TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA KẾ TOÁN –TÀI CHÍNH –NGÂN HÀNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TÍNH KỊP THỜI BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN HÀ NỘI Sinh viên thực hiện TRẦN DƢƠNG NGỌC THIỆN MSSV: 13D340301066 LỚP: ĐH Kế toán 8A Cần Thơ, 2017 TRƢỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ KHOA KẾ TOÁN –TÀI CHÍNH –NGÂN HÀNG KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN CÁC YẾU TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN TÍNH KỊP THỜI BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA CÁC CÔNG TY NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN HÀ NỘI Giáo viên hƣớng dẫn Sinh viên thực hiện: ThS. Nguyễn Minh Nhật Trần Dƣơng Ngọc Thiện MSSV: 13D340301066 Lớp: ĐHKT 8A Cần Thơ, 2017 LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám Hiệu, Khoa Kế toán – Tài chính – Ngân hàng Trƣờng Đại học Tây Đô đã tổ chức và tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho tôi có đƣợc cơ hội học lớp Đại học Kế toán niên khóa 2013 – 2017 tại trƣờng. Tôi vô cùng biết ơn đến Thầy Nguyễn Minh Nhật, ngƣời đã tận tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình làm khóa luận. Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn đến toàn thể Quý Thầy Cô, những ngƣời đã truyền đạt kiến thức cho tôi trong suốt thời gian theo học tại lớp Đại học Kế toán 8A tại trƣờng Đại học Tây Đô. Tôi xin cảm ơn tất cả bạn bè, đồng môn đã giúp đỡ, hỗ trợ, cùng nhau chia sẽ kinh nghiệm trong suốt quá trình học tập cũng nhƣ quá trình làm khóa luận. Sau cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến gia đình tôi, những ngƣời thân đã luôn bên cạnh động viên và hỗ trợ tinh thần cho tôi trong suốt quá trình học tập và làm khóa luận tốt nghiệp. i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đề tài này là do chính tôi thực hiện, các số liệu thu thập và kết quả phân tích trong đề tài là trung thực, đề tài không trùng với bất kỳ đề tài nghiên cứu khoa học nào. Tất cả những nội dung đƣợc kế thừa, tham khảo từ nguồn tài liệu khác đều đƣợc trích dẫn đầy đủ và ghi nguồn cụ thể trong danh mục tài liệu tham khảo. Thành phố Cần Thơ, tháng 03 năm 2017 Sinh viên thực hiện Trần Dƣơng Ngọc Thiện ii TÓM TẮT KHOÁ LUẬN Nghiên cứu này nhằm thực hiện để đánh giá tính kịp thời và các nhân tố ảnh hƣởng đến tính kịp thời của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX). Tác giả sử dụng mô hình hồi quy để đánh giá các nhân tố ảnh hƣởng đến tính kịp thời của báo cáo tài chính của 158 công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội. Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố quy mô công ty và đòn bẫy tài chính có tác động đến tính kịp thời của báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội. Bên cạnh đó, hai nhân tố có ý nghĩa trong các nghiên cứu trƣớc đây là lợi nhuận (ROE) và loại công ty kiểm toán không ảnh hƣởng đến tính kịp thời của báo cáo tài chính của các công ty nghiên cứu. iii NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN HƢỚNG DẪN ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………… Thành phố Cần Thơ, ngày ……. năm 2017 Giảng viên hƣớng dẫn Nguyễn Minh Nhật iv MỤC LỤC Trang Chƣơng 1: MỞ ĐẦU ------------------------------------------------------------------------ 1 1. Đặt vấn đề nghiên cứu -------------------------------------------------------------- 1 1. Mục tiêu nghiên cứu ---------------------------------------------------------------- 1 1. Mục tiêu chung ------------------------------------------------------------------ 1 1. Mục tiêu cụ thể ------------------------------------------------------------------ 2 1. Phƣơng pháp nghiên cứu ---------------------------------------------------------- 2 1. Phƣơng pháp thu thập số liệu -------------------------------------------------- 2 1. Phƣơng pháp phân tích số liệu ------------------------------------------------- 2 1. Phạm vi nghiên cứu ----------------------------------------------------------------- 2 1. Về không gian-------------------------------------------------------------------- 2 1. Về thời gian ---------------------------------------------------------------------- 2 1. Kết cấu đề tài ------------------------------------------------------------------------- 2 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU------------- 3 2. Tổng quan về báo cáo tài chính --------------------------------------------------- 3 2. Khái niệm, vai trò và mục đích của báo cáo tài chính ---------------------- 3 2. Khái niệm của báo cáo tài chính ----------------------------------------- 3 2. Vai trò của báo cáo tài chính -------------------------------------------- 14 2. Mục đích của báo cáo tài chính ----------------------------------------- 15 2. Các giả thuyết và nguyên tắc kế toán chi phối đến việc lập báo cáo tài chính ------------------------------------------------------------------------------------- 16 2. Các giả thuyết kế toán ---------------------------------------------------- 16 2. Các nguyên tắc kế toán --------------------------------------------------- 17 2. Các đặc điểm chất lƣợng của báo cáo tài chính ---------------------------- 18 v 2. Khái niệm tính kịp thời báo cáo tài chính ----------------------------------- 21 2. Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu trƣớc --------------------------------------- 21 2. Lý thuyết ủy nhiệm ------------------------------------------------------- 21 2. Lý thuyết thông tin hữu ích cho việc ra quyết định ------------------ 22 2. Một số nghiên cứu trƣớc đây ------------------------------------------------- 22 2. Các nghiên cứu nƣớc ngoài ---------------------------------------------- 22 2. Các nghiên cứu trong nƣớc ---------------------------------------------- 24 2. Mô hình nghiên cứu đề nghị -------------------------------------------------- 25 2. Khung nghiên cứu và các giả thuyết -------------------------------------------- 26 2. Nhân tố quy mô công ty (SIZE) ---------------------------------------------- 26 2. Nhân tố lợi nhuận kinh doanh (ROE)---------------------------------------- 27 2. Nhân tố đòn bẩy tài chính (DEBT) ------------------------------------------ 27 2. Nhân tố loại công ty kiểm toán (AUD) -------------------------------------- 27 2. Phƣơng pháp nghiên cứu --------------------------------------------------------- 28 2. Đo lƣờng biến phụ thuộc và biến độc lập trong mô hình nghiên cứu --- 28 2. Mô hình nghiên cứu ----------------------------------------------------------- 29 2. Mẫu nghiên cứu và phƣơng pháp thu thập dữ liệu ------------------------- 30 2. Phƣơng pháp chọn mẫu nghiên cứu ------------------------------------ 30 2. Phƣơng pháp thu thập dữ liệu ------------------------------------------- 30 2. Quy trình nghiên cứu -------------------------------------------------------------- 30 2. Thiết kế quy trình nghiên cứu ------------------------------------------------ 30 2. Quy trình nghiên cứu ---------------------------------------------------------- 30 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG CÔNG BỐ THÔNG TIN TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN HÀ NỘI --------------------------------------------------------------- 32 vi 3. Tổng quan về thị trƣờng chứng khoán Việt Nam (Nguồn: Công ty chứng khoán VCBS) ----------------------------------------------------------------------------- 32 3. Thị trƣờng chứng khoán là gì? ------------------------------------------------ 32 3. Chức năng của thị trƣờng chứng khoán ------------------------------------- 32 3. Cơ cấu thị trƣờng chứng khoán ----------------------------------------------- 33 3. Các nguyên tắc hoạt động của thị trƣờng chứng khoán ------------------- 34 3. Thực trạng công bố thông tin trên thị trƣờng chứng khoán (Nguồn: Vietstock. Lịch sử hình thành và phát triển của Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội ----------------------------------------------------------------------------------------------- 38 3. Thực trạng vấn đề công bố thông tin trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội ------------------------------------------------------------------------------------------ 41 Chƣơng 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU-------------------------------------------------- 43 4. Mô tả mẫu điều tra ----------------------------------------------------------------- 43 4. Thống kê mô tả ---------------------------------------------------------------------- 43 4. Phân tích tƣơng quan -------------------------------------------------------------- 44 4. Kết quả phân tích hồi quy -------------------------------------------------------- 44 Chƣơng 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ --------------------------------------------- 47 5. Tăng cƣờng giám sát của Ủy ban chứng khoán đối với việc công bố thông tin của các công ty niêm yết -------------------------------------------------- 48 5. Các kiến nghị liên quan đến việc ban hành các chuẩn mực kế toán ----- 48 5. Hoàn thiện phƣơng tiện công bố thông tin ---------------------------------- 49 5.3 Hạn chế của đề tài ------------------------------------------------------------------- 49 5. Hƣớng nghiên cứu tiếp theo ------------------------------------------------------ 50 vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT HOSE Ho Chi Minh City Stock Exchange HNX Ha Noi Stock Exchange IASB International Accounting Standard Board FASB Financial Accounting Standards Boar ROE Return on equity RE Random Effects FE Fixed Effects GDCK Giao dịch chứng khoán CBTT&MB Công bố thông tin và minh bạch BCTC Báo cáo tài chính TT-BTC Thông tƣ – Bộ tài chính QĐ-TTg Quyết định – Thủ tƣớng viii DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU BảNG 2.1: MÔ Tả VÀ ĐO LƢờNG CÁC BIếN ĐộC LậP TRONG MÔ HÌNH NGHIÊN CứU -------------------------------------------------------------------------------- 29 BảNG 4.1 PHÂN Bổ MẫU ĐIềU TRA ---------------------------------------------------- 43 BảNG 4.2 THốNG KÊ MÔ Tả CÁC BIếN ĐịNH LƢợNG TRONG MÔ HÌNH --- 43 BảNG 4.3 MA TRậN Hệ Số TƢƠNG QUAN GIữA CÁC BIếN TRONG MÔ HÌNH -------------------------------------------------------------------------------------------------- 44 BảNG 4.4: KếT QUả PHÂN TÍCH HồI QUY THEO PHƢƠNG PHÁP RE VÀ FE -------------------------------------------------------------------------------------------------- 45 DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1: : Mô hình nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hƣởng đến tính kịp thời của BCTC các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán thành phố Hà Nội”.26 ix Chƣơng 1: MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề nghiên cứu Thị trƣờng chứng khoán đã trải qua gần 20 năm hoạt động. Trong tất cả các hoạt động nói chung trên thị trƣờng chứng khoán thì thông tin luôn là yếu tố hàng đầu và không thể thiếu khi thực hiện các hoạt động đầu tƣ. Thông tin lại càng quan trọng hơn đối với các nhà đầu tƣ trên thị trƣờng chứng khoán. Trong đó, thông tin báo cáo tài chính lại càng có ý nghĩa hơn đối với quyết định của các nhà đầu tƣ. Sự chính xác và kịp thời là yếu tố quan trọng của thông tin giúp cho nhà đầu tƣ có những quyết định chính xác. Thông tin chính xác và kịp thời sẽ giúp nhà đầu tƣ có những phân tích, xem xét và đƣa ra những quyết định kinh tế. Chính vì vậy, việc công khai, minh bạch và sự kịp thời của thông tin tài chính là một trong những nhân tố giúp cho việc bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tƣ và giúp cho thị trƣờng chứng khoán hoạt động ngày càng hiệu quả. Thông tin của báo cáo tài chính càng có giá trị khi thời gian công bố càng ngắn. Ở Việt Nam, khung pháp lý quy định về thời gian công bố thông tin báo cáo tài chính đã đƣợc quy định cụ thể kể từ khi thị trƣờng chứng khoán hình thành. Tuy nhiên, việc công bố thông tin của các công ty niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán làm cho tính minh bạch và công khai của thông tin bị sụt giảm vì một số bất cập. Trong đó, việc công bố chậm thông tin báo cáo tài chính của các công ty đại chúng, các tổ chức kinh doanh chứng khoán là khá phổ biến. Ngoài ra, một số doanh nghiệp còn chƣa có ý thức trong việc công bố thông tin, việc công bố thông tin chỉ nhằm mục đích đối phó, chất lƣợng thông tin đƣợc công bố thấp. Xuất phát từ thực tiễn nhƣ vậy, tác giả chọn đề tài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hƣởng đến tính kịp thời báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội” để làm đề tài nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Phân tích sự ảnh hƣởng của các yếu tố đến tính kịp thời của báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội. Từ đó đề xuất một số giải pháp nâng cao tính kịp thời báo cáo tài chính của các công ty niêm yết trên yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội.
