Khóa luận tốt nghiệp: Đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh hạt xơ dây thanh

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh hạt xơ dây thanh, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Sơn
• Người hướng dẫn: BS. Đào Đình Thi
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Y đa khoa
• Đề tài: Đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh hạt xơ dây thanh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Việt Nam
• 1.2. Sơ lược giải phẫu và sinh lý thanh quản
• 1.2.1. Giải phẫu thanh quản
• 1.2.1.1. Các sụn thanh quản
• 1.2.1.2. Các cơ thanh quản
• 1.2.1.2.1. Cơ căng
• 1.2.1.2.2. Cơ mở
• 1.2.1.2.3. Cơ khép
• 1.2.1.3. Phân bố mạch máu thanh quản
• 1.2.1.4. Thần kinh chi phối thanh quản
• 1.2.1.5. Niêm mạc
• 1.2.2. Giải phẫu dây thanh
• 1.2.2.1. Đại thể
• 1.2.2.2. Vi thể
• 1.2.3. Sinh lý thanh quản
• 1.2.3.1. Chức năng hô hấp
• 1.2.3.2. Chức năng phát âm
• 1.2.3.3. Chức năng bảo vệ
• 1.2.4. Các thuyết rung của dây thanh
• 1.2.4.1. Thuyết cơ đàn hồi cơ của Ewald (1989)
• 1.2.4.2. Thuyết dao động theo luồng thần kinh của Husson (1950)
• 1.2.4.3. Thuyết sóng rung niêm mạc của Perello - Smith
• 1.2.4.4. Thuyết của Louis Sylvestre và Mac Leod
• 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Phương pháp chọn mẫu
• 2.2.3. Các thông số nghiên cứu
• 2.2.4. Phương tiện nghiên cứu
• 2.2.5. Quy trình nghiên cứu
• 2.2.6. Thu thập và xử lý số liệu
• 2.2.7. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3
• 3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Đặc điểm lâm sàng hạt xơ dây thanh
• 3.1.1.1. Phân bố theo giới
• 3.1.1.2. Phân bố theo tuổi
• 3.1.1.3. Phân bố địa dư
• 3.1.1.4. Yếu tố nguy cơ
• 3.1.1.4.1. Phân bố theo nghề nghiệp
• 3.1.1.4.2. Thời gian mắc bệnh
• 3.1.1.5. Triệu chứng cơ năng
• 3.1.1.5.1. Đặc điểm khàn tiếng
• 3.1.1.5.2. Mức độ khàn tiếng
• 3.1.1.6. Đặc điểm mô bệnh học hạt xơ dây thanh
• 3.1.1.6.1. Mức độ tổn thương của lớp biểu mô
• 3.1.1.6.2. Mức độ tổn thương của mô đệm
• 3.1.1.6.3. Đặc điểm tổn thương xâm nhập viêm của mô đệm
• 3.1.1.6.4. Đặc điểm của màng đáy
• 3.1.1.6.5. Mối liên quan mức độ khàn tiếng với quá sản biểu mô
• 3.1.2. Đặc điểm lâm sàng hạt xơ dây thanh (tiếp tục)
• 3.1.2.1. Đặc điểm về giới
• 3.1.2.2. Phân bố theo tuổi
• 3.1.2.3. Phân bố theo yếu tố nguy cơ
• 3.1.2.3.1. Phân bố theo nghề nghiệp
• 3.1.2.3.2. Phân bố theo nguy cơ khác
• 3.1.2.3.3. Thời gian mắc bệnh
• 3.1.2.4. Triệu chứng cơ năng
• 3.1.2.4.1. Đặc điểm khàn tiếng
• 3.1.2.4.2. Mức độ khàn tiếng
• 3.1.2.5. Đặc điểm mô bệnh học
• 3.1.2.6. Mối liên quan mức độ khàn tiếng với quá sản biểu mô
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH BỆNH NHÂN

Tóm tắt

I. Tổng quan về đặc điểm lâm sàng hạt xơ dây thanh

Hạt xơ dây thanh (HXDT) là một trong những tổn thương lành tính phổ biến tại dây thanh. Tổn thương này thường xuất hiện ở vị trí tiếp nối giữa 1/3 trước và 2/3 sau của bờ tự do. HXDT có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường thấy ở phụ nữ và những người thường xuyên sử dụng giọng nói như giáo viên, ca sĩ. Các triệu chứng lâm sàng chính bao gồm khàn tiếng, rối loạn âm sắc, và có thể dẫn đến mất tiếng. Việc chẩn đoán HXDT thường dựa vào lâm sàng và các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như nội soi thanh quản.

1.1. Triệu chứng lâm sàng của hạt xơ dây thanh

Triệu chứng lâm sàng của HXDT thường bao gồm khàn tiếng kéo dài, rối loạn âm sắc và cảm giác khó chịu khi nói. Những triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn tác động đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh này ngày càng gia tăng, đặc biệt ở những người có tiền sử lạm dụng giọng nói.

1.2. Đối tượng và yếu tố nguy cơ mắc hạt xơ dây thanh

HXDT có thể gặp ở mọi đối tượng, nhưng thường thấy ở phụ nữ và những người làm nghề liên quan đến giọng nói. Các yếu tố nguy cơ bao gồm viêm nhiễm mũi họng, tiền sử trào ngược dạ dày thực quản, và dị ứng. Những yếu tố này có thể làm tăng khả năng hình thành HXDT, dẫn đến các triệu chứng lâm sàng nghiêm trọng.

II. Vấn đề và thách thức trong chẩn đoán hạt xơ dây thanh

Chẩn đoán HXDT gặp nhiều thách thức do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác của dây thanh. Việc sử dụng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như nội soi thanh quản là cần thiết, nhưng không phải lúc nào cũng cho kết quả chính xác. Do đó, việc kết hợp giữa lâm sàng và giải phẫu bệnh là rất quan trọng để xác định chính xác tình trạng bệnh.

2.1. Những khó khăn trong việc chẩn đoán phân biệt

Chẩn đoán phân biệt HXDT với các bệnh lý khác như polyp dây thanh hay u lành tính thanh quản là một thách thức lớn. Các triệu chứng tương tự có thể gây nhầm lẫn, do đó cần có sự đánh giá kỹ lưỡng từ bác sĩ chuyên khoa.

2.2. Tầm quan trọng của giải phẫu bệnh trong chẩn đoán

Giải phẫu bệnh là tiêu chuẩn vàng để xác định HXDT. Kết quả từ các mẫu mô bệnh học giúp bác sĩ đưa ra chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Việc này đặc biệt quan trọng trong các trường hợp bệnh nhân không đáp ứng với điều trị bảo tồn.

III. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm lâm sàng hạt xơ dây thanh

Nghiên cứu về HXDT thường sử dụng các phương pháp như khảo sát lâm sàng, nội soi thanh quản và phân tích mô bệnh học. Các phương pháp này giúp thu thập dữ liệu về triệu chứng, đặc điểm tổn thương và các yếu tố nguy cơ liên quan. Việc áp dụng các phương pháp hiện đại trong nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về bệnh lý này.

3.1. Thiết kế nghiên cứu và đối tượng tham gia

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả cắt ngang, với đối tượng là bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung Ương. Các bệnh nhân được chọn lọc dựa trên tiêu chí lâm sàng và kết quả nội soi.

3.2. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu

Dữ liệu được thu thập thông qua bảng hỏi và hồ sơ bệnh án. Số liệu sau đó được xử lý bằng phần mềm thống kê để phân tích mối liên quan giữa các yếu tố lâm sàng và đặc điểm mô bệnh học của HXDT.

IV. Kết quả nghiên cứu về đặc điểm mô bệnh học hạt xơ dây thanh

Kết quả nghiên cứu cho thấy đặc điểm mô bệnh học của HXDT bao gồm quá sản biểu mô và tăng sinh xơ tại khu vực màng đáy. Những tổn thương này có thể ảnh hưởng đến chức năng của dây thanh, dẫn đến các triệu chứng lâm sàng nghiêm trọng. Việc hiểu rõ về mô bệnh học sẽ giúp cải thiện chẩn đoán và điều trị bệnh.

4.1. Đặc điểm mô bệnh học của hạt xơ dây thanh

Mô bệnh học của HXDT cho thấy sự hiện diện của quá sản biểu mô vảy và tăng sinh xơ. Những thay đổi này có thể làm giảm khả năng rung động của dây thanh, dẫn đến khàn tiếng và rối loạn âm sắc.

4.2. Mối liên quan giữa mô bệnh học và triệu chứng lâm sàng

Nghiên cứu cho thấy có mối liên quan chặt chẽ giữa mức độ tổn thương mô bệnh học và triệu chứng lâm sàng. Những bệnh nhân có tổn thương nặng thường có triệu chứng khàn tiếng rõ rệt hơn, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu hạt xơ dây thanh

Nghiên cứu về HXDT đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học của bệnh lý này. Kết quả cho thấy tầm quan trọng của việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời để cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu hạt xơ dây thanh

Nghiên cứu về HXDT không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về bệnh lý mà còn góp phần cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị. Việc này có thể giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và nâng cao chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Trong tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn về cơ chế bệnh sinh và các yếu tố nguy cơ liên quan đến HXDT. Việc áp dụng công nghệ mới trong chẩn đoán và điều trị cũng sẽ mở ra nhiều cơ hội cho việc cải thiện kết quả điều trị.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hạt xơ dây thanh là tổn thương lành tính thường xuất hiện tại vị trí tiếp nối giữa 1/3 trước và 2/3 sau của bờ tự do dây thanh, có hình thái tròn hoặc nhọn và mang tính chất đối xứng hai bên. Trong thực hành lâm sàng tai mũi họng, đây là một trong những bệnh lý thanh quản phổ biến với tỷ lệ mắc tương đối cao. Theo số liệu thống kê tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, trung bình mỗi năm cơ sở này tiếp nhận khoảng 1.000 ca đến khám và điều trị bệnh lý liên quan đến hạt xơ dây thanh.

Về mặt dịch tễ và bệnh sinh, bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi và giới tính, nhưng đặc biệt chiếm ưu thế ở nữ giới và những nhóm đối tượng có đặc thù nghề nghiệp thường xuyên lạm dụng giọng nói như giáo viên, ca sĩ, nhân viên bán hàng, kinh doanh. Bên cạnh yếu tố cơ học do phát âm quá mức, các bệnh lý viêm nhiễm mạn tính đường hô hấp trên (viêm mũi xoang mạn tính, viêm họng mạn tính) cùng hội chứng trào ngược dạ dày – thực quản và cơ địa dị ứng đóng vai trò là những yếu tố kích thích tại chỗ, làm gia tăng nguy cơ hình thành tổn thương. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu là biến đổi giọng nói với các biểu hiện khàn tiếng liên tục, thay đổi âm sắc, hụt hơi hoặc mất tiếng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng giao tiếp và chất lượng sống của người bệnh.

Mặc dù việc thăm khám lâm sàng kết hợp các kỹ thuật hình ảnh hiện đại như nội soi thanh quản ống cứng gắn optic hay nội soi hoạt nghiệm thanh quản cho phép nhận diện đại thể và đánh giá chức năng rung động của dây thanh, xét nghiệm mô bệnh học vi thể vẫn giữ vai trò là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định bản chất tổn thương, phân biệt với polyp hay u nang dây thanh.

Khóa luận tốt nghiệp đại học ngành Y đa khoa của tác giả Nguyễn Hữu Sơn (Trường Đại học Y Dược – Đại học Quốc gia Hà Nội, thực hiện năm 2022) được triển khai nhằm thực hiện hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả đặc điểm lâm sàng của hạt xơ dây thanh.
2. Mô tả đặc điểm giải phẫu bệnh của hạt xơ dây thanh.

• Đối tượng nghiên cứu: 30 bệnh nhân được chẩn đoán xác định hạt xơ dây thanh trên lâm sàng và có kết quả giải phẫu bệnh vi thể.
• Phạm vi không gian: Khoa Nội soi, Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương.
• Phạm vi thời gian: Thu thập số liệu nghiên cứu từ tháng 8/2020 đến tháng 4/2022.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở lý thuyết của công trình dựa trên giải phẫu học định khu và vi thể thanh quản, sinh lý phát âm học hiện đại cùng các thuyết cơ học và khí động học thanh môn:

• Cấu trúc vi thể dây thanh và thuyết "thân - vỏ" (Cover-Body Theory) của Hirano: Dây thanh gồm biểu mô phủ (biểu mô vảy tầng không sừng hóa tại bờ tự do), lớp mô đệm nông (khoảng Reinke chứa chất nền dạng gelatin linh hoạt), lớp giữa (sợi chun), lớp sâu (sợi collagen) và lớp cơ vân giáp phễu. Thuyết thân - vỏ phân định cấu trúc thành lớp vỏ (biểu mô, lớp nông, lớp giữa), lớp chuyển tiếp (dây chằng thanh âm) và lớp thân (lớp sâu khoang đệm và cơ thanh) với tỷ lệ độ cứng 1:8:10, quyết định sự hình thành sóng rung niêm mạc khi có luồng khí đẩy từ dưới thanh môn lên.
• Cơ chế bệnh sinh hạt xơ dây thanh: Tổn thương bắt nguồn từ các vi chấn thương phát âm lặp đi lặp lại tạo nên lực va chạm cơ học tối đa tại điểm giữa phần niêm mạc rung động (ranh giới 1/3 trước và 2/3 sau bờ tự do dây thanh). Quá trình này khởi phát bằng tình trạng giãn mạch, ứ trệ tuần hoàn, phù nề khoảng Reinke (giai đoạn hạt xơ non), sau đó tiến triển tổ chức hóa mô liên kết xơ hóa, thoái hóa trong và quá sản lớp biểu mô vảy (giai đoạn hạt xơ mạn tính/trưởng thành).
• Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên mẫu tổng thể gồm 30 bệnh nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn (được chẩn đoán lâm sàng và mô bệnh học là hạt xơ dây thanh, đầy đủ hồ sơ bệnh án, đồng ý tham gia nghiên cứu) và không thuộc các tiêu chuẩn loại trừ (mắc u lành tính khác như polyp, u nang dây thanh; khàn tiếng cấp tính do cúm, viêm thanh quản cấp).
• Phương tiện và thu thập dữ liệu: Bệnh nhân được khai thác tiền sử, triệu chứng cơ năng, đánh giá mức độ khàn tiếng (nhẹ, vừa, nặng), nội soi thanh quản bằng hệ thống optic ống cứng/mềm nguồn sáng Halogen và thực hiện bấm sinh thiết/lấy bỏ tổn thương gửi đọc tiêu bản mô bệnh học dưới kính hiển vi quang học.
• Xử lý số liệu: Toàn bộ dữ liệu lâm sàng và giải phẫu bệnh được mã hóa, quản lý và phân tích bằng phần mềm thống kê y học STATA phiên bản 15.0; các biến định tính trình bày dưới dạng tần số và tỷ lệ phần trăm (%), các biến định lượng tính giá trị trung bình kèm độ lệch chuẩn (Mean ± SD), sử dụng các kiểm định thống kê thích hợp với ngưỡng ý nghĩa $p < 0,05$.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa lịch sử nghiên cứu hạt xơ dây thanh từ mô tả đầu tiên của Tuker (1868) đến các nghiên cứu hiện đại về siêu cấu trúc và hóa mô miễn dịch của Hirano, Gray (1991), Martins (2010), Nunes (2013) trên thế giới, cũng như các công trình nghiên cứu trong nước của Nguyễn Giang Long (2000), Nguyễn Duy Dương (2003), Vũ Toàn Thắng (2009). Tác giả tổng thuật chi tiết giải phẫu khung sụn thanh quản (5 sụn chính: nhẫn, giáp, 2 phễu, thanh thiệt), hệ thống cơ nội thanh quản (cơ căng: nhẫn giáp; cơ mở: nhẫn phễu sau; cơ khép: nhẫn phễu bên, giáp phễu, liên phễu), mạng lưới mạch máu và phân bố thần kinh (nhánh thanh quản trên và thần kinh thanh quản quặt ngược thuộc dây X).

Về mặt sinh lý, chương tổng quan phân tích ba chức năng cơ bản của thanh quản gồm hô hấp, phát âm (giai đoạn thổi - rung - cộng hưởng) và bảo vệ đường thở, đồng thời đối chiếu bốn học thuyết về cơ chế rung dây thanh: thuyết cơ đàn hồi của Ewald, thuyết dao động thần kinh của Husson, thuyết sóng rung niêm mạc của Perello - Smith - Hirano, và thuyết cơ không phối nhịp của Louis Sylvestre và Mac Leod. Đồng thời, tác giả trình bày ưu - nhược điểm của các phương pháp thăm khám thanh quản từ gián tiếp qua gương, soi trực tiếp ống cứng, nội soi thanh quản ống cứng/mềm đến nội soi hoạt nghiệm thanh quản, đi sâu vào sinh lý bệnh học vi thể của hạt xơ dây thanh so với các tổn thương lành tính khác.

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 thiết lập khung phương pháp luận nghiên cứu y học cho đề tài. Nghiên cứu thực hiện theo thiết kế mô tả trên 30 bệnh nhân điều trị tại Khoa Nội soi Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương từ tháng 8/2020 đến tháng 4/2022. Văn bản quy định rõ hệ thống 13 biến số nghiên cứu bao gồm thông tin hành chính, tuổi, giới tính, nghề nghiệp, địa dư, tiền sử bản thân (viêm mũi xoang, trào ngược, dị ứng), tiền sử gia đình, lý do vào viện, thời gian mắc bệnh, triệu chứng cơ năng (khàn tiếng, hụt hơi, nói gắng sức, đau rát họng), phân loại mức độ khàn tiếng, đặc điểm hình ảnh nội soi và kết quả giải phẫu bệnh vi thể.

Quy trình nghiên cứu trải qua 6 bước tuần tự: xây dựng đề cương, hoàn thiện mẫu bệnh án nghiên cứu, tiếp cận và chọn mẫu bệnh nhân theo tiêu chuẩn, khám lâm sàng và nội soi thanh quản, thu thập tiêu bản mô bệnh học đọc dưới kính hiển vi quang học, xử lý số liệu bằng STATA 15 và tổng hợp luận văn. Nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc đạo đức y sinh học, được hội đồng chuyên môn thông qua và bảo mật danh tính người bệnh.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 công bố chi tiết các dữ liệu dịch tễ, lâm sàng và giải phẫu bệnh thu thập được trên 30 bệnh nhân nghiên cứu:

Đặc điểm dịch tễ và lâm sàng	Phân nhóm chỉ số	Số lượng ($n=30$)	Tỷ lệ (%)
Giới tính	Nữ	30	100,00%
	Nam	0	0,00%
Nhóm tuổi	< 21 tuổi	1	3,33%
	21 – 50 tuổi	24	80,00%
	> 50 tuổi	5	16,67%
Địa bàn sinh sống	Nông thôn	23	76,67%
	Thành thị	7	23,33%
Yếu tố nguy cơ	Lạm dụng giọng nói	11	36,67%
	Viêm mũi họng mạn tính	10	33,33%
	Trào ngược dạ dày – thực quản	3	10,00%
	Cơ địa dị ứng	1	3,33%
	Hen phế quản, hút thuốc lá, rượu bia	0	0,00%
Nghề nghiệp	Bán hàng	11	36,67%
	Nội trợ	6	20,00%
	Công nhân (môi trường ồn)	5	16,67%
	Học sinh, sinh viên	1	3,33%
	Công việc khác ít dùng giọng (nông dân, văn phòng)	7	23,33%
Thời gian mắc bệnh	< 6 tháng	4	13,33%
	6 – 12 tháng	21	70,00%
	> 12 tháng	5	16,67%
Đặc điểm khàn tiếng	Liên tục tăng dần	30	100,00%
	Từng đợt	0	0,00%
Mức độ khàn tiếng	Nhẹ	2	6,67%
	Vừa	26	86,67%
	Nặng	2	6,67%

Về triệu chứng cơ năng phối hợp, khàn tiếng xuất hiện ở 100% bệnh nhân ($30/30$), theo sau là triệu chứng nói gắng sức chiếm 73,33% ($22/30$), cảm giác nói mệt chiếm 66,67% ($20/30$), nói hụt hơi chiếm 30,00% ($9/30$), đau họng, khô họng và ho khan kéo dài đều chiếm 20,00% ($6/30$), cảm giác vướng họng chiếm 16,67% ($5/30$), ợ hơi/ợ chua chiếm 6,67% ($2/30$), khó thở nhẹ chiếm 6,67% ($2/30$) và mất tiếng chiếm 3,33% ($1/30$).

Đặc điểm vi thể mô bệnh học	Phân loại tổn thương	Số lượng ($n=30$)	Tỷ lệ (%)
Tổn thương lớp biểu mô	Quá sản vừa và nặng	25	83,33%
	Quá sản nhẹ	5	16,67%
	Biểu mô bình thường	0	0,00%
Tổn thương mô đệm	Xơ hóa mô đệm	25	83,33%
	Phù nề, xung huyết đơn thuần	0	0,00%
Xâm nhập viêm mô đệm	Không xâm nhập viêm	28	93,33%
	Có xâm nhập viêm	2	6,67%
Cấu trúc màng đáy	Còn nguyên vẹn (dày màng đáy)	30	100,00%
	Bị phá hủy cấu trúc	0	0,00%

Phân tích mối tương quan giữa mức độ khàn tiếng lâm sàng và mức độ quá sản biểu mô vi thể cho thấy:

• Nhóm khàn tiếng nhẹ ($n=2$): 100% bệnh nhân ($2/2$) có biểu mô quá sản nhẹ.
• Nhóm khàn tiếng vừa ($n=26$): 88,46% bệnh nhân ($23/26$) có biểu mô quá sản vừa và nặng; 11,54% ($3/26$) quá sản nhẹ.
• Nhóm khàn tiếng nặng ($n=2$): 100% bệnh nhân ($2/2$) có biểu mô quá sản vừa và nặng.
• Mối liên quan giữa mức độ khàn tiếng và mức độ quá sản biểu mô có ý nghĩa thống kê với $p < 0,05$.

Chương 4: Bàn luận

Tác giả phân tích, so sánh các kết quả thu được với các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế:

• Đặc điểm dịch tễ: Tỷ lệ 100% nữ giới trong mẫu nghiên cứu phù hợp với ghi nhận của Nguyễn Gia Long (92,5% nữ) và Nunes (2013), phản ánh thực tế giải phẫu thanh quản nữ giới có tần số rung cơ bản cao hơn và đảm nhận nhiều nghề nghiệp giao tiếp liên tục. Độ tuổi trung bình $40,5 \pm 10,5$ tuổi (nhóm 20–50 tuổi chiếm 80%) tương đương với nghiên cứu của Nguyễn Khắc Hòa, Trần Công Hòa (82,5%) và Nguyễn Tuyết Xương (30–49 tuổi), đây là lứa tuổi lao động chính cần sử dụng giọng nói nhiều nhất. Tỷ lệ bệnh nhân sống tại nông thôn chiếm 76,67%, phản ánh mật độ phân bố dân cư và nhu cầu chăm sóc y tế chuyên sâu từ tuyến cơ sở lên tuyến trung ương.
• Yếu tố nguy cơ và lâm sàng: Nghề nghiệp sử dụng giọng nói nhiều (bán hàng, công nhân nhà máy may ồn ào) chiếm 53,33%, tương đồng với Nguyễn Khắc Hòa (47,5%) và Nguyễn Tuyết Xương (74%). Yếu tố viêm mũi họng mạn tính chiếm 33,33%, thấp hơn nghiên cứu của Vũ Toàn Thắng (50,0%) do đặc thù mẫu nghiên cứu đa số ở nông thôn ít tiếp xúc khói bụi công nghiệp. Triệu chứng nói gắng sức (73,33%) và nói mệt (66,67%) là hậu quả trực tiếp của việc khe thanh môn bị hở khi phát âm, gây thoát khí liên tục. Mức độ khàn tiếng vừa chiếm tỷ lệ áp đảo (86,67%), cao hơn số liệu của Nguyễn Ngọc Hà (62%), được tác giả giải thích do ảnh hưởng của giai đoạn dịch COVID-19 khiến bệnh nhân trì hoãn đi khám, chỉ đến viện khi bệnh đã diễn biến kéo dài và giọng nói thay đổi rõ rệt.
• Đặc điểm mô bệnh học: 100% trường hợp màng đáy còn nguyên vẹn, khẳng định tính chất lành tính tuyệt đối của hạt xơ dây thanh, phù hợp với kết quả của Nunes và cộng sự (2013) khi ghi nhận 56/56 trường hợp dày màng đáy không bị phá hủy. Không có trường hợp nào chỉ phù nề đơn thuần mà 83,33% đã xơ hóa mô đệm, chứng minh bệnh nhân đến can thiệp khi tổn thương đã chuyển sang giai đoạn mạn tính có tổ chức hóa mô xơ. Mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ khàn tiếng và quá sản biểu mô ($p < 0,05$) chỉ ra rằng sự dày lên bất thường của lớp biểu mô vảy tỷ lệ thuận với mức độ cản trở khép kín thanh môn và rối loạn rung động niêm mạc.

---

Kết quả và đóng góp

• Các kết quả then chốt:
  • Xác định chân dung lâm sàng hạt xơ dây thanh tập trung hoàn toàn ở nữ giới (100%), độ tuổi trung bình $40,5 \pm 10,5$ tuổi, trong đó lứa tuổi lao động 21–50 tuổi chiếm 80,00%.
  • Nhận diện hai yếu tố nguy cơ hàng đầu là lạm dụng giọng nói trong nghề nghiệp (36,67%) và bệnh lý viêm mũi họng mạn tính đi kèm (33,33%).
  • Xác lập đặc tính cơ năng chủ đạo: 100% khàn tiếng liên tục tăng dần với mức độ khàn tiếng vừa chiếm ưu thế tuyệt đối (86,67%), kèm theo cảm giác nói gắng sức (73,33%) và nói mệt (66,67%).
  • Chứng minh cấu trúc vi thể đặc trưng của hạt xơ dây thanh giai đoạn mạn tính: 100% quá sản biểu mô (trong đó quá sản vừa và nặng chiếm 83,33%), 83,33% xơ hóa mô đệm khoảng Reinke, tỷ lệ xâm nhập viêm thấp (6,67%) và 100% màng đáy dày liên tục không bị phá hủy cấu trúc.
  • Xác lập mối tương quan thuận có ý nghĩa thống kê ($p < 0,05$) giữa mức độ khàn tiếng lâm sàng và mức độ quá sản biểu mô trên vi thể.
• Khuyến nghị tác giả đề xuất:
  • Đối với cộng đồng và người lao động: Thực hiện các biện pháp vệ sinh giọng nói, không lạm dụng giọng nói quá mức trong công việc hàng ngày.
  • Về điều trị dự phòng: Khám và điều trị triệt để các ổ viêm nhiễm mũi họng mạn tính, viêm thanh quản và hội chứng trào ngược dạ dày – thực quản ngay từ giai đoạn sớm nhằm loại trừ các kích thích cơ học và hóa học lên thanh quản.
  • Về lối sống: Tránh xa các yếu tố kích thích như hút thuốc lá và uống rượu bia.
• Đóng góp học thuật: Công trình bổ sung dữ liệu lâm sàng kết hợp đối chiếu mô bệnh học đồng bộ trên bệnh nhân Việt Nam, củng cố bằng chứng thực nghiệm về sự tương ứng giữa mức độ tổn thương mô học (quá sản biểu mô, xơ hóa khoảng Reinke) với mức độ rối loạn giọng nói thực tế, hỗ trợ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng trong chẩn đoán phân biệt và chỉ định can thiệp.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế nghiên cứu:
  • Quy mô mẫu nghiên cứu còn khiêm tốn ($n=30$), được thu thập theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện tại một trung tâm chuyên khoa tuyến cuối (Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương), chưa bao quát toàn diện các tuyến y tế cơ sở.
  • Nghiên cứu thực hiện trong giai đoạn đại dịch COVID-19 (8/2020 – 4/2022), dẫn đến thời gian tiếp cận y tế của người bệnh bị chậm trễ, phản ánh tỷ lệ giai đoạn bệnh muộn (khàn vừa và nặng, xơ hóa mô đệm) cao hơn thông thường.
  • Thiết kế nghiên cứu thuần túy mô tả cắt ngang tại thời điểm phẫu thuật, chưa có điều kiện theo dõi dọc kết quả phục hồi giọng nói và tỷ lệ tái phát sau phẫu thuật kết hợp luyện giọng.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng quy mô mẫu trên nhiều trung tâm và ứng dụng nội soi hoạt nghiệm thanh quản kết hợp phân tích âm học khách quan (acoustic voice analysis) để định lượng chính xác các chỉ số rối loạn rung động niêm mạc.
  • Tiến hành các nghiên cứu can thiệp theo dõi dọc, đánh giá hiệu quả phối hợp giữa phẫu thuật vi phẫu thanh quản và trị liệu phát âm (luyện giọng) sau mổ.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên đại học ngành Y đa khoa, học viên sau đại học (Bác sĩ nội trú, Cao học, Chuyên khoa I, Chuyên khoa II) chuyên ngành Tai Mũi Họng, bác sĩ giải phẫu bệnh học và các nhân viên y tế làm việc trong lĩnh vực trị liệu ngôn ngữ.
• Các nội dung nổi bật đáng tham khảo:
  • Hệ thống hóa chi tiết giải phẫu học định khu khung sụn, cơ nội thanh quản và thuyết "thân - vỏ" của Hirano giải thích cơ chế hình thành sóng rung niêm mạc.
  • Bảng đối chiếu thực nghiệm giữa mức độ khàn tiếng trên lâm sàng với phân độ tổn thương quá sản biểu mô vi thể ($p < 0,05$).
  • Bộ tiêu chí chẩn đoán phân biệt trên nội soi và giải phẫu bệnh giữa hạt xơ dây thanh với polyp và u nang dây thanh.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vị trí xuất hiện đặc trưng và cơ chế bệnh sinh của hạt xơ dây thanh được giải thích như thế nào?

Hạt xơ dây thanh hình thành điển hình tại điểm nối giữa 1/3 trước và 2/3 sau trên bờ tự do của cả hai dây thanh, có tính chất đối xứng. Dưới góc độ sinh lý phát âm, 2/3 trước của dây thanh là phần niêm mạc tham gia trực tiếp vào chuyển động sóng rung, trong khi 1/3 sau thuộc khối sụn phễu. Lực va chạm cơ học giữa hai dây thanh khi phát âm có cường độ lớn nhất tại điểm giữa của phần niêm mạc rung (chính là vị trí 1/3 trước - 2/3 sau). Các vi chấn thương phát âm lặp đi lặp lại gây xung huyết, phù nề khoảng Reinke (hạt non), lâu dần tổ chức hóa thành mô xơ trưởng thành (hạt mạn tính).

2. Đặc điểm dịch tễ học về giới tính, độ tuổi và nghề nghiệp của 30 bệnh nhân trong nghiên cứu ra sao?

Toàn bộ 30 bệnh nhân trong nghiên cứu đều là nữ giới (chiếm 100,00%), không có bệnh nhân nam. Độ tuổi trung bình của mẫu nghiên cứu là $40,5 \pm 10,5$ tuổi (nhỏ nhất là 20 tuổi, lớn nhất là 64 tuổi), trong đó nhóm tuổi lao động từ 21 đến 50 tuổi chiếm đa số với 80,00% ($24/30$). Về nghề nghiệp, các công việc thường xuyên phải phát âm nhiều chiếm tỷ lệ cao nhất gồm nhân viên bán hàng (36,67%) và công nhân làm việc trong môi trường ồn ào của các xưởng may/khu công nghiệp (16,67%), tổng nhóm nghề nghiệp lạm dụng giọng nói chiếm 53,33%.

3. Tỷ lệ và đặc điểm của các triệu chứng cơ năng được ghi nhận trong nghiên cứu như thế nào?

100% bệnh nhân ($30/30$) có triệu chứng khàn tiếng với đặc tính khàn tiếng liên tục tăng dần; trong đó mức độ khàn tiếng vừa chiếm 86,67% ($26/30$), mức độ nhẹ và nặng đều chiếm 6,67% ($2/30$). Các triệu chứng cơ năng đi kèm thường gặp nhất gồm: nói gắng sức chiếm 73,33% ($22/30$), cảm giác nói mệt chiếm 66,67% ($20/30$), nói hụt hơi chiếm 30,00% ($9/30$). Các biểu hiện ít gặp hơn là đau họng, khô họng, ho khan kéo dài (cùng chiếm 20,00%), vướng họng (16,67%), ợ hơi/ợ chua (6,67%), khó thở nhẹ (6,67%) và mất tiếng hoàn toàn (3,33%).

4. Kết quả phân tích giải phẫu bệnh vi thể của hạt xơ dây thanh có những đặc điểm gì?

Về vi thể: 100% các trường hợp có tổn thương quá sản lớp biểu mô vảy (trong đó quá sản mức độ vừa và nặng chiếm 83,33%, quá sản nhẹ chiếm 16,67%). Ở lớp mô đệm khoảng Reinke, 83,33% trường hợp biểu hiện xơ hóa mô đệm, không gặp trường hợp nào chỉ phù nề/xung huyết đơn thuần. Tổn thương xâm nhập tế bào viêm mạn tính ở mô đệm chỉ chiếm 6,67%, còn lại 93,33% không có xâm nhập viêm. Đặc biệt, 100% trường hợp có hiện tượng dày màng đáy nhưng toàn bộ cấu trúc màng đáy đều còn nguyên vẹn, không bị phá hủy.

5. Nghiên cứu đã chứng minh mối liên quan nào giữa triệu chứng khàn tiếng và hình ảnh mô bệnh học?

Nghiên cứu xác lập mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa mức độ khàn tiếng trên lâm sàng với mức độ quá sản biểu mô trên tiêu bản giải phẫu bệnh ($p < 0,05$). Cụ thể: nhóm khàn tiếng nhẹ có 100% ($2/2$) trường hợp biểu mô quá sản mức độ nhẹ; nhóm khàn tiếng vừa có 88,46% ($23/26$) trường hợp biểu mô quá sản mức độ vừa và nặng; nhóm khàn tiếng nặng có 100% ($2/2$) trường hợp biểu mô quá sản mức độ vừa và nặng.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Hữu Sơn đã làm sáng tỏ các đặc trưng dịch tễ, lâm sàng và giải phẫu bệnh của hạt xơ dây thanh trên 30 bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương giai đoạn 2020–2022. Bệnh lý xuất hiện ưu thế tuyệt đối ở nữ giới trong độ tuổi lao động có đặc thù nghề nghiệp sử dụng giọng nói nhiều, với biểu hiện cơ năng điển hình là khàn tiếng liên tục tăng dần kèm theo nói mệt và nói gắng sức. Kết quả giải phẫu bệnh khẳng định tính chất tổn thương lành tính mạn tính đặc trưng bởi dày nguyên vẹn màng đáy, xơ hóa mô đệm khoảng Reinke và quá sản lớp biểu mô vảy có tương quan tỷ lệ thuận với mức độ khàn tiếng lâm sàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Hạt xơ dây thanh (HXDT) là tổn thƣơng lành tính tại vị trí tiếp nối giữa 1/3 trƣớc và 2/3 sau của bờ tự do, hình tròn hoặc nhọn, có tính chất đối xứng hai bên [1], [2]. HXDT có thể gặp ở mọi giới, cả ngƣời lớn và trẻ em, nhƣng hay gặp ở giới nữ và những ngƣời lạm dụng giọng nói nhiều nhƣ: giáo viên, ca sĩ, kinh doanh, bán hàng [2]. Ngoài ra các yếu tố viêm nhiễm ở mũi họng nhƣ: viêm mũi xoang mạn tính, viêm họng mạn tính [3] hay tiền sử mắc hội chứng trào ngƣợc dạ dày – thực quản, dị ứng [4], [5] cũng đóng góp vai trò trong việc hình thành HXDT. Đây là một trong những bệnh lý thanh quản hay gặp và tỷ lệ mắc khá cao.

Theo thống kê của Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung Ƣơng mỗi năm có khoảng 1000 ca đến khám và điều trị [6]. Ảnh hƣởng chất lƣợng giọng nói là triệu chứng chính của HXDT. Bệnh biểu hiện: khàn tiếng, rối loạn âm sắc, có thể dẫn đến mất tiếng [7], [8]. Những triệu chứng này không chỉ gây khó khăn trong giao tiếp mà còn ảnh hƣởng đến chất lƣợng cuộc sống ngƣời bệnh.

Hiện nay, việc chẩn đoán HXDT thƣờng dựa vào lâm sàng và các phƣơng pháp chẩn đoán hình ảnh nhƣ: nội soi thanh quản ống cứng gắn optic, nội soi hoạt nghiệm thanh quản. Các phƣơng pháp này giúp bác sĩ đánh giá đƣợc vị trí tổn thƣơng, hình thái đại thể, hoạt động chức năng của dây thanh. Tuy nhiên, kết quả giải phẫu bệnh mới là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định HXDT. Nhằm góp phần bổ sung kiến thức về HXDT, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đặc điểm lâm sàng và giải phẫu bệnh hạt xơ dây thanh” với hai mục tiêu: 1.

Mô tả đặc điểm lâm sàng của hạt xơ dây thanh. Mô tả đặc điểm giải phẫu bệnh của hạt xơ dây thanh. CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. Lịch sử nghiên cứu 1.

Trên thế giới Hạt xơ dây thanh (HXDT) là tổn thƣơng lành tính ở dây thanh, đƣợc mô tả lần đầu tiên bởi Tuker (1868) và sau đó đƣợc nhiều tác giả của nhiều nƣớc nghiên cứu nhƣ: Ch. Jackson, Tarneaud, Mayoux, Giraad, Feankel,…. Những năm gần đây, một số tác giả tiêu biểu nhƣ: Hirano, Bouchayer, Mosallam… đã đi sâu vào nghiên cứu HXDT trên cơ sở những hiểu biết mới về cấu trúc mô học của dây thanh, sinh lý phát âm, cơ chế bệnh sinh của HXDT kết hợp với các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại. nghiên cứu tỷ lệ khàn giọng mạn tính ở trẻ em lứa tuổi đi học [9].

Năm 1991, Gray nghiên cứu mô bệnh học của bệnh nhân bị HXDT kéo dài trên 6 tháng, không đáp ứng với điều trị bảo tồn [10]. Năm 2010, Martins nghiên cứu hình thái học và hoá mô miễn dịch HXDT [11]. Năm 2013, Nunes nghiên cứu về chẩn đoán lâm sàng và phân tích mô bệnh học HXDT và polyp dây thanh [12]. Việt Nam Năm 2000, Nguyễn Giang Long thấy rằng tổn thƣơng mô bệnh học của HXDT là quá sản biểu mô vảy và tăng sinh xơ tại khu vực màng đáy [13].

Năm 2003, Nguyễn Duy Dƣơng nghiên cứu ảnh hƣởng của một số bệnh thanh quản trong đó có HXDT và thấy rằng bệnh lý này làm thay đổi tần số cơ bản của một số thanh điệu tiếng Việt [14]. Năm 2009, Vũ Toàn Thắng nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, mô bệnh học một số u lành tính của dây thanh [15]. Sơ lƣợc giải phẫu và sinh lý thanh quản 1. Giải phẫu thanh quản Cấu tạo của thanh quản gồm các mảnh sụn liên kết với nhau bởi các khớp, dây chằng và màng, đƣợc vận động bởi một số cơ thanh quản [16].

Các sụn thanh quản Sụn thanh quản tạo nên hình dạng của thanh quản và điều tiết hoạt động của dây thanh. Thanh quản gồm năm sụn chính [6]: - Sụn nhẫn: giống nhƣ hình chiếc nhẫn quay mặt về sau. - Sụn giáp: giống nhƣ hình quyển sách mở dựng đứng, gáy nhìn về phía trƣớc. 3 - Hai sụn phễu: hình tam giác, giống nhƣ cái kim tự tháp đặt trên sụn nhẫn.

Trên mỗi sụn phễu còn có các sụn con phụ mang tên là sụn sừng và sụn chêm. Sụn thanh thiệt: là sụn đơn hình chiếc lá mà cuống lá dính vào góc giữa hai màng sụn giáp. Sụn thanh quản[16]. Tất cả sụn này (trừ sụn phễu) đều đƣợc củng cố thêm bằng một lớp xơ đàn hồi, dính chặt vào màng sụn.

Các cơ thanh quản Các cơ thanh quản bám, bao bọc ở mặt ngoài và mặt trong khung sụn thanh quản. Thanh quản gồm có chín cơ và đƣợc xếp ra làm ba loại: cơ căng, cơ mở và cơ khép [6]. a) Cơ căng Cơ nhẫn giáp kéo sụn giáp về phía trƣớc và phía dƣới, làm cho dây thanh bị kéo căng về phía trƣớc. Mỗi bên thanh quản có một cơ nhẫn giáp.

b) Cơ mở Cơ nhẫn phễu sau đi từ mặt sau cảu sụn nhẫn đến mấu cơ của sụn phễu. 4 Tác động: quay sụn phễu ra phía ngoài xung quanh trục đứng thẳng, làm cho hai mấu xa nhau và thanh môn mở ra. Mỗi bên thanh quản có một cơ nhẫn phễu sau. c) Cơ khép - Cơ nhẫn phễu bên: Cơ nhẫn phễu bên đi bờ trên và trƣớc của sụn nhẫn đến mấu cơ của sụn phễu.

Tác động: kéo mấu cơ về phía trƣớc, làm cho sụn phễu quay về phía trong xung quanh trục thẳng đứng. Mấu thanh hai bên khít lại gần và thanh môn đóng lại. Mỗi bên thanh quản có một cơ nhẫn phễu hai bên. - Cơ giáp phễu: Cơ này gồm hai phần, cơ giáp phễu trên và cơ giáp phễu dƣới.

Tác động: cơ giáp phễu dƣới làm hẹp thanh môn, làm chùng dây thanh. Cơ này còn đảm bảo sự rung động của dây thanh bằng những thớ phễu thanh và giáp thanh. Mỗi bên thanh quản có một cơ giáp phễu. - Cơ liên phễu: Nối liền sụn phễu bên phải với sụn phễu bên trái.

Tác dụng: Kéo hai sụn phễu lại gần nhau làm cho đoạn sau của thanh môn khít lại. Phẫu tích mặt bên các cơ thanh quản [17]. Phân bố mạch máu thanh quản Hai mạch máu chính của thanh quản là động mạch thanh quản trên và động mạch thanh quản dƣới. Ngoài ra còn có động mạch thanh quản sau [6].

Thần kinh chi phối thanh quản Phân bố thần kinh của thanh quản gồm hai nhánh của dây thần kinh X hay dây phế vị: dây thần kinh trên và dây thần kinh hồi quy hay dây thần kinh quặt ngƣợc. Cả hai dây thần kinh này đều có các nhánh vận động và cảm giác. Dây thần kinh thanh quản trên: xuất phát từ cực dƣới của hạch hình đám rối, phân thành hai nhánh ngoài và trong. Nhánh ngoài gồm các sợi chi phối vận động cơ giáp nhẫn, nhanh trong gồm các sợi chi phối cảm giác cho toàn bộ thanh quản.

Dây thần kinh hồi quy (thần kinh quặt ngƣợc): chi phối vận động cho tất cả các cơ còn lại của thanh quản (trừ cơ giáp nhẫn) và chi phối cảm giác cho vùng niêm mạc thanh quản nằm phía dƣới hai dây thanh. Ngoài ra dây thần kinh này còn chi phối cảm giác cho thực quản, khí quản, hạ họng [6]. Niêm mạc Lòng của thanh quản đƣợc che phủ bởi một lớp biểu mô trụ (ở những vùng rộng nhƣ tiền đình) và biểu mô lát (ở vùng hẹp nhƣ dây thanh). 6 Trong niêm mạc có tuyến nhày và nang lympho.

Lớp dƣới niêm mạc lỏng lẻo, do đó thanh quản dễ bị phù nề [6]. Giải phẫu dây thanh 1. Đại thể Hình 1. Nếp thanh thất 7.

Nếp phễu – thanh thiệt 8. Khuyết gian phễu 4. Sụn thanh thiệt Dây thanh là một cấu trúc hình nẹp nằm ở tầng thanh môn của thanh quản gồm có niêm mạc, sợi đàn hồi và cơ đi từ trƣớc (góc sụn giáp) ra sau (sụn phễu). Dây thanh là một bộ phận di động có thể khép mở hoặc rung động.

Kích thƣớc: - Phụ nữ : 1,6 – 2,0 cm - Nam giới : 2,0 – 2,4 cm Màu sắc trắng ngà, nhẵn bóng. Dây thanh nằm trong tầng thanh môn của ống thanh quản trên một bình diện ngang chạy từ trƣớc ra sau. Trên dây thanh là băng thanh thất. Giữa băng thanh thất và dây thanh có buồng Morgani.

Trên dây thanh là thƣợng thanh môn, dƣới là hạ thanh môn [1], [20]. Vi thể Dây thanh âm có cấu trúc vi thể phức tạp (hình 1. Nó cho phép lớp biểu mô mềm mại ở nông dễ dàng rung động tự do ngay cả khi dƣới nó là một tổ chức niêm mạc cứng chắc hơn. Về mô học từ nông đến sâu, cấu trúc dây thanh gồm ba lớp [21], [22]: - Lớp biểu mô: + Là lớp ngoài cùng của dây thanh.

Mặt trên và mặt dƣới giống biểu mô đƣờng hô hấp. + Biểu mô trụ giả tầng có lông chuyển và các tế bào hình đài tiết nhầy. + Bờ tự do của dây thanh là biểu mô vảy lát tầng không sừng hóa, đƣợc ngăn cách với biểu mô đƣờng hô hấp bằng một vùng niêm mạc chuyển tiếp, mỏng ở 1/3 trƣớc, dày ở 2/3 sau, có vai trò giúp dây thanh rung động dễ dàng [23]. + Lớp biểu mô vảy giúp duy trì hình dạng dây thanh, bảo vệ các mô nằm phía dƣới đặc biệt là điều hoà nƣớc cho dây thanh.

- Lớp tổ chức dưới niêm mạc hay màng đáy: Gồm: Khoang Reinke, lớp giữa và lớp sâu. + Lớp mô đệm nông còn gọi là khoảng Reinke: Nằm ngay dƣới lớp biểu mô, ít mạch, chứa Gelatin (bản chất là các chất chun) nên lớp này có vai trò nhƣ lớp đệm mềm dẻo và linh hoạt. Nó có vai trò quan trọng trong chức năng rung và đàn hồi của dây thanh [24], [25]. Nếu do nguyên nhân nào đó nhƣ: viêm nhiễm, khối u,… gây xơ cứng lớp nông sẽ gây ra những biến đổi về giọng nói.

+ Lớp giữa: Nằm dƣới lớp nông, chủ yếu là sợi chun dày 0,5 - 1,5 mm. + Lớp sâu: Là thành phần chính của dây chằng thanh âm. Chủ yếu là sợi collagen đƣợc sắp xếp sát nhau và xoắn vặn thành bó song song với bờ của cơ thanh âm. Dây chằng thanh âm bao gồm: lớp giữa và lớp sâu của lamina propria cấu tạo bởi sợi chun và collagen [24].

8 - Lớp cơ của dây thanh: Đƣợc cấu tạo bởi cơ giáp phễu đi từ mặt trong của sụn giáp tới sụn phễu theo chiều trƣớc ra sau. Cơ dây thanh là tổ chức vân. Cấu tạo dây thanh gồm ba loại thớ đi theo ba chiều khác nhau, chúng đi song song với nhau khi thở và bắt chéo nhau khi phát âm [21], đó là: + Bó thẳng: Các thớ sợi đi song song từ sụn giáp ở trƣớc sụn nhẫn ở sau. + Bó giáp thanh: Các thớ sợi đi chéo từ sụn giáp ra bám vào cân của dây thanh tạo thành bó giáp thanh.