Khó Khăn Về Từ Vựng Của Sinh Viên Năm Cuối Trong Việc Dịch Thuật Thuật Ngữ Kinh Tế Pháp Lý

Tài liệu chuyên sâu Khó Khăn Về Từ Vựng Trong Việc Dịch Thuật Thuật Ngữ Kinh ..., phân tích đa chiều, cung cấp kiến thức nền tảng vững chắc cho

• Tác giả: Phung Tuan Vu
• Người hướng dẫn: Le Thuy Linh, MTESOL
• Trường học: National Economics University
• Chuyên ngành: Business English
• Đề tài: Khó Khăn Về Từ Vựng Trong Việc Dịch Thuật Thuật Ngữ Kinh Tế Pháp Lý Của Sinh Viên Năm Cuối
• Loại tài liệu: graduation thesis
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• ACKNOWLEDGEMENT
• EXECUTIVE SUMMARY
• 1. CHAPTER I: INTRODUCTION
• 1.1. Rationale of the research
• 1.2. Purpose of the research
• 1.3. Scope of the research
• 1.4. Research questions
• 1.5. Research methods
• 1.6. Design of the research
• 2. CHAPTER 2: THEORETICAL FRAMEWORK
• 2.1. Definition of translation
• 2.2. Translation methods
• 2.2.1. Literal translation
• 2.2.1.1. Word-for-word translation
• 2.2.1.2. One-to-one literal translation
• 2.2.2. Direct translation
• 2.2.3. Free translation
• 3. CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION
• 4. CHAPTER 4: CONCLUSION
• REFERENCES
• LIST OF FIGURES

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Bài viết này tập trung vào những khó khăn mà sinh viên năm cuối ngành luật gặp phải trong việc dịch thuật các thuật ngữ kinh tế pháp lý. Việc dịch thuật không chỉ yêu cầu khả năng ngôn ngữ mà còn cần hiểu biết sâu sắc về hệ thống pháp luật và thuật ngữ trong cả hai ngôn ngữ nguồn và đích. Đặc biệt, sinh viên năm cuối thường gặp phải những khó khăn về từ vựng khi dịch các báo cáo pháp lý kinh tế. Những khó khăn này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng bản dịch mà còn có thể dẫn đến những hiểu lầm nghiêm trọng trong các tài liệu pháp lý.

1.1. Tầm quan trọng của việc dịch thuật

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc hiểu và dịch các hệ thống pháp luật của các quốc gia khác nhau trở nên cần thiết. Các công ty cần đảm bảo tuân thủ các quy định pháp lý của các quốc gia mà họ hoạt động. Dịch thuật chính xác các tài liệu pháp lý là rất quan trọng để đảm bảo hoạt động kinh doanh suôn sẻ và tránh các vấn đề pháp lý. Việc dịch thuật không chỉ đơn thuần là chuyển đổi ngôn ngữ mà còn là việc truyền tải chính xác ý nghĩa và ngữ cảnh của văn bản gốc.

II. Khó khăn trong dịch thuật

Sinh viên năm cuối thường gặp phải nhiều khó khăn trong việc dịch thuật các thuật ngữ kinh tế pháp lý. Những khó khăn này bao gồm việc thiếu hiểu biết về thuật ngữ chuyên ngành, sự khác biệt ngôn ngữ và văn hóa, cũng như áp lực thời gian trong quá trình học tập. Các sinh viên thường cảm thấy bối rối khi phải đối mặt với các thuật ngữ phức tạp và không quen thuộc. Điều này dẫn đến việc họ có thể sử dụng các công cụ dịch tự động như Google Translate mà không hiểu rõ ngữ cảnh, dẫn đến những sai sót nghiêm trọng trong bản dịch.

2.1. Thiếu kiến thức về thuật ngữ

Nhiều sinh viên không có đủ kiến thức về các thuật ngữ kinh tế và pháp lý. Điều này khiến họ gặp khó khăn trong việc hiểu và dịch chính xác các tài liệu. Việc thiếu tài liệu học tập và hướng dẫn từ giảng viên cũng góp phần làm tăng thêm những khó khăn này. Các sinh viên cần được trang bị kiến thức vững chắc về các thuật ngữ chuyên ngành để có thể thực hiện việc dịch thuật một cách hiệu quả.

2.2. Sự khác biệt ngôn ngữ và văn hóa

Sự khác biệt giữa ngôn ngữ và văn hóa cũng là một yếu tố gây khó khăn trong việc dịch thuật. Các thuật ngữ pháp lý không chỉ đơn thuần là từ ngữ mà còn mang theo những giá trị văn hóa và pháp lý riêng biệt. Việc không hiểu rõ những khác biệt này có thể dẫn đến việc dịch sai hoặc không chính xác, ảnh hưởng đến tính hợp pháp của tài liệu. Do đó, sinh viên cần phải nắm vững không chỉ ngôn ngữ mà còn cả bối cảnh văn hóa của thuật ngữ mà họ đang dịch.

III. Giải pháp cải thiện kỹ năng dịch thuật

Để cải thiện kỹ năng dịch thuật, sinh viên cần áp dụng một số giải pháp như tham khảo tài liệu học tập, tham gia các khóa học bổ sung và thực hành dịch thuật thường xuyên. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ giảng viên và bạn bè cũng rất quan trọng. Các sinh viên có thể tổ chức các buổi thảo luận nhóm để trao đổi kinh nghiệm và giải quyết các vấn đề gặp phải trong quá trình dịch thuật. Ngoài ra, việc sử dụng từ điển chuyên ngành và các công cụ dịch thuật trực tuyến cũng có thể giúp sinh viên nâng cao khả năng dịch thuật của mình.

3.1. Tìm kiếm tài liệu học tập

Sinh viên nên chủ động tìm kiếm và sử dụng các tài liệu học tập liên quan đến thuật ngữ pháp lý và kinh tế. Việc này không chỉ giúp họ hiểu rõ hơn về các thuật ngữ mà còn giúp họ làm quen với cách sử dụng chúng trong ngữ cảnh thực tế. Các tài liệu này có thể bao gồm sách, bài báo, và các tài liệu trực tuyến từ các nguồn uy tín.

3.2. Thực hành dịch thuật

Thực hành dịch thuật thường xuyên là một cách hiệu quả để cải thiện kỹ năng. Sinh viên có thể tham gia vào các dự án dịch thuật thực tế hoặc thực hiện các bài tập dịch thuật tại nhà. Việc này không chỉ giúp họ nâng cao khả năng dịch thuật mà còn giúp họ tự tin hơn khi đối mặt với các tài liệu pháp lý phức tạp.

IV. Kết luận

Bài viết đã chỉ ra rằng việc dịch thuật các thuật ngữ kinh tế pháp lý là một thách thức lớn đối với sinh viên năm cuối. Những khó khăn này không chỉ đến từ việc thiếu kiến thức mà còn từ sự khác biệt ngôn ngữ và văn hóa. Tuy nhiên, với những giải pháp hợp lý và sự hỗ trợ từ giảng viên, sinh viên có thể cải thiện kỹ năng dịch thuật của mình. Việc này không chỉ có lợi cho bản thân sinh viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch thuật trong lĩnh vực pháp lý và kinh tế tại Việt Nam.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa, nhu cầu tìm hiểu, nghiên cứu hệ thống pháp luật của các quốc gia nhằm giải quyết các tranh chấp thương mại và đảm bảo tuân thủ quy định sở tại ngày càng gia tăng. Tiếng Anh đã trở thành ngôn ngữ giao tiếp và thương mại quốc tế phổ biến, hầu hết các công ước quốc tế, văn bản luật và quy định thương mại đều được ban hành bằng ngôn ngữ này. Bên cạnh các giấy tờ cá nhân (căn cước, hộ khẩu, văn bằng, hồ sơ du học), nhu cầu dịch thuật hệ thống tài liệu doanh nghiệp như hồ sơ kinh doanh, tờ khai thuế, tờ khai hải quan, thủ tục xuất nhập khẩu, giấy phép đăng ký kinh doanh và báo cáo tài chính trở nên cấp thiết.

Tuy nhiên, dịch thuật pháp lý kinh tế là một lĩnh vực phức tạp, đòi hỏi độ chuẩn xác cao và sự am hiểu sâu sắc về hệ thống thuật ngữ đặc thù của cả ngôn ngữ nguồn lẫn ngôn ngữ đích. Bất kỳ một sai sót dịch thuật nào cũng có thể dẫn đến hiểu lầm, tranh chấp pháp lý hoặc thiệt hại tài chính cho doanh nghiệp. Đối với sinh viên năm cuối chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại (Business English - BE), việc tiếp cận và chuyển ngữ các thuật ngữ chuyên ngành này tạo ra rào cản từ vựng đáng kể.

Mục tiêu nghiên cứu: Khóa luận tập trung khảo sát những khó khăn về mặt từ vựng mà sinh viên năm cuối ngành Tiếng Anh Thương mại gặp phải khi dịch các thuật ngữ pháp lý trong báo cáo kinh tế, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao kỹ năng biên dịch cho người học.

Nhiệm vụ và câu hỏi nghiên cứu: Tác giả xác định hai câu hỏi nghiên cứu trọng tâm:

1. Những khó khăn chính về mặt từ vựng mà sinh viên năm cuối ngành Tiếng Anh Thương mại thường gặp phải khi học tập và dịch thuật tài liệu pháp lý kinh tế là gì? (What are the main difficulties in translating lexicon that BE seniors often encountered when learning and translating legal documents?)
2. Những giải pháp hoặc phương pháp nào có thể thực hiện để cải thiện kỹ năng dịch thuật khi xử lý các tài liệu pháp lý kinh tế? (Which solutions or tips could be done to improve translation skills when translating legal documents?)

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các trở ngại ngôn ngữ học liên quan đến việc chuyển ngữ vốn từ vựng pháp lý trong tài liệu kinh tế.
• Phạm vi không gian và khách thể: Sinh viên năm cuối khóa 61 (BE 61A) chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại, Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (Hà Nội).
• Phạm vi tài liệu: Các văn bản pháp lý - kinh tế doanh nghiệp cụ thể gồm: hồ sơ doanh nghiệp, tờ khai thuế, thủ tục hải quan, hồ sơ xuất nhập khẩu, giấy phép kinh doanh và báo cáo tài chính viết bằng tiếng Anh hoặc tiếng Việt.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm nền tảng

Khóa luận xây dựng cơ sở lý luận dựa trên các công trình nghiên cứu dịch thuật kinh điển và tài liệu chuyên ngành:

• Khái niệm dịch thuật: Dẫn xuất định nghĩa từ tài liệu "Translation as problems and solutions" (Dar Elkalem ElArabi), xác định dịch thuật là quá trình chuyển giao ý nghĩa của diễn ngôn ngôn ngữ từ ngôn ngữ nguồn (SL) sang ngôn ngữ đích (TL) một cách gần gũi, đầy đủ và chính xác nhất.
• Phương pháp dịch thuật: Phân chia thành hai trường phái chính:
  • Dịch trực tiếp/nguyên văn (Literal translation): Gồm dịch từng từ một (Word-for-word translation), dịch đối ứng 1-1 (One-to-one literal translation), và dịch trực tiếp theo ngữ cảnh (Direct translation).
  • Dịch tự do (Free translation): Gồm dịch tự do ràng buộc theo ngữ cảnh (Bound free translation) và dịch tự do mở rộng (Loose free translation).
• Quy trình dịch thuật 4 bước: Dựa trên mô hình của Peter Newmark (A textbook of translation), gồm: (1) Khảo sát sơ bộ văn bản (Scope out the text), (2) Dịch thô ban đầu (Initial translation), (3) Kiểm tra tính chính xác đối chiếu song ngữ (Review the accuracy), và (4) Trau chuốt câu từ bản dịch đích (Refine translation wording).
• Phân loại vấn đề dịch thuật: Tập trung vào hai nhóm rào cản chính là ngữ pháp (khác biệt ngữ pháp giữa hai ngôn ngữ, cấu trúc câu nguồn phức tạp) và từ vựng (từ đồng nghĩa - Synonymy, từ đa nghĩa - Polysemy, và yếu tố văn hóa - thể chế chính trị - Translation and culture/institutions).
• Đặc điểm tài liệu pháp lý kinh tế: Khóa luận liệt kê 10 dạng báo cáo pháp lý kinh tế phổ biến: Báo cáo tài chính (Financial Reports), Báo cáo kiểm toán (Audit Reports), Báo cáo thuế (Tax Reports), Báo cáo môi trường (Environmental Reports), Báo cáo phát triển bền vững (Sustainability Reports), Báo cáo tuân thủ (Compliance Reports), Báo cáo thẩm định chuyên sâu (Due Diligence Reports), Báo cáo nghiên cứu thị trường (Market Research Reports), Nghiên cứu khả thi (Feasibility Studies), và Báo cáo đánh giá rủi ro (Risk Assessment Reports). Đồng thời xác định 7 yêu cầu chuẩn mực đối với thuật ngữ: Tính rõ ràng (Clarity), Tính chính xác (Accuracy), Tính nhất quán (Consistency), Tính toàn vẹn (Completeness), Tính phù hợp ngữ cảnh (Contextual appropriateness), Tính hiệu lực pháp lý (Legal validity), và Tính khách quan (Objectivity).

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả kết hợp hai phương pháp nghiên cứu chính:

1. Phương pháp thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi (Data collection method): Triển khai khảo sát định lượng đến sinh viên năm cuối ngành Tiếng Anh Thương mại tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân nhằm thu thập các dữ liệu thống kê về kinh nghiệm, mức độ tự tin, các loại lỗi thường gặp, nguyên nhân và thói quen giải quyết vấn đề khi dịch thuật.
2. Phương pháp so sánh, đối chiếu (Comparative method): Sử dụng các bài tập dịch thực hành để so sánh kết quả dịch thuật ngữ của sinh viên, điển hình qua bài kiểm tra dịch 3 thuật ngữ mẫu: "Value Added Tax", "Prudential Regulation Authority", và "Monopoly".

Nguồn dữ liệu

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập từ 91 sinh viên năm cuối tham gia trả lời đầy đủ phiếu khảo sát (trong tổng số dự kiến ban đầu là 100 sinh viên) và kết quả làm bài tập dịch thực tế.
• Dữ liệu thứ cấp: Các giáo trình lý thuyết dịch thuật, từ điển chuyên ngành và tài liệu hướng dẫn cấu trúc báo cáo pháp lý kinh tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chapter 1: Introduction (Giới thiệu tổng quan)

Chương này thiết lập nền tảng cho toàn bộ đề tài: trình bày lý do chọn đề tài xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của thị trường dịch thuật kinh tế - pháp lý trong thời kỳ hội nhập; xác định mục tiêu nghiên cứu và hai câu hỏi nghiên cứu trọng tâm; giới hạn phạm vi nghiên cứu ở đối tượng sinh viên năm cuối chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại NEU; đồng thời tóm tắt phương pháp tiếp cận và cấu trúc tổng thể 4 chương của khóa luận.

Chapter 2: Theoretical Framework (Khung lý thuyết)

Chương 2 hệ thống hóa cơ sở lý thuyết dịch thuật và bản chất của tài liệu pháp lý kinh tế:

• Phân tích chi tiết các định nghĩa dịch thuật, quy trình 4 bước của Newmark và các phương pháp dịch trực tiếp (Word-for-word, One-to-one, Direct) đối chiếu với dịch tự do (Bound free, Loose free).
• Phân loại các rào cản dịch thuật, làm rõ các thách thức ngữ pháp (sự thiếu hụt các thì phức tạp trong tiếng Việt, câu tiếng Anh đảo ngữ) và rào cản từ vựng (hiện tượng từ đa nghĩa, từ đồng nghĩa, khoảng trống từ vựng do khác biệt thể chế - văn hóa).
• Làm rõ khái niệm báo cáo pháp lý kinh tế, vai trò của văn bản này đối với việc đảm bảo tính hợp pháp, an toàn tài chính, tính minh bạch và uy tín của doanh nghiệp; phân loại 10 dạng báo cáo và xác lập 7 tiêu chí học thuật cho thuật ngữ pháp lý kinh tế.

Chapter 3: Findings and Discussion (Kết quả nghiên cứu và thảo luận)

Chương 3 trình bày các phát hiện rút ra từ khảo sát thực tế 91 sinh viên:

• Năng lực và mức độ tự tin của sinh viên: 85,7% sinh viên có 2 năm kinh nghiệm tiếp xúc với dịch thuật qua chương trình đào tạo; tuy nhiên, có tới 74% đánh giá tiêu cực về độ tự tin khi dịch tài liệu pháp lý kinh tế (chỉ 4,9% hoàn toàn tự tin). Có 58,2% sinh viên thừa nhận luôn luôn mắc lỗi khi dịch thuật ngữ chuyên ngành này.
• Các khó khăn từ vựng cụ thể: Khó khăn lớn nhất là dịch thuật ngữ chuyên ngành (Specific terms - 34,4%), tiếp theo là tìm từ ngữ tương đương trong ngôn ngữ đích (Equivalent words - 28,3%), xử lý từ đa nghĩa (Polysemous words - 24,4%), và dịch tên riêng/danh từ riêng (Proper nouns - 12,8%).
• Nguyên nhân chính: Do thiếu kinh nghiệm dịch thuật thực tế và ít tiếp xúc tài liệu doanh nghiệp (45,1% lựa chọn là nguyên nhân hàng đầu); văn bản có yêu cầu độ chính xác và tính kỹ thuật pháp lý quá cao (48,6% ý kiến đồng tình); khác biệt về hệ thống ngôn ngữ, chính trị và thể chế (42,8% gặp khó khăn do không có từ tương đương, 38,7% bối rối vì từ đa nghĩa); thiếu nguồn tài liệu dịch thuật tham khảo chuẩn mực của doanh nghiệp (42,9% đánh giá nguồn tài liệu doanh nghiệp không công khai trên mạng).
• Thực trạng giải quyết khó khăn: 41% chọn sử dụng Google Translate hoặc các trang dịch tự động; 26,1% hỏi ý kiến giảng viên và bạn bè; 21,5% tra cứu từ điển; và 11,4% chọn cách dịch theo trực giác/bản năng (Instinctive translating).

Chapter 4: Conclusion (Kết luận)

Chương cuối tóm lược các phát hiện nghiên cứu chính, chỉ ra điểm mạnh của đề tài trong việc đi sâu vào phân nhóm khó khăn từ vựng pháp lý kinh tế, thẳng thắn nêu các hạn chế về quy mô dữ liệu cá nhân, và khẳng định giá trị tham khảo của khóa luận đối với người học và người làm công tác dịch thuật chuyên ngành.

---

Kết quả và đóng góp của nghiên cứu

Bảng tổng hợp số liệu khảo sát thực nghiệm

Tiêu chí khảo sát	Phân loại / Chỉ số cụ thể	Tỷ lệ (%) / Số lượng
Kinh nghiệm dịch thuật của sinh viên (n = 91)	2 năm kinh nghiệm Dưới 2 năm (khoảng 1 năm) Trên 2 năm kinh nghiệm	85,7% 6,6% 7,7%
Mức độ tự tin khi dịch thuật ngữ pháp lý kinh tế	Nhóm tự đánh giá không tự tin / tự tin thấp Tự tin mức độ vừa phải Hoàn toàn tự tin	74,0% 21,1% 4,9%
Tần suất mắc lỗi khi dịch thuật ngữ	Luôn luôn mắc lỗi (Always) Thường xuyên mắc lỗi (Often) Hiếm khi mắc lỗi (Rarely)	58,2% 39,6% 2,2%
Rào cản từ vựng chủ yếu (Tổng 180 phản hồi)	Thuật ngữ chuyên biệt (Specific terms) Tìm từ ngữ tương đương (Equivalent words) Từ đa nghĩa (Polysemous words) Danh từ riêng (Proper nouns)	34,4% (62 lượt) 28,3% (51 lượt) 24,4% (44 lượt) 12,8% (23 lượt)
Nguyên nhân chính gây khó khăn	Thiếu kinh nghiệm dịch thuật thực tế Yêu cầu văn bản quá cao (kỹ thuật & độ chính xác) Kiến thức nền kinh tế - luật quá rộng Không có từ tương đương do khác biệt thể chế Bối rối do từ đa nghĩa	45,1% (41 người) 48,6% (69 lượt chọn) 37,3% (53 lượt chọn) 42,8% (51 lượt chọn) 38,7% (46 lượt chọn)
Rào cản về nguồn tài liệu hỗ trợ	Nguồn tài liệu thực tế của doanh nghiệp không khả dụng Thiếu nguồn tài liệu uy tín Nguồn tham khảo không cho câu trả lời thỏa đáng	42,9% (67 lượt chọn) 25,0% (39 lượt chọn) 26,9% (42 lượt chọn)
Giải pháp sinh viên thường áp dụng khi gặp khó	Sử dụng Google Translate / công cụ dịch online Tham khảo ý kiến giảng viên và bạn bè Tra cứu từ điển chuyên ngành Dịch theo cảm tính, bản năng	41,0% (61 lượt chọn) 26,1% (39 lượt chọn) 21,5% (32 lượt chọn) 11,4% (17 lượt chọn)
Kết quả bài kiểm tra dịch 3 thuật ngữ (Appendix 3)	Dịch đúng 1 thuật ngữ Dịch đúng 2 thuật ngữ Dịch đúng cả 3 thuật ngữ	24 sinh viên 52 sinh viên 15 sinh viên

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

1. Loại bỏ thói quen dịch theo bản năng: Tác giả khuyến nghị người học tuyệt đối không nên dịch dựa vào cảm tính cá nhân (11,4% sinh viên đang mắc phải) vì phương pháp này tạo ra các sai lệch nghiêm trọng, làm mất tính chuyên nghiệp của bản dịch pháp lý.
2. Khai thác và sàng lọc công cụ dịch máy: Khi sử dụng Google Translate (chiếm 41%), sinh viên cần có bước hậu kiểm, đối chiếu ngữ cảnh và thuật ngữ chuyên ngành thay vì sao chép máy móc, bởi công cụ tự động chưa thể cập nhật linh hoạt các thuật ngữ kinh tế - pháp lý đặc thù.
3. Tăng cường đọc tài liệu thực tế và ghi chép thuật ngữ: Đề xuất sinh viên chủ động đọc thêm các báo cáo kinh tế - pháp lý chính thống (89 sinh viên đồng tình trong khảo sát cải thiện), học hỏi kiến thức về nền tảng văn hóa - cấu trúc thể chế (77 sinh viên lựa chọn) và duy trì việc ghi chép sổ tay thuật ngữ đáng chú ý (38 sinh viên lựa chọn).
4. Tận dụng sự tham vấn chuyên môn: Khuyến khích người học chủ động trao đổi với giảng viên hướng dẫn và bạn học để nhận phản hồi chuyên sâu và mở rộng tư duy phản biện khi gặp các cấu trúc thuật ngữ phức tạp.

Đóng góp của nghiên cứu

Khóa luận đã hệ thống hóa các vấn đề lý luận về dịch thuật kinh tế - pháp lý, đồng thời cung cấp bức tranh thực nghiệm cụ thể về thực trạng dịch thuật ngữ của sinh viên chuyên ngành Tiếng Anh Thương mại tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân. Đây là tài liệu chỉ rõ mối liên hệ giữa sự thiếu hụt trải nghiệm thực tế với tỷ lệ mắc lỗi từ vựng trong dịch thuật chuyên ngành.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế về cỡ mẫu: Do điều kiện thu thập dữ liệu thực tế, mẫu khảo sát chỉ đạt 91 người tham gia (thay vì 100 người như dự kiến ban đầu), phần nào ảnh hưởng đến tính đại diện tuyệt đối của số liệu.
• Tính chất nghiên cứu cá nhân: Đề tài được thực hiện dưới dạng khóa luận tốt nghiệp của một cá nhân, nên độ chi tiết và mức độ bao quát đối với các thuật ngữ pháp lý chuyên sâu chưa thể giải quyết triệt để tất cả các khía cạnh phức tạp của hệ thống luật kinh tế.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo: Tác giả để ngỏ việc mở rộng phạm vi khảo sát sang các nhóm đối tượng dịch thuật chuyên nghiệp, tăng quy mô mẫu khảo sát và nghiên cứu sâu hơn về các chiến lược dịch thuật đối với từng loại văn bản pháp lý kinh tế cụ thể.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên Tiếng Anh Thương mại và Ngôn ngữ Anh: Khóa luận là tài liệu tham khảo thiết thực giúp người học nhận diện sớm 4 nhóm rào cản từ vựng điển hình (thuật ngữ chuyên biệt, từ đa nghĩa, từ tương đương, tên riêng), từ đó tránh thói quen dịch bản năng và biết cách sử dụng công cụ tra cứu hiệu quả.
• Đối với giảng viên và người làm chương trình: Cung cấp dữ liệu thực tế về mức độ tự tin và tỷ lệ mắc lỗi của sinh viên, hỗ trợ thiết kế các học phần thực hành dịch thuật tài liệu doanh nghiệp bám sát thực tế hơn.
• Đối với người làm đề tài nghiên cứu tương tự: Cung cấp khung bảng hỏi khảo sát định lượng (tại phần Phụ lục) và hệ thống lý thuyết phân loại văn bản, tiêu chí thuật ngữ pháp lý kinh tế có cấu trúc rõ ràng.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận này khảo sát trên đối tượng nào và quy mô mẫu thực tế là bao nhiêu?
Khóa luận khảo sát trên đối tượng sinh viên năm cuối lớp Tiếng Anh Thương mại 61A (BE seniors), Khoa Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU). Quy mô mẫu thực tế thu thập được là 91 sinh viên.

2. Rào cản từ vựng nào chiếm tỷ lệ cao nhất khiến sinh viên gặp khó khăn khi dịch tài liệu pháp lý kinh tế?
Rào cản lớn nhất là dịch thuật ngữ chuyên ngành (Specific terms), chiếm 34,4% tổng số phản hồi của sinh viên, tiếp theo là việc tìm từ ngữ tương đương trong ngôn ngữ đích (Equivalent words) chiếm 28,3%.

3. Vì sao sinh viên năm cuối có kinh nghiệm học dịch 2 năm nhưng tỷ lệ tự tin vẫn rất thấp?
Theo khảo sát, 85,7% sinh viên có 2 năm kinh nghiệm học dịch nhưng 74% vẫn thiếu tự tin và 58,2% luôn mắc lỗi. Nguyên nhân là do tài liệu pháp lý kinh tế có tính kỹ thuật và yêu cầu độ chuẩn xác quá cao (48,6%), sinh viên ít có cơ hội tiếp xúc với tài liệu thực tế của doanh nghiệp (42,9%) mà chủ yếu chỉ tiếp xúc thụ động qua bài học trên lớp.

4. Khi gặp khó khăn về thuật ngữ, phương thức giải quyết nào được sinh viên sử dụng phổ biến nhất?
Sử dụng Google Translate hoặc các trang dịch tự động tương tự là lựa chọn phổ biến nhất, chiếm 41% phản hồi, trong khi phương pháp tham khảo giảng viên/bạn bè chiếm 26,1%, tra từ điển chiếm 21,5% và dịch theo bản năng chiếm 11,4%.

5. Ba thuật ngữ nào đã được tác giả đưa vào bài tập dịch thực hành để kiểm tra sinh viên?
Ba thuật ngữ được sử dụng trong bài tập kiểm tra dịch sang tiếng Việt (Appendix 3) là: "Value Added Tax" (Thuế giá trị gia tăng), "Prudential Regulation Authority" (Cơ quan Quản lý Thận trọng), và "Monopoly" (Độc quyền). Kết quả có 52 sinh viên dịch đúng 2 từ và chỉ 15 sinh viên dịch đúng cả 3 từ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phùng Tuấn Vũ đã phân tích một cách có hệ thống những khó khăn về từ vựng mà sinh viên năm cuối ngành Tiếng Anh Thương mại tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân gặp phải khi dịch thuật tài liệu pháp lý kinh tế. Thông qua khảo sát thực nghiệm 91 sinh viên kết hợp khung lý thuyết dịch thuật chuyên ngành, nghiên cứu đã chỉ rõ các rào cản về thuật ngữ chuyên biệt, từ đa nghĩa và sự thiếu hụt tài liệu tham khảo thực tế của doanh nghiệp. Những phát hiện và giải pháp mà tác giả đề xuất đóng góp nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho việc học tập, giảng dạy và rèn luyện kỹ năng biên dịch văn bản kinh tế - pháp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NATIONAL ECONOMICS UNIVERSITY FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES DEPARTMENT OF BUSINESS ENGLISH c Ne TE S¿ ọ x3 2 trz9 PHUNG TUAN VU Hanoi, April 2023 NATIONAL ECONOMICS UNIVERSITY FACULTY OF FOREIGN LANGUAGES DEPARTMENT OF BUSINESS ENGLISH es ry: %CÀ PS PHUNG TUAN VU Business English 61A Supervisor: Le Thuy Linh, MTESOL Hanoi, April 2023 ACKNOWLEDGEMENT First of all, I would like to express my gratitude to Ms. Le Thuy Linh, M., Lecturer in the Faculty of Foreign Languages, for effectively and diligently guiding my research. I consider myself extremely fortunate to have had the opportunity to learn a great deal from her, including model direction, consistent support, and careful checking throughout the progress of the research. Linh, as a lecturer with extensive experience and deep expertise in the theory and practice of translation, has been extremely helpful in all aspects, from outline formation to the final stage of completion.

Linh, hopefully, will always be a passionate and experienced lecturer for future courses, as she is now. I would like to congratulate the National Economics University, particularly the Faculty of Foreign Languages, for creating a professional and welcoming learning atmosphere in which many aims and desires can be realized. As a result, I was able to gain access to vital skills that I would not have had otherwise. For my graduation thesis, in particular, I used the school library and the digital library, which provided me with a wealth of relevant resources and allowed me to broaden my knowledge not only in translation practice, but also in a variety of other key areas.

Tam also thankful for my relatives and friends for their support throughout this difficult period. Family has always been spiritually uplifting, and friends have always helped each other finish this essay by exchanging resources and offering advise. Lastly, I would like to thank everyone who took the time to read my article, and I sincerely value their input. It is believed that this research paper will be useful to individuals who are interested in the topic of this article.

EXECUTIVE SUMMARY In the current global environment, there is a high demand for studying and investigating countries’ legal systems worldwide. A country desires access to another country's legal system in order to resolve relevant disputes. In addition, English has become an international language today, proof that most international conventions, laws, or international trade regulations are mostly published in English. The majority of translation documents are private documents such as identity cards, household registration, degrees, certificates, and study abroad records.

There are also various enterprise and company documents, such as business records, tax declarations, customs declarations, import and export procedures, business registration permits, and financial statements.that are more necessary than ever. The translation of legal documents from English or many other languages into Vietnamese has created significant barriers not only for BE seniors who initially step into translation but also for experienced translators in this field. il TABLE OF CONTENTS ACKNOWLEDGEMENTT. G5 5G ng 010040 04 000 i EXECUTIVE SUMMA RYY.01 00050090058096896 ii TABLE OF CONTENTS .ccsscsscsssssssscsssssccssssccsscscssecsecsecsecsesssssssesssseeseeseeses iii LIST OF FIGURES.

Rationale of the r€s€aarCH,. Purpose of the research. Scope of the r€S€ZATFCTH. Research QU€SẨÏOINS.

Design of the research .0900 0096660908 886 4 CHAPTER 2: THEORETICAL FRAMEWORRK. Definition of transÏafIOTI. Translation DFOC€SS. 5G 111v ng ng ng 9 2.

Classification of translation problems. Grammartical DfOÏ€ITS,. Lexical problems Tnn. Economic legal document.

<< 65 6 S5 %9 96%69158989959699566565866 13 “SP 2ion aa. Importance of economic legal documents in business. Language in economic legal documents .-- - --«+++<«+++s+ 14 CHAPTER 3: FINDINGS AND DISCUSSION. Translation qualification Of BE Seniors.

Obstacles in translating economic legal terms of BE seniors. The main problems of BE seniors in translating economic legal [500111910211 ooo. eee eee eee eeee eee. Popular reasons and the factors of them which makes seniors feel stuck in the translation Process.

The way BE students apply to solve difficulties when translating legal ECONOMIC Í€TFITNS. Using google translate or similar translation Sites. Consulting teachers and friends .- ------ «+ ++sx++sex+seeeseexs 31 3. Looking up dictionary .- cece 1n ng ng tr 32 CHAPTER 4: CONCLUSIONN.

Summarizing the ẨÏndÏng. HH Họ TH 0000000090890 000 33 4. Strengths of the SfUỈY.1111 1v St HH ng key 33 4. Limitations of the SEUy.

Value Of reS€aTCHh.- s5 1 119v HH ng krry 34 REEERENCES.01000009005809080 36 IV LIST OF FIGURES Figure 3.1: BE seniors’ experience in transÏafIOI.-- --- «=s«c+sc+sssseesrrs 18 Figure 3.2: Confidence level of students when translating economic legal (COCUT€TIES.- - G5 0112101151 9119 1 910 191 H1 TH HH kh 19 Figure 3.3: Degree of student error when translating economic legal terms.4: the most significant problems in terms that prevented students from translating economic legal terminology .5: The most significant reasons of problems in translating economic Tegal OCUI€TIS. -- G1 1111 HH ng 23 Figure 3.6: Student’s access level to legal economic reports .7: Senior’s ways to approach economic legal statements .8: Difficulties caused by high requirements in translating economic Tegal OCUI€TIS.G- G1 1E HH ng 25 Figure 3.9: Difficulties in political and linguistic differences .10: The reason for insufficient translation support SOurces.11: Popular solutions used when facing difficulties in translating ECONOMIC legal terMS 211077. 31 CHAPTER I: INTRODUCTION This chapter describes the study's topic and justification, the research objectives and research questions, the scope and significance of the thesis, and the overall structure of the research. Rationale of the research Legal translation is a complex process that requires not only linguistic proficiency but also a deep understanding of the legal system and terminology in both the source and target languages.

Among legal translators, business and economic law presents a particularly challenging domain due to the high level of technicality and the specificity of the legal vocabulary used. This is especially true for BE seniors who may encounter lexical difficulties in translating specific legal terms in economic legal reports. In this report, we will explore the lexical difficulties that BE seniors face when translating specific legal terms in economic legal reports, and we will provide insights and recommendations for improving the translation process in this research. In today's globalized world, the need for studying and investigating legal systems of different countries has become essential.

Countries seek access to another country's legal system to resolve disputes and to understand the legal framework in which businesses operate. This is particularly important for international trade, where companies need to ensure compliance with the legal regulations of the countries that they operate in. English has become the language of international communication and commerce. Most international conventions, laws, or regulations are published in English.

Therefore, having a good command of English has become a prerequisite for anyone seeking to do business or work in an international environment. Despite the importance of English as a lingua franca, translating legal documents from English or other languages into Vietnamese remains a significant challenge. This is especially true for new translators who lack experience in this field. Translating legal documents requires not only an understanding of the language but also a deep understanding of legal concepts, terminology, and conventions.

Moreover, legal translation requires a high level of accuracy and attention to detail, as even a minor error can have serious consequences. A mistranslation of a legal document can lead to misunderstandings, legal disputes, and even lawsuits. Therefore, translators need to have not only linguistic skills but also legal expertise to ensure the accuracy and quality of the translated documents. In addition to legal documents, there is a high demand for translating various enterprise and company documents, such as business records, tax declarations, customs declarations, import and export procedures, business registration permits, and financial statements.

These documents are critical for businesses to operate in a foreign market, comply with local regulations, and facilitate trade. Accurate translation of these documents is crucial to ensure smooth business operations and avoid legal issues. In conclusion, the demand for legal and enterprise document translation is increasing rapidly, driven by globalization and the need for international trade. While English has become the language of international communication, translating legal documents from English or other languages into Vietnamese remains a challenging task, requiring a high level of linguistic and legal expertise.

As such, the demand for experienced legal translators is likely to continue to rise in the future. Purpose of the research The purpose of the research is to investigate the lexical difficulties that senior students of Business English (BE) face when translating specific legal terms in economic legal reports. The study aims to identify the challenges that students encounter when dealing with legal terminology and to provide helpful solutions in order to address these difficulties. The research could be valuable for improving the teaching and learning of BE, particularly in the legal domain, and for enhancing the translation skills of senior students in this field.

The findings may also have practical implications for professionals working in legal translation or related fields. Scope of the research The research focuses exclusively on the linguistic obstacles associated with translating legal vocabulary contained in economic legal documents approached by fourth-year Business English students at NEU. The legal documents mentioned here are business records, tax declarations, customs declarations, import and export procedures, business registration permits, and financial statements. These documents can be written in English or Vietnamese, and their legal terms are officially applied to the entire legal system where the language is used.

Research questions To meet the objective of comprehending lexical obstacles encountered by students in legal economic report translation, this research will follow two main questions: - What are the main difficulties in translating lexicon that BE seniors often encountered when learning and translating legal documents? - Which solutions or tips could be done to improve translation skills when translating legal documents? 1. Research methods The research study mentioned in the prompt aims to address two research questions. To answer those questions, the study will employ two research methods: the data collection method and the comparative method. The data collection method is a research method used to collect data from a target population.

In this study, the research will administer a questionnaire to 100 senior Business English majors at NEU. The questionnaire will collect data related to the research objectives, which can then be analyzed using statistical methods. This method is an effective way of collecting large amounts of data from a diverse group of people within a short period. The comparative method, on the other hand, is a research method used to compare two or more groups or variables.

In this study, the research will compare the translation solutions completed by the students. Moreover, it will request the students’ translation exercises to further analyze the data collected through the questionnaire. The comparative method is an effective way of identifying similarities and differences between different groups or variables. The use of both methods in this study is beneficial as it allows for a more comprehensive analysis of the research questions.

By using the data collection method, it allows collecting a large amount of data related to the research objectives. This data can then be analyzed using statistical methods to identify patterns and trends. In addition, using the comparative method, the research can identify similarities and differences between the translation exercises completed by the students. This can provide further insight into the research questions.

Design of the research The study is divided into four sections: Introduction, Theoretical framework, Findings and Discussion, and Conclusion. Chapter 1 — Introduction: A summary of the study's background and setting, including the rationale, scopes, methods, aims, and design. Chapter 2 - Theoretical Framework - provides a theoretical basis for the research, which is related to the topic's theoretical background and relevant investigations. Chapter 3 - Results and Discussion - provides and interprets the study's findings.

Chapter 4 - Conclusion - summarize all sections of the research. CHAPTER 2: THEORETICAL FRAMEWORK 2.