Tài liệu: Khoá luận tốt nghiệp chính sách công thực hiện chính sách phát

Chuyên khảo Khoá luận tốt nghiệp chính sách công thực hiện chính sách phát triển d phân tích chuyên sâu các khía cạnh quan trọng trong lĩnh vực

• Tác giả: Chu Thị Bạch Cúc
• Người hướng dẫn: Ths. Trần Văn Nhã
• Trường học: Trường Đại học Nội vụ Hà Nội
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Hà Giang
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và tầm quan trọng của chính sách phát triển du lịch bền vững

Chính sách phát triển du lịch bền vững là một trong những ưu tiên hàng đầu của các quốc gia trong bối cảnh toàn cầu hiện nay. Du lịch bền vững không chỉ tập trung vào việc phát triển kinh tế mà còn đặt trọng tâm vào bảo vệ môi trường và văn hóa địa phương. Theo khuyến nghị của UNESCO và UNWTO, phát triển du lịch bền vững cần cân bằng giữa ba yếu tố: lợi ích kinh tế, bảo vệ môi trường và phát triển xã hội. Tại Việt Nam, chiến lược phát triển du lịch bền vững đã được các cấp chính quyền đưa vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ở các địa phương. Đặc biệt, việc thực hiện chính sách này tại tỉnh Hà Giang mang ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn di sản thiên nhiên và văn hóa độc đáo của vùng miền Bắc.

1.1. Định nghĩa du lịch bền vững

Du lịch bền vững là loại hình du lịch giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường tự nhiên và xã hội địa phương. Theo định nghĩa của UNWTO, đây là hoạt động du lịch hướng tới sử dụng bền vững các tài nguyên du lịch, duy trì đa dạng sinh học và bảo vệ di sản văn hóa. Du lịch bền vững tại Hà Giang cần tận dụng hiệu quả những điểm đặc sắc như Công viên địa chất Đông Bắc Việt Nam và các cộng đồng dân tộc để tạo giá trị lâu dài.

1.2. Mục tiêu và vai trò của chính sách công

Chính sách công về phát triển du lịch bền vững nhằm tạo khuôn khổ pháp lý và hướng dẫn thực hiện cho các bộ ngành và địa phương. Vai trò chính của chính sách là cân bằng giữa phát triển kinh tế du lịch và bảo vệ môi trường tự nhiên. Tại Hà Giang, chính sách này hỗ trợ việc nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch đồng thời giảm tác động tiêu cực đến cộng đồng địa phương.

II. Khung lý thuyết thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

Thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững đòi hỏi một quy trình khoa học gồm nhiều bước chuyên biệt. Trước tiên, cần xây dựng kế hoạch triển khai dựa trên các số liệu khảo sát khách quan và đánh giá thực trạng tài nguyên du lịch. Tiếp theo là phổ biến, tuyên truyền chính sách để nâng cao nhận thức cộng đồng và doanh nghiệp. Phân công và phối hợp giữa các cơ quan Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban nhân dân các cấp là yếu tố then chốt. Quá trình duy trì thực hiện, theo dõi, kiểm tra và đánh giá, tổng kết kinh nghiệm cần diễn ra thường xuyên để đảm bảo hiệu quả lâu dài. Các nhân tố chủ quan như ý chí chính trị và khách quan như điều kiện tự nhiên đều ảnh hưởng đến thành công của chính sách.

2.1. Các giai đoạn triển khai chính sách

Triển khai chính sách phát triển du lịch bền vững chia thành các giai đoạn: xây dựng kế hoạch với những mục tiêu cụ thể; phổ biến tuyên truyền qua các hình thức khác nhau; phân công phối hợp rõ ràng giữa các bộ ngành; duy trì thực hiện liên tục; điều chỉnh chính sách phù hợp thực tiễn địa phương; theo dõi kiểm tra đôn đốc; và cuối cùng là đánh giá, tổng kết để rút kinh nghiệm cho thực hiện lần sau.

2.2. Chủ thể và bên liên quan trong thực hiện

Chủ thể thực hiện chính sách bao gồm UBND tỉnh Hà Giang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, HĐND tỉnh, và các UBND huyện. Các bên liên quan gồm doanh nghiệp du lịch, cộng đồng địa phương, các tổ chức xã hội, và UNESCO hỗ trợ trong việc bảo vệ di sản văn hóa. Sự phối hợp hiệu quả giữa các chủ thể này quyết định sự thành công của chính sách.

III. Thực trạng thực hiện chính sách tại tỉnh Hà Giang

Tỉnh Hà Giang sở hữu những tiềm năng du lịch lớn với Công viên địa chất quốc tế Đông Bắc Việt Nam, các cộng đồng dân tộc thiểu số đa dạng và tài nguyên thiên nhiên độc đáo. Tuy nhiên, quá trình thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại địa phương vẫn còn nhiều hạn chế. Các văn bản chính sách đã được ban hành như Quyết định của UBND tỉnh về phát triển du lịch, nhưng việc triển khai thực hiện chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Tổ chức thực hiện chính sách hiện nay còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành. Theo dõi, kiểm tra việc thực hiện chính sách chưa thường xuyên, dẫn đến một số điều chỉnh chính sách không kịp thời với thực tiễn địa phương.

3.1. Tiềm năng và điều kiện tự nhiên của Hà Giang

Hà Giang nằm ở vị trí địa lý chiến l略quan trọng, sở hữu Công viên địa chất UNESCO với những địa hình karstic độc đáo. Điều kiện tự nhiên đặc biệt với núi đồi, con sông Nho Quế tạo nên những sản phẩm du lịch hấp dẫn. Tiềm năng văn hóa từ các cộng động dân tộc như Mông, Tày, Hoa tạo điều kiện phát triển du lịch cộng đồng bền vững và du lịch văn hóa độc đáo.

3.2. Các văn bản chính sách và tổ chức thực hiện

Tỉnh Hà Giang đã ban hành nhiều quyết định của UBND tỉnh và kế hoạch - UBND về phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, tổ chức thực hiện còn yếu kém, thiếu phân công, phối hợp rõ ràng. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần được tăng cường năng lực, tài chính để triển khai chính sách hiệu quả. Theo dõi kiểm tra và đánh giá thực hiện chính sách cần được thực hiện định kỳ.

IV. Giải pháp hoàn thiện thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững tại Hà Giang, cần hoàn thiện các quy định chính sách phù hợp với đặc điểm địa phương. Cần tăng cường phổ biến, tuyên truyền chính sách cho doanh nghiệp, cộng đồng địa phương và cán bộ quản lý. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần được trang bị tài chính, công nghệ để theo dõi, kiểm tra việc thực hiện. Phối hợp liên ngành giữa các bộ ngành, địa phương phải được tăng cường thông qua các hội nghị điều phối định kỳ. Cần xây dựng các chỉ tiêu đo lường cụ thể cho phát triển du lịch bền vững để thuận tiện đánh giá, tổng kết kinh nghiệm. Bên cạnh đó, cần kết nối với UNESCO, UNWTO để tiếp cận các bài học kinh nghiệm quốc tế, đồng thời hỗ trợ cộng đồng địa phương nâng cao thu nhập từ du lịch bền vững.

4.1. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách

Cần rà soát, bổ sung các quyết định, quy định của UBND tỉnh về phát triển du lịch bền vững sao cho thích hợp với thực tiễn địa phương. Các chính sách cần rõ ràng về mục tiêu, chỉ tiêu, thời gian thực hiện, và trách nhiệm các cơ quan. Cần điều chỉnh chính sách nhanh chóng khi tình hình thay đổi để đảm bảo tính hiệu quả, kịp thời.

4.2. Tăng cường năng lực tổ chức thực hiện

Cần cấp bổ sung tài chính, nhân lực cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch để thực hiện chính sách hiệu quả. Phân công phối hợp giữa các UBND huyện, phòng ban liên quan phải được xác định rõ ràng. Cần đào tạo nâng cao kỹ năng cho cán bộ quản lý về chính sách du lịch bền vững và theo dõi, đánh giá chính sách.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương I, 2005): “Du lịch bền vững là việc đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu du lịch của tương lai”. Từ định nghĩa trên, có thể khẳng định “du lịch bền vững” không phải là một loại hình du lịch mà là nét quan điểm phát triển du lịch. Mặc dù còn nhiều quan điểm khác nhau song có thể hiểu “du lịch bền vững” là sự phát triển du lịch có sự quan tâm đến việc bảo tồn các giá trị, của tài nguyên du lịch đồng thời giảm thiểu đến mức thấp nhất những tác hại xấu đến môi trường kinh tế, văn hóa – xã hội nhằm phục vụ nhu cầu của tương lai.2 Phát triển bền vững và phát triển du lịch bền vững - Khái niệm phát triển bền vững Theo quan điểm của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới - WCED (nay là Ủy ban Brundtland) thì phát triển bền vững được hiểu là sự phát triển có thể đáp ứng được những nhu cầu hiện tại mà không ảnh hưởng, tổn hại đến những khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Để đạt được điều này chính quyền và các tổ chức kinh tế - xã hội và cộng đồng phải bắt tay nhau thực hiện mục đích dung hòa 3 lĩnh vực chính: kinh tế - xã hội - môi trường trong quá trình thực hiện phát triển một lĩnh vực cụ thể.

Ngoài ra, phát triển bền vững còn được xem là sự phát triển “bình đẳng và cân đối”. Bình đẳng được hiểu là bình đẳng giữa các nhóm người trong cùng một xã hội. Còn tính cân đối được thể hiện ở việc cân đối giữa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội - môi trường. - Khái niệm phát triển du lịch bền vững Du lịch bền vững là khái niệm mới xuất hiện trên cơ sở cải tiến, nâng cấp và hoàn thiện khái niệm du lịch của những năm 90 và thực sự được mọi người quan tâm trong những năm gần đây.

Phát triển du lịch bền vững (Sustainable Tourism) đã được Tổ chức Du 7 lịch thế giới (United National World Tourist Organization, viết tắt là UNWTO) cho rằng phát triển du lịch bền vững đã được hiểu một cách đầy đủ hơn nó được xem xét trên cả ba lĩnh vực kinh tế - xã hội - môi trường. Tại Việt Nam đã có nhiều quan điểm liên quan đến phát triển du lịch bền vững nhưng trong phạm vi nghiên cứu của luận văn, đề tài sử dụng khái niệm được đưa ra tại Điều 3, khoản 14, Luật Du lịch nước ta xác định: ”Phát triển du lịch bền vững là sự phát triển du lịch đáp ứng đồng thời các yêu cầu về kinh tế - xã hội và môi trường, bảo đảm hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia hoạt động du lịch, không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu về di lịch trong tương lai”. Chính sách công và chính sách phát triển du lịch bền vững - Khái niệm chính sách Theo từ điển Bách khoa toàn thư Việt Nam, khái niệm về chính sách: “Chính sách là những chuẩn tắc cụ thể để thực hiện đường lối, nhiệm vụ. Chính sách được thực hiện trong thời gian nhất định, trên nhiều lĩnh vực cụ thể nào đó.

Bản chất, nội dung và phương hướng của chính sách tùy thuộc vào tính chất của đường lối, nhiệm vụ chính trị, kinh tế, văn hóa…”. Theo GS James Anderson – cựu chủ tịch Tổ chức nghiên cứu chính sách của Hiệp hội khoa học Mỹ thì cho rằng: “Chính sách là một quá trình hành động có mục đích được theo đuổi bởi một hoặc nhiều chủ thể trong việc giải quyết các vấn đề mà họ quan tâm”. Theo Từ điển Tiếng Việt “Chính sách là sách lược và kế hoạch cụ thể nhằm đạt một số mục đích nhất định dựa vào đường lối chính trị chung và thực tế mà nhà nước đề ra”. Theo Giáo trình Hoạch định và Phân tích chính sách công của Học viện Hành chính do Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật xuất bản năm 2008, khái niệm về chính sách:“là những hành động ứng xử của chủ thể với các hiện tượng tồn tại trong quá trình vận động phát triển nhằm đạt mục tiêu nhất định” 8 Qua sự khái quát, phân tích các khía cạnh cơ bản về khái niệm chính sách, em đưa ra cách hiểu về chính sách như sau: Chính sách là tập hợp các chủ trương và hành động về phương diện nào đó của chính phủ nó bao gồm các mục tiêu mà chính phủ muốn đạt được và cách làm để thực hiện các mục tiêu đó.

Những mục tiêu này bao gồm sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực kinh tế - văn hóa - xã hội - môi trường. - Khái niệm chính sách công Theo Giáo trình Hoạch định và Phân tích chính sách công của Học viện Hành chính do Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật xuất bản năm 2008, khái niệm về chính sách công: “là những hành động ứng xử của Nhà nước với vấn đề phát sinh trong đời sống cộng đồng, được thể hiện bằng nhiều hình thức khác nhau, nhằm thúc đẩy xã hội phát triển”. “Chính sách công là kết quả ý chí chính trị của nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định có liên quan với nhau, bao hàm trong đó định hướng mục tiêu và cách thức giải quyết các vấn đề công trong xã hội”. Có thể hiểu: “Chính sách công là sự lựa chọn hành động của Nhà nước được thể hiện bằng một tập hợp các quyết định liên quan với nhau do Nhà nước ban hành tác động lên đối tượng để giải quyết một vấn đề công nhằm đạt được các mục tiêu nhất định”.

Chính sách phát triển du lịch bền vững được bàn đến ở đây là loại chính sách công và đó là các quyết định của Nhà nước nhằm cụ thể hóa đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển bền vững với các mục tiêu cụ thể và giải quyết các vấn đề phát triển du lịch bền vững của đất nước cũng như ở các địa phương. Các bước thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững 1. Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện Bất kể một chính sách nào khi được xây dựng kế hoạch thực hiện từ các cơ quan từ TW đến địa phương đều phải xây dựng với các nội dung sau: 9 + Kế hoạch tổ chức điều hành + Kế hoạch cung cấp các nguồn vật lực + Kế hoạch thời gian triển khai thực hiện + Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách + Dự kiến nội quy, quy chế về tổ chức điều hành, về trách nhiệm, nhiệm vụ, quyền hành của cá nhân, tổ chức tham gia, tổ chức điều hành chính sách, về các biện pháp khen thưởng, kỷ luật… + Kế hoạch và điều điều chỉnh kế hoạch thực thi chính sách do lãnh đạo có thẩm quyền các cấp thông qua. Và chính sách phát triển du lịch bền vững cũng không phải là ngoại lệ.

Du lịch bền vững đòi hỏi phải quản lý tất cả các dạng tài nguyên theo cách nào đó để chúng ta có thể đáp ứng các nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ trong khi vẫn duy trì được bản sắc văn hóa, các quá trình sinh thái cơ bản, đa dạng sinh học và các hệ đảm bảo sự sống. Xây dựng kế hoạch hay nói cách khác là lập kế hoạch chính là xác định mục tiêu, mục tiêu, mục đích với thành tựu tương lai. Phổ biến, tuyên truyền chính sách Phổ biến, tuyên truyền chính sách phát triển bền vững về du lịch thể hiện trong việc thông qua các hình thức, phương pháp nhằm đưa các nội dung của chính sách đến các đối tượng. Phải xác định, lựa chọn các kỹ năng, phương pháp phổ biến, tuyên truyền chính sách phù hợp cho từng loại đối tượng.

Tùy từng đối tượng mà tổ chức các hình thức phổ biến, tuyên truyền và quán triệt thực hiện chính sách phù hợp. Phân công phối hợp thực hiện chính sách Để thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững, Chính phủ đã thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước về du lịch là cơ quan có chức năng giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các hoạt động du lịch trong phạm vi cả nước; Chỉ đạo việc phối hợp hoạt động của các Bộ, ngành và địa phương liên quan trong việc xây dựng và tổ chức triển khai thực hiện các chương trình quốc gia về phát triển du 10 lịch trong từng thời kỳ phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước; Nghiên cứu, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ giải pháp, cơ chế, chính sách về phát triển du lịch. Bộ Văn hóaThể thao và Du lịch là cơ quan chủ trì, tham mưu cho Đảng, Nhà nước về xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách. Ngoài ra, còn có một số cơ quan Nhà nước có liên quan đến việc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững gồm: Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Bộ Tài chính; Bộ Thông tin và Truyền thông; Đài truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam; Bộ Ngoại giao; Bộ Công an và Bộ Quốc phòng; Bộ Tài nguyên và Môi trường; Bộ Khoa học Công nghệ; Bộ Y tế; Bộ Giao thông - Vận tải; Bộ Xây dựng; Bộ Công Thương; Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Duy trì thực hiện chính sách Để duy trì chính sách cần phải đảm bảo đầy đủ yêu cầu về nguồn nhân lực, tài chính, cơ sở vật chất kỹ thuật để thực thi chính sách. Nếu việc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững gặp phải những khó khăn do môi trường du lịch của địa phương thực tế biến động, thì các cơ quan nhà nước trên địa bàn sử dụng hệ thống công cụ quản lý tác động nhằm tạo lập môi trường thuận lợi cho việc thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững Đồng thời chủ động điều chỉnh chính sách cho phù hợp với hoàn cảnh mới. Trong một chừng mực nào đó, để đảm bảo lợi ích chung của xã hội, các cơ quan nhà nước có thể kết hợp sử dụng các biện pháp hành chính để duy trì thực hiện chính sách phát triển du lịch bền vững. Điều chỉnh các quy định chính sách phù hợp với địa phương Điều chỉnh để chính sách phù hợp với yêu cầu quản lý với tình hình thực tế.

Trong quá trình thực hiện chính sách nếu gặp khó khăn do môi trường thực tế thay đổi, do chính sách còn những bất cập, hạn chế chưa phù hợp với thực tiễn cần có những điều chỉnh nhất định để đáp ứng yêu cầu quản lý và phù hợp 11 với tình hình thực tế.