Khoa Mỹ thuật CN-KT Học phần :YẾU TỐ TẠO HÌNH VÀ CÁC THỦ PHÁP ĐỒ HỌA (2TC) Người soạn: ThS Lê văn Thân 1-Nhập môn: -Thủ pháp đóng vai trò rất quan trọng trọng những phương pháp thiết kế các sản phẩm đồ họa. Đây là một thủ pháp biểu hiện hình thức chuyên biệt được thực hiện dưới nhiều cách thức mà trong đó thủ công được coi là phương pháp chủ đạo. 2- Mục tiêu của môn học -Việc sử dụng các thủ pháp đồ họa trong các thiết kế đồ họa mang những đặc trưng riêng, tạo được những hiệu ứng độc đáo góp phần nâng cao giá trị thẩm mĩ cũng như nội dung cho sản phẩm đồ họa nói riêng và các sản phẩm Mỹ thuật ứng dụng khác như với lĩnh vực Thời Trang, TK Công nghiệp…. -Việc nghiên cứu thủ pháp tạo chất liệu trong thiết kế đồ họa không những hướng tới một cái nhìn tổng quan mà còn nhằm hiểu rõ hơn về các cách thức thực hiện cũng như tầm quan trọng của các loại thủ pháp này trong lĩnh vực thiết kế mỹ thuật ứng dụng -Thủ pháp tạo chất liệu trong thiết kế đồ họa là một phương pháp và kỹ năng chuyên biệt được thực hiện dưới nhiều cách thức mà trong đó thủ công được coi là phương pháp chủ đạo.
-Có nhiều loại thủ pháp :Thủy ấn, in độc bản, in sáp nến…. 3- Các loại thủ pháp tạo chất liệu trong đồ họa 3.1-Khái niệm về Thủy ấn: Thủy ấn họa là một phương pháp thiết kế hoa văn trên bề mặt nước tạo ra các tác phẩm có hoạ tiết tương tự như đá cẩm thạch mịn bằng các loại thuốc nhuộm, dung dịch lỏng hay màu nước với cọ vẽ. Các họa sĩ sử dụng các loại cọ vẽ lần lượt thả màu vào chất lỏng và di chuyển nhẹ nhàng nhằm tạo các hình vẽ lan tỏa như khói. Các hoa văn sẽ được tạo ra khi màu mực nổi lên mặt nước.
Tác phẩm sau đó được cẩn thận in lên bề mặt của chất liệu thấm nước như giấy hoặc vải và hong khô Qua nhiều thế kỷ, con người đã ứng dụng kỹ thuật in thủy ấn vào nhiều bề mặt chất liệu khác nhau. Những sản phẩm in từ kỹ thuật này thường được dùng làm mặt giấy viết thư pháp, bìa sách và các trang giấy vân gấm trong các quyển sách. Một nguyên do tạo nên sự hấp dẫn của in thủy ấn là mỗi bản in đều là những chế tác độc nhất. Việc sử dụng các thủ pháp đồ họa trong các thiết kế đồ họa mang những đặc trưng riêng, tạo được những hiệu ứng phong phú ,độc đáo và đa dạng góp phần nâng cao giá trị thẩm mĩ cũng như nội dung cho những các sản phẩm đồ họa và những sản phẩm mỹ thuật ứng khác như thiết kế thời trang, nội thất và đồ họa giá vẽ….
Thủ pháp thủy ấn Thủy ấn là một thủ pháp đặc trưng trong số các loại thủ pháp tạo chất liệu trong đồ họa. Thủ pháp này sử dụng đặc tính nổi trên bề mặt nước của chất liệu sơn để tạo nên các tác phẩm. Các tác phẩm thủy ấn mang nhiều hình dạng khác nhau, nhưng đặc biêt không có một tác phẩm nào có sự trùng lặp tuyệt đối. Thủ pháp thủy ấn thông thường mang lại kết quả là những đường nét tự nhiên của sơn hòa quyện lại với nhau.
Các đường nét này có sự phong phú về hình dạng, kích thước cũng như sắc độ và màu sắc đã tạo nên sự hiệu quả thú vị của thủ pháp này. Ngoài ra sử dụng thủ pháp thủy ấn cũng làm nên các hiệu ứng đường vân của đá cẩm thạch hay vân của các loại đá khác. Có nhiều phương pháp để vẽ thủy ấn. Các vật liệu cần dùng bao gồm một khay nông chứa nước và các loại mực hoặc màu sơn, dung dịch khác nhau được cẩn thận cho lên bề mặt chất lỏng bằng một chiếc bút lông.Các chất bổ sung và các hóa chất hoạt động bề mặt khác nhau được sử dụng để làm nổi màu lên mặt nước.
Một giọt màu "âm" được làm từ nước thường có thêm chất hoạt động bề mặt được sử dụng để đẩy giọt màu vào vòng. Quá trình được lặp lại cho đến khi bề mặt nước được bao phủ bởi các vòng tròn đồng tâm. Các màu nổi sau đó được xử lý cẩn thận bằng cách thổi trực tiếp hoặc bằng ống hút, quạt hoặc cẩn thận sử dụng tóc người để khuấy màu. Trong thế kỷ 19, Tokutaro Yagi đã phát triển một phương pháp thay thế theo phong các Kyōto gọi là suminagashi bằng cách sử dụng một mảnh tre nhẹ nhàng khuấy động các mảng màu sắc, dẫn đến thiết kế xoắn ốc đồng tâm.
Một tờ giấy washi sau đó được đặt cẩn thận lên mặt nước để in phần màu nổi. Các loại giấy thông thường, mà thường được làm bằng kozo (dâu giấy), không đủ kích thước và bền để chịu được sự ngâm trong nước mà không rách không bị rách. Một phương pháp thủy ấn quen thuộc hơn đối với người châu Âu và Mỹ được thực hiện trên bề mặt của một chất nhầy nhớt, được gọi là size hoặc sizing trong tiếng Anh. Trong khi phương pháp này thường được cho là xuất phát từ Thổ Nhĩ Kỳ và được gọi là ebru trong tiếng Thổ hiện đại, người dân tộc Thổ không phải là dân tộc duy nhất biết sử dụng loại hình nghệ thuật này mà còn có người Ba Tư, Tajik và người gốc Ấn Độ cũng có khả năng in thủy ấn.
Việc người châu Âu sử dụng thuật ngữ Thổ Nhĩ Kỳ cho nguồn gốc của loại hình nghệ thuật này rất có thể là do nhiều người gốc Âu thường lần đầu tiên bắt gặp loại hình nghệ thuật ở Istanbul, cũng như các tài liệu quan trọng đều đề cập đến người Hồi giáo như người Thổ Nhĩ Kỳ, giống như người châu Âu được gọi là Firengi trong tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Ba Tư, nghĩa đen là Frankish. 3-3 Ứng dụng của Thủy ấn trong các SP MT Ứng dụng: Các bản in thủy ấn vẫn được sản xuất cho đến ngày nay và phương pháp này hiện được áp dụng cho vải và các bề mặt không gian ba chiều, cũng như giấy. Bên cạnh các ứng dụng truyền thống vẫn được duy trì, các nghệ sĩ ngày nay đã sử dụng phương pháp này như một kỹ thuật vẽ tranh, và là một yếu tố trong ảnh ghép. Trong hai thập kỷ qua, thủy ấn họa là chủ đề của nhiều hội thảo quốc tế và triển lãm bảo tàng.
Cuộc hội thảo quốc tế đầu tiên được tổ chức tại Santa Fe NM vào năm 1989 được tài trợ bởi tạp chí Ink & Gall. Các cộng đồng nghệ nhân quốc tế có thể được tìm thấy trên các mạng xã hội truyền thông như Facebook và mạng lưới thủy ấn quốc tế. Thủy ấn họa đã được biến tấu thành một phương pháp để trang trí bàn tay và khuôn mặt cho các sự kiện lễ hội. Màu sắc phản ứng neon hoặc tia cực tím thường được sử dụng với các loại màu nước không độc hại.
Giấy bìa từ một cuốn sách ở Hà Lan hoặc Đức trong khoảng từ 1720 đến 1770 Giấy bìa từ một cuốn sách ở Pháp vào khoảng năm 1880 Thủy ấn họa đã được biến tấu thành một phương pháp để trang trí bàn tay và khuôn mặt cho các sự kiện lễ hội. Màu sắc phản ứng neon hoặc tia cực tím thường được sử dụng với các loại màu nước không độc hại. Ứng dụng của Thủy ấn trong các SP MT Ứng dụng: Môt số kết quả của PP Thủy ấn của sinh viên: Tranh Thủy ấn Các đường nét, hay đường vân đá cẩm thạch có được trong quá trình thực hiện thủ pháp thủy ấn chính là kết quả việc ứng dụng đặc tính của sơn nổi trên bề mặt nước. Sau khi cho một lượng sơn vừa đủ vào nước, ngay lâp tức lớp sơn này sẽ nổi lên trên bề mặt dung dịch nước, tạo thành một lớp màng sơn mỏng.
Tùy theo ý đồ sáng tác của người nghệ sĩ mà số lượng lớp sơn sẽ có độ dày mỏng khác nhau cũng như màu sắc cũng được sử dụng với ý đồ khác nhau. Khi đã có được một bề mặt sơn như ý, người nghệ sĩ sẽ thực hiện một chuỗi các thao tác khác nhau nhằm tạo ra được hiệu ứng chuyển động cho tác phẩm của mình. Các thao tác này có thể được thực hiện cùng với một số công cụ như ống hút, sợi tóc hay những thanh tre mảnh nhằm tạo sự chuyển động cho các lớp sơn. Công đoạn cuối cùng được cho là tương đối quan trọng, ở công đoạn này người thực hiện sẽ úp một tờ giấy hoặc vải lên trực tiếp bề mặt sơn ấy.
Lớp sơn đã được vẽ trên mặt nước lúc đầu sẽ bám vào bề mặt giấy sau công đoạn này. Lưu ý, cần sử dụng những loại giấy có chất liệu tương đối dai, không bị rách khi tiếp xúc với nước để công đoạn cuối được diễn ra một cách trơn tru và thành công. Những gam màu trong thủy ấn : Gam lạnh Gam tương phản DỤNG CỤ CẦN THIẾT • Bộ màu marble Jacquard • Carrageenan (chất làm dày được chiết xuất từ rong biển) • Alum (phèn chua) hoặc Mordant (chất cầm màu) • Khay nông, độ sâu lý tưởng 2. Độ lớn vừa đủ cho mẫu sản phẩm, sao cho cạnh sản phẩm không chạm vào thành khay.
• Đồ đựng nước làm dày. • Giấy báo hoặc khăn giấy. • Dụng cụ có đầu nhọn để tạo vân: tăm, lược, cào, cây xiên hoặc que. • Giấy hoặc vải trắng,giấy trắng, giấy các màu cosddoj dày vừa phải.
• Dung dịch Synthetic Gall để tăng độ khuếch tán màu. Găng tay ni lông và dầu hỏa hoặc xăng…… Màu Thủy ấn Giới thiệu kỹ thuật in marbling Thủy ấn họa (Marbling) là một hình thức nhuộm màu cho nhiều chất liệu khác nhau, chủ yếu là giấy, vải, gỗ, da bằng cách thả màu loang tự do trên mặt nước đã làm dày (thickened water) để vân màu tạo ra ngẫu nhiên, sau đó nhúng vật cần nhuộm màu vào, màu sẽ bám chắc lên trên bề mặt. Kỹ thuật in này được sử dụng cả ở châu Âu và châu Á. Mô tả sản phẩm • Chất làm dày nước, là một dẫn xuất cellulose.
Giá thành kinh tế, an toàn khi sử dụng vì được dùng trong cả ngành chế biến thực phẩm. • Nước làm dày sẽ giữ cho màu nổi trên bề mặt nước và không bị rơi xuống đáy. • Xuất xứ: Pháp Hướng dẫn sử dụng • Pha theo tỉ lệ 50g bột : 6-7L nước ấm • Màu sẽ loang kém khi nước quá dày, loang nhanh khi nước quá lỏng, nên tùy theo kỹ thuật mà gia giảm độ dày nước sao cho phù hợp. Độ pH phù hợp 7-9, độ pH ít hơn sẽ khiến bột khó tan và dễ lắng cục.
• Cho bột vào từ từ và khuấy đều tay.