Khảo Sát Bệnh Đường Hô Hấp Ở Chó: Phân Lập, Định Danh Và Kháng Sinh Đồ

Chuyên khảo phân tích Khảo sát bệnh đường hô hấp trên chó phân lập định danh và thực hiện kháng sinh đồ các vi khuẩn phân, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Người hướng dẫn: TS. Lê Anh Phụng
• Trường học: Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Khảo Sát Bệnh Đường Hô Hấp Ở Chó: Phân Lập, Định Danh Và Kháng Sinh Đồ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM TẠ
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.2. MỤC ĐÍCH
• 1.3. YÊU CẦU
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN
• 2.1. CẤU TẠO HỆ THỐNG HÔ HẤP CỦA CHÓ
• 2.2. HOẠT ĐỘNG SINH LÍ HÔ HẤP VÀ BIỂU HIỆN RỐI LOẠN HÔ HẤP
• 2.2.1. Hoạt động sinh lí hô hấp
• 2.2.2. Rối loạn hô hấp
• 2.3. MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở CHÓ
• 2.3.1. Bệnh ở đường hô hấp trên
• 2.3.1.1. Bệnh viêm mũi
• 2.3.1.2. Bệnh viêm thanh khí quản
• 2.3.1.3. Bệnh chảy máu mũi
• 2.3.2. Bệnh ở đường hô hấp dưới
• 2.3.2.1. Bệnh viêm phế quản
• 2.3.2.2. Bệnh viêm phổi
• 2.3.2.3. Bệnh viêm màng phổi
• 2.3.2.4. Bệnh giun tim
• 2.4. MỘT SỐ VI SINH VẬT GÂY BỆNH TRÊN ĐƯỜNG HÔ HẤP
• 2.4.1. Paramyxovirus
• 3. CHƯƠNG 3: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 3.2. ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
• 3.3. THIẾT BỊ VÀ DỤNG CỤ
• 3.4. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 3.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.5.1. Bố trí khảo sát
• 3.5.2. Khám lâm sàng
• 3.5.3. Xét nghiệm mẫu dịch mũi
• 3.5.4. Đánh giá hiệu quả điều trị
• 3.5.5. CÁC CHỈ TIÊU THEO DÕI
• 3.5.6. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. TÌNH HÌNH CHÓ CÓ TRIỆU CHỨNG BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP
• 4.1.1. Tỷ lệ chó có biểu hiện triệu chứng hô hấp
• 4.1.2. Tỷ lệ chó có biểu hiện triệu chứng hô hấp theo nhóm giống, tuổi, giới tính
• 4.2. TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG TRÊN CHÓ BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP
• 4.2.1. Một số triệu chứng lâm sàng trên chó bệnh đường hô hấp
• 4.2.2. Tỷ lệ chó có triệu chứng hô hấp ghép với các triệu chứng khác
• 4.3. KẾT QUẢ PHÂN LẬP VÀ THỬ KHÁNG SINH ĐỒ CÁC VI KHUẨN TRONG DỊCH MŨI CHÓ BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP
• 4.3.1. Kết quả phân lập vi khuẩn trong dịch mũi chó bệnh đường hô hấp
• 4.3.2. Kết quả thử kháng sinh đồ các vi khuẩn phân lập được
• 4.4. HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐƯỜNG HÔ HẤP TRÊN CHÓ
• 4.4.1. Liệu pháp điều trị ở Trạm Chẩn Đoán Xét Nghiệm và Điều Trị - Chi Cục Thú Y Thành Phố Hồ Chí Minh
• 4.4.2. Hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp trên chó
• 4.4.3. Thời gian điều trị có hiệu quả trên chó bệnh đường hô hấp
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bệnh Đường Hô Hấp Ở Chó Nguyên Nhân Tác Hại

Bệnh đường hô hấp chó là một vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng đến cả chó con và chó trưởng thành. Các bệnh này có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, từ nhiễm trùng do vi khuẩn đường hô hấp chó và virus đến các yếu tố môi trường và dị ứng. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh đường hô hấp chó có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Việc khảo sát bệnh chó và hiểu rõ về các tác nhân gây bệnh là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe thú cưng.

1.1. Cấu Tạo Hệ Thống Hô Hấp Của Chó Nền Tảng Sinh Lý

Hệ thống hô hấp của chó bao gồm đường hô hấp trên (mũi, yết hầu, thanh quản, khí quản) và đường hô hấp dưới (phế quản và phổi). Mũi có chức năng lọc bụi bẩn và làm ấm không khí. Thanh quản là cơ quan phát âm và bảo vệ đường hô hấp. Phổi là nơi trao đổi khí chính. Hiểu rõ cấu trúc này giúp nhận biết các vị trí dễ bị tổn thương và nhiễm bệnh. Theo tài liệu, tần số hô hấp của chó khỏe mạnh là 10-30 lần/phút.

1.2. Các Tác Nhân Gây Bệnh Đường Hô Hấp Phổ Biến Ở Chó

Nhiều loại vi sinh vật gây bệnh đường hô hấp chó, bao gồm virus (Paramyxovirus, Adenovirus), vi khuẩn (Staphylococcus, Streptococcus, Bordetella, Pasteurella, Mycoplasma) và ký sinh trùng (giun tim). Các yếu tố môi trường như thời tiết thay đổi đột ngột, chuồng trại bẩn, dinh dưỡng kém cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Bệnh viêm phổi chó thường do kế phát từ bệnh hô hấp trên.

1.3. Triệu Chứng Bệnh Đường Hô Hấp Cần Lưu Ý Ở Chó

Các triệu chứng thường gặp bao gồm ho, hắt hơi, chảy nước mũi, khó thở, thở khò khè, sốt, bỏ ăn hoặc ăn ít, mắt đổ ghèn, cơ thể suy nhược. Tùy thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của bệnh, các triệu chứng có thể khác nhau. Chó bị viêm mũi thường hắt hơi liên tục và cào vào mũi. Chó bị viêm phế quản có thể ho kéo dài và khó thở.

II. Thách Thức Trong Chẩn Đoán Điều Trị Bệnh Hô Hấp Chó

Việc chẩn đoán chính xác bệnh đường hô hấp chó có thể gặp nhiều khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu và sự chồng chéo giữa các bệnh. Kháng kháng sinh ở chó cũng là một thách thức lớn trong điều trị, đòi hỏi phải có kháng sinh đồ chó để lựa chọn kháng sinh phù hợp. Việc phân lập vi khuẩn chó và định danh vi khuẩn chó là bước quan trọng để xác định tác nhân gây bệnh và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả.

2.1. Khó Khăn Trong Chẩn Đoán Phân Biệt Bệnh Hô Hấp Chó

Nhiều bệnh đường hô hấp chó có triệu chứng tương tự nhau, gây khó khăn cho việc chẩn đoán phân biệt. Ví dụ, ho có thể là triệu chứng của viêm phế quản, viêm phổi, hoặc thậm chí là bệnh tim. Cần kết hợp khám lâm sàng, xét nghiệm cận lâm sàng (xét nghiệm máu, chụp X-quang, nội soi) để chẩn đoán chính xác.

2.2. Vấn Đề Kháng Kháng Sinh Thách Thức Trong Điều Trị

Kháng kháng sinh là một vấn đề ngày càng gia tăng trong điều trị bệnh đường hô hấp chó. Việc sử dụng kháng sinh không hợp lý dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị. Cần thực hiện kháng sinh đồ trước khi sử dụng kháng sinh để lựa chọn loại thuốc phù hợp và giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc.

2.3. Tầm Quan Trọng Của Phân Lập Định Danh Vi Khuẩn Gây Bệnh

Phân lập vi khuẩn và định danh vi khuẩn là bước quan trọng để xác định chính xác tác nhân gây bệnh đường hô hấp chó. Từ đó, có thể lựa chọn kháng sinh phù hợp và đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả. Các phương pháp phân lập và định danh vi khuẩn bao gồm nuôi cấy, nhuộm Gram, và xét nghiệm sinh hóa.

III. Phương Pháp Phân Lập Định Danh Vi Khuẩn Kháng Sinh Đồ Chó

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập vi khuẩn chó từ dịch mũi của chó bệnh, định danh vi khuẩn chó bằng các phương pháp sinh hóa và thực hiện kháng sinh đồ chó để xác định độ nhạy cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng về các tác nhân gây bệnh phổ biến và tình hình kháng kháng sinh tại khu vực nghiên cứu.

3.1. Quy Trình Lấy Mẫu Dịch Mũi Chó Đúng Cách

Việc lấy mẫu dịch mũi đúng cách là rất quan trọng để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác. Sử dụng tăm bông vô trùng để lấy dịch mũi từ cả hai bên mũi của chó. Đảm bảo tăm bông tiếp xúc với niêm mạc mũi để thu được đủ lượng mẫu. Bảo quản mẫu trong môi trường thích hợp và vận chuyển đến phòng xét nghiệm trong thời gian sớm nhất.

3.2. Kỹ Thuật Phân Lập Nuôi Cấy Vi Khuẩn Từ Mẫu Bệnh Phẩm

Mẫu dịch mũi được cấy lên các môi trường thạch khác nhau (thạch máu, thạch MacConkey) để phân lập các loại vi khuẩn khác nhau. Các môi trường này cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của vi khuẩn. Sau khi nuôi cấy, các khuẩn lạc vi khuẩn được kiểm tra hình thái và thực hiện các xét nghiệm sinh hóa để định danh.

3.3. Thực Hiện Kháng Sinh Đồ Xác Định Độ Nhạy Cảm Kháng Sinh

Kháng sinh đồ được thực hiện bằng phương pháp khuếch tán đĩa kháng sinh. Các đĩa giấy chứa các loại kháng sinh khác nhau được đặt lên bề mặt thạch đã cấy vi khuẩn. Sau khi ủ, đường kính vòng vô khuẩn xung quanh mỗi đĩa kháng sinh được đo để xác định độ nhạy cảm của vi khuẩn với kháng sinh đó.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tình Hình Bệnh Hô Hấp Kháng Sinh Đồ

Nghiên cứu đã xác định được các loại vi khuẩn phổ biến gây bệnh đường hô hấp chó và tình hình kháng kháng sinh của chúng. Kết quả kháng sinh đồ cho thấy một số loại vi khuẩn có tỷ lệ kháng kháng sinh cao, đặc biệt là đối với các kháng sinh thường được sử dụng. Thông tin này giúp các bác sĩ thú y lựa chọn kháng sinh phù hợp và hiệu quả hơn trong điều trị.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Đường Hô Hấp Theo Giống Tuổi Giới Tính

Nghiên cứu đã khảo sát tỷ lệ chó mắc bệnh đường hô hấp theo các yếu tố giống, tuổi và giới tính. Kết quả cho thấy có sự khác biệt về tỷ lệ mắc bệnh giữa các nhóm khác nhau. Ví dụ, một số giống chó có hệ miễn dịch yếu hơn có thể dễ mắc bệnh hơn. Chó con và chó già cũng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn do hệ miễn dịch chưa phát triển hoặc suy giảm.

4.2. Các Triệu Chứng Lâm Sàng Thường Gặp Ở Chó Bệnh Hô Hấp

Nghiên cứu đã ghi nhận các triệu chứng lâm sàng thường gặp ở chó bệnh đường hô hấp, bao gồm ho, hắt hơi, chảy nước mũi, khó thở, sốt, bỏ ăn. Tỷ lệ chó có các triệu chứng khác nhau cũng được thống kê. Ví dụ, ho là triệu chứng phổ biến nhất, trong khi sốt có thể ít gặp hơn.

4.3. Kết Quả Phân Lập Vi Khuẩn Tỷ Lệ Kháng Kháng Sinh

Nghiên cứu đã phân lập được các loại vi khuẩn phổ biến từ dịch mũi chó bệnh, bao gồm Staphylococcus aureus, E. coli, Klebsiella, Bordetella, Pseudomonas. Kết quả kháng sinh đồ cho thấy tỷ lệ kháng kháng sinh khác nhau đối với từng loại vi khuẩn và từng loại kháng sinh. Một số loại vi khuẩn có tỷ lệ kháng kháng sinh cao đối với các kháng sinh thường được sử dụng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Phác Đồ Điều Trị Bệnh Hô Hấp Chó

Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp chó hiệu quả. Dựa trên thông tin về các tác nhân gây bệnh phổ biến và tình hình kháng kháng sinh, các bác sĩ thú y có thể lựa chọn kháng sinh phù hợp và đưa ra các biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả.

5.1. Lựa Chọn Kháng Sinh Hợp Lý Dựa Trên Kháng Sinh Đồ

Việc lựa chọn kháng sinh dựa trên kháng sinh đồ là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả điều trị và giảm thiểu nguy cơ kháng thuốc. Ưu tiên sử dụng các kháng sinh mà vi khuẩn còn nhạy cảm. Tránh sử dụng các kháng sinh mà vi khuẩn đã kháng.

5.2. Phác Đồ Điều Trị Tổng Quát Cho Bệnh Đường Hô Hấp Chó

Phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp chó thường bao gồm sử dụng kháng sinh, thuốc giảm ho, thuốc long đờm, thuốc hạ sốt (nếu cần), và các biện pháp hỗ trợ như giữ ấm, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, và vệ sinh chuồng trại sạch sẽ. Trong trường hợp bệnh nặng, có thể cần phải nhập viện để điều trị tích cực.

5.3. Các Biện Pháp Phòng Ngừa Bệnh Đường Hô Hấp Hiệu Quả

Các biện pháp phòng ngừa bệnh đường hô hấp chó bao gồm tiêm phòng đầy đủ, giữ ấm cho chó vào mùa lạnh, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, tránh tiếp xúc với chó bệnh, và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Vaccine phòng bệnh đường hô hấp chó đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe thú cưng.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Hô Hấp Chó

Nghiên cứu này đã cung cấp thông tin quan trọng về tình hình bệnh đường hô hấp chó, các tác nhân gây bệnh phổ biến và tình hình kháng kháng sinh. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh và phát triển các phương pháp điều trị và phòng ngừa bệnh hiệu quả hơn. Nghiên cứu về dịch tễ học bệnh đường hô hấp chó cũng rất quan trọng để có cái nhìn tổng quan về tình hình bệnh và đưa ra các biện pháp can thiệp phù hợp.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Ý Nghĩa Thực Tiễn

Nghiên cứu đã xác định được các loại vi khuẩn phổ biến gây bệnh đường hô hấp chó và tình hình kháng kháng sinh của chúng. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp chó hiệu quả và lựa chọn kháng sinh phù hợp.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Đường Hô Hấp Chó

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc nghiên cứu cơ chế bệnh sinh của bệnh đường hô hấp chó, phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác hơn, và tìm kiếm các loại thuốc mới có hiệu quả chống lại các vi khuẩn kháng thuốc. Nghiên cứu về dịch tễ học bệnh đường hô hấp chó cũng rất quan trọng.

6.3. Lời Khuyên Cho Chủ Nuôi Chó Để Phòng Ngừa Bệnh Hô Hấp

Chủ nuôi chó nên tiêm phòng đầy đủ, giữ ấm cho chó vào mùa lạnh, cung cấp dinh dưỡng đầy đủ, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, tránh tiếp xúc với chó bệnh, và kiểm tra sức khỏe định kỳ. Khi phát hiện các triệu chứng bất thường, cần đưa chó đến bác sĩ thú y để được khám và điều trị kịp thời. Chăm sóc chó bị bệnh đường hô hấp đúng cách giúp chó nhanh chóng hồi phục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Từ xưa đến nay chó là một trong những vật nuôi thân quen và gần gũi với con người. Chúng rất thông minh, trung thành với chủ, đặc biệt giác quan rất nhạy bén. Chúng được nuôi để giữ nhà, bắt chuột, săn thú. Ngày nay, với sự phát triển của xã hội, đời sống nhân dân được nâng cao, nhu cầu nuôi chó trở nên phổ biến hơn, chúng được xem là thú cưng.

Chúng được nuôi dưỡng, huấn luyện để phục vụ trong y khoa, trong công tác quốc phòng, phát hiện hàng quốc cấm, biểu diễn trong các đoàn xiếc thú, trong phim ảnh,…. Việc mở rộng giao lưu với các nước và việc kinh doanh thú cảnh đã nhập vào nước ta nhiều giống chó mới, làm đàn chó nước ta tăng nhanh về số lượng và chủng loại. Vì thế, vấn đề bệnh tật là không thể tránh khỏi. Bên cạnh những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể phòng ngừa bằng vắc xin, thì bệnh nhiễm khuẩn trên đường hô hấp cũng gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe đàn chó, tạo điều kiện cho các bệnh khác phát sinh, có thể dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Xuất phát từ thực tế trên, đựợc sự đồng ý của Khoa Chăn Nuôi - Thú Y trường Đại Học Nông Lâm Thành Phố Hồ Chí Minh, dưới sự hướng dẫn của TS Lê Anh Phụng và BSTY Ngô Thị Minh Hiển tại Trạm Chẩn Đoán Xét Nghiệm và Điều Trị - Chi Cục Thú Y Thành Phố Hồ Chí Minh chúng tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Khảo sát bệnh đường hô hấp trên chó, phân lập, định danh và thực hiện kháng sinh đồ các vi khuẩn phân lập được từ dịch mũi chó”.2 MỤC ĐÍCH Khảo sát bệnh đường hô hấp trên chó đem đến khám và điều trị tại Trạm Chẩn Đoán Xét Nghiệm và Điều Trị - Chi Cục Thú Y Thành Phố Hồ Chí Minh, xác định một số vi khuẩn có trong dịch mũi chó bệnh và thử kháng sinh đồ, từ đó đưa ra các biện pháp phòng, trị thích hợp.3 YÊU CẦU - Khảo sát chó bệnh được đem khám có triệu chứng hô hấp theo nhóm giống (chó nội, chó ngoại), tuổi, giới tính. - Ghi nhận những triệu chứng lâm sàng xuất hiện trên chó có dấu hiệu bệnh đường hô hấp. - Phân lập, định danh và thử kháng sinh đồ các vi khuẩn có trong dịch mũi của những chó bệnh đưòng hô hấp. - Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp ở chó được đưa đến khám và điều trị tại trạm.

2 Chương 2 TỔNG QUAN 2.1 CẤU TẠO HỆ THỐNG HÔ HẤP CỦA CHÓ Về cấu trúc tổng quát, hệ thống hô hấp bao gồm các xoang và các ống dẫn, được chia thành 2 phần: đường hô hấp trên gồm: mũi, yết hầu, thanh quản, khí quản; đường hô hấp dưới gồm: phế quản và phổi. Thanh quản Thực quản Khí quản Cơ hoành cách mô Thùy đỉnh Thùy hoành cách mô Thùy tim Hình 2.1: Các thành phần của hệ thống hô hấp ở chó http://www.1 Mũi Mũi gồm 2 lỗ mũi, hốc mũi và 2 xoang mũi. Xoang mũi được chia làm hai bởi vách ngăn mũi. Niêm mạc mũi cấu tạo bởi tế bào trụ giả kép có lông rung và có xen kẽ nhiều tế bào đài tiết chất nhờn, có chức năng giữ lại và đưa ra ngoài những bụi bẩn.

Đồng thời nó sưởi ấm không khí nhờ có nhiều mạch máu và tăng độ ẩm cho không khí nhờ các tuyến (Lâm Thị Thu Hương, 2002).2 Yết hầu Là đoạn ống giữa họng và khí quản để không khí qua lại và cũng là bộ phận thông với miệng và tai.3 Thanh quản Là một xoang ngắn nằm giữa yết hầu và khí quản, dưới xương quai. Ngoài nhiệm vụ hô hấp, thanh quản còn là cơ quan chính để phát âm, bảo vệ đường hô hấp 3 không cho thức ăn tràn vào khí quản nhờ sụn tiểu thiệt. Phần trước của thanh quản rất nhạy cảm, khi có vật lạ rơi vào nó sẽ tạo phản xạ tức thì để đẩy vật lạ ra khỏi đường hô hấp. Dây âm gồm các bó sợi đàn hồi nối từ sụn giáp lên sụn phễu.

Âm phát ra có cường độ lớn hay nhỏ, âm tần cao hay thấp là do lượng gió đi qua và độ căng của các dây âm (Phan Quang Bá, 2004).4 Khí quản Là ống dẫn khí bắt đầu từ sụn nhẫn của thanh quản đến ngã ba phế quản. Cấu trúc chính của khí quản là các vòng sụn hình chữ C ghép liên tục với nhau. Niêm mạc trong khí quản có nhiều tuyến tiết dịch nhày, nhưng không nhạy cảm bằng niêm mạc thanh quản (Phan Quang Bá, 2004).5 Phế quản Là hai nhánh tận cùng của khí quản, mỗi phế quản đi vào một nhánh phổi tương ứng. Khi đi vào phổi nó tiếp tục chia thành nhiều nhánh nhỏ để đến tận cùng các phế nang và thường đi song song với mạch máu.

Từ phế quản gốc sẽ phân chia đi vào các tiểu phế quản tiểu thùy hay phế quản trong phổi rồi đến tiểu phế quản, tiểu phế quản tận cùng, tiểu phế quản hô hấp, tiểu ống phế nang và cuối cùng là túi phế nang. Không khí đi từ các cơ quan hô hấp trên đến tiểu phế quản tận cùng sẽ được sưởi ấm, làm sạch và giữ hơi nước (Phan Quang Bá, 2004).6 Phổi Gồm 2 lá phổi phải và trái, chiếm gần trọn vẹn nửa xoang ngực. Lá phổi mỏng ở phía trước, dày ở phía sau và lồi lõm theo một số cấu tạo khác có ở xoang ngực. Thông thường dung tích của lá phổi phải lớn hơn lá phổi trái.

Nhu mô phổi Thùy đỉnh Thùy tim Thùy hoành cách mô Phế nang Hình 2.2 Các thùy của phổi http://www. 4 Phổi trái gồm có 3 thùy: thùy đỉnh, thùy tim, thùy hoành cách mô. Phổi phải có 3 thùy như phổi trái và thùy thứ tư gọi là thùy giữa hay thùy Azygot. Đơn vị nhỏ nhất của mỗi lá phổi là phế nang, là nơi trao đổi khí chính.

Mặt trong là một lớp mô bì lát đặc biệt, xếp sát nhau, bên dưới là mô liên kết, một hệ thống sợi và mạng lưới mạch máu dày đặc, do đó phổi có tính đàn hồi rất cao. Các phế nang kết lại thành chùm phế nang, bao bọc các tiểu phế nang. Các tiểu phế nang liên kết lại thành các tiểu thùy. Các tiểu thùy liên kết lại thành thùy phổi.

Các thùy phổi tạo nên lá phổi. Xen kẽ các tổ chức phổi như trên, còn có một mạng lưới dày đặc các mạch máu. Phổi bình thường có màu hồng sáng hay đỏ nhạt. Nếu có tụ máu thành màu đỏ sậm hay đen (Phan Quang Bá, 2004).2 HOẠT ĐỘNG SINH LÍ HÔ HẤP VÀ BIỂU HIỆN RỐI LOẠN HÔ HẤP 2.1 Hoạt động sinh lí hô hấp Theo Nguyễn Văn Phát (2006), tần số hô hấp của chó từ 10 - 30 lần/phút, nhịp thở (tỉ lệ thời gian hít vào và thở ra) 1:1,64.

Chó khỏe thở thể ngực. Hô hấp là sự trao đổi khí liên tục giữa cơ thể sống và môi trường chung quanh gồm sự tiếp thu, vận chuyển và thải các chất khí, trong đó quan trọng nhất là O2 và CO2. Hệ thống hô hấp có chức năng cung cấp O2 cho các tế bào trong cơ thể và thải ra ngoài khí CO2 thông qua các tế bào hồng cầu của hệ thống tuần hoàn, điều hòa thân nhiệt bằng cách tăng tần số hô hấp, giúp hấp thu và bài thải một số chất bay hơi. Ngoài ra, hệ thống hô hấp còn tham gia vào quá trình phát âm của thú nhờ sự lưu chuyển của không khí qua thanh quản, tham gia vào việc giúp cơ quan khứu giác nhận biết mùi của không khí (Phan Quang Bá, 2004).

Khi vào đường hô hấp, không khí được hâm nóng, làm ẩm và lọc sạch bụi, vi sinh vật nhờ hệ thống mạch quản ở niêm mạc mũi, các lông rung rồi mới vào phế nang. Các phản xạ ho, hắt hơi ở chó cũng có vai trò loại bỏ các sản vật ra khỏi cơ quan hô hấp. Hệ thống hô hấp chịu sự chi phối trực tiếp của hệ thần kinh thực vật. Thần kinh phó giao cảm hưng phấn sẽ ức chế trung khu hô hấp, thần kinh giao cảm hưng phấn làm tăng tính hưng phấn trung khu hô hấp (Nguyễn Như Pho, 2000).2 Rối loạn hô hấp Theo Nguyễn Như Pho (2000), các nguyên nhân làm rối loạn hô hấp như vi sinh vật, các yếu tố ngoại cảnh khác như nhiệt độ, ẩm độ, khí độc, sự thông thoáng của không khí tác động trực tiếp lên niêm mạc đường hô hấp gây phản ứng tiết dịch, sau đó dẫn đến quá trình viêm, làm thay tổ chức học cơ quan hô hấp đưa đến rối loạn trao đổi chất khí.

Vấn đề chăm sóc nuôi dưỡng cũng ảnh hưởng đến sức đề kháng của cơ thể thú đối với bệnh. Thú được chăm sóc tốt, tiêm phòng đầy đủ và xổ giun định kì sẽ ít bệnh tật hơn những thú thiếu sự quan tâm chăm sóc của chủ. Ngoài ra, các nguyên nhân từ một quá trình bệnh lí khác của cơ thể cũng ảnh hưởng đến hoạt động hô hấp.Ví dụ thiếu vitamin A làm niêm mạc mắt, phổi, cổ họng, ống tiêu hóa bị tổn thương và hóa sừng, khả năng chống sự xâm nhập mầm bệnh giảm sút. Bệnh của tim mạch cũng ảnh hưởng đến hoạt động hô hấp (Nguyễn Như Pho, 2000).

Theo Phạm Ngọc Thạch và ctv (2006), sự rối loạn hô hấp có 2 mặt: (1) Rối loạn sự thở ngoài: là sự rối loạn trao đổi oxy và khí CO2 trong các mạch quản ở phế nang. Sự rối loạn này do: - Rối loạn trung khu hô hấp (khi trung khu hô hấp bị tổn thương, ứ huyết, bị khối u, bị kích thích bởi các chất độc…). - Sự thay đổi cấu trúc của hệ thống hô hấp (lổ mũi, thanh quản, khí quản bị hẹp). - Thành phần không khí thay đổi (ví dụ khi hàm lượng O2 trong không khí thiếu
tần số hô hấp giảm, khi hàm lượng CO2 trong không khí tăng
tần số hô hấp tăng).

- Thành phần của máu thay đổi. (2) Rối loạn sự thở trong: tức là sự rối loạn trao đổi khí giữa máu và mô bào trong cơ thể. Sự rối loạn này do rối loạn trao đổi chất trong các mô bào, rối loạn về các tuyết nội tiết, khi cơ thể trúng độc.3 MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN ĐƯỜNG HÔ HẤP Ở CHÓ 2.1 Bệnh ở đường hô hấp trên Chó thường sốt nhẹ hay không sốt, tiếng ho mạnh, chảy nước mũi, nhảy mũi liên tục, âm hô hấp nghe tốt nhưng đôi khi chó hít thở nhanh.1 Bệnh viêm mũi (Nguyễn Như Pho, 2000) - Nguyên nhân: bệnh thường xuất hiện khi thời tiết thay đổi đột ngột, chuồng trại bẩn, dinh dưỡng kém, hoặc thú làm việc quá sức. Bệnh cũng kế phát từ các bệnh truyền nhiễm.