Khóa Luận Tốt Nghiệp Về Kiến Thức Phản Ứng Oxi Hóa Khử Của Học Sinh PTTH

Khóa luận phân tích đánh giá kiến thức phản ứng oxi hóa khử của học sinh PTTH qua hình thức trắc nghiệm khách quan, nâng cao chất lượng học tập.

• Tác giả: Nguyễn Thanh Hiệp
• Người hướng dẫn: Thạc sĩ Ngô Tấn Lộc
• Trường học: Trường PTTH Gia Định
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Kiểm Tra, Đánh Giá Kiến Thức Phản Ứng Oxi Hóa Khử Của Học Sinh PTTH Thông Qua Hình Thức Trắc Nghiệm Khách Quan
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: TPHCM

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Trang lí áo chạn lỗ
• 1.2. Mục đích và nhiệm vụ của đề tài. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu. Giả thiết khoa học
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHẢN ỨNG OXI HÓA-KHỬ, ĐỘ ÂM ĐIỆN-HÓA TRỊ-SỐ OXI HÓA
• 2.1. Độ âm điện
• 2.2. Phân loại phản ứng oxi hoá khử
• 2.3. Các phương pháp cân bằng phản ứng oxi hoá-khử
• 2.4. Điều kiện để phản ứng oxi hoá-khử xảy ra
• 2.5. Các dạng phản ứng oxi hoá khử phức tạp
• 2.6. Thế điện cực
• 2.7. Dự đoán chiều phản ứng oxi hoá khử và các yếu tố ảnh hưởng đến thế oxi hoá khử
• 3. CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HÌNH THỨC TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN NHIỀU LỰA CHỌN
• 3.1. Khái quát về hình thức trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn
• 3.2. Đặc điểm của hình thức trắc nghiệm nhiều lựa chọn
• 3.3. Qui hoạch một bài trắc nghiệm dùng trong lớp học
• 3.4. Phương pháp thống kê đánh giá bài trắc nghiệm
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC I: LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Tổng quan về khóa luận tốt nghiệp hóa học và phản ứng oxi hóa khử

Khóa luận tốt nghiệp hóa học là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo của sinh viên ngành hóa học. Đặc biệt, việc kiểm tra và đánh giá kiến thức về phản ứng oxi hóa khử của học sinh phổ thông trung học (PTTH) thông qua hình thức trắc nghiệm khách quan đang trở thành một xu hướng phổ biến. Phản ứng oxi hóa khử không chỉ là một phần lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong nhiều lĩnh vực như sinh học, công nghiệp và môi trường.

1.1. Khái niệm về phản ứng oxi hóa khử trong hóa học

Phản ứng oxi hóa khử là quá trình mà trong đó có sự chuyển giao electron giữa các chất. Chất bị oxi hóa sẽ mất electron, trong khi chất bị khử sẽ nhận electron. Điều này dẫn đến sự thay đổi số oxi hóa của các nguyên tố tham gia phản ứng.

1.2. Tầm quan trọng của việc đánh giá kiến thức hóa học

Đánh giá kiến thức về phản ứng oxi hóa khử giúp giáo viên xác định mức độ hiểu biết của học sinh. Điều này không chỉ giúp cải thiện phương pháp giảng dạy mà còn nâng cao chất lượng học tập của học sinh.

II. Thách thức trong việc kiểm tra kiến thức phản ứng oxi hóa khử

Việc kiểm tra và đánh giá kiến thức của học sinh về phản ứng oxi hóa khử gặp nhiều thách thức. Phương pháp truyền thống như thi viết có thể không phản ánh chính xác năng lực của học sinh. Hơn nữa, việc ra đề và chấm điểm thường phụ thuộc vào ý kiến chủ quan của giáo viên, dẫn đến sự không công bằng trong đánh giá.

2.1. Hạn chế của phương pháp kiểm tra truyền thống

Phương pháp kiểm tra truyền thống thường giới hạn câu hỏi và không thể đánh giá toàn diện kiến thức của học sinh. Điều này có thể dẫn đến việc học sinh không thể hiện đúng khả năng của mình.

2.2. Nhu cầu về phương pháp đánh giá mới

Có nhu cầu cấp thiết về một phương pháp đánh giá mới, hiệu quả hơn. Phương pháp trắc nghiệm khách quan đã được chứng minh là một giải pháp khả thi, giúp đánh giá chính xác hơn năng lực của học sinh.

III. Phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra kiến thức

Phương pháp trắc nghiệm khách quan là một trong những cách hiệu quả để kiểm tra kiến thức về phản ứng oxi hóa khử. Phương pháp này cho phép giáo viên đánh giá một số lượng lớn học sinh trong thời gian ngắn, đồng thời giảm thiểu sự chủ quan trong chấm điểm.

3.1. Lợi ích của phương pháp trắc nghiệm khách quan

Phương pháp trắc nghiệm giúp chấm điểm nhanh chóng và chính xác. Học sinh có thể thể hiện kiến thức của mình một cách rõ ràng hơn thông qua các câu hỏi trắc nghiệm.

3.2. Cách thiết kế câu hỏi trắc nghiệm hiệu quả

Thiết kế câu hỏi trắc nghiệm cần phải rõ ràng, ngắn gọn và phù hợp với trình độ của học sinh. Câu hỏi nên bao gồm các khái niệm cơ bản về phản ứng oxi hóa khử để đánh giá đúng năng lực của học sinh.

IV. Kết quả nghiên cứu về việc áp dụng trắc nghiệm khách quan

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra kiến thức về phản ứng oxi hóa khử đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh có cơ hội làm quen với hình thức kiểm tra này, từ đó nâng cao khả năng tư duy và phản xạ nhanh.

4.1. Phân tích kết quả kiểm tra

Kết quả kiểm tra cho thấy học sinh có sự cải thiện rõ rệt về kiến thức hóa học, đặc biệt là trong lĩnh vực phản ứng oxi hóa khử. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp trắc nghiệm khách quan là một công cụ hữu ích trong giáo dục.

4.2. Phản hồi từ học sinh và giáo viên

Phản hồi từ học sinh cho thấy họ cảm thấy tự tin hơn khi làm bài kiểm tra trắc nghiệm. Giáo viên cũng nhận thấy sự tiến bộ trong việc tiếp thu kiến thức của học sinh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp về kiểm tra đánh giá kiến thức phản ứng oxi hóa khử thông qua hình thức trắc nghiệm khách quan đã mở ra nhiều hướng đi mới trong giáo dục hóa học. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy và học mà còn tạo điều kiện cho học sinh phát triển toàn diện.

5.1. Tương lai của phương pháp trắc nghiệm trong giáo dục

Phương pháp trắc nghiệm khách quan sẽ tiếp tục được phát triển và cải tiến để đáp ứng nhu cầu giáo dục hiện đại. Điều này sẽ giúp nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong lĩnh vực hóa học.

5.2. Khuyến nghị cho giáo viên và nhà trường

Giáo viên và nhà trường nên tích cực áp dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra đánh giá kiến thức. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng học tập mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân hóa học chuyên ngành Hóa phân tích của tác giả Nguyễn Thanh Hiệp (Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, khóa 2000–2004) tiếp cận vấn đề đo lường và đánh giá chất lượng dạy học môn Hóa học ở bậc trung học phổ thông (PTTH). Trong tự nhiên và kỹ thuật, các quá trình như quang hợp, hô hấp, trao đổi chất, thối rữa, ăn mòn kim loại, luyện kim, pin Galvanic và điện phân đều bản chất là phản ứng oxi hóa – khử. Do đó, mảng kiến thức này được đưa vào chương trình giáo dục phổ thông ngay từ đầu và nâng cao dần qua các khối lớp. Nhiệm vụ của giáo viên bộ môn không chỉ dừng lại ở việc nắm vững lý thuyết chuyên môn mà còn phải có công cụ kiểm tra, đánh giá chính xác mức độ tiếp thu của học sinh để có biện pháp can thiệp sư phạm kịp thời.

Vấn đề thực tiễn được tác giả nêu rõ là sự bất cập của phương pháp thi và kiểm tra truyền thống (hình thức tự luận/luận đề):

• Giới hạn số lượng câu hỏi trong phạm vi kiến thức hẹp, khó bao quát toàn bộ chương trình học.
• Việc ra đề thi và quy trình chấm điểm phụ thuộc nặng nề vào đánh giá chủ quan của giáo viên, dẫn đến kết quả thiếu tính chuẩn xác và đồng nhất.
• Quy trình tổ chức thi và chấm thi tiêu tốn nhiều thời gian, công sức và chi phí của giáo viên, người học và nhà trường.

Trước yêu cầu đổi mới kiểm tra đánh giá của ngành giáo dục vào thời điểm năm 2004—giai đoạn xã hội đang đặt ra câu hỏi về thời điểm áp dụng thi trắc nghiệm trong các kỳ thi tuyển sinh Đại học và Cao đẳng—tác giả thực hiện đề tài nhằm tìm hiểu, thực nghiệm hình thức trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn đối với nội dung phản ứng oxi hóa – khử.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu được phân định thành hai nhóm:

1. Đối với giáo viên:
   • Kiểm tra, đánh giá kiến thức về phản ứng oxi hóa – khử của học sinh phổ thông.
   • Thiết kế hệ thống câu hỏi và bài trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn phục vụ công tác thực nghiệm sư phạm.
2. Đối với học sinh:
   • Làm quen dần với hình thức kiểm tra, thi cử bằng trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn.
   • Ôn tập, củng cố và hệ thống hóa kiến thức trọng tâm về phản ứng oxi hóa – khử.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Khách thể nghiên cứu: Các trường PTTH trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Đối tượng nghiên cứu: Học sinh các khối lớp 10, 11, 12 tại Trường PTTH Gia Định, Trường Trung học Thực hành Đại học Sư phạm và Trường PTTH Nguyễn Công Trứ; nội dung chuyên môn về phản ứng oxi hóa – khử; kỹ thuật xây dựng và phân tích bài trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn.
• Phạm vi thời gian khảo sát: Đợt thực nghiệm được tiến hành vào tháng 3 năm 2004 (thuộc Học kỳ II năm học 2003–2004).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Về phương diện Hóa học, công trình dựa trên hệ thống lý thuyết về liên kết hóa học và phản ứng oxi hóa – khử:

• Thang đo độ âm điện: Phương pháp của Pauling dựa trên độ chênh lệch năng lượng liên kết đơn thực nghiệm ($\Delta = E_{AB} - \frac{1}{2}(E_{AA} + E_{BB})$, $\Delta x = x_A - x_B = 0,208\sqrt{\Delta}$ eV, quy ước độ âm điện của Flo bằng 4); phương pháp của Mulliken dựa trên năng lượng ion hóa $I$ và ái lực electron $E$ ($x = \frac{1}{2}(I + E)$); phương pháp tính độ âm điện tuyệt đối dựa trên lực hút tĩnh điện giữa hạt nhân hiệu dụng và electron ở khoảng cách bán kính cộng hóa trị.
• Các khái niệm hóa trị (hóa trị theo hiđro, hóa trị theo oxi, điện hóa trị trong hợp chất ion, cộng hóa trị trong hợp chất cộng hóa trị) và số oxi hóa (điện tích giả định khi quy ước cặp electron dùng chung chuyển hẳn về phía nguyên tử có độ âm điện lớn hơn).
• Lý thuyết về cặp oxi hóa – khử, quy tắc alpha, chiều phản ứng dựa trên thế điện cực chuẩn ($E^0$) đo so với điện cực hiđro tiêu chuẩn ($E^0 = 0\text{ V}$), cùng phương trình Nernst mô tả ảnh hưởng của pH/độ axit, phản ứng tạo phức và phản ứng tạo kết tủa.

Về phương diện Đo lường Giáo dục, tác giả sử dụng khung phân loại mục tiêu nhận thức (Kiến thức, Thông hiểu, Ứng dụng, Phân tích, Đánh giá) làm cơ sở thiết kế ma trận bài thi hai chiều. Cấu trúc câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn gồm hai thành phần: phần gốc (stem - câu hỏi hoặc câu lửng) và phần lựa chọn (options - gồm một đáp án đúng và các mồi nhử/câu nhiễu).

Phương pháp nghiên cứu thực tế gồm:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu: Khảo sát chương trình sách giáo khoa, tài liệu tham khảo, đề cương ôn tập môn Hóa học cấp PTTH và các tài liệu lý luận đo lường giáo dục.
• Phương pháp điều tra cơ bản: Thiết kế phiếu trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn (4 phương án) gồm 10 câu hỏi cho mỗi khối lớp; tổ chức trao đổi chuyên môn với giáo viên dạy Hóa học tại các trường phổ thông.
• Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng công thức Spearman-Brown và Kuder-Richardson để ước lượng độ tin cậy; tính độ khó câu hỏi ($P$) và độ khó bài trắc nghiệm; xác định độ phân cách ($D$) theo phương pháp phân nhóm cổ điển 27% nhóm điểm cao và 27% nhóm điểm thấp; ứng dụng hệ số tương quan điểm nhị phân ($R_{pbis}$) thông qua phần mềm vi tính Systat (chương trình PTCAU.EXE) để phân tích câu hỏi trên toàn bộ tập dữ liệu mẫu.

Nguồn dữ liệu khảo sát thực nghiệm thu nhận trực tiếp từ bài làm của học sinh tại các lớp:

• Khối 10: Lớp 10A4, 10A8, 10A12 Trường PTTH Gia Định.
• Khối 11: Lớp 11A5 Trường PTTH Gia Định; lớp 11A1, 11A5, 11A6 Trường Trung học Thực hành Đại học Sư phạm.
• Khối 12: Lớp 12A1, 12A2 Trường PTTH Nguyễn Công Trứ.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Mở đầu

Chương này trình bày toàn bộ lý do lựa chọn đề tài, đối chiếu ưu nhược điểm giữa phương pháp thi tự luận truyền thống và phương pháp trắc nghiệm khách quan trong bối cảnh chuẩn bị đổi mới kỳ thi tuyển sinh Đại học, Cao đẳng tại Việt Nam năm 2004. Tác giả phân chia nhiệm vụ nghiên cứu rõ ràng cho giáo viên và học sinh, khoanh vùng khách thể và đối tượng tại 3 trường PTTH ở Thành phố Hồ Chí Minh. Giả thiết khoa học được xác lập: Nếu giáo viên thiết kế bài trắc nghiệm nhiều lựa chọn tốt, phù hợp với trình độ của học sinh thì sẽ đánh giá đúng và khách quan kiến thức của người học.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về phản ứng oxi hoá-khử. Độ âm điện-hóa trị-số oxi hóa

Tác giả hệ thống hóa có chiều sâu các đơn vị kiến thức nền tảng trong Hóa học vô cơ và đại cương:

• Độ âm điện, hóa trị và số oxi hóa: Định nghĩa, thang đo của Pauling, Mulliken, phương pháp lực hút tĩnh điện; quy luật biến thiên độ âm điện trong bảng tuần hoàn (tăng dần từ trái sang phải trong một chu kỳ, giảm dần từ trên xuống dưới trong một phân nhóm chính). Trình bày cách tính số oxi hóa trong hợp chất vô cơ và hai phương pháp xác định trong hợp chất hữu cơ (tính trung bình qua công thức phân tử hoặc tính riêng từng nguyên tử cacbon qua công thức cấu tạo).

Tiêu chí so sánh	Hóa trị	Số oxi hóa
Bản chất	Đặc trưng cho khả năng tạo liên kết của nguyên tử	Đặc trưng cho khả năng chuyển dịch electron trong liên kết
Tính xác thực	Có tính thực tế, mang ý nghĩa vật lý (cấu trúc phân tử)	Mang tính giả định, quy ước
Phương pháp tính	Chỉ có một cách tính duy nhất	Có nhiều cách tính (theo CTPT, CTCT)
Hình thức biểu diễn	Điện hóa trị có dấu (+), (-); cộng hóa trị không mang dấu	Số đại số mang dấu (+) hoặc (-) đặt trước số, hoặc bằng 0

• Bản chất và phân loại phản ứng oxi hóa – khử: Phân định quá trình oxi hóa (nhường electron), quá trình khử (nhận electron), chất oxi hóa, chất khử. Phân loại phản ứng thành 3 nhóm: phản ứng giữa các phân tử/nguyên tử thông thường, phản ứng nội phân tử (ví dụ nhiệt phân $\text{KClO}_3$), và phản ứng tự oxi hóa – khử (ví dụ $\text{Cl}_2 + \text{NaOH}$, $\text{HNO}_2$).
• Phương pháp cân bằng: Trình bày nguyên lý bảo toàn electron kèm các kỹ thuật cụ thể: phương pháp đại số, phương pháp thăng bằng electron (5 bước), phương pháp ion – electron (4 bước, quy định chặt chẽ việc thêm $\text{H}^+$, $\text{OH}^-$, $\text{H}_2\text{O}$ tùy thuộc môi trường axit, kiềm hay trung tính), phương pháp thăng bằng số oxi hóa và cân bằng phản ứng oxi hóa – khử hữu cơ.
• Các dạng bài tập phức tạp: Cân bằng phản ứng chứa hệ số bằng chữ ($\text{Fe}_x\text{O}_y + \text{HNO}_3$), phản ứng chứa chất tổ hợp hai chất khử ($\text{FeS}_2 + \text{O}_2$), phản ứng tạo ra nhiều sản phẩm khử cùng lúc ($\text{Al} + \text{HNO}_3 \rightarrow \text{Al(NO}_3)_3 + \text{NO} + \text{N}_2\text{O} + \text{H}_2\text{O}$ giải bằng phương pháp gộp electron hoặc tách phương trình), và phản ứng không xác định rõ môi trường ($\text{Al} + \text{H}_2\text{O} + \text{NaOH} \rightarrow \text{NaAlO}_2 + \text{H}_2$).
• Nhiệt động học và các yếu tố ảnh hưởng đến thế điện cực: Phân tích điện cực chuẩn hiđro, quy tắc alpha và dãy điện hóa kim loại từ Li đến Au. Thiết lập phương trình Nernst để chứng minh sự thay đổi thế oxi hóa – khử phụ thuộc vào nồng độ ion $\text{H}^+$ (ảnh hưởng của pH đến hệ $\text{AsO}_4^{3-}/\text{AsO}_3^{3-}$: ở pH = 0 thì $\text{AsO}_4^{3-}$ oxi hóa được $\text{I}^-$, nhưng ở pH = 8 trong dung dịch $\text{NaHCO}_3$ thì $\text{I}_2$ oxi hóa ngược lại $\text{AsO}_3^{3-}$); ảnh hưởng của phản ứng tạo phức (sự tạo phức $\text{FeF}_6^{3-}$ làm giảm thế của cặp $\text{Fe}^{3+}/\text{Fe}^{2+}$); ảnh hưởng của phản ứng tạo kết tủa (kết tủa CuI làm tăng mạnh thế oxi hóa của cặp $\text{Cu}^{2+}/\text{Cu}^+$ lên $+0,86\text{ V}$).

Chương 3: Cơ sở lý luận về hình thức trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn

Nội dung chương được cấu trúc thành hai phần chính:

Phần A: Khái quát về hình thức trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn

• Đặc điểm và giới hạn: Khẳng định câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn đo lường được các cấp độ nhận thức từ biết, hiểu, ứng dụng đến phân tích, giải quyết vấn đề. Phân tích các định kiến về trắc nghiệm như vấn đề đoán mò (đoán mò sẽ giảm khi tăng số lượng câu hỏi và phương án chọn; hệ số tin cậy bằng 0 nếu toàn bộ làm bài bằng đoán mò), định kiến chỉ kiểm tra trí nhớ máy móc và sự hạn chế trong khảo sát tính sáng tạo tự do so với câu hỏi tự luận.
• Quy hoạch bài kiểm tra: Hướng dẫn phân loại mục tiêu giáo dục theo Bloom, kỹ thuật phân tích nội dung chương trình để lập bảng đặc tả hai chiều (ma trận đề thi). Định mức thời gian làm bài trung bình 1 phút cho một câu hỏi 4 lựa chọn (đề 1 tiết khoảng 40–50 câu; đề thi chuẩn khoảng 100 câu thời lượng 120 phút). Mức độ khó của đề thi nên được thiết kế sao cho điểm trung bình đạt xấp xỉ 50% số câu hỏi.
• Kỹ thuật biên soạn: Phần dẫn phải nêu rõ một vấn đề hoàn chỉnh; các phương án nhiễu phải hợp lý và có sức hấp dẫn ngang nhau đối với học sinh chưa nắm vững bài. Cảnh báo các lỗi kỹ thuật làm lộ đáp án: đáp án đúng dài hơn các câu nhiễu; dùng thuật ngữ quá khó ở phương án đúng; dùng từ tuyệt đối ("không bao giờ", "tất cả", "nhất thiết") cho câu sai hoặc từ tương đối ("thường thường", "đôi khi") cho câu đúng; xuất hiện cặp phương án đối lập trực tiếp hoặc trùng ý. Tác giả đề xuất quy trình 4 bước tạo mồi nhử khách quan: ra câu hỏi tự luận mở $\rightarrow$ thu bài và lọc các câu trả lời sai $\rightarrow$ thống kê tần số các sai lầm $\rightarrow$ dùng các câu sai có tần số cao làm mồi nhử trắc nghiệm.

Phần B: Phương pháp thống kê đánh giá bài trắc nghiệm

• Độ tin cậy: Trình bày công thức phân đôi Spearman-Brown ($r_{sb} = \frac{2r_{xy}}{1+r_{xy}}$) và công thức Kuder-Richardson. Phân tích tác động của các biến số: số phương án lựa chọn, độ khó đề thi, độ dài bài kiểm tra (tăng độ dài giúp điểm phân tán rộng, tăng hệ số tin cậy; ví dụ đề có $r = 0,70$ khi tăng gấp đôi số câu sẽ đạt $r = 0,82$). Khẳng định điểm đánh giá định kỳ rải đều trong năm học có độ tin cậy cao hơn một điểm thi duy nhất cuối năm.
• Độ giá trị: Đánh giá thông qua việc xem xét mục tiêu và sự thẩm định của chuyên gia, đồng nghiệp về tính tương thích giữa nội dung câu hỏi và mục tiêu cần đo.
• Độ khó: Định nghĩa theo tỷ lệ làm đúng $P = \frac{H+L}{0,55N}$ (trong đó $H$ và $L$ là số học sinh làm đúng thuộc 27,5% nhóm điểm cao nhất và thấp nhất). Độ khó câu trắc nghiệm tiêu chuẩn cần nằm trong khoảng 30% đến 70%. Công thức xác định độ khó vừa phải là $P_{vp} = \frac{100 + t}{2}$ (với câu 4 lựa chọn, tỷ lệ may rủi $t = 25%$, độ khó vừa phải đạt 62,5%).
• Độ phân cách: Trình bày kỹ thuật tính chỉ số $D = %H - %L$ dựa trên việc trích 27% nhóm điểm cao và 27% nhóm điểm thấp sau khi xếp thứ tự tổng điểm. Đưa ra khung phân loại giá trị phân cách:

Khoảng giá trị $D$	Đánh giá chất lượng câu hỏi
$D \ge 0,40$	Câu hỏi có độ phân cách tốt
$0,30 \le D \le 0,39$	Câu hỏi có độ phân cách khá tốt, có thể gia công thêm
$0,20 \le D \le 0,29$	Câu hỏi có độ phân cách tạm được, cần điều chỉnh
$D \le 0,19$ (hoặc âm)	Câu hỏi có độ phân cách kém, cần loại bỏ hoặc viết lại hoàn toàn

Tác giả chỉ rõ nhược điểm của phương pháp cổ điển là bỏ phí 46% bài làm của nhóm học sinh ở khoảng giữa; từ đó giới thiệu công thức tương quan điểm nhị phân ($R_{pbis}$) xử lý bằng phần mềm máy tính Systat (chương trình PTCAU.EXE) để tận dụng toàn bộ 100% dữ liệu mẫu kết hợp đánh giá độ lệch chuẩn ($S_d$) và điểm trung bình ($\bar{X}$).

Chương 4: Kết quả nghiên cứu

Phần này thể hiện việc áp dụng lý thuyết vào thiết kế bộ công cụ thực nghiệm sư phạm. Căn cứ chương trình môn Hóa học phổ thông, tác giả lập bảng quy định 2 chiều chi tiết cho chương Phản ứng oxi hóa – khử bao gồm các mạch kiến thức: Khái niệm bản chất (oxi hóa, khử, chất oxi hóa, chất khử); Quy tắc xác định số oxi hóa và liên hệ với tính chất hóa học; Phân loại phản ứng; Các phương pháp cân bằng phản ứng; Giải toán hóa học về phản ứng oxi hóa – khử.

Do đợt khảo sát rơi vào Học kỳ II (tháng 3/2004), tác giả xây dựng đề trắc nghiệm gồm 10 câu hỏi 4 lựa chọn cho từng khối lớp, bám sát các chương đã học:

• Khối 10: Chương Phản ứng oxi hóa – khử, chương Halogen, chương Oxi – Lưu huỳnh.
• Khối 11: Chương Nitơ – Photpho.
• Khối 12: Phần Kim loại.

Quy trình tổ chức khảo sát được kiểm soát nghiêm ngặt: Học sinh được thông báo trước 1 tuần về hình thức kiểm tra trắc nghiệm và nội dung kiến thức. Để chống hiện tượng quay cóp và trao đổi bài, mỗi bộ đề 10 câu được xáo trộn ngẫu nhiên thứ tự câu hỏi và thứ tự các phương án lựa chọn để tạo thành 4 mã đề thi khác nhau, phân phát xen kẽ cho các học sinh ngồi liền kề. Dữ liệu bài làm sau đó được chấm điểm, nhập liệu và xử lý thống kê bằng phần mềm máy tính chuyên dụng.

Chương 5: Kết luận

Chương kết luận tổng hợp toàn bộ các mục tiêu mà đề tài đã thực hiện: hoàn thiện hệ thống hóa cơ sở lý thuyết hóa học và lý thuyết trắc nghiệm đo lường giáo dục; xây dựng bảng đặc tả ma trận đề thi; hoàn thành quy trình biên soạn đề trắc nghiệm chuẩn hóa và tổ chức thử nghiệm thực tế trên học sinh các khối lớp thuộc các trường PTTH tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Kết quả và đóng góp

Văn bản khóa luận đã thể hiện các kết quả cụ thể về mặt chuyên môn và phương pháp:

• Xây dựng hoàn chỉnh khung cơ sở lý thuyết Hóa học về phản ứng oxi hóa – khử, giải quyết chi tiết các phản ứng phức tạp và chứng minh bằng nhiệt động học (phương trình Nernst cho thấy sự thay đổi thế điện cực theo nồng độ $\text{H}^+$, phản ứng tạo phức làm dịch chuyển thế oxi hóa khử, tích số tan của kết tủa CuI làm tăng thế khử của $\text{Cu}^{2+}$ lên $+0,86\text{ V}$).
• Thiết kế hệ thống ma trận hai chiều phân loại theo các mức độ nhận thức của Bloom cho mảng kiến thức phản ứng oxi hóa – khử.
• Xây dựng 3 bộ đề trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn (mỗi bộ 10 câu hỏi, mỗi câu 4 phương án) dành cho 3 khối lớp 10, 11, 12, được xáo trộn thành 4 mã đề độc lập.
• Triển khai thực nghiệm khảo sát thực tế trên 8 lớp học sinh thuộc 3 trường phổ thông: Trường PTTH Gia Định (lớp 10A4, 10A8, 10A12, 11A5), Trường Trung học Thực hành Đại học Sư phạm (lớp 11A1, 11A5, 11A6), và Trường PTTH Nguyễn Công Trứ (lớp 12A1, 12A2).

Các giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

• Quy trình biên soạn mồi nhử dựa trên thống kê thực nghiệm: Thay vì người ra đề tự đặt ra các phương án sai một cách chủ quan, tác giả đề xuất quy trình thu thập lỗi sai thực tế của học sinh qua các bài tập mở, thống kê tần số xuất hiện của các quan niệm sai lầm này để đưa vào làm mồi nhử. Biện pháp này bảo đảm các phương án nhiễu có độ hấp dẫn cao đối với những học sinh chưa nắm chắc kiến thức.
• Biện pháp kỹ thuật chống gian lận trong phòng thi: Sử dụng kỹ thuật xáo trộn thứ tự câu hỏi và thứ tự các phương án chọn để lập thành 4 mã đề thi tương đương, kết hợp bố trí chỗ ngồi so le.
• Giải pháp ổn định tâm lý học sinh: Thông báo trước 1 tuần về thể thức thi và giới hạn nội dung để học sinh không bị bất ngờ trước hình thức đánh giá mới.
• Về mặt kiểm tra đánh giá: Khuyến nghị giáo viên tăng cường sử dụng bài trắc nghiệm ngắn nhiều lần trong năm học vì theo công thức Spearman-Brown, việc tích lũy điểm từ nhiều bài kiểm tra định kỳ sẽ cho kết quả có độ tin cậy cao hơn việc chỉ dùng một bài thi duy nhất vào cuối năm.

Đóng góp của khóa luận: Tác giả đã kết nối lý thuyết Hóa học chuyên sâu với khoa học đo lường giáo dục hiện đại. Khóa luận cung cấp một quy trình thực tế cho giáo viên Hóa học phổ thông từ khâu phân tích nội dung, lập bảng đặc tả hai chiều, kỹ thuật viết câu hỏi và mồi nhử, đến việc ứng dụng toán thống kê (Spearman-Brown, Kuder-Richardson, công thức độ khó $P$, độ phân cách $D$, tương quan $R_{pbis}$ qua phần mềm Systat/PTCAU.EXE) để định lượng chất lượng đề thi, phù hợp với tiến trình chuẩn bị chuyển đổi hình thức thi tốt nghiệp và đại học sang trắc nghiệm khách quan tại Việt Nam giai đoạn 2004–2007.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Từ phạm vi và điều kiện thực hiện được tác giả đề cập trong văn bản, công trình bộc lộ một số hạn chế:

• Giới hạn về số lượng câu hỏi thực nghiệm: Do tiến hành vào giai đoạn tháng 3/2004 (học kỳ II) và thời gian thực hiện của khóa luận có hạn, mỗi khối lớp chỉ được khảo sát thông qua một bài trắc nghiệm ngắn gồm 10 câu hỏi, chưa đạt quy mô của một bài kiểm tra 1 tiết tiêu chuẩn (40–50 câu) hoặc một bài thi tổng hợp lớn (từ 100 câu trở lên) như lý thuyết chương 3 yêu cầu.
• Giới hạn về phạm vi nội dung: Nội dung thực nghiệm chỉ tập trung vào một số chương kiến thức nhất định có liên quan đến phản ứng oxi hóa – khử tại thời điểm khảo sát (chương Oxi – Lưu huỳnh, Halogen ở lớp 10; Nitơ – Photpho ở lớp 11; phần Kim loại ở lớp 12) chứ chưa bao quát toàn bộ chương trình cả năm học.
• Hạn chế của phương pháp tính độ phân cách thủ công: Tác giả chỉ ra rằng công thức cổ điển $D = %H - %L$ bỏ qua 46% số bài làm của nhóm học sinh ở giữa, dù đã nêu giải pháp dùng tương quan nhị phân $R_{pbis}$ trên máy tính nhưng việc tính toán thủ công trong điều kiện giảng dạy thông thường tại trường phổ thông thời điểm đó còn gặp nhiều khó khăn.

Hướng nghiên cứu tiếp được gợi mở:

• Mở rộng số lượng câu hỏi để xây dựng thành ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm hoàn chỉnh cho toàn bộ chương trình Hóa học phổ thông.
• Gia tăng dung lượng mẫu khảo sát trên nhiều trường THPT với các phân tầng học lực khác nhau.
• Triển khai ứng dụng toàn diện phần mềm tin học (như Systat, PTCAU.EXE) để phân tích sâu chất lượng từng mồi nhử trong câu hỏi trắc nghiệm trên quy mô lớn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Hóa học, học viên cao học chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Hóa học: Có thể tham khảo phương pháp luận kết hợp giữa kiến thức hóa học chuyên môn và kỹ thuật đo lường giáo dục; phương pháp lập ma trận hai chiều và thiết kế nghiên cứu thực nghiệm sư phạm.
• Giáo viên Hóa học cấp PTTH: Tham khảo hệ thống quy tắc biên soạn câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn; quy trình 4 bước tạo mồi nhử từ sai lầm của học sinh; các lỗi kỹ thuật cần tránh làm lộ đáp án; cách tổ chức phân đề so le chống gian lận.
• Các phần có giá trị tham khảo cao nhất trong khóa luận:
  • Bảng tổng hợp so sánh chi tiết bản chất giữa Hóa trị và Số oxi hóa (Chương 2).
  • Phương pháp phân tích và xử lý các dạng phản ứng oxi hóa – khử phức tạp (hệ số bằng chữ, chất khử tổ hợp, thay đổi số oxi hóa nhiều nấc, phản ứng không rõ môi trường) và các ví dụ định lượng về ảnh hưởng của pH, tạo phức, kết tủa đến thế oxi hóa – khử (Chương 2).
  • Hệ thống công thức và tiêu chuẩn thống kê đánh giá bài thi trắc nghiệm: độ khó ($P$, $P_{vp}$), độ phân cách ($D$), độ tin cậy (Spearman-Brown, Kuder-Richardson) và hệ số tương quan $R_{pbis}$ (Chương 3).

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao tác giả đề xuất thu thập mồi nhử từ bài làm sai thực tế của học sinh thay vì do người ra đề tự suy nghĩ?

Theo phân tích ở Chương 3, mồi nhử chỉ có giá trị khi nó có sức hấp dẫn thực sự, đánh lừa được những học sinh chưa học kỹ bài hoặc chưa hiểu thấu đáo khái niệm. Nếu người ra đề tự nghĩ ra các phương án sai theo ý muốn chủ quan, các mồi nhử này thường thiếu tính thực tế và dễ dàng bị người học loại trừ. Bằng cách cho học sinh làm câu hỏi mở tự luận trước, thu bài, phân loại và thống kê tần số các câu trả lời sai phổ biến, người soạn đề sẽ thu được những quan niệm sai lầm có thật của người học để đưa vào làm phương án nhiễu, đảm bảo độ phân cách tối ưu cho bài kiểm tra.

2. Tác giả áp dụng biện pháp kỹ thuật nào để ngăn chặn hiện tượng trao đổi bài khi tiến hành thực nghiệm với đề 10 câu?

Để khắc phục hạn chế của việc làm bài trắc nghiệm trong không gian lớp học đông học sinh, tác giả đã thiết kế bài kiểm tra thành 4 mã đề khác nhau. Cả 4 bộ đề đều chứa cùng 10 câu hỏi chung nhưng thứ tự các câu hỏi và thứ tự các phương án lựa chọn (A, B, C, D) bên trong từng câu được xáo trộn hoàn toàn. Các đề thi được phân phát so le để những học sinh ngồi cạnh nhau không làm cùng một mã đề, giảm thiểu tối đa hiện tượng nhìn bài và trao đổi kết quả.

3. Quy tắc cân bằng ion – electron đối với các môi trường axit, bazơ và trung tính được tác giả hướng dẫn như thế nào?

Trong Chương 2, tác giả nêu rõ quy tắc bổ sung chất vào các bán phản ứng:

• Trong môi trường axit: Thêm ion $\text{H}^+$ vào vế nào dư oxi, và thêm $\text{H}_2\text{O}$ vào vế thiếu oxi.
• Trong môi trường bazơ (kiềm): Thêm ion $\text{OH}^-$ vào vế nào thiếu oxi, và thêm $\text{H}_2\text{O}$ vào vế dư oxi.
• Trong môi trường trung tính ($\text{H}_2\text{O}$): Quan sát sản phẩm tạo thành; nếu sản phẩm tạo ra axit thì áp dụng quy tắc của môi trường axit, nếu sản phẩm tạo ra bazơ thì áp dụng quy tắc của môi trường bazơ.

4. Công thức tính độ khó vừa phải ($P_{vp}$) của một câu hỏi trắc nghiệm 4 lựa chọn được xác định như thế nào?

Theo Chương 3, độ khó vừa phải của một câu hỏi trắc nghiệm là trung bình cộng của tỷ lệ đoán mò may rủi ($t$) và 100%: $$P_{vp} = \frac{100 + t}{2}$$ Đối với câu trắc nghiệm khách quan gồm 4 phương án lựa chọn, tỷ lệ may rủi ngẫu nhiên là $t = 25%$. Do đó, độ khó vừa phải của câu hỏi đạt giá trị là: $$P_{vp} = \frac{100 + 25}{2} = 62,5%$$ Một bài trắc nghiệm có giá trị và độ tin cậy cao là bài tập hợp các câu hỏi có độ khó xấp xỉ mức độ này.

5. Khóa luận phân loại các mức độ của hệ số phân cách $D$ như thế nào theo phương pháp cổ điển?

Hệ số độ phân cách $D$ được tính bằng hiệu số giữa tỷ lệ phần trăm trả lời đúng của 27% nhóm học sinh điểm cao nhất và tỷ lệ phần trăm trả lời đúng của 27% nhóm học sinh điểm thấp nhất ($D = %H - %L$), có giá trị dao động từ $-1,00$ đến $+1,00$. Khóa luận đưa ra 4 ngưỡng phân định chất lượng:

• $D \ge 0,40$: Câu hỏi có độ phân cách tốt.
• $0,30 \le D \le 0,39$: Câu hỏi có độ phân cách khá tốt, có thể hoàn thiện thêm.
• $0,20 \le D \le 0,29$: Câu hỏi có độ phân cách tạm được, bắt buộc phải điều chỉnh.
• $D \le 0,19$ hoặc mang giá trị âm: Câu hỏi có độ phân cách kém, cần phải loại bỏ hoặc biên soạn lại hoàn toàn.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thanh Hiệp là công trình nghiên cứu nghiêm túc kết hợp giữa cơ sở lý thuyết Hóa học đại cương về phản ứng oxi hóa – khử và khoa học đo lường giáo dục hiện đại. Tác giả đã hệ thống hóa tường minh các quy tắc hóa học, phương pháp giải toán oxi hóa khử phức tạp, đồng thời xây dựng quy trình biên soạn và thẩm định bài trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn thông qua công cụ toán thống kê. Đợt thực nghiệm sư phạm triển khai trên 8 lớp học thuộc 3 trường PTTH tại Thành phố Hồ Chí Minh vào tháng 3/2004 đã kiểm chứng tính khả thi của quy trình, cung cấp tài liệu tham khảo hữu ích cho công tác kiểm tra đánh giá môn Hóa học trong giai đoạn đầu đổi mới giáo dục phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Trang lí áo chạn lỗ Dưa ntuätttt4ácisuausGscditttaaestxss I II. Mục đích và nhiệm vụ của để tài. Khách thể và đối CRITI nghi DU sesa6 cáp 66t6ssacooccee 2 VỊ. Phường phấp nghiÊn CỨU.ccoccccocciccoocCG0C Cu 2002Á(ccccoei.

Giả thiết khoa học .- SG ng vs se. 2 Chương 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VE PHAN UNG OXI HOA-KHU. ĐỘ ÂM ĐIỆN-HÓA TRI-SO OXI HÓA. --7cz£ 3 E1 Đổ in đIỆN6zttit00:210210151002(05A00502525/202406ytáts8:V240i103u0gi<6 3 L8) Hoá tì S%66c2cx4064004s4dg:6a084096/60(0800áx2as 4 1.

Số oxi hoá. 1 n1 1S S1 1 1 1E HH ng ng 1 se 5 EHAN UNG ĐT HOA = KHỮ tua uoinu6concconaoas2 9 TE See G11 R0 Kê l1 G1000 s4á9161466466406010600603dtkdeaø 9 lậu Liêu od) TA ớớớẽốẽnẽn nh 10 I3 Chất one eh CA KH: sissies cocerccecencceceuniaaxenenteaemecs 10 H.4 Phân loại phản ứng oxi hoá khử. xxx se ezee 15 III. CAC PHƯƠNG PHAP CÂN BANG PHAN UNG OXI HOÁ-KHỬ HY,1 Nhuyễn Oi cr CN c2 (0) 002060660 0068:2e 16 III.2 Phương pháp đại $6.3 Phương pháp cân bằng electron.4 Phương pháp cân bằng ion-electron.5 Phương pháp cân bằng số oxi hoá.6 Phương pháp cân bằng phản ứng oxi hoá khử các hợp chất hữu €Ơ.ccsoeececcooc-oooe= 19 IV.

DIEU KIỆN DE PHAN UNG OXI HOA- KHU XAY RA. 20 Wal Điều kita cla sess cena 20 ¬" | 0 ee 21 V. CAC DANG PHAN UNG OXI HOA KHU PHỨC TẠP.1 Phản ứng oxi hod khử có hệ số bằng chữ.2 Phản ứng có chất hoá học là tổ hợp của 2 chất khử.3 Phản ứng có nguyên tố tăng hay giảm £Ð\oxÌ:hoá ở nhiều:PẾD t¿::i402616520000G2000 206564108 23 V.4 Phản ứng không xác định rõ môi trường. ¿+ es 23 WUE THES CRU ROA ca bciaitiabacGákoiattidEiitii800 08) 24 VEE Thế điện cực.

- ¿G5 S5 SE 1S SE xi 24 VIT Thế ng ciêu | (re: 24 VI.3 Dự đoán chiều phản ứng oxi hoá khử.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến thế oxi hoá khử. 26 Chương 3: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE HÌNH THỨC TRAC NGHIEM KHÁCH QUAN NHIÊU LỰA CHỌN. KHÁI QUÁT VỀ HÌNH THỨC TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN NHIÊU LỰA CHỌN.:::2s 29 He RMD RUD TẾ t6i8¡ Sao rat GGQ0td1áGuawaeusoii 29 II. Đặc điểm của hình thức trắc nghiệm nhiều lựa chọn.

29 HT, Thun kh và Dàn CHẾ re 29 IV. Qui hoạch một bài trắc nghiệm dùng trong lớp hoc. Một số nguyên tắc soạn thảo câu hỏi trắc nghiệm khách quan xu HH. Những hình thức tiết lộ khi viết các câu trắc nghiệm.

Những đều cần chú ý khi soạn câu trắc nghiệm Diên hi CHS cerooncessezreoseeeCSEEescksstesboescexseanygnne 36 B.PHƯƠNG PHÁP THỐNG KÊ ĐÁNH GIÁ BÀI TRẮC NGHIỆM. Li do sử dụng phương pháp thống kê trong kiểm tra (ẤP nHHIỀN Gai antccG000G220000G20G6GGGGG00306840 ải 38 II. Tinh tin cậy và tính giá trị của bài kiểm tra trắc nghiệm. 38 BET ERD Rap' «drinaiioiedecaeneauodgardoaaedgsceeioni 40 Y0 niển GI0NGlAy(tci4itcaGtacásáGctiistdwisayuda 42 V.

Một số công thức cần dùng khi phân tích một bài CON RE c0 g0 s6 sgeeitnazuesgodAeuaasd 43 Chương IV: KET QUA NGHIÊN CỨU.-- +s2+:z2+tẻ 44 Chương V: KẾT LUẬN .2222-S222SS222218222255722512222152 7] Tối liệu ARON ERGO .áic0cccct06G2 160 G0252cz4656cccjSG 364 S6axeccsátdgsgsite 76 Phu luc I. LÍ DO CHON DE TÀI: Thế giới xung quanh chúng ta luôn luôn có phản ứng oxi hoá khử xảy ra. Từ các hiện tượng quan hợp, hô hấp, trao đổi chất, thối rửa cho đến các quá trình ăn mòn kim loại, quá trình luyện kim, quá trình chuyển hoá năng lượng trong pin Gavani, trong điện phân. đều có phản ứng oxi hoá khử xảy ra.

Với ý nghĩa và tầm quan trọng đối với cuộc sống con người như trên, khái niệm phản ứng oxi hoá khử đã được dé cập đến từ lúc bất đầu học môn hoá học và kiến thức ngày càng nâng cao dẫn xuyên suốt trong quá trình học hoá phổ thông. Nhiệm vụ đặt ra cho giáo viên dạy hoá học là phải có kiến thức sâu rộng về phản ứng oxi hoá-khử đồng thời phải có cách thức củng cố, kiểm tra, đánh gid sự tiếp thu của các em về phản ứng oxi hoá khử như thế nào? (có hiểu hay không?.) để có biện pháp khắc phục kịp thời. Vấn để đặt ra ở đây là giáo viên sẽ sử dụng phương pháp nào để kiểm tra, đánh giá chất lượng học tập của học sinh: luận để hay phương pháp mới? Phương pháp luận để đã và đang bộc lộ một vài hạn chế như: nó giới hạn câu hỏi và trả lời trong phạm vi nhỏ hẹp so với kiến thức tổng quát: việc ra để và chấm điểm hoàn toàn phụ thuộc vào ý kiến chủ quan của con người nên việc đánh giá không chính xác. Bên cạnh đó, việc tổ chức thi và chấm thi tốn nhiều thời gian, công sức, tiền bạc.của giáo viên, học sinh và xã hội.

Trước tình hình đó, ngành giáo dục nói riêng và xã hội nói chung đòi hỏi phải có một phương pháp đánh giá mới để khắc phục những yếu kém của phương pháp luận để. Phương pháp mới đó là phương pháp trắc nghiệm đã và đang được các nước tiên tiến áp dụng. Điểm mạnh của phương pháp trắc nghiệm ở chổ: chấm điểm nhanh chóng, chính xác hoàn toàn không phụ thuộc vào ý kiến chủ quan của con người; với một thời gian nhất định có thể kiểm tra được số lượng lớn học sinh, phạm vi kiến thức rộng, giảm thiểu được sự trao đổi bài giữa học sinh đồng thời nó còn phát huy khả năng tư duy, phán đoán, nắm bắt nhanh những yêu cầu của dé bài và quyết định đúng đắn _Với những điểm mạnh đó, phương pháp trắc nghiệm đang được xã hội quan tâm đến với câu hỏi đặt ra cho ngành giáo dục: '*khi nào áp dụng hình thức thi trắc nghiệm trong các kì thi đại học, cao đẳng?"". Chính vì những lí do trên, tôi nghiên cứu để tài: ''KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KIẾN THỨC PHẢN ỨNG OXI HOÁ CỦA HỌC SINH PTTH THÔNG QUA HÌNH THỨC TRAC NGHIỆM KHÁCH QUAN''với mục đích làm quen việc soạn thảo những câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn, đánh giá sự hiểu biết của học sinh về phản ứng oxi hoá khử đồng thời giúp học sinh làm quen dần với hình thức kiểm tra trắc nghiệm.

MỤC DICH VÀ NHIỆM VỤ CUA ĐỀ TÀI: H.Giáo viên: e Kiểm tra, đánh giá kiến thức về phản ứng oxi hoá khử của học sinh. e Thiết kế bài trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn để thực nghiệm.Học sinh: e Làm quen với hình thức trắc nghiệm nhiều lựa chọn. ® On lại kiến thức phản ứng oxi hoá khử. KHÁCH THE VA DOI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: HII.Khách thể: trường PTTH.Đối tượng: ¢ Học sinh lớp 10, 11, 12 trường: PTTH Gia Định, Trung học thực hành ĐHSP, PTTH Nguyễn Công Trứ.

© Phản ứng oxi hoá khử. e Trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 1. Đọc tài liêu liên quan đến dé tài: eTrắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn.

ePhan ứng oxi hoá khử. Điều tra cơ bản: % Lập phiếu điều tra: e 10 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn cho học sinh lớp 10A4, 10A8, 10A 12 trường PTTH Gia Định. © 10 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn cho học sinh lớp LIAS, LIAI, 11A6 trường Trung học thực hành ĐHSP, lớp 11A5 trường PTTH Gia Định. e 10 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn cho học sinh lớp 12A1, 12A2 trường PTTH Nguyễn Công trứ.

4+Trao đổi với giáo viên PTTH về những câu trắc nghiệm thực nghiệm. GIA THIẾT KHOA HỌC: Nếu giáo viên thiết kế bài trắc nghiệm nhiều lựa chọn tốt, phù hợp với trình độ của học sinh thì sẽ đánh giá đúng, khách quan kiến thức của học sinh. ĐỘ ÂM DIEN-HOA TRI-SO OXI HOA: 1.1 Dinh nghĩa: Độ âm điện là đại lượng đặc trưng cho khả nang nguyên tử hút electron về phía mình. Việc xác định độ âm điện thường gặp nhiều khó khăn do nguyên tử thường ở trong phân tử chứ không ở trạng thái tự do.

Có nhiều phương pháp xây dựng thang độ âm điện (gắn 20 thang). Mỗi phương pháp xuất phát từ những cơ sở lí luận khác nhau nên giá trị xác định theo những thang này có khác nhau nhưng kết quả sắp xếp các nguyên tố theo khả năng hút electron thì khá phù hợp. a)Xác định theo Pauling: -Từ thực nghiệm dẫn đến là trong một phân tử AB nếu 2 nguyên tử A và B có cùng độ âm điện (liên kết giữa 2 nguyên tử là LKCHT) thì năng lượng liên kết đơn A-B bằng trung bình cộng của năng lượng liên kết đơn A-A và B-B. Ean= 1⁄24(EaAa + Eps) -Nếu A và B có độ âm điện khác nhau (liên kết giữa A và B không còn là LKCHT thuần tuý) thì Eqg> (Ea, + Epp) khi đó ta có: A = EAn - 1⁄2(EAa + Epp) A:độ chênh lệch năng lượng.

Nếu A =0:liên kết A-B là LKCHT. Nếu Az0: liên kết A-B có một phần tính chất ion, phần tính chất ion càng lớn thì độ âm điện của A và B càng khác xa nhau. Gọi x, và x, là độ âm điện của A và B, ta có: Ar= x„-x,=0,208 VA (eV) e Pauling đã chon độ âm điện của Flo là 4, từ đó tinh độ âm điện của các nguyên tố khác. e Nhược điểm: nhiễu dit kiện về năng lượng liên kết không thể xác định trực tiếp.

b)Xác định theo Mulliken: -Cơ sở lí thuyết:dựa vào sự chuyển dich electron giữa 2 nguyên tử trong phan tử AB. Nếu clectron chuyển từ A đến B tao ra cặp ion A*B’ thì quá trình này gây ra sự biến đổi năng lượng bằng I- lạ (a). Trang 3 Ngược lại, nếu electron chuyển từ A đến B tạo ra cặp ion B*A' thì quá trình này gây ra sự biến đổi năng lượng bằng Iạ- I, (b). Nếu quá trình (a) dễ hơn quá trình (b) ta có: I,-Eg < ly s Ea Hay I, +E, < lạ + Ep suy ra x, <x, Như vậy theo Mulliken tổng I +E có thể dùng làm thước đo độ âm điện của nguyên tố.

Ông chọn trung bình công của I +E là trị số độ âm điện: x =1/2 (I, + Ea) Chọn độ âm điện của Flo là 4, ông đã tính ra độ âm điện của các nguyên tố khá phù hợp với kết quả của Pauling. Tuy nhiên, vì giá trị ái lực của electron (E) biết được còn ít nên phương pháp này còn hạn chế. c) p Các hươ pháp n khg ác: Sau Pauling và Mulliken người ta còn đưa ra nhiều cách tính khác nhau, Một trong những cách tính đó được sử dụng nhiều là đánh giá độ âm điện theo lực hút tĩnh điện giữa nguyên tử và electron ở cách xa hạt nhân một khoảng cách bằng bán kính cộng hoá trị (độ âm điện tuyệt đối). Phép tính được thực hiện với điện tích ca dụng của hạt nhân nghĩa là hạt nhân bị coi như bị chấn.3592, + 0,744 Ở đây các hằng số bằng số được chọn sao cho những kết quả thu được nằm trong khoảng cần thiết.

d)Nhân xét sự biến đổi về độ âm điện của các nguyên tố; -Trong | chu kì: đi từ trái sang phải độ âm điện tăng dan.