HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM --------------------------------------------------------------- PHÙNG THỊ HỒNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ THÔNG SỐ CÔNG NGHỆ ĐẾN HÀM LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG DẦU HẠT CHÈ (Camellia sinensis) TÁCH CHIẾT BẰNG HỆ THỐNG CHIẾT SOXHLET Hà Nội – 9/2021 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ THỰC PHẨM --------------------------------------------------------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ THÔNG SỐ CÔNG NGHỆ ĐẾN HÀM LƯỢNG VÀ CHẤT LƯỢNG DẦU HẠT CHÈ (Camellia sinensis) TÁCH CHIẾT BẰNG HỆ THỐNG CHIẾT SOXHLET Người thực hiện : Phùng Thị Hồng Mã sinh viên : 620861 Lớp : K62CNTPB Chuyên ngành : Công nghệ thực phẩm Giảng viên hướng dẫn : TS. Phan Thị Phương Thảo Bộ môn : Quản lý chất lượng và An toàn thực phẩm, Khoa Công nghệ thực phẩm Hà Nội – 9/2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là nghiên cứu của riêng tôi với sự giúp đỡ tận tình của giảng viên hướng dẫn TS. Phan Thị Phương Thảo. Tôi xin cam đoan rằng, các số liệu, kết quả trình bày trong khóa luận là trung thực, chưa từng được sử dụng.
Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện khóa luận này đã được cảm ơn và các thông tin, trích dẫn trong khóa luận này đã được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 6 tháng 9 năm 2021 Sinh viên thực hiện Phùng Thị Hồng i LỜI CẢM ƠN Hoàn thành khóa luận tốt nghiệp ngành Công nghệ thực phẩm với đề tài “Ảnh hưởng của một số thông số công nghệ đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè (Camellia sinensis) tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet”, ngoài sự nỗ lực phấn đấu của bản thân, tôi còn nhận được sự giúp đỡ và hướng dẫn tận tình của các thầy, cô trong khoa Công nghệ Thực phẩm - Học viện Nông nghiệp Việt Nam và bên cạnh đó tôi còn nhận được sự trợ giúp rất nhiều của các bạn trong cùng nhóm thực tập. Trong quá trình thực hiện đề tài tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến TS. Phan Thị Phương Thảo – người đã dành nhiều thời gian, tận tình chỉ bảo và hướng dẫn cho tôi về kiến thức cũng như các kỹ năng thực hành trong suốt quá trình nghiên cứu đề tài và hoàn thành khóa luận tốt nghiệp.
Đồng thời, tôi xin gửi lời cảm ơn tới ThS. Lê Thị Ngọc Thúy, ThS. Phạm Thị Dịu đã giúp đỡ và hướng dẫn về sử dụng trang thiết bị, dụng cụ phòng thí nghiệm cho tôi, bên cạnh đó tôi cũng xin cảm ơn chị Trần Thị Lan Anh, bạn Phạm Thị Liên và Phạm Thị Minh Tân đã nhiệt tình và luôn sẵn sàng giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện đề tài. Cuối cùng tôi xin cảm ơn gia đình, người thân đã luôn bên cạnh ủng hộ, động viên tôi và toàn thể bạn bè đã trợ giúp tôi trong suốt thời gian qua.
Do kinh nghiệm còn hạn chế nên trong quá trình thực hiện đề tài còn nhiều thiếu sót. Vì vậy, tôi mong nhận được những đóng góp, sửa chữa để đề tài được hoàn thiện tốt nhất. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày 6 tháng 9 năm 2021 Sinh viên thực hiện Phùng Thị Hồng ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.
iii DANH MỤC BẢNG.vi DANH MỤC HÌNH ẢNH. vii DANH MỤC VIẾT TẮT. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu.
Giới thiệu chung về cây chè và hạt chè. Nguồn gốc, đặc điểm về cây chè, phân bố và một số giống chè phổ biến ở Việt Nam. Giới thiệu về hạt chè. Giới thiệu về dầu hạt chè.
Thành phần hóa học của dầu hạt chè. Công dụng của dầu hạt chè. Tình hình nghiên cứu dầu hạt chè trên thế giới và Việt Nam. Phương pháp trích ly dầu hạt chè bằng hệ thống chiết Soxhlet.
Giới thiệu chung về phương pháp trích ly bằng dung môi. Phương pháp trích ly dầu hạt chè bằng hệ thống chiết Soxhlet. Một số yếu tố công nghệ ảnh hưởng đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.
Nguyên liệu và hóa chất. Vật liệu nghiên cứu. Hóa chất, thiết bị, dụng cụ. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.
Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Quy trình công nghệ trích ly dầu hạt chè. Phương pháp bố trí thí nghiệm.
Phương pháp phân tích. Xác định hàm lượng dầu hạt chè. Đánh giá chất lượng cảm quan dầu hạt chè theo TCVN 2627 – 1993. Xác định các chỉ tiêu chất lượng của dầu hạt chè.
Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Kết quả khảo sát ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet. Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè.
Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hàm lượng và chỉ tiêu hóa lý của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu hoạt tính chống oxy hóa trong dầu hạt chè ( khả năng bắt gốc tự do DPPH). Kết quả khảo sát ảnh hưởng của loại dung môi đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet. Ảnh hưởng của loại dung môi đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống Soxhlet.
Ảnh hưởng của loại dung môi đến hàm lượng và các chỉ tiêu hóa lý của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của loại dung môi đến hoạt tính kháng oxy hóa của dầu hạt chè (khả năng bắt gốc tự do DPPH). Kết quả khảo sát ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu và dung môi đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet. Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu và dung môi đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè.
Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè. Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến khả năng kháng oxy hóa của dầu chè (khả năng bắt gốc tự do DPPH). Kết quả khảo sát ảnh hưởng của thời gian trích ly đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet. Ảnh hưởng của thời gian đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet.
Ảnh hưởng của thời gian trích ly đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè tách chiết bằng hệ thống chiết Soxhlet. Ảnh hưởng của thời gian trích ly đến hoạt tính kháng oxy hóa của dầu hạt chè (khả năng bắt gốc tự do DPPH). KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ. 37 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
41 v DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Các thành phần có trong hạt chè. Thành phần các axit béo trong dầu hạt chè. Hàm lượng thành phần các hợp chất phenolic trong dầu hạt chè.
Hóa chất sử dụng. Thiết bị sử dụng. Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hàm lượng và chất lượng của dầu hạt chè.
Ảnh hưởng của loại dung môi trích ly đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của loại dung môi đến hàm lượng và chất lượng của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/dung môi đến hàm lượng và chất lượng dầu hạt chè.
Ảnh hưởng của thời gian trích ly đến chất lượng cảm quan của dầu hạt chè. Ảnh hưởng của thời gian trích ly đến hàm lượng và chất lượng của dầu hạt chè .33 vi DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Hình ảnh cây chè. Một số hình ảnh về hạt chè.
Cấu tạo bộ chiết Soxhlet. Sơ đồ quy trình trích ly dầu hạt chè bằng hệ thống Soxhlet. Hình ảnh dầu được chiết ở các khoảng kích thước bằng hệ thống Soxhlet. Đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của kích thước nguyên liệu đến hoạt tính kháng oxy hóa trong dầu hạt chè.
Hình ảnh dầu được chiết bằng các loại dung môi. Đồ thị thể hiện sự ảnh hưởng của loại dung môi đến khả năng kháng oxy hóa của dầu hạt chè. Hình ảnh dầu thu được ở các tỷ lệ nguyên liệu/dung môi được khảo sát. Đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của tỷ lệ nguyên liệu/ dung môi đến hoạt tính chống oxy hóa của dầu hạt chè.
Hình ảnh dầu thu được ở các mức thời gian trích ly khảo sát. Đồ thị biểu diễn ảnh hưởng của thời gian trích ly đến khả năng kháng oxy hóa của dầu hạt chè.35 vii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Ký hiệu chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ 1 HL Hàm lượng 2 KTNL Kích thước nguyên liệu 3 NL/DM Nguyên liệu/dung môi 4 AV Axit value (Trị số axit) 5 PV Peroxit value (Trị số peroxit) 6 IV Iot value (Trị số iot) 7 cs Cộng sự 8 TCVN Tiêu chuẩn Việt Nam viii PHẦN I. Tính cấp thiết của đề tài Cây chè ở nước ta được trồng với diện tích và sản lượng lớn (theo số liệu thống kê tính đến năm 2020 nước ta có 123.3 nghìn ha, năm 2019 sản lượng chè đạt mức trên 1018 nghìn tấn). Tuy nhiên, thu hoạch chính của cây chè là lá chè và chồi, chỉ một lượng ít hạt chè được phơi khô để gieo sản xuất cây giống, lượng còn lại hầu như không được sử dụng đến rất lãng phí (Trần Đình Phả, 2011) Đã có rất nhiều nước trên thế giới như: Nhật Bản, Trung Quốc, Đức,… đã sử dụng hạt chè để sản xuất dầu ăn, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng,… Trong dầu hạt chè chứa nhiều axit béo không no, đặc biệt là axit oleic và axit linoleic thiết yếu và hàm lượng chất béo bão hòa thấp, hàm lượng chất béo không bão hòa cao như omega-3, omega-6 (Wang và cộng sự, 2011), các thành phần có lợi cho sức khỏe như caroten, vitamin E,… Đặc biệt là dầu hạt chè có khả năng kháng oxy hóa rất tốt vì trong dầu có chứa hàm lượng lớn polyphenols, và những polyphenols này có hiệu quả trong việc chống lại bệnh ung thư.
Dầu hạt chè cũng là một nguyên liệu tốt để sản xuất bơ thực vật. Dựa trên những đặc điểm tuyệt vời này đã cho thấy dầu hạt chè đã được đánh giá cao tại nhiều quốc gia trên thế giới (Chen và cộng sự, 2007).