I. Tổng quan Khóa luận Quản lý Tác động Môi trường Khách sạn
Trong bối cảnh phát triển kinh tế xã hội và hội nhập quốc tế, ngành du lịch dịch vụ tại Việt Nam, đặc biệt là Đà Nẵng, đã có những bước tăng trưởng vượt bậc. Các vùng đất ven biển được quy hoạch để xây dựng các tổ hợp du lịch cao cấp, trong đó có dự án Khách sạn Mỹ Khê - Đức Long. Tuy nhiên, quá trình phát triển này cũng đặt ra những thách thức lớn về môi trường. Khóa luận tốt nghiệp quản lý đất đề tài quản lý tác động môi trường dự án xây dựng khách sạn Mỹ Khê Đức Long tại phường Phước Mỹ quận Sơn Trà thành phố Đà Nẵng được thực hiện nhằm giải quyết bài toán này. Nghiên cứu tập trung vào việc nhận diện, phân tích và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả, hướng đến sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Đề tài cung cấp một cơ sở khoa học vững chắc cho chủ đầu tư và các cơ quan quản lý nhà nước, như Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng, trong việc giám sát và thực thi các biện pháp bảo vệ môi trường. Bằng việc áp dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như thống kê, phân tích tại phòng thí nghiệm và đánh giá nhanh, khóa luận đã lượng hóa được các tác động tiềm tàng, từ đó đưa ra những giải pháp khả thi, góp phần vào mục tiêu phát triển du lịch bền vững của thành phố. Đây là một tài liệu tham khảo giá trị, thuộc nhóm các luận văn quản lý tài nguyên môi trường có tính ứng dụng cao.
1.1. Mục tiêu và ý nghĩa khoa học của đề tài quản lý môi trường
Mục tiêu chính của khóa luận là đánh giá toàn diện các tác động đến môi trường trong suốt vòng đời của dự án, từ giai đoạn thi công xây dựng đến khi đi vào hoạt động. Cụ thể, nghiên cứu nhằm nhận diện các nguồn gây ô nhiễm, dự báo mức độ ảnh hưởng và đề xuất các biện pháp giảm thiểu tương ứng. Về mặt khoa học, đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu và phương pháp luận cho việc thực hiện đánh giá tác động môi trường ĐTM đối với các dự án tương tự. Về mặt thực tiễn, báo cáo này là một công cụ quản lý hữu ích, giúp chủ đầu tư thực hiện tốt trách nhiệm bảo vệ môi trường và là căn cứ để cơ quan chức năng giám sát, đảm bảo sự phát triển hài hòa tại khu vực. Ý nghĩa của đề tài không chỉ giới hạn ở dự án Khách sạn Mỹ Khê - Đức Long mà còn góp phần vào công tác bảo vệ môi trường chung của thành phố Đà Nẵng.
1.2. Vị trí và quy mô dự án khách sạn tại phường Phước Mỹ
Dự án Khách sạn Mỹ Khê - Đức Long được xây dựng tại khu T20, phường Phước Mỹ, quận Sơn Trà, một vị trí đắc địa trên tuyến đường du lịch ven biển Trường Sa. Tổng diện tích khu đất thực hiện dự án là 9.339,12 m². Công trình được xây dựng theo mô hình khách sạn nghỉ dưỡng, hội nghị ven biển đạt tiêu chuẩn 4 sao, với tổng số gần 180 phòng nghỉ. Quy mô dự án bao gồm các khối chính: khối phòng ở, khối công cộng (phòng hội nghị, nhà hàng, hồ bơi), và khối hành chính. Việc tọa lạc tại một vị trí nhạy cảm về môi trường đòi hỏi công tác quản lý dự án đầu tư xây dựng phải đặc biệt chú trọng đến các yếu tố cảnh quan và sinh thái, nhằm bảo vệ môi trường biển Mỹ Khê một cách hiệu quả nhất.
1.3. Cơ sở pháp lý để thực hiện đánh giá tác động môi trường ĐTM
Việc thực hiện đánh giá tác động môi trường ĐTM cho dự án được dựa trên một hệ thống văn bản pháp lý và kỹ thuật chặt chẽ. Khóa luận đã viện dẫn các văn bản luật quan trọng như: Luật Bảo vệ Môi trường 2005, Luật Xây dựng 2003, và các Nghị định liên quan như Nghị định số 80/2006/NĐ-CP và Nghị định số 21/2008/NĐ-CP. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng áp dụng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về chất lượng không khí, nước mặt, nước ngầm và tiếng ồn. Việc tuân thủ nghiêm ngặt các chính sách đất đai Đà Nẵng và quy định về giấy phép xây dựng khách sạn là nền tảng để đảm bảo dự án được triển khai đúng pháp luật, giảm thiểu các rủi ro về môi trường và xã hội.
II. Phân tích Thách thức Quản lý Môi trường tại Sơn Trà Đà Nẵng
Việc triển khai một dự án xây dựng quy mô lớn như khách sạn Mỹ Khê - Đức Long tại khu vực ven biển Sơn Trà đặt ra nhiều thách thức đáng kể về quản lý môi trường. Khu vực này không chỉ là trọng điểm phát triển du lịch mà còn có hệ sinh thái nhạy cảm, đòi hỏi một cách tiếp cận cẩn trọng. Thách thức lớn nhất đến từ việc cân bằng giữa lợi ích kinh tế và trách nhiệm bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Khóa luận đã chỉ ra các vấn đề cốt lõi, bao gồm áp lực lên quy hoạch sử dụng đất Sơn Trà, nguy cơ ô nhiễm từ hoạt động xây dựng và vận hành, cùng những rủi ro tiềm tàng đối với hệ sinh thái biển. Thực trạng sử dụng đất ven biển cho thấy sự phát triển nhanh chóng của các dự án có thể dẫn đến việc bê tông hóa bờ biển, làm thay đổi cảnh quan tự nhiên và ảnh hưởng đến đa dạng sinh học. Việc nhận diện và đánh giá đúng mức các thách thức này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để xây dựng một kế hoạch quản lý tác động môi trường hiệu quả, đảm bảo dự án đóng góp tích cực vào sự phát triển chung mà không gây tổn hại đến các giá trị tự nhiên quý giá của Đà Nẵng.
2.1. Hiện trạng môi trường tự nhiên và kinh tế xã hội khu vực
Khu vực dự án tại phường Phước Mỹ có điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi với địa hình là gò cát ven biển. Tuy nhiên, kết quả phân tích hiện trạng môi trường trong khóa luận cho thấy một số vấn đề cần lưu ý. Chất lượng không khí nhìn chung trong giới hạn cho phép, nhưng độ ồn tại khu vực gần đường Trường Sa có thời điểm vượt chuẩn. Đáng chú ý, chất lượng nước ngầm có các chỉ tiêu NO₃⁻, NH₄⁺, E.Coli và Coliform vượt giới hạn cho phép nhiều lần, cho thấy nguy cơ ô nhiễm từ hoạt động sinh hoạt. Về kinh tế - xã hội, phường Phước Mỹ có cơ cấu kinh tế chủ yếu là du lịch, thương mại và dịch vụ. Sự phát triển của dự án cần hài hòa với đời sống cộng đồng, đảm bảo vấn đề an sinh xã hội phường Phước Mỹ và không gây xáo trộn tiêu cực.
2.2. Các nguồn gây ô nhiễm tiềm tàng trong quá trình thi công
Giai đoạn thi công xây dựng được xác định là nguồn phát sinh nhiều tác động tiêu cực nhất đến môi trường. Các nguồn gây ô nhiễm chính bao gồm: bụi từ hoạt động đào đắp, san lấp mặt bằng (ước tính 34,8 kg/giờ); khí thải (SO₂, NOₓ, CO) từ các phương tiện vận tải và máy móc thi công; ô nhiễm không khí và tiếng ồn vượt ngưỡng cho phép. Bên cạnh đó, nước thải sinh hoạt từ khoảng 100 công nhân (ước tính 8m³/ngày) và nước mưa chảy tràn cuốn theo đất cát, dầu mỡ cũng là nguồn gây ô nhiễm nước mặt. Chất thải rắn, đặc biệt là quản lý chất thải xây dựng và xà bần từ việc phá dỡ công trình cũ, nếu không được quản lý tốt sẽ gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường đất.
2.3. Rủi ro tiềm ẩn đối với hệ sinh thái bán đảo Sơn Trà
Mặc dù vị trí dự án không nằm trực tiếp trong khu bảo tồn, các hoạt động xây dựng và vận hành vẫn có thể gây ra những tác động gián tiếp đến hệ sinh thái bán đảo Sơn Trà và vùng biển lân cận. Khóa luận chỉ ra rằng, nếu không kiểm soát tốt, nước thải và chất thải rắn có thể theo dòng chảy ảnh hưởng đến chất lượng nước biển, tác động tiêu cực đến rạn san hô và các sinh vật biển. Tiếng ồn và hoạt động của con người cũng có thể gây ảnh hưởng đến các loài động vật hoang dã. Do đó, việc xây dựng các biện pháp phòng ngừa và quản lý chặt chẽ là yêu cầu bắt buộc để giảm thiểu mọi rủi ro, đảm bảo sự tồn tại hài hòa giữa dự án và các giá trị sinh thái độc đáo của khu vực.
III. Hướng dẫn Quản lý Tác động Môi trường Giai đoạn Thi công
Để giải quyết các thách thức môi trường trong giai đoạn xây dựng, khóa luận đã đề xuất một hệ thống các biện pháp giảm thiểu toàn diện và chi tiết. Cách tiếp cận này tập trung vào việc kiểm soát ô nhiễm ngay tại nguồn, từ quản lý bụi, khí thải, tiếng ồn đến xử lý nước thải và chất thải rắn. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này không chỉ giúp dự án tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường mà còn thể hiện trách nhiệm của chủ đầu tư đối với cộng đồng và cảnh quan khu vực. Quá trình quản lý dự án đầu tư xây dựng phải tích hợp chặt chẽ các hạng mục bảo vệ môi trường vào kế hoạch thi công tổng thể. Các biện pháp được đưa ra dựa trên tính toán khoa học về tải lượng ô nhiễm, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả khi áp dụng vào thực tế công trường. Trọng tâm là giảm thiểu tối đa sự phát tán của bụi và tiếng ồn, đồng thời thiết lập quy trình quản lý chất thải xây dựng chuyên nghiệp, ngăn ngừa ô nhiễm đất và nước, góp phần bảo vệ môi trường biển Mỹ Khê ngay từ những bước đầu tiên của dự án.
3.1. Phương pháp quản lý chất thải xây dựng và giải phóng mặt bằng
Trước khi thi công, công tác giải phóng mặt bằng dự án bao gồm việc phá dỡ một số công trình hiện hữu. Lượng xà bần, gạch vụn phát sinh (ước tính 100m³) sẽ được thu gom và vận chuyển đến bãi thải của thành phố thông qua hợp đồng với Công ty Môi trường Đô thị. Đối với khối lượng đất đào từ tầng hầm (khoảng 6.748,5 m³), phương án được đề xuất là tận dụng tối đa để san lấp mặt bằng, giảm chi phí và hạn chế vận chuyển ra ngoài. Rác thải sinh hoạt của công nhân (ước tính 40kg/ngày) và các phế liệu xây dựng khác sẽ được phân loại, thu gom vào các thùng chứa quy định và xử lý định kỳ. Việc quản lý chất thải xây dựng một cách khoa học là yếu tố then chốt để giữ gìn vệ sinh công trường và khu vực xung quanh.
3.2. Giảm thiểu ô nhiễm không khí và tiếng ồn trên công trường
Để kiểm soát bụi, các biện pháp được đề xuất bao gồm: che chắn toàn bộ công trường bằng tôn, phun nước tưới ẩm thường xuyên trên các tuyến đường vận chuyển và khu vực thi công, yêu cầu xe chở vật liệu phải có bạt che kín. Đối với khí thải từ phương tiện, chủ đầu tư cần yêu cầu nhà thầu sử dụng các phương tiện đạt tiêu chuẩn, bảo dưỡng định kỳ. Về ô nhiễm không khí và tiếng ồn, khóa luận đề nghị bố trí các máy móc gây ồn lớn (máy ủi, máy khoan) ở xa khu dân cư, không hoạt động vào giờ nghỉ và ban đêm. Các biện pháp này giúp giảm thiểu ảnh hưởng đến sức khỏe công nhân và sinh hoạt của người dân lân cận.
3.3. Giải pháp xử lý nước thải sinh hoạt và nước mưa chảy tràn
Lượng nước thải sinh hoạt của công nhân (khoảng 8m³/ngày) chứa nhiều chất hữu cơ và vi sinh vật. Giải pháp được đưa ra là xây dựng nhà vệ sinh tạm có bể tự hoại để xử lý sơ bộ trước khi đấu nối vào hệ thống thoát nước chung. Đối với nước mưa chảy tràn, vào mùa mưa, lượng nước này có thể cuốn theo đất cát, dầu mỡ gây ô nhiễm. Khóa luận đề xuất xây dựng hệ thống mương thu và hố lắng tạm thời. Nước mưa sẽ được lắng cặn, tách dầu mỡ trước khi thải ra ngoài. Giải pháp này giúp ngăn ngừa xói mòn, sạt lở và bảo vệ chất lượng nguồn nước tiếp nhận, phù hợp với định hướng phát triển du lịch bền vững.
IV. Cách thức Quản lý Môi trường khi Khách sạn Vận hành Bền vững
Khi dự án đi vào hoạt động, các tác động môi trường chuyển từ giai đoạn thi công sang các vấn đề phát sinh từ hoạt động dịch vụ thường xuyên. Khóa luận đề xuất một kế hoạch quản lý vận hành chi tiết, tập trung vào các nguồn thải chính như nước thải sinh hoạt, chất thải rắn, khí thải giao thông và tiếng ồn từ hoạt động dịch vụ. Mục tiêu là xây dựng một mô hình khách sạn thân thiện với môi trường, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và giảm thiểu dấu chân carbon. Việc triển khai thành công các giải pháp này không chỉ giúp khách sạn tuân thủ pháp luật mà còn tạo dựng uy tín thương hiệu, thu hút du khách có ý thức về môi trường. Đây là yếu tố cốt lõi của phát triển du lịch bền vững, biến các thách thức về môi trường thành lợi thế cạnh tranh. Quá trình quản lý cần có sự giám sát liên tục từ Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng và sự tham gia của toàn bộ đội ngũ nhân viên, đảm bảo các quy trình được thực hiện một cách nhất quán và hiệu quả.
4.1. Hệ thống xử lý nước thải tập trung và thu gom chất thải rắn
Lưu lượng nước thải khi khách sạn hoạt động hết công suất được ước tính khoảng 93,84 m³/ngày đêm, với nồng độ các chất ô nhiễm hữu cơ cao. Giải pháp xử lý bao gồm hệ thống thu gom riêng biệt cho 3 loại nước thải: nước rửa, nước phân tiêu và nước thải có mỡ. Nước phân tiêu được xử lý sơ bộ qua bể tự hoại, nước thải nhà bếp qua bể tách mỡ, sau đó toàn bộ được dẫn về trạm xử lý nước thải tập trung của khách sạn trước khi thải ra hệ thống chung của thành phố. Đối với chất thải rắn (ước tính 1.347 kg/ngày), dự án sẽ bố trí các điểm thu gom, phân loại rác tại nguồn và ký hợp đồng với công ty môi trường đô thị để vận chuyển, xử lý hàng ngày.
4.2. Kiểm soát khí thải từ giao thông và máy phát điện dự phòng
Hoạt động của các phương tiện giao thông đưa đón khách và của nhân viên là nguồn phát sinh khí thải (bụi, SO₂, NOₓ, CO) chính trong giai đoạn vận hành. Mặc dù tính toán cho thấy nồng độ không vượt ngưỡng, các biện pháp giảm thiểu vẫn cần được áp dụng như: quy hoạch bãi đỗ xe thông thoáng, trồng nhiều cây xanh trong khuôn viên để hấp thụ khí thải và giảm tiếng ồn. Đối với máy phát điện dự phòng, do tần suất hoạt động thấp, tác động được xem là không đáng kể. Tuy nhiên, việc bảo trì định kỳ và sử dụng nhiên liệu sạch là cần thiết để phòng ngừa sự cố.
4.3. Đảm bảo an sinh xã hội và hướng tới du lịch bền vững
Việc quản lý môi trường hiệu quả là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch bền vững. Dự án khi đi vào hoạt động sẽ tạo ra khoảng 300 việc làm, đóng góp vào kinh tế địa phương. Tuy nhiên, để đảm bảo an sinh xã hội phường Phước Mỹ, chủ đầu tư cần ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương, phối hợp với chính quyền trong các hoạt động cộng đồng. Đồng thời, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho du khách và nhân viên, sử dụng năng lượng và nước tiết kiệm, sẽ giúp xây dựng hình ảnh một điểm đến xanh, góp phần bảo vệ môi trường biển Mỹ Khê và nâng cao chất lượng du lịch toàn vùng.
V. Kết quả Đánh giá Tác động Môi trường ĐTM chi tiết Dự án
Báo cáo đánh giá tác động môi trường ĐTM trong khóa luận đã cung cấp một bức tranh toàn diện về các ảnh hưởng tiềm tàng của dự án Khách sạn Mỹ Khê - Đức Long. Bằng việc áp dụng các phương pháp luận khoa học, nghiên cứu đã lượng hóa các tác động chính qua hai giai đoạn thi công và vận hành. Kết quả phân tích không chỉ dừng lại ở việc xác định các nguồn ô nhiễm mà còn dự báo được tải lượng và nồng độ các chất ô nhiễm, so sánh với các Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia hiện hành. Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng, giúp các nhà quản lý và chủ đầu tư có cái nhìn khách quan về mức độ ảnh hưởng của dự án. Các số liệu về hiện trạng môi trường nền và các dự báo tác động là nền tảng vững chắc để xây dựng các biện pháp giảm thiểu phù hợp và hiệu quả. Nghiên cứu này là một minh chứng cho tầm quan trọng của công tác ĐTM trong quản lý dự án đầu tư xây dựng, đặc biệt là với các dự án ven biển có độ nhạy cảm cao về môi trường.
5.1. Phân tích hiện trạng chất lượng môi trường không khí và nước
Khóa luận đã tiến hành lấy mẫu và phân tích hiện trạng môi trường tại khu vực dự án. Kết quả cho thấy chất lượng không khí có các chỉ tiêu như bụi lơ lửng (0,2 - 0,22 mg/m³), SO₂ (0,02 - 0,03 mg/m³), NO₂ (0,16 - 0,19 mg/m³) đều nằm trong giới hạn của QCVN 05:2009/BTNMT. Tuy nhiên, chất lượng nước ngầm cho thấy dấu hiệu ô nhiễm vi sinh và dinh dưỡng, với chỉ số Coliform (11x10³ MPN/100ml) và NH₄⁺ (0,64 mg/l) vượt chuẩn. Trong khi đó, chất lượng nước biển ven bờ (cách dự án 100m) khá tốt, tất cả các chỉ tiêu đều nằm trong giới hạn cho phép của QCVN 10:2008/BTNMT, là điều kiện thuận lợi cho phát triển du lịch.
5.2. Dự báo tải lượng ô nhiễm và quy mô tác động các giai đoạn
Nghiên cứu đã sử dụng phương pháp đánh giá nhanh của WHO để ước tính tải lượng ô nhiễm. Trong giai đoạn thi công, lượng bụi lơ lửng từ hoạt động đào đắp có thể lên tới 3,48 Kg/giờ. Trong giai đoạn vận hành, tổng lượng nước thải sinh hoạt cần xử lý là 93,84 m³/ngày, và lượng chất thải rắn phát sinh khoảng 1.347 Kg/ngày. Đối với ô nhiễm không khí và tiếng ồn từ giao thông, dù nồng độ khí thải được tính toán nằm trong giới hạn cho phép, nhưng mức ồn của các loại xe (71-94 dBA) vượt tiêu chuẩn cho khu vực khách sạn, nhà ở. Quy mô tác động được đánh giá là tập trung chủ yếu trong phạm vi dự án và khu vực lân cận, có thể kiểm soát được nếu áp dụng các biện pháp giảm thiểu.
5.3. Vai trò của Sở Tài nguyên và Môi trường trong quản lý dự án
Báo cáo ĐTM là công cụ pháp lý và khoa học quan trọng, được trình lên Sở Tài nguyên và Môi trường Đà Nẵng để thẩm định và phê duyệt. Vai trò của Sở không chỉ dừng lại ở việc cấp phép mà còn bao gồm công tác thanh tra, giám sát việc thực hiện các cam kết bảo vệ môi trường của chủ đầu tư trong suốt quá trình xây dựng và hoạt động. Kết quả của khóa luận cung cấp thông tin đầu vào hữu ích cho cơ quan quản lý nhà nước, giúp việc giám sát được thực hiện hiệu quả hơn, đảm bảo các chính sách đất đai Đà Nẵng và quy định môi trường được thực thi nghiêm túc.
