MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết Cùng với sự phát triển về các mặt kinh tế- chính trị và xã hội,chất lượng cuộc sống của con người đang ngày càng được chú trọng và nâng cao hơn.Nhu cầu cuộc sống của con người không chỉ dừng lại ở “ ăn no- mặc ấm”mà giờ đấy con người còn hướng tới đản bảo nhu cầu về sức khỏe chính vì vậy nhu cầu ăn uống hàng ngày càng trở nên quan trọng và phức tạp hơn. Vấn đề ăn ngon ,ăn thực phẩm đảm bảo chất lượng,đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng được coi trọng và đề cao hơn.Ngày này ,các bữa ăn chính của người dân Việt Nam thường gắn với thịt lợn,đó là một trong những thực phẩm phổ biến nhất trong các bữa ăn bởi tính rộng dãi, bảm bảo được nhu cầu dinh dưỡng thiết yếu hàng này dễ sử dụng và chế biến.nên rất được ưu chuộng trong các bữa ăn hàng ngày của các hộ gia đình. Thịt lợn là loại thực phẩm giàu protein và chứa hàm lượng các chất béo khác nhau.Là món ăn chủ đạo chiếm 60% khối lượng thực ăn hàng ngày của các hộ gia đình Việt Nam.Tuy nhiên , nếu như sử dụng thịt lợn không hợp lý thì nó sẽ ảnh hưởng ngược lại đến sức khỏe của chúng ta.Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển của cơ chế thị trường.Các loại thịt lợn và sản phẩm chế biến từ thịt lợn được sản xuất chế biến trong và ngoài nước nhập và Việt Nam ngày càng nhiều.Việc sử dụng các chất phụ gia trong sản xuất trở nên phổ biến, các loại phẩm màu ,hàn the,hóa chất đang bị lạm dụng trong chế biến thực ăn.Nhiều loại thịt lợn đang được bày bán trên thị trường không qua kiểm dịch thú y,tình hình giết mổ, bảo quản và chế biến không dảm bảo chất lượng và không theo đúng qua trình công nghện vẫn xảy ra.Các hóa chất tồn dư độc hại trong các sản phẩm chăn nuôi nếu dùng quá liệu lượng cho phép sẽ gậy ngộ độc cấp tính, đau bụng ,ỉa chảy ,nôn nửa hay nặng hơn nữa có thể dẫn đến tử vong.Bên cạnh đó ,các vấn đề về vệ sinh chuồng trại vẫn chưa đảm bảo chất lượng, việc giết mổ gia súc,gia cầm chưa đảm bảo sạch sẽ,thịt lợn bày bán nơi 1 Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 mất vệ sinh và không có tủ lạnh bảo quả dẫn đến các dịch bệnh tai xanh lở mồm long móng.
làm cho vấn đề VSATTP ở nước ta đnag ở mức báo động cao, gây hoang mang cho người tiêu dùng.Trong 10 tháng đầu năm 2015,cả nước ghi nhận 150 vụ ngộ độc thực phẩm làm 4077 người mặc,21 người tủ vong.Do vậy, về sinh an toàn thực phẩm đối với thịt lợn đang là vấn đề được quan tâm đặc biết trong xã hội ngày nay. Sen Chiểu là xã nằm ở phía Tây huyện Phúc Thọ có đường Tỉnh lộ 417 chạy qua, một trong những địa bàn ở cửa ngõ quan trọng vào thị xã Sơn Tây. Xã có bề dày hàng ngàn năm lịch sử, gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 45km về phía tây.
Về địa giới hành chính phía Đông giáp xã Phương Độ; phía Tây giáp phường Viên Sơn- Thị xã Sơn Tây; phía Nam giáp xã Thọ Lộc, phía Bắc giáp sông Hồng. Xã Sen Chiểu có 2 làng: Thanh Chiểu và Sen Chiểu, với 14 cụm dân cư.275 khẩu, có tổng diện tích đất tự nhiên 550,5 ha. Trong đó đất canh tác là 325,68 ha. Sen Chiểu là xã thuần nông, nhân dân chủ yếu là sản xuất nông nghiệp.Chính vì vậy thu nhập người dân còn chưa cao.Nhu cầu thiết yếu về thực phẩm sạch hợp vệ sinh mà giá cả chấp nhận được là vô cùng quan trọng và thiết yếu trong cuộc sống của các hộ gia đình.
Lợn là loại gia súc phổ biến hiện nay được chăn nuôi để cung cấp thịt cho giá trị sản xuất và dinh dưỡng cao.Thịt lợn hay thịt heo là phần thịt của con lợn (lợn nhà). Đây là một loại thực phẩm rất phổ biến trên thế giới. Đối với những người theo Hồi giáo hoặc đạo Do Thái thì ăn thịt lợn là điều cấm kỵ vì lợn được xếp vào nhóm loài vật ô uế. Tuy nhiên, ở Việt Nam, trong cơ cấu tiêu thụ thịt của người Việt thì thịt heo chiếm tới 73,3%, thịt gia cầm là 17,5% và chỉ 9,2% còn lại là thịt đỏ (thịt bò, thịt trâu, thịt dê), điều này xuất phát từ truyền thống ẩm thực của người Việt thường ăn thịt lợn và thịt gà nhiều hơn các loại thịt khác.Thịt lợn hầu như là món ăn không thể thiếu trong bữa ăn của các hộ gia đình.Do thu nhập của các hộ gia đình tại xã Sen Chiểu còn thấp nên nhu cầu thịt của người dân ngày càng cao cả 2 Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 về số lượng và chất lượng tuy nhiên tình hình vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng đáng báo động gây tác động xấu đến người sản xuất và người tiêu dùng.
Chính vì vậy vấn đề đặt ra là một nhu cầu khác quan là cần có sự nghiên cứu về vấn đề “Nghiên cứu hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ gia đình tại xã Sen Chiểu ,huyện Phúc Thọ,TP Hà Nội” 1.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu chung Đề tài tìm hiểu thực trạng hành vi tiêu dùng thịt lợn và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ gia đình tại xã Sen Chiểu ,huyện Phúc Thọ,TP Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tiêu dùng thịt lợn ở địa phương trong thời gian sắp tới.2 Mục tiêu cụ thể Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn liên quan hành vi tiêu dùng thịt lợn. Đánh giá thực trạng nhận thức,nhu cầu và hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ giá đình tại xã Sen Chiểu ,huyện Phúc Thọ,TP Hà Nội. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ gia đình. Đề xuất một số giải nhằm nâng hiệu quả tiêu dùng thịt lợn ở địa phương trong thời gian sắp tới.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tượng nghiên cứu Những vấn đề lí luận và thực tiễn liên quan đến hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ gia đình Đối tượng khảo sát: các hộ nông dân, các trang trại nuôi lợn, các cán bộ khuyến nông, một số thương lái trên địa bàn xã Sen Chiểu ,huyện Phúc Thọ,TP Hà Nội.
3 Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.2 Phạm vi nghiên cứu 1.1 Phạm vi về nội dung Đề tài tập trung phân tích và đánh giá thực trạng hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ gia đình, phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng thịt lợn của các hộ gia đình, từ đó đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tiêu dùng thịt lợn trong thời gian tới.2 Phạm vi về không gian Đề tài được nghiên cứu trên địa bàn xã.3 Phạm vi về thời gian Số liệu thứ cấp thu thập từ các báo cáo giai đoạn 2014 – 2016 Số liệu sơ cấp điều tra năm 2017 Thời gian nghiên cứu đề tài: Từ ngày 27/12/2017 đến tháng 5/2018 4 Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 PHẦN II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2.1 Một số khái niệm cơ bản 2.1 Khái niệm hộ gia đình Hộ gia đình hay còn gọi đơn giản là hộ là một đơn vị xã hội bao gồm một hay một nhóm người ở chung và ăn chung (nhân khẩu). Đối với những hộ có từ 2 người trở lên, các thành viên trong hộ có thể có hay không có quỹ thu chi chung hoặc thu nhập chung. Hộ gia đình không đồng nhất với khái niệm gia đình, những người trong hộ gia đình có thể có hoặc không có quan hệ huyết thống, nuôi dưỡng hoặc hôn nhân hoặc cả hai. Hộ gia đình được phân loại như sau: Hộ một người (01 nhân khẩu) Là hộ chi có một người đang thực tế thường trú tại địa bàn.
Hộ hạt nhân: Là loại hộ chỉ bao gồm một gia đình hạt nhân đơn (gia đình chỉ có 01 thế hệ) và được phân tổ thành: Gia đình có một cặp vợ chồng có con đẻ hoặc không có con đẻ hay bố đẻ cùng với con đẻ, mẹ đẻ cùng với con đẻ. Hộ mở rộng: Là hộ bao gồm gia đình hạt nhân đơn và những người có quan hệ gia đình với gia đình hạt nhân. Ví dụ: một người cha đẻ cùng với con đẻ và những người thân khác, hoặc một cặp vợ chồng với người thân khác; Hộ hỗn hợp: Là trường hợp đặc biệt của loại Hộ mở rộng.2 Khái niệm hành vi tiêu dùng của hộ gia đình Hành vi của người tiêu dùng là những hành vi mà người tiêu dùng thể hiện trong việc tìm kiếm, mua, sử dụng, đánh giá sản phẩm và dịch vụ mà họ mong đợi sẽ thỏa mãn nhu cầu cá nhân của họ (Peter D.Bennet ,1988) Hành vi của người tiêu dùng là một quá trình mô tả cách thức mà người tiêu dùng ra quyết định lựa chọn và loại bỏ một loại sản phẩm hay dịch vụ ( Charles W. Hair và Carl McDaniel ,2000) 5 Downloaded by Nguynhavy Ha Vy (Ntkphuong205@gmail.com) lOMoARcPSD|16911414 Như vậy có thể hiểu hành vi tiêu dùng của hộ gia đình là những quyết định mua sắm hàng hóa,sản phẩm và dịch vụ nhằm thỏa mãn nhu cầu của cá nhân trong hộ gia đình.Các thành viên trong gia đình là người tiêu dùng các sản phẩm ,họ mua trực tiếp tiêu thu sản phẩm cuối cùng và không sử dụng sản phẩm đã mua vào bất kỳ mục đích bán lại hay kiếm lợi nhuận nào khác.
Hộ gia đình là cá nhân,nhóm người tiêu dùng hay là một tổ chức mua hàng và tiêu dùng quan trọng nhất trong xã hội.Trong họ gia đình thì mức ảnh hưởng cũng như vai trò quyết định của vợ hay chồng đến vấn đề tiêu dùng các hàng hóa sản phẩm hay dịch vụ là khác nhau.Theo truyền thống thì ngườ phụ nữ trong gia đình thường là người quyết định tiêu dùng những hàng hóa có giá trị nhỏ phục vụ cho nhu cầu thiết yếu hàng ngày của hộ như ăn uống,sinh hoạt hàng ngày của cả hộ gia đình.Còn đàn ông thì thường quyết định những chi tiêu có gia trị lớn hơn.Tuy nhiên trong xã hội hiện đại ngày càng bình đẳng trong các mối quan hệ thì hành vi tiêu dùng hộ gia đình có thể được tất cả các thành viên trong hộ gia đình quyêt định cùng nhau,nhưng thông thường vẫn do người có kinh nghiệm và thông thạo hơn về từng loại hàng hóa khác nhau quyết đinh.