự ra đời của Luật Xây dựng và các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc nâng cao năng lực cạnh tranh của DNNVV, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và hiện đại hóa ngành xây dựng trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình về công nghệ, đổi mới công nghệ và công cụ tài chính trong nền kinh tế thị trường. Công nghệ được hiểu là tập hợp các phương pháp, quy trình, kỹ năng và công cụ dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm. Đổi mới công nghệ là quá trình thương mại hóa thành công một sáng chế hoặc áp dụng các tiến bộ kỹ thuật nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Các khái niệm chính bao gồm:

• Công nghệ: Kiến thức, thiết bị và quy trình áp dụng vào thực tế để tạo ra sản phẩm và dịch vụ.
• Đổi mới công nghệ (ĐMCN): Việc thực hiện sản phẩm hoặc quy trình mới hoặc cải tiến đáng kể về mặt công nghệ.
• Công cụ tài chính: Các chính sách và phương tiện tài chính như chính sách vốn, tín dụng ngân hàng, thuế, thị trường chứng khoán và cho thuê tài chính nhằm hỗ trợ hoạt động đầu tư và đổi mới.

Khung lý thuyết này giúp phân tích vai trò của các công cụ tài chính trong việc thúc đẩy ĐMCN tại các DNNVV hoạt động xây dựng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích tài liệu, khảo sát thực địa và phỏng vấn chuyên gia. Cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê, Bộ Xây dựng, các báo cáo ngành và khảo sát 35 DNNVV hoạt động xây dựng.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu doanh nghiệp nhỏ và vừa đại diện cho các quy mô lao động và vốn khác nhau, nhằm phản ánh đa dạng thực trạng đổi mới công nghệ.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định tính và định lượng, sử dụng số liệu thống kê để đánh giá hiện trạng công nghệ và tác động của các công cụ tài chính. So sánh các chỉ tiêu như vốn đầu tư, số lượng doanh nghiệp, quy mô lao động và mức độ áp dụng công nghệ mới.
• Timeline nghiên cứu: Khảo sát và thu thập dữ liệu từ năm 2003 đến 2010, giai đoạn có nhiều thay đổi chính sách và phát triển kinh tế mạnh mẽ.

Phương pháp này đảm bảo tính khách quan và toàn diện trong việc đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng ĐMCN trong DNNVV xây dựng còn hạn chế: Khảo sát 35 doanh nghiệp cho thấy chỉ khoảng 30% doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới hoặc cải tiến đáng kể trong sản xuất. Tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp lớn trong ngành.

2. Nguồn vốn và quy mô doanh nghiệp ảnh hưởng đến ĐMCN: Dữ liệu năm 2008 cho thấy tổng nguồn vốn của doanh nghiệp xây dựng đạt khoảng 500,6 nghìn tỷ đồng, trong đó các doanh nghiệp có quy mô lao động từ 10 đến 49 người chiếm phần lớn về số lượng và vốn. Tuy nhiên, các doanh nghiệp nhỏ thường thiếu vốn đầu tư cho đổi mới công nghệ.

3. Công cụ tài chính chưa được sử dụng hiệu quả: Các chính sách vốn, tín dụng ngân hàng, thuế và cho thuê tài chính chưa được vận dụng đồng bộ để hỗ trợ ĐMCN. Ví dụ, mặc dù có quỹ đổi mới công nghệ quốc gia và quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận được các nguồn vốn ưu đãi còn thấp, dưới 20%.

4. Chính sách thuế và tín dụng có tác động tích cực nhưng chưa đủ mạnh: Thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) với các ưu đãi dành cho DNNVV giúp giảm chi phí đầu tư công nghệ mới, nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng do thiếu tài sản đảm bảo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc ĐMCN chậm là do hạn chế về nguồn lực tài chính và thiếu các chính sách hỗ trợ phù hợp. So với các nghiên cứu quốc tế, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ áp dụng công nghệ mới tại Việt Nam thấp hơn đáng kể, phản ánh sự thiếu đồng bộ trong chính sách tài chính và quản lý. Việc thiếu vốn đầu tư và khó khăn trong tiếp cận tín dụng ngân hàng là rào cản lớn nhất.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới theo quy mô vốn và lao động, cũng như bảng so sánh mức độ sử dụng các công cụ tài chính trong các nhóm doanh nghiệp. Điều này giúp minh họa rõ ràng mối liên hệ giữa công cụ tài chính và đổi mới công nghệ.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò quan trọng của Nhà nước trong việc thiết kế và thực thi các chính sách tài chính nhằm tạo đòn bẩy cho ĐMCN, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển đô thị nhanh chóng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hỗ trợ vốn ưu đãi cho DNNVV xây dựng
   Nhà nước cần mở rộng quy mô và đa dạng hóa các quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ, đồng thời đơn giản hóa thủ tục tiếp cận vốn ưu đãi. Mục tiêu tăng tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ tiếp cận vốn ưu đãi lên ít nhất 40% trong vòng 3 năm tới.

2. Phát triển các chính sách tín dụng linh hoạt, giảm rào cản tài sản đảm bảo
   Các tổ chức tín dụng nên áp dụng các hình thức cho vay dựa trên uy tín và kế hoạch kinh doanh thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp. Khuyến khích phát triển cho thuê tài chính như một kênh vốn trung và dài hạn cho DNNVV. Thời gian thực hiện trong 2 năm, phối hợp giữa Ngân hàng Nhà nước và Bộ Xây dựng.

3. Cải cách chính sách thuế để khuyến khích đầu tư công nghệ mới
   Mở rộng các ưu đãi thuế GTGT và thuế TNDN cho các dự án đổi mới công nghệ, đặc biệt là miễn giảm thuế cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh và thân thiện môi trường. Áp dụng chính sách này trong vòng 1-2 năm tới.

4. Tăng cường đào tạo và tư vấn về quản lý tài chính và đổi mới công nghệ
   Tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo và tư vấn miễn phí cho DNNVV về cách sử dụng hiệu quả các công cụ tài chính và áp dụng công nghệ mới. Chủ thể thực hiện là các hiệp hội doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức đào tạo. Thời gian triển khai liên tục hàng năm.

5. Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành để hỗ trợ ĐMCN
   Thiết lập các nhóm công tác liên ngành giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Xây dựng nhằm giám sát và điều chỉnh chính sách tài chính hỗ trợ ĐMCN. Mục tiêu hoàn thiện cơ chế phối hợp trong vòng 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước
   Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, điều chỉnh các chính sách tài chính nhằm thúc đẩy ĐMCN trong ngành xây dựng, đặc biệt cho DNNVV.

2. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực xây dựng
   Giúp doanh nghiệp hiểu rõ vai trò của công cụ tài chính trong đổi mới công nghệ, từ đó chủ động tiếp cận các nguồn vốn và chính sách hỗ trợ phù hợp.

3. Các tổ chức tín dụng và công ty cho thuê tài chính
   Cung cấp thông tin về nhu cầu và khó khăn của DNNVV trong việc tiếp cận vốn, giúp thiết kế các sản phẩm tài chính phù hợp, tăng hiệu quả tín dụng.

4. Các nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực quản lý khoa học công nghệ và tài chính doanh nghiệp
   Luận văn là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về mối quan hệ giữa công cụ tài chính và đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đổi mới công nghệ trong DNNVV xây dựng lại chậm?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế về nguồn vốn, khó khăn trong tiếp cận các công cụ tài chính ưu đãi và thiếu chính sách hỗ trợ đồng bộ. Ví dụ, nhiều doanh nghiệp nhỏ không đủ tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng.

2. Công cụ tài chính nào có tác động lớn nhất đến ĐMCN?
   Chính sách vốn ưu đãi và tín dụng ngân hàng là hai công cụ quan trọng nhất, giúp doanh nghiệp có nguồn lực tài chính để đầu tư công nghệ mới. Cho thuê tài chính cũng là kênh hiệu quả cho các doanh nghiệp thiếu tài sản đảm bảo.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp nhỏ tiếp cận được các quỹ hỗ trợ đổi mới công nghệ?
   Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch đầu tư công nghệ rõ ràng, hợp tác với các tổ chức tư vấn và chủ động liên hệ các quỹ đổi mới công nghệ quốc gia hoặc quỹ phát triển khoa học công nghệ doanh nghiệp.

4. Chính sách thuế có thể hỗ trợ ĐMCN như thế nào?
   Các ưu đãi thuế GTGT và thuế TNDN giúp giảm chi phí đầu tư công nghệ mới, đồng thời miễn giảm thuế cho các dự án đổi mới công nghệ xanh sẽ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư bền vững.

5. Vai trò của Nhà nước trong thúc đẩy ĐMCN là gì?
   Nhà nước đóng vai trò điều tiết, xây dựng chính sách tài chính phù hợp, tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn và công nghệ, đồng thời giám sát và hỗ trợ thực thi các chính sách này hiệu quả.

Kết luận

• Đổi mới công nghệ trong các DNNVV hoạt động xây dựng tại Việt Nam còn nhiều hạn chế do khó khăn về tài chính và chính sách hỗ trợ chưa đồng bộ.
• Công cụ tài chính như chính sách vốn, tín dụng ngân hàng, thuế và cho thuê tài chính có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy ĐMCN.
• Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường hiệu quả sử dụng công cụ tài chính để khuyến khích ĐMCN trong DNNVV xây dựng.
• Việc thực hiện các giải pháp này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức tài chính trong vòng 1-3 năm tới.
• Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu trong lĩnh vực quản lý khoa học công nghệ và tài chính doanh nghiệp.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật chính sách để phù hợp với thực tiễn phát triển ngành xây dựng và nền kinh tế quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung của Luận văn gồm 3 chƣơng: CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỂ TÀI CHƢƠNG 2: HIỆN TRẠNG ĐMCN TRONG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG CHƢƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI CÔNG NGHỆ TẠI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA HOẠT ĐỘNG XÂY DỰNG BẰNG CÔNG CỤ TÀI CHÍNH - 13 - z CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN VĂN 1. Công nghệ và đổi mới công nghệ 1. Khái niệm công nghệ  “Công nghệ là công cụ”. Với quan niệm này, công nghệ dựa trên nền tảng là các máy móc thiết bị.

Cách nhìn này vẫn còn phổ biến đến ngày nay, mặc dù một vài định nghĩa có nói đến sự tác động qua lại giữa máy móc - con ngƣời. Những định nghĩa dựa trên quan niệm “Công nghệ là công cụ” đã mở ra phần nào chiếc hộp đen công nghệ, tuy nhiên nó vẫn còn thiếu sót. Tác giả Simon đã nói trong cuốn sách “Technology Policy Formulation and Planning: A Reference Manual” rằng: “Nhìn công nghệ ở khía cạnh máy móc và những vật chất rõ ràng sai lầm giống nhƣ chỉ nhìn thấy cái vỏ của con ốc sên, hay cái mạng của con nhện vậy.Ramanathan, tồn tại một số quan niệm phổ biến về công nghệ nhƣ sau: “CN là máy biến đổi”. Với quan niệm này, công nghệ đƣợc thể hiện ở hai khía cạnh.

Thứ nhất, nó thể hiện xu hƣớng cho rằng KH&CN là một và phải đƣợc áp dụng đồng thời, và các nhà khoa học ứng dụng cần tìm ra cách áp dụng vào thực tế các lý thuyết thuần tuý. Thứ hai, thuật ngữ “Công nghệ” liên quan đến khả năng làm một cái gì đó, ngụ ý rằng nó là những gì làm biến đổi yếu tố đầu vào thành sản phẩm đầu ra sau cùng. Quan niệm nhƣ vậy đã nhấn mạnh không chỉ tầm quan trọng của công nghệ trong việc giải quyết các vấn đề thực tế, mà còn nhấn mạnh sự phù hợp của mục đích kinh tế trong việc áp dụng công nghệ.  “Công nghệ là kiến thức” cho rằng kiến thức là bản chất của tất cả các phƣơng tiện chuyển đổi.

Những ngƣời ủng hộ quan niệm này cho rằng kiến thức là khía cạnh quan trọng hàng đầu. Những định nghĩa đi theo quan niệm này ngụ ý rằng kiến thức có thể đƣợc phân loại thành “know-why” và “know-how”. “Know-why” là những kiến thức khoa học thuần tuý nhƣ các nguyên tắc liên quan đến vật lý và hiện tƣợng xã hội. “Know-how” dựa trên - 14 - z kinh nghiệm và kinh nghiệm tăng lên thông qua việc áp dụng “know-why” vào thực tế (phƣơng pháp thử - sai, kinh nghiệm, học hỏi từ chuyên gia).1  Theo quan điểm của UNIDO (United Nations Industrial Development Organisation - Tổ chức phát triển công nghiệp liên hợp quốc): “Công nghệ là việc áp dụng khoa học vào công nghiệp bằng cách sử dụng các kết quả nghiên cứu và xử lý nó một cách có hệ thống và phƣơng pháp”.

 Theo quan điểm của ESCAP: “Công nghệ là kiến thức có hệ thống về quy trình và kỹ thuật dùng để chế biến vật liệu và thông tin. Công nghệ bao gồm kiến thức, kỹ năng, thiết bị, phƣơng pháp và các hệ thống dùng trong việc tạo ra hàng hoá và cung cấp dịch vụ”.  Trong bài giảng Môn quản lý công nghệ TS.Trần Ngọc Ca đã đƣa ra một khái niệm hợp lý về công nghệ nhƣ sau: Công nghệ có thể hiểu nhƣ mọi loại hình kiến thức, thông tin, bí quyết, phƣơng pháp (gọi là phần mềm) đƣợc lƣu giữ dƣới các dạng khác nhau (con ngƣời, ghi chép.) và mọi loại hình thiết bị, công cụ, tƣ liệu sản xuất (gọi là phần cứng) và một số tiềm năng khác (tổ chức, pháp chế, dịch vụ.) đƣợc áp dụng vào môi trƣờng thực tế để tạo ra các loại sản phẩm và dịch vụ. Công nghệ là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm hoặc không kèm công cụ, phƣơng tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm.

Công nghệ là tập hợp các phƣơng pháp, quy trình, kỹ năng, bí quyết, công cụ, phƣơng tiện dùng để biến đổi các nguồn lực thành sản phẩm.[21; điều 2] Tác giả luận văn cơ bản tuân theo khái niệm pháp lý này. Đặc điểm của công nghệ: Bất kỳ một công nghệ mới nào cũng có 5 đặc điểm cơ bản: 1. Trung tâm BR&T, (2006), Giới thiệu hệ thống đánh giá trình độ công nghệ, http://www.vn Cập nhập ngày 20/12/2006. - 15 - z - Công nghệ trƣớc hết là khoa học “Làm: tức là hệ thống tri thức về các giải pháp hành động, khác với khoa học “Hiểu” – Vũ Cao Đàm.

- Công nghệ hoạt động lặp lại theo chu kỳ chế tạo sản phẩm. - Công nghệ tồn tại theo chu kỳ, phù hợp với chu kỳ sống của sản phẩm. Nó tồn tại và phát triển qua các giai đoạn: Ra đời - Tăng trƣởng - Thịnh vƣợng - Bão hoà - Tiêu vong. - Sản phẩm của công nghệ đƣợc xác định trƣớc theo thiết kế.

- Hoạt động công nghệ mang tính tin cậy cao, trên cơ sở một quy trình đã đƣợc nhà chế tạo chuẩn hoá và đƣợc ngƣời sản xuất làm chủ. Đổi mới công nghệ Hiện nay, ở Việt nam trong các văn bản chính thức, ngay cả Luật KH&CN, Luật chuyển giao công nghệ cũng không đề cập đến khái niệm ĐMCN.  Đổi mới (Innovation) nói chung là việc tạo ra và phát triển một ý tƣởng nào đó và đƣa nó áp dụng trong cuộc sống. Trong khoa học có thể đổi mới là quá trình thƣơng mại hóa thành công một sáng chế.

Đổi mới là quá trình tìm kiếm, tiếp thu và sử dụng tri thức nên không thể là một việc chốc lát. Thành công không chỉ đƣợc đo bằng một đổi mới thành công mà bằng cả một chuỗi các đổi mới. Theo OECD (1997): “ĐMCN sản phẩm và quy trình (Technological product and process innivations) - là việc thực hiện đƣợc sản phẩm và quy trình mới về mặt công nghệ hay đạt đƣợc tiến bộ đáng kể về mặt công nghệ đối với sản phẩm và quy trình. Đổi mới sản phẩm và quy trình đƣợc thực hiện nếu đổi mới đó đã đƣợc đƣa ra thị trƣờng (đổi mới sản phẩm) hoặc đƣợc sử dụng trong sản xuất (đổi mới quy trình).

Đổi mới sản phẩm và quy trình gắn với chuỗi các hoạt động khoa học, công nghệ, tổ chức, tài chính và thƣơng mại”. Khái niệm mới và đƣợc cải tiến cơ bản đƣợc OCED mở rộng là mới và đƣợc cải tiến đối với doanh nghiệp (không nhất thiết là mới hoặc đƣợc cải tiến so với thế giới). Điều này cho phép mở rộng phạm vi phân tích - 16 - z về đổi mới, đặc biệt trong bối cảnh của các nƣớc đang phát triển. ĐMCN là một phƣơng thức quan trọng để các doanh nghiệp tăng cƣờng khả năng cạnh tranh trên thị trƣờng.

Đặc biệt các DNNVV, họ đang ở khu vực bất lợi so với các doanh nghiệplớn hơn bởi vì DNNVV thƣờng hạn chế về nguồn vốn để đầu tƣ cho hoạt động R&D hay thu nạp công nghệ. Đổi mới công nghệ là sự chủ động thay thế một phần đáng lẽ (cốt lõi, cơ bản) hay toàn bộ công nghệ đang sử dụng bằng công nghệ khác. Qua khảo sát thực tế cho thấy các DNNVV hoạt động xây dựng thƣờng hiểu ĐMCN là quá trình thay thế, bổ sung, hoàn thiện công nghệ cũ, lạc hậu, thành công nghệ mới tiên tiến hơn đồng bộ hơn. Tuy nhiên, những gì doanh nghiệp có đƣợc do những nỗ lực về công nghệ không chỉ đơn giản là mua công nghệ, nó đòi hỏi kinh nghiệm về sản xuất và những đầu tƣ phù hợp để tiếp nhận công nghệ.

Bởi vậy, hoạt động ĐMCN đòi hỏi các chƣơng trình hỗ trợ để nó trở thành công cụ hữu hiệu cải thiện khả năng cạnh tranh của DN. Những đóng góp của công nghệ trong ngành xây dựng Thập kỷ 90 đã khép lại thế kỷ XX mở ra thế kỷ XI, với rất nhiều phát minh tiến bộ của lịch sử loại ngƣời, đặc biệt trong KH&CN. Riêng với ngành xây dựng Việt Nam, đây cũng là thập kỷ của sự đổi mới và phát tiển mạnh mẽ của sự đổi mới và phát triển mạnh mẽ, góp phần tạo đà cho sự phát triển nền kinh tế đất nƣớc, trong thập kỷ mới, thiên niên kỷ mới. Dù thế, không thể phủ nhận, đặc thù kinh tế Việt Nam là nền nông nghiệp lúa nƣớc kéo dài suốt mấy ngàn năm đã ảnh hƣởng không nhỏ tới đời sống ngƣời dân và bộ mặt đô thị đất nƣớc.

Bởi vậy 50 năm trƣớc, khi nói về đô thị Việt Nam, cũng nhƣ KH&CN trong xây dựng chỉ là nhắc đến những công trình xây dựng giản đơn, kỹ thuật xây dựng thô sơ. Nhà ở là các công trình 1-3 tầng tƣờng gạch, mái ngói. Nhà máy chủ yếu là các công trình xây gạch hoặc bê tông cốt thép bƣớc cột nhỏ do nƣớc ngoài thiết kế. Bức tranh xây dựng ở nông thôn còn khiêm tốn hơn, nhà cửa chủ yếu là tranh tre, nứa lá.

- 17 - z Tới những thập kỷ cuối của thế kỷ XX, nhất là thời kỳ đổi mới, gần 20 năm qua, cùng với sự tăng trƣởng của nền kinh tế đất nƣớc, ngành xây dựng đã có những bƣớc tiến rất đáng tự hào, trong đó phải kể đến sự tiến bộ vƣợt bậc của KH&CN xây dựng và việc áp dụng những thành tựu này vào mọi hoạt động của Ngành. Nếu coi lịch sử phát triển 50 năm ngành xây dựng là một cuộc hành trình, thì chuyển biến rõ nhất là những đô thị đơn điệu với các công trình nhà thấp tầng tƣờng xây, mái ngói nghèo nàn thời kỳ đầu, đã dần đƣợc thay thế bằng những đô thị đƣợc quy hoạch văn minh, các công trình nhà ở, nhà văn hoá, sân vận động, công sở hiện đại, đồ sộ, cao tầng và bề thế, đặc biệt ở các đô thị lớn nhƣ Hà Nội, TP. Sự khởi sắc này trên cả nƣớc, có sự đóng góp đáng kể của KH&CN xây dựng. Nhìn về mấy thập kỷ trƣớc, thấy rõ kỹ thuật xây dựng nền móng thật giản đơn.

Tới nay, móng nông xây gạch hoặc dùng cọc đóng phổ biến là cọc tre, cọc tràm, cọc bê tông cỡ nhỏ chịu lực nhỏ không còn phù hợp nữa. Thay vào đó kỹ thuật xây dựng nền móng mới ra đời. Hiện tại trên đất nƣớc ta, những khu đô thị mới, hiện đại nhất nhƣ Trung Hoà - Nhân Chính (Hà Nội), Phú Mỹ Hƣng (TP.HCM)… với những khu chung cƣ cao mấy chục tầng, đƣợc xây dựng bằng những giải pháp KH&CN nền móng tiên tiến nhất, nhƣ cọc nhồi khoan sâu tới 45 - 55m, có đƣờng kính trung bình 1,0 - 1,5m với sức chịu tải rất lớn có thể lên tới 500 - 1.