Chương I: Một số vân dé lý luận về giao địch dan sự vô hiệu do giả tạo Chương II: Quy định pháp luât của Bộ luât Dan sự năm 2015 vệ giao dich dan sự vô hiệu do gia tao Chương III: Thực tiễn áp dung quy định pháp luật vé giao dich dân sự vô hiệu do giả tạo và một sô kiên nghị hoàn thiên CHUONG I: MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE GIAO DỊCH DÂN SU VO HIEU DO GIATAO 1. Khái quát chung về giao dich dân sự 1. Khái niém giao dich din sir Giao dich là một phương thức nhằm trao đôi tài sản, lợi ich với mục đích thöa mấn nhu cầu tiêu ding, sinh hoạt và sản xuất. Điêu này khiến cho giao dich được xem là công cụ hữu hiệu va có hiệu qua, bao dam cho quan hệ dân sự được thực hiện với hành lang pháp lý an toàn dé thúc đây giao dịch ngày càng phát trên Giao dịch dân sư là một sự kiện pháp lý với hậu quả là làm phát sinh, thay đôi, châm đứt quan hệ pháp luật dân sự của chủ thé trong quan hệ pháp luật dân sự.
Tùy từng trường hợp giao dịch cụ thé thi hậu quả có thé phát sinh, thay đôi hoặc châm đứt quan hệ pháp luật dân sự. Hay theo Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định: “Giao địch dan sự là hợp đằng hoặc hành vi pháp ij; đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc cham đứt quyền, nghĩa vụ dan sự”. Như vay, giao dịch dân sự lả một sựkiện pháp lý gôm hợp dong hoặc hanh vi pháp ly đơn phương Các chủ thé xác lập giao dich dân su nhằm hướng tới lam phát sinh hậu quả pháp lý nhát định Sư thể hiện ý chí của các bên chủ thể khi mong muốn xác lập một quan hệ pháp luật là bản chất của giao dich dân sự. Y chí là nguyện vong, mong muon chủ quan bên trong của con người mả nội dung của nó được xác định bởi các nhu câu về san xuất, tiêu dùng của bản thân ho.
Ý chi phải được thé hiện ra bên ngoai đưới hình thức nhật định dé các chủ thé khác có thé biết được ý chi của chủ thể muốn tham gia vào môt giao dich dan sự cụ thé Do do, dé giao dịch dân sự co hiệu lực thì giao dich đó phải la sự thông nhất ý chi của các bên Nêu không có sự thong nhật, giao dich dân sự có thể bị tuyên bô là vô hiệu. ' Trường Daihoc Luật Hà Nội 2023), Giáo minh Luật Dân sự tập 1, NXB Céng én Nhân Din, tri136 6 Ngoài ra, khi tham gia giao dịch dân sự, các bên mong muốn đạt được mục dich và mục dich của giao dịch chính la hậu quả pháp lý. Mục đích pháp ly đó sé trở thành hiện thực nều các bên chủ thể trong quan hệ giao dịch thực hiện đúng quyên và nghĩa vụ theo thỏa thuận của các bên. Tuy nhiên, cũng có những trường hop hậu quả pháp lý không phủ hợp với mục đích ban dau.
Có hai nguyên nhân chính khiến chủ thé không dat được muc đích mà ho dé ra. Tint nhất, là giao dich dan sự không phát sinh hiệu lực. Ví dụ: A ban cho B ma túy thì B không được quyền xác lap sở hữu vi đây la một trong những hàng hóa không được phép mua bán, nêu mua bán là trái pháp luật. Tứ hai, các bên chủ thể trong quan hệ giao địch không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ phát sinh từ thỏa thuận.
Ví dụ: Trong hợp dong mua ban hang hóa giữa A (bên bán) va B (bên mua),A không thực hiện nghĩa vụ là giao hàng cho B. Đặc điểm của giao dich đân sự Nhìn chung, bat kế loại giao dich dân sự dưới bat kỳ hình thức nao đều có các đặc điểm sau: Thứ nhất. giao dich dé sự luôn thê hiện ý chí của chi thé trong giao địch Giao dịch dan sự du la hợp đồng hay hanh vi pháp lý đơn phương thì đều la hành vi có ý chí của chủ thể nhằm đạt được mục đích nhất định. Nếu trong trường hợp giao dich dân sự là hợp đồng thi đó lả su thông nhất thỏa thuận của các bên trong hợp đồng, néu giao dich dân sự là hành vi pháp ly đơn phương thi đó là sự thể hiện ý chí của một bên chủ thé trong giao dịch.
Y chí là những suy ngiĩ bên trong mỗi chủ thể, và để thực hiện các giao dịch thì chủ thể cân thể hiện ý chí ra bên ngoài theo hình thức nhật định Giao dịch dan sự có thé bi vô hiệu nếu thiếu sự thông nhất và thỏa thuận ý chí của các bên. Ngoài ra, có nhiêu trường hợp khiến y chi của các chủ thé không thông nhật như chủ thé bị nhâm lẫn, bi lừa đối hoặc cưỡng ép trong xác lập giao dịch. Thự hai, các bên khi tham gia giao dich phat te nguyên. Cơ sở để hình thành giao dịch chính là sự tu nguyện của các bên chủ thể.
Nguyên vọng và mong bà muốn khi tham gia giao dịch của chủ các bên phải được thé hiện ra bên ngoài dưới một hình thức cụ thể. Đây là một nguyên tắc quan trọng trong dân sự nói chung va giao dich dan sư nói riêng, vì nó chính là sự phan ánh sự thông nhật của các bên khi tham gia giao dich. Tuy nhiên, giao dich sẽ không có giá trị pháp ly néu sự thông nhat của các bên không phù hợp với ý chí của họ Thứ ba, hận quả pháp I của giao dich dan sự đều dẫn đền phát sinh, thay đôi hoặc chấm đứt quyền, nghia vụ dân sự cho các ciui thé. Ví du: A thỏa thuận bản nhà cho B, giao dịch dân sự giữaA va B có hau quả pháp lý 1a phát sinh quyên và nghĩa vụ.
A có quyên nhân tiên và có nghĩa vụ giao nha cho B, B có quyền nhân chuyên giao nha va có nghĩa vụ phải thanh toán cho A. Ngoài ra, một giao dịch dan sự có thé phát sinh một hoặc nhiêu hậu quả pháp lý. Thự tie muc dich, nội dung của giao dich Không vì phạm pháp iuật và trái dao đức xã hội. Mục đích của giao dich dan sự theo Bd luật Dân sự năm 2015 quy đình “Muc đích của giao dich dan sự là lot ích mà chit thé mong muốn đạt được khi xác lâp giao dich a5”.
Do vậy, dé dat được mục đích, các bên có thé tư do thỏa thuận, thông nhất các quyên và nghĩa vụ của minh trong giao dịch. Tuy vậy, các quyền và nghia vu đó phải phù hợp, không trái pháp luật và đạo đức xã hội. Dù mỗi chủ thé khi tham gia có nhu câu va mục đích khác nhau nhưng để lợi ích của các bên được dam bảo mà không ảnh hưởng tới lợi ích chủ thể khác thì nội dung giao dịch phải hợp pháp 1. Phan loại giao dich dan sw Viéc phan loai giao dich dan su co nhiéu y nghia quan trong: Thứ nhất, việc phân loại các loại giao dịch dân sự không chi giúp xác định ré rang tính chất của từng giao dich mà còn thúc day quá trình giải quyết tranh chấp liên quan đến giao dịch.
Khi một tranh châp xảy ra, việc nhanh chóng và chính xác xác định được loại giao dich dang được tranh cãi là chìa khóa dé tim ra giải pháp hợp ly. Cơ quan có thẩm quyên có thé dua vào thông tin nay dé đưa ra các quyết định và hướng giải quyết phù hợp nhất, từ đó giảm thiểu thời gian va 8 chi phí cho các bên liên quan Chang hạn, nêu xác định được đó là loại giao dich hop đông, như vay có thé dựa vào các chế định liên quan đến hợp dong để tìm ra căn cứ pháp lý dé giải quyết tranh chap Thứ hai, việc phân loại giao dich dan sự giúp các chủ thé tham gia giao dich nhân biết được loại giao dich nao mang lại lợi ich cao nhật cho cả hai bên Khi biết rõ về tính chat của từng loại hình giao dịch, họ có thé đưa ra quyết định đúng dan và hợp ly dé tdi ưu hóa lợi ích của mình Đông thời, hiểu biết về quyên va nghĩa vụ của mình trong giao dich giúp các chủ thể biết bảo vệ quyền lợi của minh một cách hiệu quả hơn, tránh những tranh cãi và tranh chấp không cân thiết. Vi dụ nếu các bên chủ thể lựa chọn hình thức giao dịch bằng lời nói, các bên sẽ phải lường trước được nếu có tranh chap xảy ra thì việc cung cấp bằng chứng dé bảo vệ quyên lợi của mình là rất khó khăn. Thự ba, việc phân loại giao dich dan sự giúp tạo ra một môi trường ôn định và dự đoán được cho các bên tham gia giao dịch Khi các loại giao dich được xác định rõ ràng va phân loại đúng đắn, các chủ thé tham gia có thé dé dang dự đoán được hậu quả và trách nhiệm của mình.1 Căn cứvào các bên tham gia giao dich Căn cứ vào các bên tham gia giao dịch, giao dich dân sư chia thành hai loại là hợp đồng và hành vi pháp ly đơn phương.
Thứ nhất, hợp đồng dân sự trước hết phải thể hiện ý chi của các bên, nguyện vong và mong muốn của các chủ thé được thé hiện ra bên ngoài bằng hanh vi, khi các bên đã tiếp nhận được ý chí của nhau va đi đến sự thống nhất thì hợp đồng được ký kết. Tir đó phát sinh quyền và nghĩa vụ giữa các bên. Mặt khác, néu chi một bên thé hiện ý chí nhưng bên kia chưa thống nhất thi hợp đồng đó chưa được ký kết. Tuy nhiên, tùy từng trường hợp ma hợp đông phải thỏa man một số điều kiên nhất định thi hop đông đó mới có hiệu lực pháp luật.
Sư quan trọng của sự thỏa thuận và ý chi trong hợp đồng không chi nằm ở quả trình hình thành mà còn ở việc đặt ra quyền và nghĩa vu cho mỗi bên. Quyền 9 và nghĩa vụ nay sẽ là cơ sở pháp ly để giải quyết moi tranh chap, xung đột có thể phát sinh trong quá trình thực hiện hợp đồng Thứ hai, hành vi pháp ly đơn phương là sự thé hiệný chí của một bên nhằm phat sinh, thay đôi, châm dứt quyên, nghĩa vu dân sự. Ngược lại với hợp dong can ít nhật hai bên chủ thé thì hành vi pháp ly đơn phương được xác lập theo ý chí của môt bên chủ thể duy nhát, ví du như lập di chúc, từ chỗ: thừa kế. Đôi với hanh vi pháp lý đơn phương, mét bên chủ thé chỉ cần thể hiện ý chí, tự dua ra các quyên và nghĩa vụ và hướng tới việc tiếp nhận ý chí của chủ thể khác.