Chương 1: NHUNG VAN DE LÝ LUAN VỀ PHAP LUAT KHOI KIEN VATHU LÝ VỤ ANHANH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC DAT DAI HIEN NAY 1. Khái lược về quá trình hình thành và phát triền quy định pháp luậtvề khởi kiện và thu lý vụ án hành chính trong lĩnh vuc đất đai Theo dòng thời gian phát triển của các quy định pháp luật về khối kiện và thụ lý VAHC thi trong giai đoạn năm 1996 dén năm 1998 không thé không nhắc dén Pháp lệnh thủ tục giải quyết các VAHC năm 1996 (gọi tắt là Pháp lệnh 1996). Pháp lệnh nay được Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa IX thông qua ngày 21/5/1996, có hiệu lực thi hành ngày 01/7/1996 và quy định chưng các van đề về giai đoạn tiền tổ tung trước khi khởi kiện Tai thời điểm này, LĐĐ 1993 đang có hiệu lực và đôi tượng được coi là NSDD bao gồm tô chức, hộ gia ảnh, cá nhân được Nhà tước giao it, cho thuê dat! Khi đó, thời higu khỏi kiện chung mà Pháp lệnh 1996 quy dinh là 30 ngày ké từ ngày nhan được văn bản trả lời của người hoắc CONN đã ra QDHC hay có HVHC về việc giãi quyết khiếu nại. Như vậy, ở Pháp lệnh nảy chưa phân dinh rõ về thủ tục khiêu nại trong thời hen khởi kiện, đặt ra con số 30 ngày là quá ngắn trong việc hoàn thành cả quy trình Không thé rút gon việc khiêu nai bởi Điều2 Pháp lệnh 1996 da quy định: rõ trước khi khởi kiện họ phải khiêu nai.
Ngày 25/12/1998, Pháp lệnh thủ tục giải quyết các VAHC được sửa đổi lân thứ nhất. Pháp lệnh này quy định cu thé hơn về ting trường hop được quyền khởi kiện khí khiếu nai gũi dén cơ quan, cá nhân có thêm quyền mà không giải quyét hoặc đã giải quyết nlumg không đông ý với quyết đính giải quyết đó, dong thời mở réng thời liêu khởi kiện. Trong khi Pháp lệnh 1996 chỉ quy định một trường hop có quyền khởi kiện liên quan tới thủ tục khiêu nại thi Phép lệnh sửa đôi, bd sung năm 1998 chia trường hop với tùng điêu luật của Luật khiêu nại, tô cáo tei khoản. Bên cạnh đó con quy dinh thêm quyền khởi kiện của cán bộ, công chức giữ chức vụ từ Vutrưởng và tương đương trở xuống theo luật dinh Đặc biệt, thời hiệu khởi kiện tại khoản 12 Điều1 tạo điều kiện cho chủ thê khởi kiện: 30 ngày ké từ ngày hệt thời hạn giải quyết khiéu nai lân dau theo quy đính của Luật khiéu nai, tô cáo mà khiêu nai không được giải quyết hoặc ké từ ngày nhân được quyết đính giải quyết khiêu nai lân đầu mà không đông y với quyết định giải quyét khiếu nai do, thời han khởi kiện nói Bản Lagcồn) lomghk Datdainaen 2900: a nee gn đức các $ hte Anh W, Toni vi magabindéa cơ quan Mia xnới $9 cle chm trị xà Sài(wa pict bạ ga đà we cá mbar remy ondinb lendk+ Nha roe dàn 2l % chức, bb ga dnih cá shán tins đất, Tý cho là ga dah Males Nha xnfc gas Lit cle tind Ut tang Lasky prichmgl ng trÖgag Hết trên là 45 ngày đôi với ving sâu, vùng xa, vùng di lại khó khăn.
Sau khi khởi kiện, Toa án châp nhận đơn khởi kiên bằng hinh thức thụ lý vụ án, nêu không thi Tòa án sẽ tiên. hành trả lại đơn khởi kiện. Pháp lệnh sửa đổi, bỗ sung năm 1998 da quy định 08 trường hop trả lại đơn khởi kiện Trước khi nhận được thông báo thụ lý, chủ thé khởi kiện phải nộp tiền tạm ung án phi. Nếu như Pháp lệnh 1996 quy định thời hen là 07 ngày kể từ ngày người khởi kiện nhận được thông báo thi sau khí sửa đổi thời han được tinh la 7 ngày ké từ ngày nộp đơn.
Quy định nay tao thuận lợi rất nhiều cho người khối kiện dé kip thời tim hiểu va nộp tiên tạm ứng, tránh trường hợp bị b6 lỡ thời hiệu khởi kiện Không chỉ mở rộng về thời hiéu, thâm quyên của Tòa án trong giải quyết khiếu kiện về quản ly dat đai cũng được bd sung Nếu khoản 4 Điều 11 Pháp lệnh 1996 quy định gộp chung khiêu kiện QDHC, HV HC trong cap giây phép, thu héi giây phép trong lĩnh vực về xây dung cơ ban, hoạt động sản xuất kinh doanh với quan ly dat dai thi Pháp lệnh 1998 đã tách linh vực dat dai ing thanh mét khoản riêng trong một điều luật (choản5 Điều 1). Điều này chúng tỏ tâm quan trong cũng nlư thực tiễn giải quyết các khiêu kiện nay có số lượng gia tang trên thực tê, khién những nha làm luật quan tâm va chú ý hơn Nhìn chung Pháp lệnh thủ tục giải quyết các VAHC sửa đổi, bd sung năm 1998 đã có sự cải tiền và khắc phục bat cập hon so với Pháp lệnh gốc nhung van chưa hoàn toàn loại bỗ một cách triệt dé các vấn dé về khiêu kiện quân ly dat đai Pháp lệnh thủ tục giải quyết các V AHC sửa đổi, bổ sưng năm 1998 van được áp dung một khoảng thời gian sau đó, mai dén tân năm 2006 moi được sửa đổi lân thứ hai (goi tat là Pháp lệnh 2006). Thời điểm này LĐĐ 2003 dang có hiệu lục. Điều đáng chú ý nhất đối với việc giải quyết khiêu kiện hành chính trong lính vực dat dai là được quy đính riêng về thời liệu.
Tại khoản 14 Điêu 1 Pháp lệnh 2006 chia rõ thời hiéu đôi với các trường hợp khiêu nai lan dau, khiéu nai lân hai,trong lĩnh vực dat dai, quyết định ky luật buộc thôi việc, danh sách cử trị. Đây là một bước tiên rõ rệt trong các quy đnh pháp luật khi nhận thức được thực tiễn giải quyết cân thay dai dé pha hợp hơn. Trong Tính vực dat dai, NSDĐ có quyên khởi kiện trong thời han 45 ngày ké từ ngày nhận. được quyết đính giải quyét khiêu nai lần đầu, nhưng không dong ý với quyết định giải quyết đó.
Ngoài ra, Pháp lệnh này cũng quy định về việc trả lai đơn kiện ở khoản 15 Điều I dé bù dap cho thiêu sót tại Điều 31 Pháp lệnh 1998 đưa ra điều kiện “Tòa án có van bản kèm theo ghi 16 lý do trả lại đơn khởi kiên”. Trong thời han 03 ngày làm việc, 8 kể từ ngày nhân được khiêu nại về việc trả lai đơn khởi kiện, Chánh án Tòa án phải ra mot trong hai quyết dinh: Giữ nguyên việc trả đơn hoặc nhân lại đơn va tài liệu, chúng, cử kém theo dé thụ ly. Tai thời điểm đó, mac di Pháp lệnh 2006 đã khắc phuc được phân nào những thiêu sót nhưng cho đến khí Luật TTHC 2010 được ban hành và có tuệu lực (ngày01/7/201 1) mới có thể thây rõ được sự thay đổi. Luật TTHC đã khắc phuc được những han chê của Pháp lệnh ké trên, dam bảo tốt hơn quyên và lợi ich hợp pháp của chủ thê khởi kiện, đồng thời đưa ra quy trình tối ưu và dé hiéu hơn.
Ra đời cùng lúc đó 1a hệ thông các văn bản hướng dan nhu N ghi quyết 56/2010/QH12 ngày 24/11/2010 về việc thi hénh Luật TTHC, N ghi quyết 01/2011/NQ-HĐTP ngày 29/7/2011 về hướng, dẫn thi hành một sô quy dinh của N ghi quyết số 56/2010/QH12,. Luật TTHC đã bỏ thủ. tục khiếu nại trước khí khởi kiện nhằm trao lại quyền lựa chọn cho chủ thể khởi kiên Quy định nay rõ rang phù hợp với việc tôn trong ý chí người khởi kiện và đơn giản hoa quy trình hơn quy định cũ Thời hiệu khối kiện lúc này được quy đính là 01 năm ké từ ngày nhận được hoặc biết được QDHC, HV HC, quyét dinh kỷ luật buộc thôi việc va 30 ngày, ké từ ngày nhân được quyết định giải quyết khiéu nai về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh Như vậy, đôi với các QDHC, HVHC bị kiện trong Enh vực dat dai sẽ được khởi kiên trong vong01 năm thay vì 45 ngày như quy định trước đây. Hiện nay, Luật TTHC 2015 đã được ban hành va có hiệu lực từ ngày 01/7/2016 trên cơ sở kế thừa quy định của Luật TTHC 2010 và khắc phục nhimg hạn ché.
Ngay sau khi Luật TTHC năm 2015 có hiệu lực, ngày 17/10/2016, án lệ sô 10/2016/AL được Hội đông thâm phán TAND tối cao thông qua V ới án lệ nay có thể giúp hệ thông Tòa án các cap xác đính được đầu là đối tượng khởi kiện trong một V AHC liên quan tới dat dei điền bình giữa người khối kiện (bà V 6 Thi Lưu) với người bi kiên (UBND tinh Vinh Long) về “Khiêu kiện Quyét định bai thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hôi dat tại tinh Vinh Long”. Cho dén ngày 16/12/2019, Luật TTHC 2015 sửa đổi một vai điêu luật cho phù hợp hơn với thực tiễn xét xử và sử dung tới tan bây giờ. Khái niệm khởi kiện và thụ lý vụ án hành chính 1. Khái tiệm vụ ám hành chính Trong quan lý hành chinh nhà nước, xung đột lợi ich giữa các cơ quan, tổ chức, cá nhiên dan dén phát sinh các tranh chap là điều tat yêu.
V Gn bởi các tranh chập trong xã hội rat đa dạng về tính chat cũng như về chủ thé phát sinh Đó có thé là tranh chấp 9 giữa lợi ich của một hoặc một nhóm người với lợi ich chung của xã hột hoặc tranh. chấp giữa lợi ích của cá nhân, tổ chức với nhau. Hay cụ thê hơn 1a tranh chấp giữa chủ thé quản lý hành chính nhà nude với nhau, giữa chủ thé và đối tượng quan lý hành chính. Việc giải quyết các tranh chap này được thực hiện theo các phương thức khác nhau và cách thức hình thành nên vụ việc của chúng cũng khác nhau.
Hiện nay, theo pháp luật hiện hành đang tên tại hai plurong thức giải quyết, đó là giải quyét khiêu nai theo thủ tục hành chính và giải quyết tranh chấp hành chính tạiTòa án theo thủ tục TTHC. Co thé thay Tòa án không phải cơ quan duy nhật có thêm quyên giả: quyết các tranh chap hành chính nhumg nêu di theo phương thức giải quyết nay thì tiên quyết can xét đến cụm định nghĩa “vụ án hành chính” (V AHC).