Hiểu Biết Về Sóng Hàn: Văn Hóa Đại Chúng Hàn Quốc và Công Nghệ Kỹ Thuật Số

Sóng Hàn, hay còn gọi là Hallyu, đã trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu trong suốt 30 năm qua. 347 trang · Simon Fraser University · 2024.

• Tác giả: Dal Yong Jin
• Trường học: Simon Fraser University
• Chuyên ngành: Media and Communication
• Đề tài: Khám Phá Sóng Hàn: Văn Hóa Đại Chúng và Công Nghệ Kỹ Thuật Số
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: New York

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Chương 1: Giới thiệu
• 1.1. Làn sóng Hàn Quốc là gì?
• 1.2. Mục tiêu chính của cuốn sách
• 1.3. Tóm tắt nội dung cuốn sách
• 2. Chương 2: Lịch sử của Làn sóng Hàn Quốc
• 2.1. Giới thiệu
• 2.2. Từ Tiền Làn sóng Hàn Quốc đến Làn sóng Hàn Quốc Mới
• 2.3. Hallyu 1.0: Đầu những năm 1990–2007
• 2.3.1. Sự xuất hiện của các ngành công nghiệp văn hóa bản địa và Làn sóng Hàn Quốc
• 2.3.2. Các sáng kiến của Chính phủ Hàn Quốc
• 2.3.3. Hallyu thời kỳ đầu và Toàn cầu hóa ở khu vực Châu Á
• 2.4. Hallyu 2.0: Từ 2017 đến nay
• 2.5. Kết luận
• 3. Chương 3: Các tiếp cận lý thuyết: Từ sự gần gũi văn hóa đến sự gần gũi xuyên quốc gia
• 3.1. Giới thiệu
• 3.2. Những cân nhắc lý thuyết trong dòng chảy văn hóa toàn cầu
• 3.3. Sự gần gũi văn hóa ở khán giả Hallyu
• 3.4. Sự đồng cảm cảm xúc ở người hâm mộ Hallyu toàn cầu
• 3.5. Sự xuất hiện của sự gần gũi xuyên quốc gia ở 'khán giả người hâm mộ' toàn cầu
• 3.5.1. Sự gần gũi xuyên quốc gia trong K-pop
• 3.5.2. Sự gần gũi xuyên quốc gia trong văn hóa màn ảnh
• 3.6. Kết luận
• 4. Chương 4: Chính sách văn hóa trong Làn sóng Hàn Quốc Mới
• 4.1. Giới thiệu
• 4.2. Chính sách văn hóa trong nghiên cứu Hallyu là gì?
• 4.3. Chủ nghĩa tân tự do và Chủ nghĩa phát triển do nhà nước dẫn dắt trong chính sách văn hóa
• 4.4. Chính sách văn hóa trong kỷ nguyên Tiền Hallyu
• 4.5. Chính sách văn hóa trong kỷ nguyên Hallyu 1.0
• 4.6. Chính sách văn hóa trong kỷ nguyên Hallyu 2.0
• 4.7. Chính sách văn hóa trong kỷ nguyên Hallyu 3.0
• 4.8. Kết luận
• 5. Chương 5: Quyền lực mềm và Ngoại giao văn hóa
• 5.1. Giới thiệu
• 5.2. Hiểu về Quyền lực mềm và Ngoại giao văn hóa
• 5.3. Quyền lực mềm và Chính phủ Hàn Quốc
• 5.4. Quyền lực mềm hướng tới Ngoại giao công chúng
• 5.4.1. Ngoại giao người nổi tiếng
• 5.4.2. Các liên hoan phim
• 5.4.3. Các cuộc thi K-pop
• 5.5. Ngoại giao văn hóa trong truyền thống Làn sóng Hàn Quốc
• 5.6. Kết luận
• 6. Chương 6: Các ngành công nghiệp văn hóa bản địa hướng tới thị trường văn hóa toàn cầu
• 6.1. Giới thiệu
• 6.2. Ngành công nghiệp văn hóa và Ngành công nghiệp sáng tạo trong Làn sóng Hàn Quốc
• 6.2.1. Các ngành công nghiệp văn hóa
• 6.2.2. Các ngành công nghiệp sáng tạo
• 6.2.3. Các ngành công nghiệp nội dung
• 6.3. Sự phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa bản địa trong kỷ nguyên Hallyu thời kỳ đầu
• 6.4. Các ngành công nghiệp văn hóa trong Làn sóng Hàn Quốc Mới
• 6.5. Người làm truyền thông với tư cách là những nhà sáng tạo văn hóa
• 6.6. Các nền tảng số trong Làn sóng Hàn Quốc
• 6.7. Kết luận
• 7. Chương 7: Làn sóng mới của K-drama trong thời đại nền tảng số
• 7.1. Giới thiệu
• 7.2. Hallyu truyền hình trong kỷ nguyên Hallyu 1.0
• 7.2.1. Có phải 'Tình yêu là gì?' là tác phẩm tiên phong của Làn sóng Hàn Quốc?
• 7.3. Sự phát triển của các định dạng truyền hình trong Làn sóng Hàn Quốc Mới
• 7.4. Sự dịch chuyển nội dung truyền hình trong kỷ nguyên nền tảng OTT
• 7.5. Dòng chảy văn hóa xuyên quốc gia trên nền tảng số
• 7.5.1. Netflix và Chủ nghĩa đế quốc nền tảng
• 7.5.2. Nghiên cứu điển hình: Mô hình Squid Game so với Mô hình Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo
• 7.6. Người hâm mộ toàn cầu của Hallyu truyền hình
• 7.7. Kết luận
• 8. Chương 8: Fandom K-pop từ các góc nhìn toàn cầu
• 8.1. Giới thiệu
• 8.2. Fandom K-pop và Chủ nghĩa xuyên văn hóa
• 8.3. Sự phát triển của K-pop trong không gian văn hóa toàn cầu
• 8.4. Tính lai ghép của K-pop
• 8.5. Sự xuất hiện của K-pop ảo
• 8.6. Mối liên kết giữa K-pop và Mạng xã hội
• 8.7. Nghiên cứu điển hình: BTS - Tính chân thực, gian nan và học cách yêu bản thân
• 8.8. Kết luận
• 9. Chương 9: Điện ảnh Hàn Quốc và Điện ảnh Hallyu
• 9.1. Giới thiệu
• 9.2. Điện ảnh Hàn Quốc như một phần của Làn sóng Hàn Quốc
• 9.3. Sự phát triển của điện ảnh Hàn Quốc trong kỷ nguyên Làn sóng Hàn Quốc
• 9.4. Làm lại phim Hàn Quốc và Hallyu
• 9.5. Netflix đang đón đầu Làn sóng Hàn Quốc
• 9.6. Nghiên cứu điển hình: Ký sinh trùng (Parasite 2019)
• 9.7. Kết luận
• 10. Chương 10: Trò chơi điện tử xuyên quốc gia và Thể thao điện tử
• 10.1. Giới thiệu
• 10.2. Sự hội tụ của văn hóa giới trẻ và trò chơi điện tử
• 10.3. Sự phát triển của ngành công nghiệp game Hàn Quốc
• 10.4. Sự chuyển đổi của ngành công nghiệp game Hàn Quốc trong kỷ nguyên điện thoại thông minh
• 10.5. Sự phát triển của Esports trên toàn cầu
• 10.6. Từ Esports Hàn Quốc đến Esports toàn cầu
• 10.7. Nghiên cứu điển hình: Battlegrounds của KRAFTON và Esports
• 10.8. Kết luận
• 11. Chương 11: Chữ K trong Làn sóng Hàn Quốc là gì?
• 11.1. Giới thiệu
• 11.2. Bản sắc Hàn Quốc trong nội dung Hallyu là gì
• 11.3. Chữ K trong K-pop
• 11.4. Sự lai ghép trong Làn sóng Hàn Quốc
• 11.5. Chữ K trong Hallyu và Chủ nghĩa dân tộc văn hóa
• 11.6. Góc nhìn phê phán về phong trào 'K-mọi thứ'
• 11.7. Kết luận
• 12. Chương 12: Cộng đồng hải ngoại, Dân tộc và Làn sóng Hàn Quốc
• 12.1. Giới thiệu
• 12.2. Cộng đồng hải ngoại và Văn hóa đại chúng
• 12.3. Vai trò của người Hàn Quốc ở hải ngoại trong hiện tượng Hallyu
• 12.4. Cộng đồng hải ngoại Hàn Quốc và Công nghệ số
• 12.5. Làn sóng Hàn Quốc và Bản sắc cộng đồng hải ngoại
• 12.6. Nghiên cứu điển hình: Bộ phim truyền hình sắc tộc Kim’s Convenience tại Canada
• 12.7. Kết luận
• 13. Chương 13: BTS và Chủ nghĩa dân tộc người hâm mộ
• 13.1. Giới thiệu
• 13.2. Từ Chủ nghĩa dân tộc thường nhật đến Chủ nghĩa dân tộc không gian mạng trong một quốc gia BTS
• 13.3. BTS và ARMY trong không gian âm nhạc toàn cầu
• 13.4. Chủ nghĩa dân tộc không gian mạng trong quốc gia BTS: ARMY như tấm khiên chống đạn cho BTS
• 13.5. Các công dân ARMY hiện thực hóa thông điệp của BTS
• 13.6. Những diễn giải phản biện về Chủ nghĩa dân tộc không gian mạng trong không gian BTS
• 13.7. Kết luận
• 14. Chương 14: Webtoon, Kể chuyện đa nền tảng và Sở hữu trí tuệ
• 14.1. Giới thiệu
• 14.2. Kể chuyện đa nền tảng trong Làn sóng Hàn Quốc
• 14.3. Webtoon trong các ngành công nghiệp văn hóa Hàn Quốc
• 14.4. Sự quốc tế hóa của Webtoon Hàn Quốc
• 14.5. Kể chuyện đa nền tảng xuyên quốc gia của Webtoon
• 14.6. Nghiên cứu điển hình: Tower of God
• 14.7. Kết luận
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CHỈ MỤC

Tóm tắt

I. Khám Phá Sóng Hàn Tổng Quan Về Văn Hóa Đại Chúng

Sóng Hàn, hay còn gọi là Hallyu, đã trở thành một hiện tượng văn hóa toàn cầu trong suốt 30 năm qua. Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp văn hóa địa phương và sự phổ biến của văn hóa đại chúng Hàn Quốc đã thu hút sự chú ý của nhiều quốc gia. Hallyu không chỉ là một trào lưu mà còn là một phần quan trọng trong việc định hình văn hóa toàn cầu. Sự kết hợp giữa công nghệ kỹ thuật số và văn hóa truyền thống đã tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển này.

1.1. Định Nghĩa Sóng Hàn và Tác Động Đến Văn Hóa

Sóng Hàn được định nghĩa là sự lan tỏa của văn hóa Hàn Quốc ra toàn cầu. Từ âm nhạc, phim ảnh đến thời trang, Hallyu đã tạo ra một ảnh hưởng mạnh mẽ đến thói quen tiêu dùng văn hóa của giới trẻ trên toàn thế giới.

1.2. Lịch Sử Hình Thành và Phát Triển Của Hallyu

Hallyu bắt đầu từ những năm 1990 với sự phát triển của các bộ phim truyền hình và âm nhạc. Sự hỗ trợ từ chính phủ Hàn Quốc đã giúp đẩy mạnh sự phát triển này, tạo ra một làn sóng văn hóa mạnh mẽ không chỉ trong khu vực mà còn trên toàn cầu.

II. Những Thách Thức Đối Với Sóng Hàn Trong Thế Giới Hiện Đại

Mặc dù Hallyu đã đạt được nhiều thành công, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề về chính trị, kinh tế và văn hóa có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của Sóng Hàn. Sự cạnh tranh từ các nền văn hóa khác, đặc biệt là văn hóa phương Tây, cũng là một yếu tố cần xem xét.

2.1. Tác Động Của Chính Trị Đến Văn Hóa Hàn Quốc

Chính trị có thể ảnh hưởng đến việc xuất khẩu văn hóa Hàn Quốc. Các mối quan hệ quốc tế căng thẳng có thể dẫn đến việc hạn chế tiếp cận các sản phẩm văn hóa Hàn Quốc tại một số thị trường.

2.2. Sự Cạnh Tranh Từ Các Nền Văn Hóa Khác

Văn hóa phương Tây, đặc biệt là Hollywood, vẫn chiếm ưu thế trong nhiều lĩnh vực. Điều này tạo ra áp lực cho các sản phẩm văn hóa Hàn Quốc trong việc thu hút khán giả toàn cầu.

III. Phương Pháp Tăng Cường Sự Phát Triển Của Sóng Hàn

Để duy trì và phát triển Hallyu, cần có những phương pháp hiệu quả. Việc kết hợp công nghệ kỹ thuật số với các sản phẩm văn hóa truyền thống là một trong những cách tiếp cận quan trọng. Ngoài ra, việc mở rộng thị trường và tăng cường sự hiện diện trên các nền tảng truyền thông xã hội cũng rất cần thiết.

3.1. Kết Hợp Công Nghệ Kỹ Thuật Số Trong Sản Phẩm Văn Hóa

Công nghệ kỹ thuật số đã giúp các sản phẩm văn hóa Hàn Quốc tiếp cận khán giả toàn cầu dễ dàng hơn. Các nền tảng trực tuyến như Netflix và YouTube đã trở thành công cụ quan trọng trong việc phát tán nội dung Hallyu.

3.2. Tăng Cường Sự Hiện Diện Trên Các Nền Tảng Truyền Thông Xã Hội

Sự phát triển của mạng xã hội đã tạo ra cơ hội lớn cho các nghệ sĩ và nhà sản xuất Hàn Quốc. Việc sử dụng các nền tảng như Instagram và TikTok giúp tăng cường sự kết nối với khán giả trẻ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Sóng Hàn Trong Nền Kinh Tế Toàn Cầu

Sóng Hàn không chỉ ảnh hưởng đến văn hóa mà còn có tác động lớn đến nền kinh tế toàn cầu. Các sản phẩm văn hóa Hàn Quốc đã tạo ra một thị trường lớn, từ âm nhạc đến thời trang và du lịch. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế cho Hàn Quốc mà còn cho các quốc gia khác khi họ tiêu thụ văn hóa Hàn Quốc.

4.1. Tác Động Kinh Tế Của Hallyu Đến Các Ngành Công Nghiệp

Hallyu đã tạo ra hàng triệu việc làm trong các ngành công nghiệp văn hóa, từ sản xuất phim đến âm nhạc. Sự phát triển này không chỉ mang lại lợi ích cho Hàn Quốc mà còn cho các quốc gia khác thông qua việc tiêu thụ sản phẩm văn hóa.

4.2. Du Lịch Văn Hóa Hàn Quốc Cơ Hội và Thách Thức

Sự quan tâm đến văn hóa Hàn Quốc đã thúc đẩy ngành du lịch. Tuy nhiên, cần có những chiến lược để duy trì sự hấp dẫn và phát triển bền vững trong ngành du lịch văn hóa.

V. Kết Luận Tương Lai Của Sóng Hàn Trong Thế Giới Đang Thay Đổi

Tương lai của Hallyu phụ thuộc vào khả năng thích ứng với những thay đổi trong môi trường văn hóa và công nghệ. Việc duy trì sự sáng tạo và đổi mới sẽ là chìa khóa để Hallyu tiếp tục phát triển. Sự kết hợp giữa văn hóa truyền thống và công nghệ hiện đại sẽ tạo ra những cơ hội mới cho Hallyu trong tương lai.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Sự Đổi Mới Trong Hallyu

Sự đổi mới là yếu tố quan trọng giúp Hallyu duy trì sức hấp dẫn. Các nghệ sĩ và nhà sản xuất cần liên tục tìm kiếm những cách thức mới để kết nối với khán giả.

5.2. Hướng Đi Tương Lai Của Văn Hóa Hàn Quốc

Hallyu có thể trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa toàn cầu. Sự phát triển bền vững và khả năng thích ứng với các xu hướng mới sẽ quyết định tương lai của Hallyu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Làn sóng văn hóa Hàn Quốc (Hallyu) đã tạo nên bước chuyển dịch mang tính bước ngoặt trong trật tự truyền thông toàn cầu khi ghi nhận khoảng 156,6 triệu người hâm mộ chính thức tại 119 quốc gia tính đến tháng 12 năm 2021. Sự kiện Từ điển tiếng Anh Oxford bổ sung 26 từ vựng có gốc tiếng Hàn vào tháng 9 năm 2021 đã khẳng định vị thế vững chắc của một nền văn hóa phi phương Tây trên bản đồ quốc tế.

Vấn đề cốt lõi của nghiên cứu tập trung giải mã cách thức một quốc gia từng chịu ảnh hưởng nặng nề bởi khủng hoảng kinh tế và bị thống trị bởi các dòng sản phẩm văn hóa đại chúng phương Tây có thể vươn lên trở thành trung tâm sản xuất nội dung xuyên quốc gia. Mục tiêu cụ thể của luận văn là phân tích sự tương tác đa chiều giữa thể chế chính sách nhà nước, năng lực sản xuất của các tập đoàn nội dung tư nhân và sự bùng nổ của hạ tầng công nghệ số trong việc định hình các giai đoạn phát triển của Hallyu.

Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình lịch sử 30 năm, từ giai đoạn manh nha đầu thập niên 1990 đến kỷ nguyên số hóa hiện nay, khảo sát trên phạm vi không gian từ thị trường khu vực Đông Á (Trung Quốc, Nhật Bản, Đài Loan) mở rộng sang các thị trường phương Tây như Bắc Mỹ và Tây Âu. Ý nghĩa thực tiễn của công trình được chứng minh qua những chỉ số tăng trưởng kinh tế ấn tượng: tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm văn hóa Hàn Quốc đã tăng vọt từ 188,9 triệu USD vào năm 1998 lên mức kỷ lục 10,8 tỷ USD vào năm 2020. Nghiên cứu cung cấp một hệ thống luận cứ khoa học sắc bén về mô hình công nghiệp văn hóa và cơ chế lưu chuyển truyền thông xuyên biên giới trong bối cảnh tái cấu trúc sinh thái truyền thông số thế kỷ 21.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu tích hợp hệ thống lý thuyết đa ngành giữa Nghiên cứu Truyền thông (Media Studies), Kinh tế chính trị học truyền thông (Political Economy of Media) và Nghiên cứu Văn hóa (Cultural Studies). Trọng tâm lý thuyết bắt đầu từ việc xem xét giới hạn của Lý thuyết Độ gần gũi văn hóa (Cultural Proximity) của Joseph Straubhaar và Koichi Iwabuchi. Lý thuyết này cho rằng khán giả ưu tiên tiếp nhận nội dung từ các quốc gia có chung nền tảng ngôn ngữ, vị trí địa lý hoặc hệ giá trị Nho giáo – một luận điểm vốn chỉ giải thích được sự lan tỏa của Hallyu tại Đông Á trong thập niên 1990 nhưng không thể làm rõ sức hút tại các thị trường phương Tây.

Để khắc phục hạn chế trên, luận văn phát triển Khung lý thuyết Độ gần gũi xuyên quốc gia (Transnational Proximity). Khung phân tích này lý giải việc khán giả toàn cầu tiếp nhận văn hóa Hàn Quốc dựa trên "tính độc đáo phổ quát" (universal uniqueness), bao gồm những trải nghiệm xã hội tương đồng trong xã hội tư bản muộn như bất bình đẳng giai cấp, áp lực giới trẻ, kết hợp cùng nghệ thuật kể chuyện xuất sắc và kỹ thuật nghe nhìn tiên tiến. Đồng thời, nghiên cứu ứng dụng Lý thuyết Đế quốc nền tảng (Platform Imperialism) và Lý thuyết Hội tụ truyền thông (Media Convergence) để phân tích vai trò trung gian của mạng xã hội và dịch vụ xem phim trực tuyến OTT.

Mô hình nghiên cứu phân kỳ Hallyu thành 3 giai đoạn tiến hóa tương ứng với các biến số về công nghệ, chính sách và thị trường:

• Khái niệm Độ gần gũi xuyên quốc gia (Transnational Proximity)
• Kể chuyện xuyên phương tiện (Transmedia Storytelling)
• Quyền lực mềm và ngoại giao văn hóa (Soft Power & Cultural Diplomacy)
• Chủ nghĩa dân tộc mạng xuyên quốc gia (Transnational Cyber-Nationalism)

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp nghiên cứu kinh tế chính trị truyền thông và phân tích định tính chuyên sâu. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ hệ thống báo cáo chính thống của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc (MCST), Cơ quan Nội dung Sáng tạo Hàn Quốc (KOCCA), Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ (MPAA) và Tập đoàn kiểm toán PricewaterhouseCoopers (PwC).

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (Purposive Sampling) được triển khai trên tập hợp 425 doanh nghiệp phát thanh truyền hình được cấp phép tại Hàn Quốc và theo dõi biến động thị phần tại 20 thị trường xuất khẩu trọng điểm. Đồng thời, nghiên cứu lựa chọn 7 trường hợp điển hình đại diện cho các ngành công nghiệp nội dung mũi nhọn: phim điện ảnh Ký sinh trùng (Parasite), phim truyền hình Trò chơi con mực (Squid Game), Nữ luật sư kỳ lạ Woo Young Woo (Extraordinary Attorney Woo), nhóm nhạc BTS, trò chơi trực tuyến Battlegrounds của KRAFTON, truyện tranh mạng Tháp Thiên Chúa (Tower of God) và phim truyền hình Kim’s Convenience.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích kinh tế chính trị học kết hợp phân tích văn bản học và nghiên cứu người hâm mộ là nhằm đảm bảo tính bao quát, không tách rời khâu sản xuất thể chế với quá trình phân phối và hành vi tiêu dùng của công chúng. Tiến trình phân tích dữ liệu được thực hiện xuyên suốt dòng thời gian từ năm 1993 đến năm 2023.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra sự tăng trưởng mang tính đột phá về quy mô kinh tế của các ngành công nghiệp văn hóa. Kim ngạch xuất khẩu nội dung văn hóa Hàn Quốc tăng từ 188,9 triệu USD năm 1998 lên 10,8 tỷ USD vào năm 2020, tức tăng gấp hơn 57 lần sau hơn 2 thập kỷ. Ngành công nghiệp trò chơi điện tử (game) giữ vị trí trụ cột lớn nhất khi tạo ra 8,19 tỷ USD năm 2020, chiếm tới 75,8% tổng giá trị xuất khẩu văn hóa toàn quốc, vượt xa các ngành truyền thống như nhân vật hoạt hình (715 triệu USD), phát thanh truyền hình (692 triệu USD) và âm nhạc K-pop (679 triệu USD).

Phát hiện thứ hai làm rõ sự chuyển dịch cơ cấu thị trường xuất khẩu từ phạm vi khu vực sang quy mô toàn cầu. Năm 2020, khu vực Đại Trung Hoa chiếm tỷ trọng 43,7%, Đông Nam Á chiếm 18,8%, trong khi thị trường phương Tây vươn lên chiếm 20,4% tổng kim ngạch xuất khẩu (Bắc Mỹ đạt 12,7% và Châu Âu đạt 7,7%). Điều này chứng minh Hallyu đã thoát khỏi giới hạn của một trào lưu văn hóa khu vực để trở thành một lực lượng văn hóa phi phương Tây có sức ảnh hưởng toàn cầu.

Phát hiện thứ ba ghi nhận sự nâng cấp vị thế ngoạn mục của ngành điện ảnh và âm nhạc. Doanh thu phòng vé nội địa Hàn Quốc đạt mức 510 triệu USD năm 2001 (đứng thứ 12 thế giới), sau đó vươn lên đạt đỉnh 1,6 tỷ USD vào năm 2017 (xếp hạng 6 toàn cầu). Xuất khẩu âm nhạc tăng trưởng thần tốc từ 16,4 triệu USD năm 2008 lên 510 triệu USD vào năm 2018, tương đương mức tăng hơn 31 lần.

Phát hiện thứ tư xác nhận truyện tranh mạng (Webtoon) là động lực tăng trưởng mới của Hallyu 3.0. Kim ngạch xuất khẩu truyện tranh năm 2020 đạt 62,7 triệu USD, chính thức vượt qua kim ngạch xuất khẩu của điện ảnh truyền thống (54 triệu USD), trở thành nguồn cung cấp tài sản trí tuệ (IP) nòng cốt cho việc chuyển thể phim ảnh và trò chơi điện tử xuyên quốc gia.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khẳng định sự thành công của Làn sóng Hàn Quốc không phải là hiện tượng ngẫu nhiên hay xu hướng nhất thời, mà là kết quả tất yếu của sự chuyển dịch cấu trúc thể chế kết hợp với năng lực thích ứng công nghệ số. Bằng việc phân tích bảng phân kỳ 3 giai đoạn lịch sử Hallyu (Hallyu 1.0 từ đầu thập niên 1990 đến 2007; Hallyu 2.0 từ 2008 đến 2017; Hallyu 3.0 từ 2017 đến nay), dữ liệu cho thấy sự thay đổi rõ nét về vai trò của chính phủ: chuyển từ mô hình quản lý gián tiếp sang can thiệp trực tiếp với các chính sách thúc đẩy kinh tế sáng tạo, và chuyển dần sang nguyên tắc hỗ trợ tối đa nhưng không can thiệp vào nội dung sáng tạo trong giai đoạn hiện nay.

Mô hình trực quan hóa cơ cấu doanh thu xuất khẩu qua các dạng biểu đồ tròn thị phần địa lý và biểu đồ cột so sánh tốc độ tăng trưởng giữa ngành game và truyền hình phản ánh rõ nét sự trỗi dậy của các nền tảng xuyên biên giới. Khác với mô hình xuất khẩu đơn ngành của Nhật Bản (chủ yếu dựa vào Anime) hay Brazil (Telenovela), Hàn Quốc đã xây dựng được một hệ sinh thái nội dung đa phương tiện hoàn chỉnh. Sự cộng hưởng giữa các nền tảng OTT như Netflix cùng mạng xã hội YouTube và cộng đồng người hâm mộ số đã biến người xem từ những cá nhân thụ động thành các đại lý xã hội (social agents) tích cực quảng bá nội dung.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng chỉ ra những mặt trái nghiêm trọng của quá trình thương mại hóa. Sự cạnh tranh khốc liệt và áp lực thị trường đã gây ra những tổn thương nặng nề về sức khỏe tâm lý cho giới nghệ sĩ, đồng thời sự phụ thuộc vào hạ tầng phân phối của các tập đoàn công nghệ nước ngoài tiềm ẩn rủi ro xói mòn chủ quyền văn hóa số.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm duy trì tính bền vững cho nền công nghiệp văn hóa và phát huy hiệu quả lan tỏa của các sản phẩm nội dung sáng tạo, luận văn đưa ra 4 nhóm khuyến nghị hành động cụ thể:

Thứ nhất, hoàn thiện khung pháp lý và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ số trên môi trường xuyên biên giới. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cần phối hợp với các cơ quan quản lý viễn thông thiết lập hiệp định bảo vệ bản quyền đa phương, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giữ lại quyền sở hữu trí tuệ gốc (Original IP) cho các nhà sản xuất nội địa khi hợp tác với các nền tảng trực tuyến toàn cầu lên mức tối thiểu 45% trong giai đoạn 2024 - 2026.

Thứ hai, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và chiến lược bản địa hóa nội dung. Các tập đoàn sản xuất truyền thông tư nhân cần chủ động đẩy mạnh thâm nhập vào các thị trường tiềm năng tại Mỹ La-tinh, Trung Đông và Tây Âu, phấn đấu nâng tỷ trọng doanh thu từ các thị trường phi Á châu lên trên 30% tổng kim ngạch xuất khẩu trước năm 2027 thông qua các dự án đồng sản xuất quốc tế.

Thứ ba, xây dựng và củng cố hạ tầng nền tảng số nội địa độc lập. Các đài truyền hình liên minh với các doanh nghiệp viễn thông lớn để đầu tư phát triển các nền tảng xem phim trực tuyến nội địa, đặt mục tiêu thu hút 35 triệu thuê bao quốc tế có trả phí vào năm 2028 nhằm giảm bớt sự phụ thuộc kinh tế vào mạng lưới phân phối của các công ty công nghệ đa quốc gia.

Thứ tư, thiết lập chính sách an sinh xã hội và tiêu chuẩn lao động công bằng trong ngành công nghiệp sáng tạo. Cơ quan quản lý nhà nước cần ban hành bộ quy chuẩn lao động bắt buộc nhằm bảo vệ sức khỏe thể chất, tâm lý và cam kết mức thù lao tối thiểu cho 100% nhân sự sản xuất cơ sở và thực tập sinh nghệ thuật trước năm 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung luận văn mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhà hoạch định chính sách công và cơ quan quản lý văn hóa: Tài liệu cung cấp cơ sở thực chứng về tiến trình 30 năm điều chỉnh thể chế từ kiểm duyệt sang kiến tạo môi trường kinh doanh số, giúp cơ quan nhà nước xây dựng các chiến lược quyền lực mềm, ngoại giao công chúng và quy hoạch ngành công nghiệp văn hóa hiệu quả.

Doanh nghiệp sản xuất, đạo diễn và nhà sáng tạo nội dung số: Đơn vị kinh doanh có thể tham khảo mô hình chuỗi giá trị kể chuyện xuyên phương tiện từ Webtoon sang phim điện ảnh, truyền hình và game, giúp tối ưu hóa chiến lược khai thác tài sản trí tuệ trên quy mô toàn cầu.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Truyền thông, Nghiên cứu Văn hóa và Đông Á học: Luận văn đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực với khung lý thuyết Độ gần gũi xuyên quốc gia cập nhật, hệ thống dữ liệu kinh tế học truyền thông chính xác phục vụ công tác giảng dạy và phát triển đề tài nghiên cứu.

Chuyên viên tiếp thị quốc tế và quản lý nghệ sĩ trong ngành công nghiệp giải trí: Người làm thực hành có thể vận dụng các mô hình vận hành cộng đồng người hâm mộ trực tuyến (Fandom), khai thác đòn bẩy mạng xã hội để xây dựng chiến dịch quảng bá sản phẩm vượt qua các rào cản địa lý và văn hóa.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm Hallyu xuất hiện từ khi nào và phạm vi nghiên cứu của luận văn được xác định ra sao? Thuật ngữ Hallyu lần đầu được báo chí Đài Loan sử dụng vào tháng 12 năm 1997 và được Bộ Văn hóa và Du lịch Hàn Quốc chính thức dùng vào năm 1999. Luận văn mở rộng phạm vi nghiên cứu từ đầu thập niên 1990 để bao hàm cả quá trình tái cấu trúc ngành truyền thông và sự khởi phát của các sản phẩm truyền hình, âm nhạc ban đầu.

Tại sao Lý thuyết Độ gần gũi văn hóa truyền thống không giải thích được toàn diện sự thành công của Hallyu? Lý thuyết truyền thống chỉ dựa trên sự tương đồng về địa lý, ngôn ngữ và hệ tư tưởng Nho giáo tại châu Á. Luận văn chứng minh khán giả phương Tây tiếp nhận Hallyu dựa trên Độ gần gũi xuyên quốc gia, nơi những giá trị phổ quát của xã hội hiện đại được truyền tải qua hình thức nghe nhìn hấp dẫn.

Ngành công nghiệp nào đóng góp kim ngạch xuất khẩu lớn nhất trong cơ cấu Làn sóng Hàn Quốc? Ngành trò chơi điện tử trực tuyến và di động đóng vai trò chủ lực tuyệt đối. Năm 2020, ngành game mang lại 8,19 tỷ USD, chiếm xấp xỉ 75,8% tổng kim ngạch xuất khẩu văn hóa, vượt trội hơn hẳn so với phát thanh truyền hình (692 triệu USD) và âm nhạc (679 triệu USD).

Sự xuất hiện của các nền tảng OTT quốc tế mang lại cơ hội và thách thức gì cho Hallyu 3.0? Các nền tảng như Netflix mở ra mạng lưới phát hành nội dung tới hơn 190 quốc gia tức thì, tạo ra thành công cho các tác phẩm như Squid Game. Tuy nhiên, sự thống trị này dẫn tới nguy cơ các nhà sản xuất nội địa mất quyền sở hữu trí tuệ gốc và chịu sự chi phối phân phối.

Webtoon đóng vai trò gì trong sự phát triển của công nghiệp nội dung số giai đoạn mới? Truyện tranh mạng đạt giá trị xuất khẩu 62,7 triệu USD năm 2020 và trở thành nguồn cung cấp kịch bản gốc hàng đầu cho các bộ phim truyền hình, điện ảnh và trò chơi điện tử, hiện thực hóa mô hình kể chuyện xuyên phương tiện hiện đại.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện 30 năm tiến hóa của Làn sóng Hàn Quốc qua 3 giai đoạn phát triển rõ rệt gắn liền với sự đổi mới chính sách thể chế và công nghệ số.
• Xác lập khung lý thuyết Độ gần gũi xuyên quốc gia (Transnational Proximity) nhằm giải mã năng lực thâm nhập sâu rộng của văn hóa phi phương Tây vào các thị trường toàn cầu.
• Làm rõ cấu trúc kinh tế thực chất của Hallyu với sự dẫn đầu áp đảo từ ngành công nghiệp trò chơi điện tử đạt 8,19 tỷ USD và sự bứt phá của truyện tranh mạng Webtoon.
• Phân tích sâu sắc tính hai mặt của việc hợp tác với các nền tảng kỹ thuật số xuyên quốc gia trong việc mở rộng thị phần và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
• Đề xuất hệ thống giải pháp hành động thiết thực cho các cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất và các nhà nghiên cứu học thuật trong giai đoạn 2024 - 2030.

Luận văn đã đóng góp một công trình nghiên cứu hàn lâm có giá trị học thuật cao, phá vỡ định kiến xem Hallyu là hiện tượng bề nổi ngắn hạn để định vị đây là mô hình chuyển dịch cơ cấu truyền thông điển hình của thế kỷ 21. Các nhà nghiên cứu, chuyên gia hoạch định chính sách và doanh nghiệp nội dung sáng tạo hãy chủ động khai thác toàn bộ hệ thống dữ liệu và khung phân tích chuyên sâu của công trình để xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa bền vững trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Understanding the Korean Wave A comprehensive and critical introduction to understanding the Korean Wave (Hallyu) as a transnational media phenomenon. This book provides an accessible introduction to the Korean Wave—the rapid growth of local cultural industries and the global popularity of Korean popular culture over the past 30 years—providing historical, political, economic, and socio-cultural context to its initial rise and enduring popularity. Jin explores the transnational cultural flows of Hallyu across a variety of products and digital technologies—from television dramas, film, and K-pop to online games, and webtoons—and explains the process of cross-media convergence and the socio-political contexts behind the Hallyu phenomenon. He also explores how overseas fans and audiences advance K- pop fandom as social agents in different geo-cultural contexts.

The book concludes by discussing if Hallyu can become a sustainable global popular culture beyond a fan-based regional cultural phenomenon. Each chapter features detailed contemporary case studies and discussion questions to enhance student engagement. This is essential reading for students of Media and Communication, Cultural Studies, Korean Studies, and Asian Studies, particularly those taking classes on popular culture and media, media and globalization, Korean popular culture, and East Asian culture. Dal Yong Jin is a Distinguished Professor at Simon Fraser University and a Global Professor in the School of Media & Communication at Korea University.

Jin’s primary research and teaching interests are digital platforms and games, globalization and media, transnational cultural studies, and the political economy of media and culture. Jin has published numerous books, journal articles, and book chapters. His books include Korea’s Online Gaming Empire (2010), Digital Platforms, Imperialism and Political Culture (2015), New Korean Wave: Transnational Cultural Power in the Age of Social Media (2016), Smartland Korea: Mobile Communication, Culture and Society (2017), and Artificial Intelligence in Cultural Production: Critical Perspectives on Digital Platforms (2021). Understanding the Korean Wave Transnational Korean Pop Culture and Digital Technologies Dal Yong Jin Cover image: Marco_Piunti/Getty Images First published 2024 by Routledge 605 Third Avenue, New York, NY 10158 and by Routledge 4 Park Square, Milton Park, Abingdon, Oxon, OX14 4RN Routledge is an imprint of the Taylor & Francis Group, an informa business © 2024 Dal Yong Jin The right of Dal Yong Jin to be identified as author of this work has been asserted in accordance with sections 77 and 78 of the Copyright, Designs and Patents Act 1988.

All rights reserved. No part of this book may be reprinted or reproduced or utilised in any form or by any electronic, mechanical, or other means, now known or hereafter invented, including photocopying and recording, or in any information storage or retrieval system, without permission in writing from the publishers. Trademark notice: Product or corporate names may be trademarks or registered trademarks, and are used only for identification and explanation without intent to infringe. Library of Congress Cataloging-in-Publication Data Names: Jin, Dal Yong, 1964- author.

Title: Understanding the Korean wave : transnational Korean pop culture and digital technologies / Dal Yong Jin. Description: New York : Routledge, 2024. | Includes bibliographical references and index. Identifiers: LCCN 2023011065 (print) | LCCN 2023011066 (ebook) | ISBN 9781032492957 (paperback) | ISBN 9781032492964 (hardback) | ISBN 9781003393016 (ebook) Classification: LCC HM621 .48/3-- dc23/eng/20230508 LC record available at https://lccn.gov/2023011065 LC ebook record available at https://lccn.gov/2023011066 ISBN: 978-1-032-49296-4 (hbk) ISBN: 978-1-032-49295-7 (pbk) ISBN: 978-1-003-39301-6 (ebk) DOI: 10.4324/9781003393016 Typeset in Sabon by KnowledgeWorks Global Ltd.

Contents Preface 1 Introduction What Is the Korean Wave? Major Goals of the Book Summary of the Book PART I History, Theory, and Context of the Korean Wave 2 The History of the Korean Wave Introduction From the Pre-Korean Wave to the New Korean Wave Hallyu 1.0: Early 1990s–2007 Advent of Local Cultural Industries and the Korean Wave Korean Government Initiatives Early Hallyu and Globalization in the Asian Region Hallyu 2.0: 2017 Through the Present Conclusion 3 Theoretical Approaches: From Cultural Proximity to Transnational Proximity Introduction Theoretical Considerations in Global Cultural Flows Cultural Proximity in Hallyu Audiences Affective Affinities in Global Hallyu Fans Emergence of Transnational Proximity in Global “Fan Audiences” Transnational Proximity in K-pop Transnational Proximity in Screen Culture Conclusion 4 Cultural Policy in the New Korean Wave Introduction What Is Cultural Policy in Hallyu Studies? Neoliberalism vs.