Nghiên cứu khảo sát các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả đào tạo tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả đào tạo tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Hà Nội, cung cấp cái nhìn sâu sắc và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Ngô Tiến Nhật
• Người hướng dẫn: GS.TSKH Nguyễn Đình Đức
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đo lường và Đánh giá trong giáo dục
• Đề tài: Khảo sát nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÝ HIỆU, VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp và thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Xây dựng công cụ nghiên cứu
• 2.3. Tổng thể và mẫu nghiên cứu
• 2.4. Công cụ nghiên cứu
• 2.5. Thu thập dữ liệu
• 2.6. Xử lý dữ liệu
• 3. CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Về mẫu khảo sát
• 3.2. Đánh giá về hoạt động giảng dạy và điều kiện học tập nghiên cứu của NCS tại cơ sở đào tạo
• 3.3. Đánh giá về mức độ tác động của các nhân tố tới kết quả ĐTTS
• 4. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về khảo sát nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN

Đào tạo tiến sĩ tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đất nước. Nghiên cứu này nhằm khảo sát các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả đào tạo tiến sĩ, từ đó đưa ra những giải pháp cải thiện chất lượng đào tạo. Các nhân tố này bao gồm chất lượng giảng viên, cơ sở vật chất, và môi trường học thuật.

1.1. Đào tạo tiến sĩ và vai trò của ĐHQGHN

ĐHQGHN là một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu tại Việt Nam, với mục tiêu nâng cao chất lượng nghiên cứu và đào tạo tiến sĩ. Đào tạo tiến sĩ không chỉ cung cấp kiến thức chuyên sâu mà còn phát triển kỹ năng nghiên cứu độc lập cho học viên.

1.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo tiến sĩ

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng các nhân tố như chất lượng giảng viên, cơ sở vật chất, và sự hỗ trợ từ các tổ chức nghiên cứu có ảnh hưởng lớn đến kết quả đào tạo tiến sĩ. Việc đánh giá đúng mức độ ảnh hưởng của các nhân tố này là cần thiết để cải thiện chất lượng đào tạo.

II. Vấn đề và thách thức trong đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN

Mặc dù ĐHQGHN đã có nhiều nỗ lực trong việc nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải giải quyết. Các vấn đề như thiếu hụt giảng viên có trình độ cao, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, và sự thiếu hụt trong hoạt động nghiên cứu là những thách thức lớn.

2.1. Thiếu hụt giảng viên có trình độ cao

Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ tại ĐHQGHN còn thấp, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và nghiên cứu. Cần có các chính sách thu hút giảng viên có trình độ cao để nâng cao chất lượng đào tạo.

2.2. Cơ sở vật chất và trang thiết bị chưa đáp ứng yêu cầu

Cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ cho nghiên cứu và giảng dạy còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nghiên cứu chất lượng cao. Cần đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu đào tạo.

III. Phương pháp khảo sát nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo tiến sĩ

Để khảo sát các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo tiến sĩ, nghiên cứu sử dụng các phương pháp định lượng và định tính. Việc thu thập dữ liệu từ các nghiên cứu sinh và giảng viên sẽ giúp đánh giá chính xác mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Nghiên cứu sử dụng bảng hỏi để thu thập ý kiến từ nghiên cứu sinh và giảng viên. Dữ liệu sẽ được phân tích để xác định mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả đào tạo.

3.2. Phân tích dữ liệu và đánh giá kết quả

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố. Kết quả sẽ giúp đưa ra các giải pháp cải thiện chất lượng đào tạo.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại ĐHQGHN

Kết quả nghiên cứu sẽ được ứng dụng vào thực tiễn đào tạo tại ĐHQGHN nhằm nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ. Các giải pháp đề xuất sẽ giúp cải thiện môi trường học thuật và nâng cao chất lượng nghiên cứu.

4.1. Giải pháp cải thiện chất lượng đào tạo

Cần có các giải pháp cụ thể như tăng cường đào tạo giảng viên, cải thiện cơ sở vật chất, và khuyến khích nghiên cứu khoa học để nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ.

4.2. Kết quả nghiên cứu và tác động đến ĐHQGHN

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp ĐHQGHN có cái nhìn rõ hơn về các nhân tố ảnh hưởng đến đào tạo tiến sĩ, từ đó có những điều chỉnh phù hợp để nâng cao chất lượng đào tạo.

V. Kết luận và tương lai của đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN

Đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Việc khảo sát các nhân tố ảnh hưởng sẽ giúp đưa ra những giải pháp hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo.

5.1. Tương lai của đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN

ĐHQGHN cần có những chiến lược dài hạn để nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ, từ đó đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

5.2. Đề xuất chính sách và giải pháp

Cần có các chính sách hỗ trợ cho nghiên cứu sinh và giảng viên, đồng thời đầu tư vào cơ sở vật chất và trang thiết bị để nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 diễn ra với tốc độ phát triển công nghệ vượt bậc, việc nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ (ĐTTS) trở thành một nhiệm vụ cấp thiết đối với các cơ sở giáo dục đại học tại Việt Nam. Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo năm học 2016-2017, quy mô đào tạo thạc sĩ đạt 105.801 học viên, trong khi quy mô ĐTTS chỉ khoảng 15.000 nghiên cứu sinh (NCS), phản ánh sự chênh lệch lớn giữa các bậc đào tạo sau đại học. Đặc biệt, tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trong toàn ngành giáo dục đại học mới đạt khoảng 22%, trong đó các trường cao đẳng sư phạm chỉ chiếm 3,4%. Chất lượng đào tạo tiến sĩ còn nhiều hạn chế, thể hiện qua số lượng công bố quốc tế thấp, tỷ lệ tốt nghiệp còn khiêm tốn (tỷ lệ tốt nghiệp ĐTTS tại Đại học Quốc gia Hà Nội (ĐHQGHN) năm 2015 chỉ đạt 14,3% so với tổng số NCS).

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến kết quả ĐTTS tại ĐHQGHN, đánh giá mức độ tác động của từng nhân tố và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo. Nghiên cứu tập trung trong năm học 2018-2019, khảo sát trên các đơn vị đào tạo tiến sĩ thuộc ĐHQGHN với đa dạng chuyên ngành, từ khoa học tự nhiên, kỹ thuật công nghệ đến khoa học xã hội và nhân văn. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc đầu tư, quản lý và đổi mới chương trình đào tạo tiến sĩ, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên mô hình nhân tố ảnh hưởng đến kết quả ĐTTS, bao gồm năm nhóm nhân tố chính: (1) chất lượng đầu vào và động lực người học; (2) đội ngũ cán bộ giảng dạy, hướng dẫn khoa học; (3) công tác tổ chức, quản lý đào tạo; (4) hệ thống cơ sở vật chất phục vụ nghiên cứu và giảng dạy; (5) kinh phí và cơ chế đãi ngộ. Các khái niệm trọng tâm gồm: nhóm nghiên cứu (NNC), môi trường học thuật, chất lượng tuyển sinh, chính sách hỗ trợ học bổng và công bố quốc tế, hình thức đào tạo không tập trung, hoạt động kiểm tra đánh giá nghiêm túc.

Lý thuyết về vai trò của NCS trong phát triển khoa học công nghệ được củng cố bởi các nghiên cứu quốc tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của môi trường học thuật và sự hỗ trợ từ giảng viên hướng dẫn trong việc nâng cao hiệu quả nghiên cứu. Ngoài ra, các nghiên cứu về quản lý đào tạo và chính sách đãi ngộ cũng được tích hợp để phân tích toàn diện các yếu tố ảnh hưởng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định lượng và định tính. Phương pháp định lượng được thực hiện qua khảo sát bằng bảng hỏi trực tuyến (Google Forms) với 356 NCS và 170 giảng viên (GV) tại ĐHQGHN, đại diện cho 112 chương trình đào tạo tiến sĩ thuộc 12 đơn vị thành viên. Mẫu được chọn theo phương pháp ngẫu nhiên phân tầng, đảm bảo tính đại diện theo tỷ lệ quy mô đào tạo các ngành.

Bảng hỏi gồm hai phần: (1) đánh giá các hoạt động, điều kiện phục vụ giảng dạy và học tập, nghiên cứu tại cơ sở đào tạo; (2) đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến kết quả ĐTTS, sử dụng thang Likert 5 bậc. Độ tin cậy của bảng hỏi được kiểm định với hệ số Cronbach Alpha lần lượt là 0,965 và 0,886, cho thấy bộ công cụ có độ tin cậy cao.

Phương pháp định tính được thực hiện qua phỏng vấn sâu nhằm làm rõ các kết quả định lượng và bổ sung các góc nhìn chuyên sâu. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích so sánh ANOVA và T-test để đánh giá sự khác biệt giữa các nhóm ngành và nhóm đối tượng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng đầu vào và động lực người học: 85% NCS đồng ý rằng việc xác định rõ mục tiêu làm nghiên cứu sinh có ảnh hưởng lớn đến kết quả đào tạo. Tuy nhiên, khoảng 40% NCS cho biết động cơ học tập chủ yếu là để có bằng tiến sĩ phục vụ thăng tiến, không phải vì mục đích nghiên cứu khoa học.

2. Đội ngũ giảng viên và hướng dẫn khoa học: 92% NCS và 95% GV đánh giá năng lực đội ngũ cán bộ giảng dạy, hướng dẫn khoa học đáp ứng yêu cầu đào tạo. Tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ trở lên tại ĐHQGHN đạt trên 70%, trong đó 39% có học vị phó giáo sư hoặc giáo sư. Số lượng công bố quốc tế trung bình của giảng viên là 3,6 bài báo ISI/SCOPUS mỗi người.

3. Cơ sở vật chất và điều kiện nghiên cứu: Mức độ đồng ý về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ học tập và nghiên cứu đạt trung bình 3,9/5 theo đánh giá của NCS, thấp hơn so với mức 4,8/5 về hoạt động chống đạo văn và hội thảo khoa học thường niên. Điều này cho thấy cơ sở vật chất vẫn còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng nghiên cứu.

4. Công tác tổ chức và quản lý đào tạo: Thủ tục hành chính được đánh giá thấp nhất với điểm trung bình 3,06/5, phản ánh sự chưa thuận lợi trong quy trình hành chính. Hoạt động kiểm tra đánh giá được đánh giá nghiêm túc và khách quan với điểm trung bình 4,87/5.

5. Kinh phí và chính sách đãi ngộ: Hỗ trợ tài chính cho NCS như học bổng, kinh phí công bố quốc tế và tham gia hội thảo được đánh giá ở mức trung bình 3,03/5, cho thấy cần cải thiện để thúc đẩy hoạt động nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các nhân tố về đội ngũ giảng viên và công tác tổ chức đào tạo có ảnh hưởng tích cực và rõ ràng đến kết quả ĐTTS, phù hợp với các nghiên cứu quốc tế về vai trò của giảng viên hướng dẫn và môi trường học thuật. Tuy nhiên, hạn chế về cơ sở vật chất và kinh phí đầu tư là những rào cản lớn, làm giảm hiệu quả nghiên cứu và công bố khoa học của NCS.

So sánh giữa các nhóm ngành, lĩnh vực khoa học tự nhiên và kỹ thuật công nghệ đòi hỏi đầu tư nhiều hơn về phòng thí nghiệm và thiết bị so với khoa học xã hội và nhân văn, phù hợp với đặc thù nghiên cứu từng ngành. Mức độ hài lòng về thủ tục hành chính thấp cũng phản ánh thực trạng quản lý còn nhiều bất cập, cần được cải tiến để tạo điều kiện thuận lợi cho NCS.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột so sánh mức độ đồng ý của NCS và GV về các nhân tố, cũng như bảng phân tích ANOVA thể hiện sự khác biệt giữa các nhóm ngành về mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị nghiên cứu: ĐHQGHN cần ưu tiên nâng cấp phòng thí nghiệm, thư viện điện tử và hệ thống học liệu đa phương tiện trong vòng 2 năm tới nhằm đáp ứng yêu cầu nghiên cứu hiện đại, đặc biệt cho các ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật.

2. Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và cán bộ hướng dẫn: Thúc đẩy đào tạo nâng cao trình độ ngoại ngữ, kỹ năng nghiên cứu và công bố quốc tế cho giảng viên trong 3 năm tới, đồng thời xây dựng chính sách đãi ngộ hấp dẫn để thu hút và giữ chân nhân tài.

3. Cải tiến công tác quản lý và thủ tục hành chính: Rút ngắn quy trình hành chính, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý đào tạo tiến sĩ, đảm bảo thủ tục nhanh gọn, minh bạch trong vòng 1 năm, tạo thuận lợi tối đa cho NCS và giảng viên.

4. Tăng cường hỗ trợ tài chính và học bổng cho NCS: Mở rộng quỹ học bổng, hỗ trợ kinh phí công bố quốc tế và tham gia hội thảo trong và ngoài nước, nhằm khuyến khích NCS nghiên cứu sâu và nâng cao chất lượng luận án trong 2 năm tới.

5. Xây dựng và phát triển nhóm nghiên cứu (NNC) và môi trường học thuật: Tạo điều kiện cho NCS tham gia các nhóm nghiên cứu liên ngành, tổ chức hội thảo chuyên đề thường xuyên để nâng cao năng lực nghiên cứu và kết nối khoa học trong 3 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản lý giáo dục đại học: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách đào tạo tiến sĩ phù hợp, nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý đào tạo sau đại học.

2. Giảng viên và cán bộ hướng dẫn nghiên cứu sinh: Tham khảo các nhân tố ảnh hưởng để cải thiện phương pháp hướng dẫn, nâng cao chất lượng nghiên cứu và hỗ trợ NCS hiệu quả hơn.

3. Nghiên cứu sinh và học viên cao học: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả đào tạo, từ đó chủ động xây dựng kế hoạch học tập, nghiên cứu và phát triển bản thân.

4. Các cơ sở đào tạo đại học và viện nghiên cứu: Áp dụng các giải pháp đề xuất để cải thiện môi trường học thuật, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế ngày càng gay gắt.

Câu hỏi thường gặp

1. Những nhân tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến kết quả đào tạo tiến sĩ?
   Chất lượng đội ngũ giảng viên, môi trường học thuật và cơ sở vật chất là những nhân tố có ảnh hưởng lớn nhất, theo đánh giá của cả NCS và giảng viên tại ĐHQGHN.

2. Tại sao cơ sở vật chất lại quan trọng trong đào tạo tiến sĩ?
   Cơ sở vật chất như phòng thí nghiệm, thư viện và thiết bị nghiên cứu hỗ trợ trực tiếp quá trình nghiên cứu, giúp NCS thực hiện các thí nghiệm, thu thập dữ liệu và phát triển luận án chất lượng.

3. Làm thế nào để nâng cao động lực học tập của nghiên cứu sinh?
   Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, tạo môi trường học thuật tích cực, hỗ trợ tài chính và công nhận thành tích nghiên cứu là các biện pháp giúp nâng cao động lực và hiệu quả học tập.

4. Chính sách hỗ trợ tài chính ảnh hưởng thế nào đến kết quả đào tạo?
   Hỗ trợ tài chính giúp NCS tập trung nghiên cứu, tham gia hội thảo quốc tế và công bố bài báo, từ đó nâng cao chất lượng luận án và khả năng cạnh tranh trong học thuật.

5. Có sự khác biệt nào về các nhân tố ảnh hưởng giữa các ngành đào tạo không?
   Có, các ngành khoa học tự nhiên và kỹ thuật đòi hỏi đầu tư nhiều hơn về cơ sở vật chất và thiết bị, trong khi các ngành xã hội và nhân văn tập trung hơn vào môi trường học thuật và hỗ trợ giảng viên.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định năm nhóm nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến kết quả đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN, trong đó đội ngũ giảng viên và môi trường học thuật đóng vai trò then chốt.
• Cơ sở vật chất và kinh phí hỗ trợ còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng nghiên cứu và công bố quốc tế của NCS.
• Thủ tục hành chính và công tác quản lý đào tạo cần được cải tiến để tạo điều kiện thuận lợi cho NCS và giảng viên.
• ĐHQGHN cần ưu tiên đầu tư nâng cấp trang thiết bị, phát triển đội ngũ giảng viên và xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả trong 2-3 năm tới.
• Các nhà quản lý, giảng viên và NCS nên tham khảo kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho đất nước.

Các đơn vị đào tạo tiến sĩ tại ĐHQGHN và các cơ sở giáo dục đại học khác cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các nhân tố ảnh hưởng để hoàn thiện chính sách đào tạo tiến sĩ trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Năm 1784, James Watt và các trợ lý của mình phát minh ra động cơ hơi nước đã mở đường cho sự bùng nổ của cuộc CMCN lần thứ nhất với điểm bắt đầu là ở Anh sau đó lan rộng ra châu Âu và Mỹ. Đến cuối thế kỷ XIX, trong thời điểm chiến tranh thế giới lần I nổ ra, cuộc CMCN lần thứ hai diễn ra nhờ dầu mỏ và phát minh ra động cơ đốt trong kéo theo sự phát triển của ngành điện, vận tải, hóa học, sản xuất thép. Nhờ cuộc CMCN lần thứ 2 này mà thế giới được hưởng tiêu chuẩn sống hiện đại và chất lượng chưa từng có trong khi dân số tăng trưởng nhanh.

Mặc dù còn nhiều tranh cãi, những cuộc CMCN lần thứ 3 được cho là bắt đầu từ khoảng năm 1969 khi nhiều cơ sở hạ tầng điện tử, số hóa và máy tính được phát triển mạnh. Theo tờ Gartner, CMCN 4.0, xuất phát từ khái niệm "Industrie 4.0" trong một báo cáo của chính phủ Đức năm 2013, được xây dựng trên nền tảng cuộc CMCN lần thứ Ba, là sự hợp nhất các công nghệ, làm mờ đi ranh giới giữa các các lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học. Trang web Zing.vn đã trích dẫn lời của Klaus Schwab, người sáng lập và chủ tịch điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế Giới mang đến cái nhìn đơn giản hơn về CMCN 4.0 như sau: "CMCN đầu tiên sử dụng năng lượng nước và hơi nước để cơ giới hóa sản xuất. Cuộc cách mạng lần 2 diễn ra nhờ ứng dụng điện năng để sản xuất hàng loạt.

Cuộc cách mạng lần 3 sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa sản xuất. Bây giờ, cuộc CMCN Thứ tư đang nảy nở từ cuộc cách mạng lần ba, nó kết hợp các công nghệ lại với nhau, làm mờ ranh giới giữa vật lý, kỹ thuật số và sinh học". Theo ông Klaus Schwab, tốc độ đột phá của CMCN 4.0 hiện "không có tiền lệ lịch sử". Khi so sánh với các cuộc CMCN trước đây, 4.0 đang tiến triển theo một hàm số mũ chứ không phải là tốc độ tuyến tính.

Hơn nữa, nó đang phá vỡ hầu hết ngành công nghiệp ở mọi quốc gia. Và 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] chiều rộng và chiều sâu của những thay đổi này báo trước sự chuyển đổi của toàn bộ hệ thống sản xuất, quản lý và quản trị. Một vấn đề cấp thiết đặt ra cho Việt Nam trong thời điểm này là liệu rằng Việt Nam có nắm bắt được cơ hội này giống như Singapore trước đó để vươn lên thành “con rồng Châu Á” trong thế kỷ 21 hay không? Rất nhiều khó khăn đã được đặt ra trước mắt khi trong 2 cuộc CMCN trước đó các nước đã nắm bắt được cơ hội trong khi Việt Nam đã hầu hết trải qua khoảng thời gian đó trong thời kỳ chiến tranh. Vì thế, để có bước nhảy vọt trong CMCN 4.0, Việt Nam cần chuẩn bị sẵn sàng cả nhân lực và vật lực để có thể đạt được tốc độ đột phát trong cuộc CMCN 4.

Và để chuẩn bị sẵn sàng thì khoa học và công nghệ chính là thứ mà lực lượng lao động - nhất là lực lượng lao động trẻ - những chủ nhân tương lai của đất nước cần nắm vững để có thể quyết định được vị thế của Việt Nam trong cuộc CMCN 4. Để đạt được điều đó, đổi mới giáo dục - đặc biệt là giáo dục ĐH - nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nắm vững đổi mới của khao học công nghệ - chính là khâu then chốt. Nhiều tài liệu nghiên cứu gần đây, các chuyên gia đều nhấn mạnh tới việc đã đến lúc cần phải nâng cao kết quả ĐTTS ở Việt Nam, cần đầu tư đúng mức cho ĐTTS bởi thực trạng kết quả đào tạo và muốn nâng cao chất lượng TS phải nâng cao chuẩn đầu ra, phải yêu cầu cao hơn về kết quả công bố của NCS - đặc biệt là công bố quốc tế; gắn ĐTTS với nghiên cứu. Để lượng hóa kết quả đánh giá quá trình NCKH trong suốt quá trình tham gia ĐTTS, Bộ GD&ĐT đã ban hành Quy chế Tuyển sinh và đào tạo trình độ TS trong đó yêu cầu điều kiện về công bố quốc tế cho cả NCS và người hướng dẫn nhằm gắn công bố thành nhiệm vụ của NCS.

Đây cũng là xu hướng hợp thời đại so với giáo dục đại học và ĐTTS trên thế giới. Nhiều nghiên cứu trước đây đã khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa ĐTTS và nghiên cứu trong quá trình làm TS như trong nghiên cứu của: (Kyvik, S. & Smeby, 1994), (Rowland, 1996), 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (Jane Robertson & Carol H. Ngoài ra, National Research Council (1981) đã nhắc đến ảnh hưởng của NCS tới sự phát triển của trường Đại học khi khẳng định NCS góp phần thiết yếu cho việc NCKH của trường Đại học là điều không phải bàn cãi và “Without them research in universities would lose much of its vitality and certainly move at a slower pace” - thiếu đi các NCKH của NCS, trường đại học có thể mất đi ít nhiều “sinh khí” và sẽ phát triển chậm hơn (National Research Council, 1981).

Hệ thống giáo dục và đào tạo Việt Nam, có 235 trường ĐH, học viện (bao gồm 170 trường công lập, 60 trường tư thục và dân lập, 5 trường có 100% vốn nước ngoài), 37 viện NCKH được giao nhiệm vụ đào tạo trình độ TS (TS), 33 trường Cao đẳng sư phạm và 2 trường Trung cấp sư phạm - số liệu được thống kê bởi Bộ Giáo dục và đào tạo trong năm học 2016-2017 (Thống kê của Bộ GD-ĐT năm 2016-2017, n. Tổng quy mô sinh viên đại học năm học 2016-2017 là 1.879 sinh viên, giữ ổn định so với năm học 2015-2016, phần lớn trong số đó tập trung theo học các ngành thuộc Khối ngành VIII: Toán và thống kê; Máy tính và công nghệ thông tin; Công nghệ kỹ thuật; Kỹ thuật; Sản xuất chế biến; Kiến trúc và xây dựng, Nông lâm và thuỷ sản; Thú y và Khối ngành: kinh doanh quản lý, pháp luật. Tính từ đầu năm 2016 đến 31/7/2017, tổng số ngành mở mới ở trình độ ĐH là 184 ngành, tập trung chủ yếu vào các nhóm ngành Kỹ thuật, Công nghệ kỹ thuật, Máy tính và Công nghệ thông tin, Khoa học xã hội và hành vi, Kinh doanh quản lý, Pháp luật”. Có thể thấy rằng, thông qua các ngành đào tạo trong hệ thống giáo dục, dường như chúng ta đang đi đúng hướng, bắt nhịp được với xu thế của cuộc CMCN lần thứ 4.0 đang diễn ra khắp nơi cũng như trong tất cả các lĩnh vực khoa học xã hội trên thế giới.

Tuy nhiên, dù đã có định hướng đúng trong xu hướng của cách ngành đào tạo trong hệ thống giáo dục đại học, nhưng để có thể có “sản phẩm đầu ra” chất lượng thì còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố mà trong đó quan trọng bậc 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] nhất là trình độ và chất lượng của đội ngũ giảng viên trực tiếp tham gia giảng dạy và nghiên cứu tại trường đại học. Dù quan trong là thế, nhưng những thống kê của Bộ GD&ĐT về chất lượng giảng viên sẽ khiến nhiều người giật mình “tính đến hết năm học 2016-2017, tỷ lệ giảng viên có chức danh giáo sư (GS), phó giáo sư (PGS) và trình độ TS trong toàn hệ thống vẫn ở mức thấp (tỷ lệ TS trong toàn ngành giáo dục ĐH mới đạt khoảng 22%), đặc biệt là tỷ lệ giảng viên có trình độ TS của các trường cao đẳng sư phạm còn quá thấp (chiếm khoảng 3,4%). Chất lượng đội ngũ giảng viên vẫn còn là dấu hỏi lớn khi nhiều cán bộ giảng viên không có đề tài nghiên cứu, chưa có bài báo đăng trên tạp chí khoa học có uy tín trong nước và nước ngoài, trình độ ngoại ngữ còn hạn chế.; ngoài ra số lượng giảng viên cơ hữu của các trường ngoài công lập vẫn còn thiếu (15.158 người chiếm khoảng 20% tổng số giảng viên trong toàn quốc) và đã ở độ tuổi cao, chưa đủ mạnh để nâng cao và tạo niềm tin về chất lượng đào tạo của bộ phận này trong hệ thống”. Theo GS Nguyễn Xuân Hãn Việt Nam hiện đang có khoảng 24.500 TS tuy nhiên số lượng công bố quốc tế của ta kém xa so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Singapore, Malaysia (năm 2016, bằng 1/2 Thái Lan, 1/5 Singapore, 1/5 Malaysia).

Mặt khác, việc nghiên cứu Việt Nam còn phụ thuộc quá nhiều vào “ngoại lực”, tức là có tới 80% các công trình khoa học đứng tên chung hoặc hợp tác với người nước ngoài. Trong bảng xếp hạng các hệ thống giáo dục đại học năm 2017, Diễn đàn Kinh tế thế giới xếp Việt Nam ở vị trí thứ 84, kém rất xa Thái Lan (thứ 57) và Philippines (thứ 55). Những số liệu trên có thể cho thấy chất lượng và hiệu quả của quá trình ĐTTS của nước ra hiện đang còn nhiều vấn đề mà công luận gọi là “bằng thật bằng giả”, “vàng thau lẫn lộn” gây nhức nhối trong xã hội suốt hơn 20 năm qua. Có thể thấy đánh giá của Bộ GD-ĐT rằng chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước là hoàn toàn xác đáng.

Vì vậy, việc đào tạo nguồn nhân lực có trình 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] độ cao để bổ sung cho đội ngũ giảng viên của các trường đại học Việt Nam có ý nghĩa quan trọng và cần thiết. Quan trọng và cấp thiết là thế, nhưng ĐTTS như thế nào để đạt được hiệu quả cao nhất mới là vấn đề cần được xem xét đến. Chính vì lý do đó, chúng tôi đã lựa chọn đề tài “Nghiên cứu khảo sát các nhân tố chủ yếu tác động đến chất lượng đào tạo tiến sĩ của Đại học Quốc gia Hà Nội” nhằm chỉ ra những nhân tố tác động đến hiệu quả và kết quả ĐTTS - với trường hợp cụ thể là ĐHQGHN, qua đó có thể khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong quá trình đào tạo qua đó có thể nâng cao kết quả ĐTTS ở ĐHQGHN. Mục tiêu nghiên cứu 2.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát - Nghiên cứu luận cứ khoa học và thực tiễn nhằm xây dựng khung lý thuyết các nhân tố ảnh hưởng tới kết quả ĐTTS; - Đánh giá thực trạng kết quả ĐTTS trong các trường ĐH hiện nay và làm rõ vai trò của ĐTTS trong hoạt động đào tạo và nâng cao năng lực nghiên cứu tại trường đại học; - Đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố chủ yếu đến kết quả ĐTTS ở ĐHQGHN; 2.