mở đầu cho quan điểm sáng tạo nghệ thuật độc đáo. Đọc "Hồng Lâu Mộng” không ít người tự hỏi: tại sao đã miêu tả cuộc sống đời thường, chân thực, không tô vẽ thêm bớt mà lại có những yếu tố hoang đường được lồng vào câu chuyện này ? Cách nói vòng quanh lấp lửng như vậy có cần thiết không?. Điều này rất cần thiết và vô cùng quan trọng. Có thể nói với cách dùng “hu để nói thực” được xem là một trong những quan điểm về nghệ thuật của tác giả.
'?' Nguyễn Huy Khánh, Khảo loận tiểu thuyết Tring Hoa, trang 232, FT sa sa sa sa sa sa ssssssnssnssnssnsnsssnsnssnssssissists si su su si SVTH: VÕ HƯƠNG GIANG 16 Luan văn Tốt Nghiệp .ư*ưr*, SHE EELEERELELELEELERALEEBEBEEE BEELER EBEEEEEEEEELEEBELEEELEBEEEEEE EE Chọn cách nói lấp lửng, vòng quanh là bởi xã hội lúc bấy giờ, với chính sách tư tưởng văn hóa khắc nghiệt, không cho phép tác giả công khai bộc lộ trình bày ý kiến của mình. Cho nên trong hồi | ngoài một vài lời giáo đầu ngấn ngủi trực tiếp của “người làm sách”, tác gid đã mượn cuộc đối thoại day ‘hu ảo giữa hòn đá và đạo sĩ, với cách nói mơ hổ nhưng không kém phần khúc chiết đã thể hiện rõ quan điểm mới mẻ về nghệ thuật của minh. Mỗi khi đưa ra một vấn để nào đó thì bên cạnh déu có lời giải thích. Chẳng hạn ở hỏi | ngay từ đầu tác giả viết “Thấy phong trần mơ người dep” những tưởng chỉ nói đến chuyện tình tứ trong khuê các, nhưng ẩn sau đó là bao điểu đáng để người đọc suy nghĩ.
Phải chăng nhận ra được điểu đó mà tác giả lién giải thích "không có ý chửi đời". Có khi tấc giả lại xác nhận “tuy có một vài chỗ nói đến nhân tình thế thái” nhưng ngay sau đó lại thanh minh “đó tà bất đắc di". Với lối viết ẩn ẩn hiện hiện, hư hư thực thực, giả là chân, chân là giả, tác. gid cũng muốn độc giả đặc biệt lưu ý về “Hong Lâu Mộng”, đó là một tác phẩm viết về “nhân tình thế thái” bằng bút pháp hiện thực và mang tính chất phê phán mạnh mể.
Diéu này sẽ được khẳng định rõ hơn qua những lời thơ đây tâm sự của tác giả. Day trang những chuyện hoang đường Tran Lrể nước mắt bao nhường chua cay Dừng cho tác g3 là ngây Ai hay ÿ vị chứa đầy ở trong? Thay vậy, chúng ta hãy tước bỏ bộ áo khoác hoang đường mộng ảo bên ngoài để thấy được bao “ý vị” thâm thúy, cái ý nghĩa đích thực chứa đựng ở bên trong. Trong “Héng Lâu Mộng”, Tào Tuyết Cần còn đặc biệt chú ý đến cái “nhã ”. Day là cái đẹp, cái thanh cao trong cuộc sống xung quanh ta ma ông luôn vươn tới.
Chính vì quan điểm ấy mà trên những trang viết chúng ta luôn được chiêm ngưỡng cái dep, cai tài hoa của tác giả. Trong tac phẩm, Tào Tuyết Cần nhiều lần nhắc đến chữ “nhã”, nó thường được gấn .ssssasisiassssssassasisisasass si stsssststssssttr sale SVTH: VO HUONG GIANG 17 Luận văn Tốt Nghiệp SOOO OOOO OE EEE é ố '')'6000 2 20 ddddddadddadadadddi vào lời của một số nhân vật như Đại Ngọc, Tương Vân, Bảo Thoa, Bảo Ngoc.hay là lời bình vé một vấn để nào đó trong đời sống. Theo quan niệm của Tào Tuyết Can “nha” đối lập với “tục”. Do vậy khi miêu tả cuộc sống của các nhân vật, nhất là nữ, ông lưu ý tới sự sinh hoạt rất tao nhã của họ, Họ ăn chỉ “khuyết đi một chút” còn uống thì toàn là những thứ nước tinh khiết,nước sương mỗi sớm đọng trên hoa lan, hoa sen, hoa quế._ Có thể nói, người Trung Quốc rất nổi tiếng trong nghệ thuật uống trà.
Một ấm trà ngon không chỉ có nước ngon, trà ngon, cách chế biến ngon mà còn là cách thưởng thức ngon. Cuộc thưởng trà của Diệu Ngọc, Đại Ngọc, Bảo Thoa là một thí dụ. Ngoài ra những cuộc thưởng hoa, ngấm trăng, ngâm thơ của các cô gái trong Giả Phủ được ông miêu tả cũng thật nhã, thật đẹp. Bên cạnh đó, khi để cập đến “nhã” tác giả còn nhấn mạnh đến sự hài hòa giữa hình và chất.
Do vậy, khi miêu tả nhân vật cũng như miêu tả cảnh vật ông đều đạt đến sự hài hòa tuyệt đối. Nếu miêu tả nhân vật thì tác giả thường điểm thêm một vài lời bình về than sắc của họ, mà cái thin sắc ấy _ chính là tính khí, phong cách của từng người. Bảo Thoa: “môi không tô vẫn đỏ, mày không kẻ vẫn xanh, mặt như mâm bạc, mất sáng long lanh, điểm đạm ít lời, có người cho là giả dại, tùy thời đối xử, tự mình chỉ biết phận minh”. Nghênh Xuân: “ người nở nang tẩm thước, nước da trắng nõn nà, má đỏ hồng hào như quả vải tươi, mũi loáng như xoa mỡ, tính nết ôn hòa kín đáo, thoạt nhìn đã thấy mến".
Thám Xuân: “vóc dáng tròn tran, người dong dõng cao, mat trái xoan, mắt sắc, lông mày dài, nhìn ngắm tình tứ, thanh thoát khác thường, trông như thoát hẳn trần tục”. Phượng Thư được xem là nhân vật mà Tào Tuyết Can dày công miêu tả hơn cả, chỉ tả qua một vài nét mà nổi bật lên sự sắc sảo khôn ngoan nhưng không kém phan tao nhã *.mất phương, mày cong lá liễu, khổ người óng 4, dáng điệu phong lưu, thật là “mat phấn đẩy xuân trông. *1đ Lư JưẰ L c1 4942414422440, 4,£4®44244®4 44,464,242 e4,e2eee em dhdhe dd grie LEE ELLE ELLE LLL LL ước SVTH: VÕ HƯƠNG GIANG 18 Luan văn Tốt Nghiệp TH ra sa a ta ad da sa ssssss-sss.s-ssssarsnsxsa-nsassissisiisisisiskssissstxnsasknsnnsntstnstxnsnstxld _ về dịu. Lần son chưa hé miệng cười tươi”.
Còn miêu tả cảnh vật thì quan điểm vé “nha” của Tào Tuyết Can được biểu hiện khá tập trung trong những trang viết vé khu vườn Dai Quan. Cảnh đẹp ở Dai Quan viên không cầu kỳ, rườm rà mà chỉ là những nét phát họa tùy hứng giống như một "bức tranh thủy mặc". Nét dep ấy hiện lên chỗ thì ". một day tường trắng, mấy ngôi nhà con xinh xắn, thấp thoáng trong đám hàng nghìn khóm tric xanh”, chỗ thì “.fường thấp, đất vàng, trên tường có rơm che, có mấy trăm cây hoa hạnh.
Mặt trong núi có mấy gian nhà tranh, mặt ngoài có những cây dâu, dâm but, và găng mon mởn tốt tươi.Dưới chân nui, ngoài hàng rao có cái giếng, bên cạnh có gàu và trục kéo nước, mé dưới có mảnh ruộng phẳng lì, có luống rau tươi 161.hoa rụng man mac, dòng suối trong vắt rap ron quanh co, hai hàng liễu rũ bên bờ, những cdy đào, cây mận mọc chen nhau che rợp cả bóng mặt trời". Rõ ràng cảnh hiện lên thật đẹp, thật quyến rũ và gắn liển với những cảnh đẹp ấy là những tên cũng thật dep, thật “nha"nhu Đập Thấm Phương (nước đượm mii hương), Ngẫu Hương Tạ (thơm mùi ngó sen), Đồng tiễn thu phong (lá ngô đồng gặp gió mùa thu). Có lẽ, cái đẹp sẽ mãi là nguồn tìm kiếm vô tận của các thi nhân, văn nhân. Chính cái đẹp ấy mà cuộc đời này càng đáng yêu, đáng quý biết bao, con người hãy tận hưởng cái đẹp của cuộc sống và mãi mãi là người đi tìm cái đẹp để trang trai cho cuộc đời này.
R6 ràng với quan điểm nghệ thuật là luôn đi tìm "cái mới mẻ độc đáo”, Tào Tuyết Cần đã sáng tấc ra một tác phẩm có sức sống minh liệt, vượt hơn hẳn so với các tiểu thuyết cùng viết về đề tài, cùng ra đời trong thời đại đó. Những quan điểm sáng tác mới mẻ ấy đã tạo ra được những thành tựu rực rd về nghệ thuật viết truyện. Đấy cũng chính là cơ sở mở ra cho chúng ta thấy được bút pháp nghệ thuật độc đáo của “Hồng Lâu Mộng” và đưa "Hồng Lâu Mộng" gần với tiểu thuyết hiện đại là vì vậy. Để làm rõ hơn về điểu này, sau đây chúng tôi sẽ đi vào khảo sát một số nét nghệ thuật độc đáo trong bộ tiểu thuyết “H6ng Lâu Mộng”.
ELE LOLOL LOLOL ELLE SOLA ư. ưa na Ld k k Lb EEL EL OLDE SVTH: VÕ HƯƠNG GIANG 19 Luận van Tốt Nghiệp. c ng "h H BUT PHÁP NGHỆ THUẬT ĐỘC DAO CUA “HỒNG LÂU MỘNG” Mi đến nghệ thuật của bất kỳ thể loại nào cũng đều gơi cho chúng ta nghĩ đến cái đẹp, cái hay. Có khi nó bộc lộ trực tiếp ra ngoài mà ai cũng thấy và chiêm ngưỡng được như hôi họa.
Nhưng có khi nó ẩn bên trong, phải đọc lên. nghiền ngẫm, suy nghĩ mới phát hiện ra được như tác phẩm văn học. Đúng vậy, muốn tìm hiểu, khám phá thế giới văn chương, chúng ta phải nấm được những cái hay, cái đẹp mà tác phẩm đem lại. Quả thật, tìm hiểu nghệ thuật luôn tạo ra những bất ngờ, thú vị và đấy cũng là con đường giúp chúng ta khám phá thế giới van chương một cach dé dang nhất.
Thế nhưng để tìm hiểu thì chúng ta phải bắt đầu khơi nguồn từ phần nào, chọn yếu tố nào trong thế giới nghệ thuật muôn mầu muôn vẻ ấy. Có thể nói, khám phá thế giới nghệ thuật của văn chương có thể tìm hiểu nhiều khía cạnh khác nhau. Nhưng khi tìm hiểu bút pháp nghệ thuật độc đáo của bộ tiểu thuyết "Hông Lâu Mộng" chúng tôi chú ý 3 điểm: nghệ thuật xây dựng nhân vật, kết cấu và ngôn ngữ. Đấy là 3 yếu tố cơ bản nhất không thể thiếu được đối với bất kỳ một tác phẩm nào.
Nhân vật trong tác phẩm có một vai trò rất quan trọng, khi xem xét tâm quan trọng của nó có người nhận xét: "Văn học không thể thiếu nhân vật, vì đó chính là phương tiện cơ bàn để nhà văn khái quát hiện thực mội cách hình tượng. Nhà văn sảng tạo nhân vật để thể hiện nhận thức của mình về một cá nhân nào dé, về một loại người nào đó, về một vấn dé nào đó của hiện thực. Nhân vật chính là người dẫn dắt người đọc vào một thế giới riêng của đời sống trong một thời kì lịch sử nhất định """ "Ha Minh Dite foha beens, US tuần win học, NNBOD, 1998 trang F28 SHAPE LEBEEREREEEM COO OOM OEE MELLEL EMAL BAAR SVTH: VO HƯƠNG GIANG 20 Luan văn Tốt Nghiệp <<“.s xxx stsxtx xxx xnxx Kết cấu của tác phẩm là phần giúp cho người đọc đánh giá một cách khách quan về tài năng tổ chức nghệ thuật của tác giả, cũng như phát hiện _ ra được những cái hay cái mới lạ mà tác phẩm đem đến cho người doc. Còn ngôn ngữ, đấy là phương tiện nối kết trực quan nhất giữa bạn đọc và tác phẩm.
Ngôn ngữ càng giàu sức biểu hiện bao nhiêu càng có sức lay động lòng người bấy nhiêu.