Đặt vấn đề Kỷ tử là một loại dược liệu quý, hầu hết các bộ phận thân, lá, rễ, quả của đều chứa nhiều dược chất đặc biệt là quả. Trong quả có chứa nhiều polysaccharides, một loại dược chất đã được chứng minh về khả năng chống oxy hóa, điều chỉnh miễn dịch, chống viêm, chống độc và nhiều thành phần dinh dưỡng, hóa được khác. Chính vì thế mà từ xưa đến nay, quả kỷ tử được ưa thích và sử dụng rộng rãi trên thị trường thế giới. Được ví như là “tinh hoa của đất trời”, chúng được sử dụng như một loại thực pham va là một vị thuốc Đông y giúp nâng cao sức khỏe con người và đặc biệt đối với phái nữ, kỷ tử càng được ưa chuộng hơn bởi những ảnh hưởng tích cực mà chúng mang lại đối với làn da của phái đẹp (Zeng và ctv, 2019).
Vấn đề được đặt ra là hiện nay việc trồng và nhân giống loại cây này bằng phương pháp gieo hạt sẽ làm giảm sản lượng theo từng mùa do cây con không đồng nhất về di truyền, tốn nhiều thời gian, công sức. Nhân giống kỷ tử bằng phương pháp nuôi cấy mô tái sinh trực tiếp cũng đã được nghiên cứu (Lê Thị Kim Yến, 2022) nhưng vẫn mang đến một số hạn chế như hệ số nhân giống thấp, mat nhiều thời gian, dé phát sinh biến dị khi cấy truyền nhiều lần và khó thực hiện khi sản xuất trên quy mô lớn. Với những lý do trên đề tài “Khảo sát ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng đến khả năng tạo sẹo và tái sinh cây kỷ tử in vitro (Lycium barbarum)” được thực hiện. Mục tiêu của đề tài Xác định được nồng độ chất điều hòa sinh trưởng 2,4-D và BA thích hợp đến quá trình tạo seo từ lá cây kỷ tử in vitro.
Xác định được nồng độ BA và 2,4-D đến khả năng tái sinh chồi từ mô sẹo cây kỷ tử in vitro. Xác định được nồng độ BA va IAA thích hợp đến khả năng nhân nhanh chỗi của cây kỷ tu in vitro. Xác định được nồng độ NAA thích hop đến khả năng tao rễ của cây ky tử in vitro. Nội dung thực hiện Thí nghiệm 1: Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ 2,4-D và BA đến khả năng tạo mô sẹo từ nguồn nguyên liệu lá cây ky tử in vitro.
Thí nghiệm 2: Khảo sát ảnh hưởng của BA và 2,4-D đến khả năng tái sinh chỗồi từ mô sẹo. Thí nghiệm 3: Khảo sát ảnh hưởng của BA và IAA đến khả năng nhân nhanh chéi của cây kỷ tử in vitro. Thí nghiệm 4: Khảo sát ảnh hưởng của nồng độ NAA và BA đến khả năng tạo rễ của cây ky tử in vitro. TONG QUAN TÀI LIEU 2.
Tổng quan về cây ky tử 2. Nguồn gốc Kỷ tử Ninh Hạ được mô tả lần đầu tiên vào năm 1753, là một trong hai loài cây bụi hai lá mầm thuộc họ Solanaceae (loài còn lại là Lycium chinense) có nguồn gốc từ Trung Quốc. Chúng phân bố chủ yếu ở Đông Nam châu Au và trải rộng tới Tây Nam châu Á. Với những ưu điểm mà chúng mang lại thì hiện nay, kỷ tử phân bố rộng ở khắp khu vực châu Á, đặc biệt tìm thấy chủ yếu trong khu vực Đông Á ở các nước như Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc.
Trong đó, được trồng nhiều nhất tại Trung Quốc ở các tỉnh như Quảng Đông, Quảng Tây, Cam Túc, Vân Nam, Ninh Hạ, Thanh Hải. Ở Việt Nam, cây được trồng ở nhiều ở các tỉnh phía Bắc như Lào Cai, Lai Châu, Yên Bái và một số khu vực khác như Đà Lạt, Lâm Đồng. Đối với SaPa thuộc tỉnh Lào Cai thì câu kỷ tử là một trong những đặc sản ở nơi đây. Chúng có nhiều tên gọi khác nhau như củ khởi, câu khởi, kỷ tử, khởi tử, địa cốt tử.
Goji là tên gọi của loài cây này ở Trung Quốc, ở Hàn Quốc được gọi là gugija và được gọi là kuko ở Nhật Bản (Đào Văn Quang, 2021). Phân loại Giới: Plantae Ngành: Angiospermae Lớp: Eudicots Bộ: Solanales Họ: Solanaceae Chi: Lycium Loai: Lycium barbarum „ ‹&“ Hình 2. Lycium barbarum với quả chín. Nguén:https://caykytutinhoacuadattroi.
Dac diém hinh thai Thân: Ky tử là một loại cây bụi than gỗ rung lá, cây của chúng mọc đứng, cao từ 0,5 - 1,5m. Cành phân nhiều nhánh nhỏ và cong, có cái gai ngắn ở kẻ lá. La: Màu xanh lục, có hình mũi mác hoặc có khi là dau tròn, mọc ở trên chôi hoặc xếp xen kẽ dài khoảng 55mm, một số tạo thành cụm tối đa ba lá có chiều đài 25mm. Hoa: Có màu hồng tím, thường mọc theo nhóm từ 1 - 3 bông ở nách lá.
Cuống của hoa thường dài từ 6 - 15mm. Mỗi bông có khoảng 5 - 6 cánh hoa, có chiều dai mỗi cánh là 9 - 12mm, chiều rộng là 3 - 5mm, cánh hoa có hình tam giác xuyên tâm với màu tím ở mặt trên và màu trang ở mặt dưới của các cánh hoa. Mỗi hoa thường sẽ có 5 nhị và 1 bầu nhụy dai từ 3 - 8mm, vòi nhụy dai từ 8 - 11,5mm, các cuống sẽ dai hơn so với bao phan. Hoa thường ra vào tháng 6 đến tháng 9.
Qua và hạt: Là quả mong có màu cam hoặc đỏ sam, có hình dạng như quả trứng thuôn dài, hay hình elip khoảng 6 - 20mm, đường kính 3 - 10mm. Bên trong có cái hạt màu vàng, thân det dài khoảng 2mm, rộng 1cm nén với 1 phôi cong. Tùy vào kích thước hay giống cây mà số lượng hạt có sự khác nhau và nằm trong khoảng 10 - 60 hạt. Quả mềm có vị bùi, ngọt và đẳng.
Quả thường được thu hoạch vào khoảng tháng 8 đến tháng 10 hằng năm (Lê Văn Giỏi, 2013). Điều kiện sinh thái Ánh sáng: Là loài cây sống lâu năm, khi còn là cây con thì cây kỷ tử chịu bóng, nhưng từ năm thứ 3 trở đi thì cây cần được chiếu sáng đầy đủ dé đảm bao cho sự sinh trưởng và phát triển của cây. Nhiệt độ: Là cây có khả năng thích ứng tốt, cây có thé sống trong điều kiện nhiệt độ từ 15°C - 35°C, nhiệt độ tối ưu cho cây sinh trưởng và phát triển là 20°C - 27°C. Đối với cây dùng với mục đích lấy rau thì yêu cầu nhiệt độ thấp, đối với cây lẫy quả thì yêu cầu về biên độ nhiệt độ ngày đêm cao và đất đai phù hợp.
Tại SaPa cây phát triển tốt trong mùa Đông và mùa Xuân. Độ âm: Kỷ tử là một loại cây ưa ẩm, nhưng với tính thích nghi cao nên không cần tưới nước quá thường xuyên mà chỉ cần giữ cho đất luôn có đủ độ ẩm dé cây sinh trưởng và phát triển, tránh tình trạng tưới quá nhiều nước làm ngập úng hoặc tưới quá ít ảnh hưởng xấu tới cây. Đất đai: Cây có khả năng thích ứng cao, có thể trồng được ở nhiều khu vực khác nhau như miền núi, trung du và đồng bằng. Cây thích ứng với đất pha cát, đất phải thoáng nước, không bị ngập úng và có tầng canh tác sâu.
Đối với đất khi gieo trồng thì cần phải tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoáng nước tốt (Lê Văn Giỏi, 2013). Công dụng và giá trị của cây kỷ tử đối với con người 2. Đối với sức khỏe Các bộ phận của cây kỷ tử đều có chứa các hợp chất mang tính dược liệu. Vỏ rễ, quả và lá của cây ký tử chứa nhiều polysaccharid, flavonoid, carotenoid (zeaxanthin và B-carotene), alkaloid, amide, phenolics cerebroside, coumarin, anthraquinones, peptide, lignanoids, steroid, acid hữu cơ, tinh dau, anthocyanins, ÿ-sitosterol, glycolipid, betaine (0,09%) va các vitamin như riboflavin, thiamine va axit ascorbic.
Trong đó thành phan chức năng chính mang nhiều hoạt đông dược lý nhất trong cây ky tử là L. Polysaccharide của cây kỷ tử đã được các nhà khoa học chứng minh là có đặc tính chống lại các tác động lão hóa và oxy hóa, chống apoptotic, giảm tổn thương DNA, điều chỉnh lại chức năng miễn dịch giúp chống viêm, chống độc và chống nhiễm độc, giúp bảo vệ chống lại các ton thương gan và giảm mức đường huyết. Nhờ phân tích các thành phần bên trong qua cây ky tử, y học hiện đại đã nghiên cứu được các công dụng to lớn mà loại quả này mang lại. Sử dụng quả của cây kỷ tử giúp điều chỉnh, hỗ trợ cho hệ thống miễn dich của cơ thé, giúp tăng cường kha năng hoạt động của hệ thong nội tiết co thé, hỗ trợ điều chỉnh sự rối loạn lipid trong máu, điều hòa lượng máu trong cơ thể và giãn mạch, giúp làm chậm hoặc làm giảm quá trình hình thành mảng xơ vữa trong huyết quản, đây nhanh sự tạo huyết bên trong tủy xương.
Có công dụng mạnh mẽ trong việc bảo vệ gan hoạt động khỏe mạnh, đây mạnh khả năng tái sinh của các tế bào gan. Đặc biệt chúng đã được chứng minh về khả năng ức chế các tế bào ung thư cũng như ngăn ngừa phóng xạ trong cơ thê, đối với phái đẹp nó còn có công dụng tuyệt vời hơn khi giúp làm chậm quá trình oxy hóa của cơ thé, giúp con người trẻ dep hon (Zeng va ctv, 2019). Giá trị kinh tế Ky tử là một loài cây có giá trị dinh dưỡng cao vừa có thé dùng làm thuốc vừa có thé dùng làm thực pham sử dụng hằng ngày hay thực phẩm bé sung. Sử dụng loại quả này giúp nâng cao sức khỏe cũng như sắc đẹp của con người.
Quả kỷ tử được sử dụng phô biến ở rất nhiều nơi trên thế giới nhờ công dụng tuyệt vời mà nó mang lại và ở Việt Nam, nhu cầu sử dụng loại quả này là rất lớn, lượng tiêu thụ quả kỷ tử hàng năm ở nước ta ngảy cảng tang cao, giá bán của loại quả này trên thị trường hiện nay cũng kha cao. Theo trang báo điện tử đài tiếng nói Việt Nam năm 2018, hạt kỷ tử của Việt Nam có giá bán đắt gấp 10 lần ở Đức, qua đó cũng có thê thấy được giá trị không hề nhỏ mà chúng mang lại đối với hai bên cung cầu trên thị thường hiện nay. Việc trồng thu lấy quả với quy mô lớn ở nước ta hiện nay vẫn chưa có. Do đó, việc nghiên cứu phát triển giống cây này với quy mô lớn là rất có tiềm năng (Nguyễn Hương, 2018).
Giới thiệu về kỹ thuật và các phương pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật Nuôi cay mô tế bào thực vật được phát triển dựa trên tính toàn năng của tế nào thực vật.