Khóa luận tốt nghiệp: tốt nghiệp kinh doanh quốc tếchuỗi cung ứng dệt may

Nghiên cứu thực trạng chuỗi cung ứng dệt may Việt Nam khi áp dụng truy xuất nguồn gốc, phân tích thách thức và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

• Tác giả: Lê Phương Huyền
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Thị Cẩm Thủy
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh doanh Quốc tế
• Đề tài: Chuỗi cung ứng dệt may Việt Nam dưới tác động của truy xuất nguồn gốc: Thực trạng và giải pháp
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cách xây dựng chuỗi cung ứng dệt may bền vững theo yêu cầu truy xuất nguồn gốc

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, việc xây dựng chuỗi cung ứng dệt may bền vững đang trở thành nhu cầu cấp thiết. Các doanh nghiệp cần áp dụng công nghệ mới, tiêu chuẩn quốc tế và quy trình xanh nhằm minh bạch nguồn gốc nguyên phụ liệu, giảm thiểu tác động môi trường và đáp ứng các quy định pháp luật khắt khe. Phương pháp này không chỉ nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần phát triển ngành dệt may Việt Nam theo hướng bền vững, phù hợp xu thế thị trường quốc tế.

1.1. Ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc cung ứng dệt may

Công nghệ blockchain, hệ thống quản lý dữ liệu tích hợp giúp theo dõi toàn bộ quá trình sản xuất, phân phối từ nguyên liệu đến thành phẩm. Những giải pháp này đảm bảo tính minh bạch, chính xác, tránh các hành vi gian lận, greenwashing và giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các khách hàng quốc tế ngày càng khắt khe về nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường và xã hội.

1.2. Phối hợp xây dựng hệ sinh thái ngành dệt may xanh hóa toàn diện

Xây dựng các mô hình hợp tác bền vững giữa các doanh nghiệp, tổ chức chứng nhận, cơ quan quản lý nhà nước. Việc này giúp hình thành chuỗi cung ứng chuẩn quốc tế, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, thúc đẩy sử dụng nguyên phụ liệu hữu cơ, tái chế và sản xuất theo tiêu chuẩn xanh, qua đó nâng cao uy tín và sức cạnh tranh của ngành dệt may Việt Nam.

II. Phương pháp cải thiện hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng dệt may qua truy xuất nguồn gốc

Hoạt động quản lý chuỗi cung ứng dệt may cần dựa trên các phương pháp tối ưu hóa quy trình, phối hợp chặt chẽ các bên, nâng cao tính xác thực của dữ liệu thông qua công nghệ số. Tăng cường hệ thống kiểm tra, giám sát dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và áp dụng các tiêu chuẩn chứng nhận quốc tế là những giải pháp then chốt giúp kiểm soát tốt hơn nguồn nguyên phụ liệu, giảm thiểu rủi ro về pháp lý, tạo uy tín thị trường và tối đa hóa lợi nhuận.

2.1. Tích hợp công nghệ blockchain xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hiệu quả

Blockchain cung cấp khả năng ghi chép bất biến, phân phối dữ liệu an toàn, minh bạch mọi hoạt động của từng công đoạn trong chuỗi cung ứng. Điều này giúp các doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, nguồn gốc nguyên liệu, hạn chế gian lận, tạo lòng tin đối tác và khách hàng trong nước và quốc tế.

2.2. Tiêu chuẩn hóa quy trình và nâng cao năng lực kiểm tra giám sát

Xây dựng bộ tiêu chuẩn đồng bộ phù hợp quốc tế, đào tạo nâng cao năng lực nhân sự nhằm kiểm tra hiệu quả nguyên phụ liệu, thành phẩm. Đặc biệt, áp dụng các chứng nhận như OEKO-TEX, FSC để minh bạch nguồn gốc, đảm bảo không vi phạm quy định truy xuất nguồn gốc đạo luật quốc tế và tiêu chuẩn pháp luật trong nước.

III. Các giải pháp thúc đẩy xây dựng chuỗi cung ứng dệt may phù hợp tiêu chuẩn quốc tế và truy xuất nguồn gốc

Điều chỉnh các chiến lược kinh doanh theo hướng phát triển bền vững; đầu tư vào công nghệ mới và quy trình xanh; xây dựng hệ sinh thái hợp tác công tư, liên kết chặt chẽ các nhà cung cấp nguyên liệu, nhà máy sản xuất, các trung tâm kiểm định. Hơn nữa, doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức về trách nhiệm xã hội, chia sẻ dữ liệu theo chuẩn quốc tế nhằm tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu và tuân thủ các cam kết về phát triển bền vững.

3.1. Phát triển hệ thống chứng nhận toàn cầu về truy xuất nguồn gốc và sản xuất xanh

Tham gia các tổ chức chứng nhận như GRS, Fair Trade, LEED để đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế, tăng uy tín và mở rộng khả năng xuất khẩu, tạo lợi thế cạnh tranh trong hội nhập sâu rộng.

3.2. Đẩy mạnh hợp tác công tư xây dựng giải pháp truy xuất nguồn gốc dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo

Sử dụng AI để phân tích dữ liệu, dự báo rủi ro, tối ưu quá trình kiểm tra; liên kết dữ liệu xuyên suốt chuỗi cung ứng để nâng cao khả năng truy đáp và xây dựng thị trường dệt may Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững toàn cầu.

3.3. Chính sách hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc

Chính phủ có thể đưa ra các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ kỹ thuật và công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp xây dựng và tiêu chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc, hướng tới nền sản xuất xanh, sạch, công bằng xã hội.

IV. Ứng dụng thực tiễn kết quả nghiên cứu vào phát triển ngành dệt may Việt Nam

Việc áp dụng các giải pháp công nghệ, quy trình và chính sách trong truy xuất nguồn gốc đã giúp các doanh nghiệp mở rộng thị trường, nâng cao giá trị thương hiệu và phù hợp tiêu chuẩn quốc tế. Nhờ đó, chuỗi cung ứng dệt may Việt Nam có khả năng cạnh tranh cao hơn, đảm bảo quy trình sản xuất xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm ô nhiễm môi trường và đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về đạo đức xã hội. Việc thực tiễn hóa các giải pháp này góp phần nâng cao vị thế ngành dệt may Việt Nam trên bản đồ thế giới.

4.1. Trường hợp doanh nghiệp thành công trong xây dựng chuỗi cung ứng truy xuất nguồn gốc

Các doanh nghiệp tiêu biểu như May 10, Faslink đã đầu tư công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, xây dựng chuỗi cung ứng xanh, minh bạch, tăng lợi thế cạnh tranh tại các thị trường khó tính như Mỹ, EU và Nhật Bản.

4.2. Kết quả và bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Điển hình các doanh nghiệp đã chứng minh rằng việc tích hợp truy xuất nguồn gốc giúp giảm thiểu rủi ro hợp pháp, nâng cao uy tín, tăng khả năng cạnh tranh và mở rộng thị trường quốc tế. Các mô hình này là tiền đề để ngành dệt may Việt Nam phát triển theo hướng chuyển đổi số, bền vững và hội nhập toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHUỖI CUNG ỨNG NGÀNH DỆT MAY VÀ QUY ĐỊNH TRUY XUẤT NGUỒN GỐC ĐỐI VỚI CHUỖI CUNG ỨNG NGÀNH DỆT MAY 1. Tổng quan về chuỗi cung ứng ngành dệt may 1. Khái quát về chuỗi cung ứng 1. Khái niệm chuỗi cung ứng Chuỗi cung ứng là thành phần quan trọng trong lĩnh vực kinh doanh và sản xuất, mang lại nhiều lợi ích cho xã hội đặc biệt là các doanh nghiệp và xã hội.

Khái niệm về chuỗi cung ứng đã được phát triển bởi nhiều nhà nghiên cứu, phổ biến là một số khái niệm được đề cập dưới đây. Theo định nghĩa của Chow, D. (1999), chuỗi cung ứng là một mạng lưới rộng lớn bao gồm các tổ chức tham gia vào việc cung cấp hàng hóa cho người tiêu dùng cuối cùng, gồm có nhóm các nhà sản xuất, nhà cung cấp, nhà phân phối, nhà bán lẻ và các nhà cung cấp dịch vụ vận tải, thông tin và quản lý hậu cần khác. Định nghĩa này khá toàn diện khi không chỉ nêu ra các mắt xích của chuỗi cung ứng mà còn đề cập đến các bên gián tiếp tham gia là các nhà cung cấp dịch vụ vận tải, thông tin và quản lý hậu cần.

Theo Manish Govil & Jean-Marie Proth (2002), chuỗi cung ứng là một mạng lưới tổ chức toàn cầu hợp tác và cải thiện dòng chảy của nguyên liệu và thông tin giữa các nhà cung ứng và khách hàng ở chi phí thấp nhất và tốc độ cao nhất với mục tiêu đáp ứng sự hài lòng của khách hàng. Định nghĩa này đã nêu lên được mục tiêu chính của chuỗi cung ứng là đáp ứng nhu cầu của khách hàng, tuy nhiên định nghĩa chưa đề cập cụ thể đến các mắt xích của chuỗi cung ứng. Theo Sonil Chopra (2012), chuỗi cung ứng bao gồm tất cả các doanh nghiệp, bộ phận liên quan trực tiếp hay gián tiếp tới việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Khái niệm này đã nêu ra góc nhìn đơn giản và khái quát nhất về chuỗi cung ứng nhưng cũng chưa mô tả, bao hàm được hoạt động cụ thể trong chuỗi cung ứng.

Theo Đinh Bá Hùng Anh (2017) thì chuỗi cung ứng là dòng di chuyển có kiểm soát của nguyên liệu hoặc thành phẩm từ nhà cung cấp đến sản xuất, phân phối, bán lẻ và cuối cùng là đến khách hàng. Khái niệm này đã nêu ra được các đối 7 tượng cơ bản tham gia vào chuỗi cung ứng hàng hóa gồm có nhà cung cấp, sản xuất, phân phối, nhà bán lẻ và khách hàng. Theo An Thị Thanh Nhàn (2021), tiếp cận khái niệm chuỗi cung ứng dưới góc độ doanh nghiệp có vai trò là doanh nghiệp trung tâm (local firm) thì chuỗi cung ứng là tập hợp các doanh nghiệp hoặc tổ chức tham gia trực tiếp và gián tiếp vào quá trình tạo ra, duy trì và phân phối một loại sản phẩm nào đó đến thị trường, doanh nghiệp trung tâm thường là tổ chức thực hiện công đoạn lắp ráp sản phẩm cuối cùng hoặc là các tổ chức khác trong chuỗi cung ứng tùy vào mục tiêu tham chiếu. Khái niệm này có sự tiếp cận về chuỗi cung ứng khá khác biệt vì đứng dưới góc độ của một mắt xích trong chuỗi cung ứng, khái niệm đã nhấn mạnh rằng chuỗi cung ứng là sự tham gia, liên kết của các tổ chức liên quan để đưa sản phẩm ra thị trường tiêu thụ.

Từ các khái niệm trên có thể thấy được chuỗi cung ứng có những đặc điểm cơ bản: - Sự di chuyển của nguyên liệu, thành phẩm có kiểm soát thời gian và chi phí từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng cuối cùng. - Chuỗi cung ứng là sự kết hợp của các tổ chức, không thể tồn tại nếu chỉ có một tổ chức đơn lẻ. - Chuỗi cung ứng là mạng lưới các tổ chức trực tiếp và gián tiếp tham gia vào việc đưa thành phẩm hàng hóa tới nơi tiêu dùng cuối cùng - Mục tiêu của chuỗi cung ứng để đáp ứng nhu cầu khách hàng. Vậy em xin tổng hợp khái niệm về chuỗi cung ứng phục vụ cho bài nghiên cứu như sau “Chuỗi cung ứng là mạng lưới phối hợp các tổ chức bao gồm nhà cung cấp, nhà sản xuất, nhà bán buôn, nhà bán lẻ, các bên cung cấp dịch vụ trong việc đưa hàng hóa tới người tiêu dùng cuối cùng với sự kiểm soát chặt chẽ về thời gian và chi phí.

Cấu trúc của chuỗi cung ứng Các mắt xích trong cấu trúc chuỗi cung ứng có thể tồn tại ở nhiều cấp độ khác, nhưng năm tổ chức dưới đây vẫn là các mắt xích cơ bản của chuỗi cung ứng: - Nhà cung cấp: Đây là các đơn vị cung cấp nguyên vật liệu đầu vào hoặc phương tiện sản xuất cho các đơn vị sản xuất. Đây là cơ sở để tạo nên các bên sản 8 xuất tạo nên thành phẩm và thực hiện phân phối - Nhà sản xuất: Nhà sản xuất sau khi nhận nguyên liệu thô sẽ tiến hành sản xuất, biến đổi nguyên liệu thành sản phẩm hoàn chỉnh và sau đấy thực hiện cung cấp cho các nhà phân phối. - Nhà phân phối: Sau khi sản phẩm hoàn thiện được sản xuất, nhà phân phối sẽ đảm nhận việc phân phối sản phẩm này đến các đại lý bán lẻ. Nhà phân phối đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự liên kết giữa nhà sản xuất và đại lý bán lẻ.

- Đại lý bán lẻ: Đây là đơn vị bán sản phẩm hoàn thiện đến khách hàng cuối cùng. Đại lý bán lẻ sẽ mua sản phẩm từ nhà phân phối hoặc nhà sản xuất và bán lẻ cho từng khách hàng. Các đại lý bán lẻ bao gồm các cửa hàng tiện lợi, siêu thị và tạp hóa. - Người tiêu dùng: Đây là người cuối cùng sử dụng sản phẩm hoàn thiện và là động lực vận hành chuỗi cung ứng.

Người tiêu dùng có thể mua sản phẩm trực tiếp từ đại lý bán lẻ hoặc qua các kênh bán hàng khác như trực tuyến hoặc trực tiếp từ nhà sản xuất nếu sản phẩm được bán trực tiếp. Để thể hiện sự phối hợp và tương tác mạnh mẽ hơn giữa các bên liên quan trong chuỗi cung ứng phù hợp với bối cảnh kinh doanh hiện tại thì chuỗi cung ứng được mở rộng với sự xuất hiện của nhà cung cấp dịch. Các nhà cung cấp dịch vụ là những bên tham gia gián tiếp vào chuỗi cung ứng, cung cấp dịch vụ cho các đối tượng chính của chuỗi cung ứng để đưa hàng hóa từ nguyên liệu thô đến nơi tiêu dùng cuối cùng. Bởi sự chuyên môn hóa mà họ thực hiện các hoạt động chuyên biệt nào đó trong chuỗi cung ứng hiệu quả hơn, điều này giúp cho nhà cung cấp, nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà bán lẻ có thể tập trung vào hoạt động thể mạnh của mình, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí.

Chuỗi cung ứng với sự tham gia của các bên cung cấp cũng vì vậy đem lại hiệu quả quản lý cao hơn. Các nhà cung cấp dịch vụ có thể trong các lĩnh vực: - Hậu cần: Các bên cung cấp dịch vụ vận tải, phân phối, kho bãi - Tài chính: Các bên cung cung cấp, hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp như ngân hàng, các tổ chức tài chính hoặc các doanh nghiệp kh - Marketing: Các bên hỗ trợ đánh giá phân tích thị trường, đưa ra các chiến 9 lược quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả để đáp ứng nhu cầu khách, truyền thông cho thương hiệu - Thiết kế sản phẩm: Các bên cung cấp bản thiết kế để các doanh nghiệp cung cấp nguyên vật liệu và sản xuất thực hiện chế tạo sản phẩm. Nhiều trường hợp Việc thiết kế sản phẩm có thể được nhà sản xuất tự thực hiện. - Công nghệ thông tin: Các bên cung cấp các giải pháp về phần mềm để các doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc quản lý các thông tin Hình 1.1: Mô hình chuỗi cung ứng mở rộng (Nguồn: Giáo trình quản trị chuỗi cung ứng Đại học Bình Dương) Nhà Nhà sản Nhà Nhà bán Khách cung cấp xuất phân lẻ hàng cuối NVL phối cùng Nhà cung cấp dịch vụ 1.

Khái quát về ngành dệt may 1. Khái niệm về ngành dệt may Theo J. (2015), ngành dệt may là ngành đa dạng về nguyên liệu, quy trình, sản phẩm, thiết bị và có dây chuyền công nghiệp rất phức tạp, tạo ra một lượng nước thải đáng kể, có thể gây ra nhiều vấn đề môi trường khác nhau nếu không được xử lý phù hợp. Định nghĩa này đã chỉ ra được một số đặc điểm của ngành dệt may và đặc biệt là tác động tới môi trường của ngành dệt may.

Theo Tổng cục thống kê (2021), dệt may là ngành công nghiệp liên quan đến việc sản xuất sợi, dệt nhuộm, vải, thiết kế sản phẩm, hoàn tất và phân phối sản phẩm may mặc tới người tiêu dùng. Khái niệm này đã khái quát ngắn gọn các hoạt động để tạo ra hàng dệt may nhưng vẫn chưa nêu được ra các tính chất chính của hàng dệt may. Theo Đại học Công nghiệp Hà Nội (2024), khái niệm ngành dệt may được 10 trình bày với sự tích hợp của công nghệ thì ta có công nghệ dệt, may là một lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng các quy trình kỹ thuật và công nghệ trong việc thiết kế, sản xuất, và hoàn thiện các sản phẩm may để phục vụ người tiêu dùng. Định nghĩa này đã nêu ra các hoạt động chính trong ngành dệt may và nhấn mạnh đặc điểm nổi bật trong ngành dệt may hiện đại là sự gắn liền với ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Từ các khái niệm trên có thể thấy ngành dệt may có những nét cơ bản như: - Nguyên liệu tạo nên thành phẩm dệt may là các loại sợi, vải. - Ngành dệt may bao gồm các hoạt động thiết kế, sản xuất, phân phối sản phẩm. - Mục đích để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. - Ứng dụng các công nghệ, kỹ thuật tiên tiến vào quy trình sản xuất.

Vậy tác giả xin rút ra khái niệm về ngành dệt may để sử dụng cho bài nghiên cứu như sau: “Ngành dệt may là ngành công nghiệp hiện đại liên quan đến hoạt động thiết kế, sử dụng các nguyên liệu sợi, vải để sản xuất và sau đấy phân phối các thành phẩm tới người tiêu dùng cuối cùng nhằm đáp ứng nhu cầu sử về thời trang, sinh hoạt trong gia đình. Các đặc điểm của ngành dệt may Phục vụ cho đa dạng nhu cầu: Sự đa dạng mà ngành dệt may mang lại thể hiện nhiều khía cạnh như sử dụng nguyên liệu và tính năng. Các nguyên liệu trong ngành dệt may có thể sản xuất từ sợi tự nhiên (bông, lụa, len) đến sợi tổng hợp (polyester, nylon).