Chương I CÁC CƠ SỞ LY LUẬN DE TIẾN HANH NGHIÊN CUU ĐÁNH GIÁ ĐỊNH HƯỚNG KHAI THÁC TÀI NGUYÊN I. Một số khái niệm về tài nguyên du lịch và du lịch: L1.Khái niệm về tài nguyên du lịch: TNDL hiểu theo nghĩa rộng gồm tất cả các nguồn nguyên liệu, năng lượng và thông tin có trên trái đất và trong không gian vũ trụ mà con người có thể sử dung cho cuộc sống và sự phát triển củu mình. Tài nguyên được phân loại thành tài nguyên thiên nhiên gan lién các nhân tố tự nhiên và tài nguyên nhân văn gắn liền với các nhân tố về con người và xã hội dựa vào khả năng tái tạo, tài nguyên được phân thành tài nguyên tái tạo được và tài nguyên không tái tạo được. TNDL là một dạng đặc sắc của tài nguyên nói chung, khái niệm tài nguyên du lịch luôn gắn lién với khái niệm du lịch.
Theo pháp lệnh du lịch Việt Nam (1999) thì khái niệm TNDL được nêu như sau: “TNDL là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu du lịch, là yếu tố căn bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo sự hấp dẫn du lịch". Có thể nói : tài nguyên du lịch bao gồm các yếu tố liên quan đến các diéu kiện tự nhiên hay con người tạo dựng nên. Các yếu tố này luôn luôn tổn tại và gắn liền với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội đặc thù của mỗi địa phương, mỗi quốc gia, tạo nên yếu tố này được phát triển, được khai thác và sử dung cho nhu cau trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần khôi phục và phát triển thể lực và trí lực của con người, khả năng và sức Theo pháp lệnh du lịch Việt Nam (1999) thì khái niệm TNDL được nêu như sau: “TNDL là cảnh quan thiên nhiên, di tích lịch sử, di tích cách mạng giá trị nhân văn, công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu câu du lịch, là yếu tố căn bản để hình thành các điểm du lịch, khu du lịch nhằm tạo sự hấp dẫn du lịch”. Có thể nói : tài nguyên du lịch bao gồm các yếu tố liên quan đến các diéu kiện tự nhiên hay con người tạo dựng nên.
Các yếu tố này luôn luôn tổn tại và gắn lién với môi trường tự SOUTH : O06 Fhi Hong “Điệp Trang II Khoa luậm tất nghi¢p GOD : Ts. Pham “tuân Wau nhiên và môi trường xã hội đặc thù của mỗi địa phương, mỗi quốc gia, tạo nên yếu tố này được phát triển, được khai thác và sử dụng cho nhu cau trực tiếp hoặc gián tiếp góp phần khôi phuc và phát triển thể lực và trí lực của con người, khả năng và sức khỏe của ho, cho mục đích phát triển du lịch thì chúng sẽ trở thành TNDL. Tóm lại, TNDL được xem như tiền để để phát triển ngành du lịch. Thực tế cho thấy, tài nguyên du lịch càng phong phú, đặc sắc bao nhiêu thì sức hấp dẫn và hiệu quả hoạt động du lịch càng cao bấy nhiêu.Khái niệm du lịch: Du lịch từ lâu vẫn được hiểu đơn giản là nghỉ ngơi, tham quan giải trí từ vùng này sang vùng khác.
Tuy nhiên, trên thực tế du lịch có một hình ảnh tươi sáng hơn hình ảnh của một ngành kinh doanh mới, năng động và đang bùng nổ trên đất nước của chúng ta. Du lịch là một hoạt động mang tính xã hội, được phát triển rất sớm, xuất phát từ nhu cẩu tín ngưỡng của những người hành hương từ vùng này sang vùng khác, rồi từ nhu cầu du ngoạn của các tầng lớp quí tộc, thăm viếng người thân, dự lễ hội, tham gia các hoạt động vui chơi giải trí, thể thao, trao đổi buôn bán. Du lịch được đan vào cơ cấu nền kính tế mà ý nghĩa của nó ít được biết đến. Nó gồm nhiều loại hình kinh doanh khác nhau cung cấp một loạt các sản phẩm du lịch khác nhau.
Chính tính đa dạng của ngành du lịch làm cho nó khó được định nghĩa. Từ những góc độ tiếp cận du lịch khác nhau, các học giả trên thế giới đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau về du lịch. Tuy nhiên, theo Hiệp hội du lịch thế giới thì : “du lịch là quá trình hoạt động của con người rời quê hương đến một nơi khác với mục đích chủ yếu là để thẩm định những giá trị vật chất và tinh thần đặc sắc, độc đáo, khác lạ với quê hương họ chứ không nhằm mục đích sinh lợi tính trên đồng tiền”. Khái niệm này vừa chỉ rõ nhu cầu, mục đích của khách du lịch vừa chỉ rõ được nội dung của hoạt động du lich.
Khái niệm điểm du lịch: Điểm du lịch là cấp thấp nhất trong hệ thống phân vị. Về mặt lãnh thổ, điểm du lịch có qui mô nhỏ. Trên bản đồ các vùng du lịch, người ta thể hiện SOTH : “0ä “Thị Hing “Điệp Trang 12 Xkhóa luận tốt +gitệp Q29 : Ts. Pham Haan Fu điểm du lich là những điểm riêng biệt.
Tuy nhiên trong thực tế, dd có qui mô rất nhỏ, điểm du lịch cũng chiếm một diện tích nhất định trong không gian. Sự chênh lệch về diện tích giữa các điểm du lịch có thể tương đối lớn. Điểm du lịch là nơi tập trung một loại tài nguyên du lịch nào đó (Tự nhiên văn hóa — lịch sử hay kinh tế - xã hội) hoặc một loại công trình riêng biệt phục vụ du lịch có thể được chia làm hai loại : điểm tự nhiên và điểm chức năng. TNDL chỉ trở thành điểm du lịch khi chúng mang tính chất kinh doanh du lịch với một hệ thống cơ sở vật chất hạ tầng phục vụ du lịch như khách sạn phương tiện giao thông liên lạc, cơ sở dịch vụ ăn uống và mua sắm các sản phẩm du lịch.
Những diéu kiện trên có thể đã có sắng trước khi được coi là điểm du lịch thì được coi là điểm du lịch tiém năng. Các điểm du lịch được nối với nhau được gọi là tuyến du lịch. Trong từng trương hợp cụ thể, các tuyến du lịch có thể là tuyến nội vùng (Á vùng, tiểu vùng, trung tâm) hay là tuyến liên vùng (giữa các vùng). * Phân loại các điểm du lịch: Có thể chia điểm du lịch thành 4 nhóm: Nhóm 1 : Bao gồm các điểm du lịch phụ thuộc vào các nhân tố thiên nhiên, nhóm này bao gỗm các điểm du lịch: — Điểm du lịch rừng núi.
— Điểm du lịch ven biển. ~_ Điểm du lịch đơn yếu tố. ~_ Điểm du lịch thiên nhiên tổng hợp. Nhóm 2 : Các điểm du lịch phụ thuộc vào nhân tố nhân văn: - Điểm du lịch cảnh quan thành phố = Điểm du lịch liên quan đến phong tục tập quán.
~ Điểm du lịch tôn giáo. — Điểm du lịch lich sử cách mạng. Nhóm 3 : Các điểm du lịch dựa trên các nhân tố kinh tế - chính trị. - Các trung tâm kinh tế du lịch.
— Các trung tâm chính trị của quốc gia hoặc vùng. SOTH : O6 Thi Hing “Điệp Trang 13 Xháa luận tất nghi¢p GORD : Ti. Dham Dain Fda Nhóm 4 : Các điểm du lich dựa trên yếu tố giao thông vận tải. * Căn cứ để xác định vị trí của các điểm du lịch : — Điều kiện tự nhiên ~ Khoảng cách giữa điểm du lịch và vùng thị trường.
=_ Khả năng của thị trường. — Sự quyết định của chính quyền. * Các nguyên tắc qui hoạch điểm du lịch : ~ Nguyên tắc thị trường. =_ Nguyên tắc hiệu quả và lợi ích.
— Nguyên tắc sắc thái đặc thù. ~ Nguyên tắc bảo vệ. — Nguyên tắc toàn cục. * Quy trình qui hoạch các điểm du lịch : ~ Bước |: Xác định, mục tiêu qui hoạch.
- Bước 2: Tổ chức điều tra, nghiên cứu (điều kiện bên trong, bên ngoài của điểm du lịch). ~ Bước 3: Xác định nguyên tac qui hoạch va qui định hệ thống chỉ tiêu đánh giá. ~ Bước 4: Lên phương án qui hoạch (nhân lực, tài lực. - Bước 5: Phân tích, đánh giá các phương án.
— Bước 6: Chọn phương ấn ưu tiên. ~ Bước 7: Thực thi qui hoạch.Khái niệm cụm du lịch (trung tâm du lịch là một trường hợp đặc biệt của cụm du lịch): Là đơn vị tổ chức lãnh thổ du lịch, kết hợp lãnh thổ của các điểm du lịch giống hay khác chức năng, thuận tiện đi lại cho du khách, có sức hấp dẫn lớn hơn điểm du lịch. Vì thế, có khả năng lưu lại của du khách lâu hơn. Ví dụ: cụm du lịch Hà Tiên - Bạc Liêu - Cà Mau.Cum du lịch tương đối đa dang loại hình du lich, dim bảo về an toàn du lịch.
SOTH : (Uä Thi Héng (Điệp Trang 14 Khéda luận tốt nghi¢p Q20 : Ti. Pham Duan Feu L5.Ving du lịch : Là cấp cao nhất trong hệ thống đơn vi. Đó là một kết hợp lãnh thé của các á vùng, trung tâm và điểm du lịch có những nét đặc trưng riêng về số lượng và chất lượng. Nói cách khác, vùng du lịch như một tổng thể của các đối tượng tự nhiên - nhân văn - xã hội xung quanh với chuyên môn hóa nhất định trong lãnh vực du lịch nói tới vùng du lịch không thể không để cập tới chuyên môn hóa.
Nó chính là bản sắc của vùng, làm cho vùng này khác hẳn với vùng khác.Tuyến du lịch : Tuyến du lịch không phải là đơn vị tổ chức lãnh thổ du lịch. Tuyến du lịch là sự kết hợp nối các điểm riêng lẻ hoặc các cụm du lịch khác nhau, thuận tiện về giao thông đường bộ, đường thủy đường hàng không. Tuyến du lịch có thể nằm trọn trong một tiểu vùng, một vùng du lịch nhưng cũng có thể nằm trong nhiều vùng lãnh thổ du lịch khác nhau. Tại Việt Nam phạm vi lãnh thổ hiện nay của tuyến du lịch thường đưới 150 km cho tuyến trong ngày và trên 150 km cho tuyến dài ngày.
Khoảng cách này không cố định, khi hệ thống đường giao thông và phương tiện giao thông được hiện đại hóa, khoảng cách các tuyến đường có thể dài hơn. Đặc trưng cơ bản của tuyến du lịch là phải có sức hấp dẫn cao để có thể lưu khách du lịch trong thời gian du lịch lâu hơn (ít nhất từ 3 ngày trở lên) thỏa mãn nhiều yêu cầu thưởng thức danh lam thắng cảnh và mua sắm của khách. * Quan điểm thiết kế tuyến du lịch: ~Phải gắn với chủ trương, đường lối của nhà nước về phát triển du lịch. —Phải đáp ứng nhu cầu gia tăng của khách du lịch theo cơ sở dự báo.
—Phai phản ánh được bản sắc văn hóa của địa phương.