CHƯƠNG 1 Hậu qua pháp ly của giao dich dân sự vô hiệu là những hệ quả pháp lý phat sinh theo quy định của pháp luật trong trường hợp giao dich bi vô hiệu, do chính là việc chủ thể tham gia giao dich vô hiệu phải gánh chịu những kết quả hoặc có lợi hoặc bat lợi về tài sản hay lợi ích vật chất. Những hậu quả đó tủy vào trường hợp cụ thé ma được các bên thoả thuận giải quyét hoặc do pháp luật quy định Nghiên cứu về đặc điểm của hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu, nhận thay được một sô đặc điểm nổi bật từ hâu quả pháp lý của giao dich dân sự vô hiệu: tính mặc nhiên, tinh pháp ly, tính đối lập, tinh bat buộc thực hiện va tính liên quan. Hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu chỉ phát sinh trên cơ sở một giao dịch bị vô hiệu, nó không làm phát sinh, thay đổi hay cham đứt quyên, ng†ĩa vụ dân sư của các bên ké từ thời điểm xác lập giao dich. Nó không chỉ tác động đền các chủ thé chính trong giao dich dân sư mà còn có thé tác đông dén người thứ ba có liên quan, là trách nhiệm dân sự mà mỗi bên phải gánh chịu khi giao dich bị vô hiệu.
Co sở xác định hậu quả của mat giao dich vô hiệu có thé do các bên thoả thuân hoặc do pháp luật quy định, đủ xác định bằng cách nào thì những hậu quả đỏ phải phù hợp với quy định tại BLDS 2015 va pháp luật khác có liên quan. Việc quy đính hậu qua pháp ly của giao dich trong pháp luật dân sự Việt Nam có ý nghiia quan trong không chi đôi với các bên là chủ thê chính của giao dich ma con đối với bên thứ ba có liên quan. Nó quy định quyền lợi và nghĩa vụ cụ thể ma các bên được hưởng hay thực hiện khi giao dịch vô hiệu xảy ra, từ đó bão vệ quyên lợi chính. đáng của họ và bảo đêm những hậu quả ma các bên phải gánh chiu ở trong khuôn khổ của pháp luật Trên cơ sở đó, gop phân tạo ra sự én định trong giao lưu dân sự trong pháp luật V iệt Nam.
Co sở dé phân chia hậu quả phép lý của giao dich dân sự vô hiệu được căn cứ vào tính chat, ý chí và sự tác động ma hậu quả pháp ly của giao dich dân. sự vô hiệu được phân loại thành những tiêu chi mang đặc điểm đặc trung. Theo pháp luật hiện hành, nội dung pháp luật điều chỉnh về hậu quả pháp lý của giao dịch dân su vô hiệu được xác định bởi những quy phạm về quy định và điều khoản về hậu quả của giao dich dân sự trong trường hợp vô hiệu. Những nội dung này sẽ được phân tích cụ thể và toàn điện hơn tei Chương 2 của Khoá luận.
16 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUAT VỀ HAU QUA PHÁP LY CUA GIAO DỊCH DÂN SỰ VÔ HIỆU 2. Quy định pháp luậtvề hậu quả pháp lý của giao dịch dân sựvô hiệu 2. Quy định về thời điềm xác địth han qua pháp lý của giao địch đâu sự vô hiệu Theo BLDS 2015, thời điểm xảy ra hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu có thê được xác định nÌxư sau: Thứ nhất, thời điểm giao dich dân sự vô hiệu. Thời điểm xây ra hậu quả pháp lý của giao dich dân sự vô hiệu được xác định là thời điểm giao dich dân sự vô hiệu, nghĩa là thời điểm Toa án tuyên bồ vô hiệu đổi với giao dich dân sự vô hiệu tương đối Giao dich dân sự vô hiệu tương đổi la giao dich dân sự vị phạm điều kiện về năng lực chủ thé, sự tự nguyên như.
giao dịch do người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dan sự, người có khó khăn trong nhân thúc, làm chủ hành vi, người bi hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện, giao dịch được xác lập do bị nham lẫn, giao dịch được xác lập do một bên chủ thê tham gia giao dịch lừa đối, đe doa, giao dịch do người xác lập không nhận thức và làm chủ được hành vi của minh. Những giao dich nay xêm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của những chủ thé tham gia hoặc quyên lợi của các chủ thê liên quan. Do vậy, tính chất của giao địch dân sự vô hiệu tương đối là phải có yêu câu của đương sự trong thời hiệu luật dinh thi Toà án mới tuyên giao dich dân sự vô hiệu. Sự vô hiệu của giao dich dân sự vô hiệu tương đối được ghi nhận bởi bản án, quyết định của Toà án đã phát sinh hiệu lực”.
Như vậy, thời điểm Toa án tuyên bồ giao dich vô hiệu trong trường hợp vô hiệu tương đổi là thời điểm ma các bên không cờn thực hiện nghĩa vụ cho nhau, hậu quả của giao dịch vô hiệu xảy ra và các bên phải thực hiện các hành vi pháp lý nhằm dua giao dịch về tình trạng như trước khi giao dịch được xác lập, thực hiện, hoàn trả tải sẵn cho nhau hay thực hiên trách nhiệm bôi thường thiệt hai nêu có. Thứ hai, thời điểm xác lập giao dich dân sự Thời điểm xảy ra hậu quả pháp lý của giao dich dân sự vô hiệu con được xác định là thời điểm giao dịch được xác lập, giao dịch được nêu ở đây chính là giao dịch vô hiệu tuyệt đối. Giao dịch dân sự vô * Trường Đại học Luật Ha Nội (2022), Giáo trình Luật Dân su Việt Nam tập I, tad, tr. 17 hiệu tuyệt đối là giao dich dân sự có nội dung mục dich vi phạm.
điều câm của luật, trái đạo đức xã hôi, giao dịch được xác lập một cách giả tạo nhắm che giau một giao dich dan sự khác hoặc nhằm trồn tránh nghia vụ với người thứ ba, giao dịch dén sư vô liêu do không tuân thủ quy định về hình thức. Do nội dung của giao dich din sự vô hiệu tuyệt đối có tác động tiêu cực đến quyên lợi của các chủ thể tham gia giao dich và những người có liên quan, do vay giao dich sẽ mac nhiên vô hiệu ma không cần yêu câu Toà án tuyên bó vô hiệu. Như vậy, tại thời điểm xác lập giao dich, giao dich dân sự do sé mắc nhiên không có giá trị pháp lý vi vô hiệu do vi phạm pháp luật nghiêm trong Từ đó, hau quả pháp ly của giao dich vô hiệu trong trường hợp vô hiệu tuyệt đối xảy ra, đó là không làm phát sinh, thay đổi, châm đứt quyền và nghĩa vụ của các bên từ thời điểm xác lập giao dịch. Ting ba, thời điểm xảy ra hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu ngoài ra được xác định trong một số thời điểm khác.
Thời điểm khác có thé là một thời gian sau khi giao dich bị tuyên bô vô hiệu, một hoặc các bên yêu câu giải quyết hậu quả của giao dich vô hiệu, đó có thé là thời điểm yêu cau giải quyết Toa án và được xác định theo quyết định của Toà án, hoặc thời điểm do các bên thoả thuận với nhau. Quy định về sự vô hiệu hoáý chí của các bêu chit thể Trong giao dich dân sự, sư “vô hiệu hoá ý chi” được hiểu là việc huỷ bỏ hoặc lam mật hiệu lực của các cam kết, thoả thuận hoặc các điều khoản trong hợp đẳng, giao dịch giữa các bên. Điêu này thường được thực hiện khi có những quy định pháp lý hoặc quyét định từ cơ quan có thêm quyên yêu cầu giao dich đó không còn có hiệu lực pháp lý nữa. Khi giao dich bi vô hiệu, các thoả thuận giữa các chủ thê không con hiệu lực và không còn có giá trị bắt buộc phải thực hiên.
Giao địch dân sự bị vô hiệu do lỗi của một bên hoặc các bên, khi đó thoả thuận trong giao dịch sẽ bị vô hiệu, hay nói cách khác các bên không phải thực hiện nghia vụ như đã cam kết. BLDS 2015 quy định về vô hiệu hoá ý chí khi giao dich dân sự vô hiệu có ý nghĩa bảo dam quyên lợi của các bên sẽ không b¡ ảnh hưởng trong trường hợp giao dịch bị vô hiệu do lỗi của một bên, mặt khác đôi với trường hợp giao dich vô hiéu do vi phạm hay không tuân thủ các quy định pháp luật, cơ quan có thêm quyền dựa vào quy định của BLDS 2015 dé vô hiệu giao dich vi pham pháp luật Suv6 hiệu hoá y chí đượcbiểu hiện ở quy định tai khoản 1 Điều 131 BLDS 2015: “Giao dich dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đối, chấm đút quyên, nghĩa vụ 18 dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dich được xác lập”. Khi mét giao dich bị vô hiệu, theo quy định của pháp luật, giao dich đó sẽ không có giá tri pháp lý kế từ thời điểm giao kết. Do đó, giao dich không có giá trị rang buộc đôi với các bên về quyên và nghĩa vụ.
Giao dich nêu mới xác lập nhưng chưa thực hién thi các bên không được thực hiện, trong trường hợp đang được thực hiện thì về nguyên tắc các bên không, thực hiên nữa, còn nêu giao dich đã được thực hiện thì kết quả từ việc thực hiện giao dich dân sự do sẽ không được pháp luật công nhận Sự vô hiệu hoá y chí của các bên chủ thé được thê hiện ở việc khi giao dich dân sự bị vô hiệu, thời điểm vô hiệu kể từ thời điểm giao dịch được xác lập sẽ không làm phát sinh, thay đổi, châm đút quyền và nghĩa vụ giữa các bên tham gia bất kế chủ thê của giao dich đó mong muốn hay không Điều này được lý giải bởi các cam kết của các bên đã bi mat hiệu lực, không có giá tri bat buộc thực hiện. Trong nhiều trường hop, giao dich dân sự vô hiéu sẽ gây hau quả tên hại về tai sẵn hay lợi ich vật chất năm ngoài ý chi của chủ thé. Vi vậy, hậu quả của giao dich vô hiệu dan dén quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dich bị vô hiệu sẽ không có hiệu lực và không được pháp luật công nhận, bảo vệ. bg chi của các bên được thé hiện trong giao dịch dân sự bị vô hiệu, hay noi cách khác không được thoả mãn về lei ich ma các bên cùng nhau thoả thuận hướng tới.
Quy dink về khôi phục tinh trang ban đầm Tai khoản2 Điều 131 BLDS quy dink: “Ki giao dich dân sự võ hiệu thi các bên khôi phục lai tình trang ban đều”. Thông thường, tình trang được hiểu là “tổng thé nói clung những hiện tương không hoặc it thay đôi, tổn tai trong một thời gian tương.