TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ ĐẦU MỘT KHOA KIẾN TRÚC NGÀNH QUY HOẠCH VÙNG VÀ ĐÔ THỊ NGUYÊN LÍ THIẾT KẾ CÔNG TRÌNH DÂN DỤNG GVHD: ThS.KTS HOÀNG HUY THỊNH SVTH : HUỲNH THỊ THẢO NHI LỚP : D20QHDT01 MSSV: 2025801050017 1 D20QHDT01 Nội dung I: Phần 1: Tìm hiểu nhà ở 3 miền: Bắc Bộ, Trung Bộ, Tây Nam Bộ. Bắc Bộ ◦ 1: Tổng quan v Địa hình Bắc Bộ đa dạng và phức tạp. Bao gồm đồi núi, đồng bằng, bờ biển và thềm lục địa. Có lịch sử phát triển địa hình và địa chất lâu dài, phân hóa mạnh mẽ.
Có bề mặt thấp dần, xuôi theo hướng tây bắc - Đông Nam, được thể hiện thông qua hướng chảy của các dòng sông lớn. v Bắc Bộ quanh năm có nhiệt độ tương đối cao và ẩm, nền khí hậu chịu ảnh hưởng từ lục địa Trung Hoa chuyển qua và mang tính chất khí hậu lục địa. Trong khi một phần khu vực Duyên hải lại chịu ảnh hưởng tính chất khí hậu cận nhiệt đới ấm và gió mùa ẩm từ đất liền. Toàn vùng có khí hậu cận nhiệt đới ẩm với 2 mùa rõ rệt hè, đông.
o 2: KIẾN TRÚC v Bắc Bộ chính là nơi lưu giữ cũng như phát huy tốt nhất tập tục văn hóa làng xã của người Việt. v Những ngôi nhà 3 gian miền Bắc được thiết kế theo kiểu nhà cấp 4 và chia cấu trúc nhà thành 3 gian cũng có những ngôi nhà 5 gian, bên trên là mái ngói cùng kèo cột truyền thống. Mặc dù không được đánh giá quá cao về mặt khoa học hay thẩm mỹ vì nó không cầu kỳ nhưng lại được đánh giá cao hơn về cấu trúc truyền thống đơn giản và khiến cho ngôi nhà luôn được mát mẻ hơn vào mùa hè hay ấm cúng hơn vào mùa đông. Đặc biệt là nó không hề tạo nên vách ngăn nào trong không gian nhà từ đó gắn kết các thành viên lại với nhau tốt hơn.
v Vẫn còn khá nhiều vùng miền có kiến trúc làng xã bao quanh với lối thiết kế nhà cổ nông thông đúng chuẩn nhà 3 gian miền Bắc na ná nhau đã tạo nên một thổng thể kiến trúc vô cùng đẹp mắt, gây được sự ấn tượng và thổi hồn vào truyền thống văn hóa xưa. • Kiến trúc nhà xưa ở làng quê vùng Đồng bằng Bắc bộ thường là 3 gian 2 chái, hoặc 5 gian, cửa bức bàn, mái lợp rơm rạ, có điều kiện thì mới lợp ngói. Khung cảnh xưa tuy vậy mà tạo cảm giác dễ chịu, đẹp về không gian kiến trúc và người sống trong ngôi nhà thường thấy thoải mái, thoáng mát chứ không bí bức, oi nồng như những ngôi nhà xây tầng san sát tường gạch, bê tông như thời bây giờ. • Người xưa còn quan niệm, “lấy vợ hiền hòa, ở nhà hướng Nam”.
Thực tế hướng Nam, Đông Nam là hướng gió mát, hướng có ánh nắng buổi sớm mà không bị nắng gắt buổi chiều của hướng Tây và gió lạnh từ hướng Bắc. Bởi vậy kiến trúc nhà truyền thống nơi làng quê thường chọn hướng Nam, Đông Nam để tạo không gian sống thoáng mát, dễ chịu cho người cư ngụ. • Ý NGHĨA “TRƯỚC CAU, SAU CHUỐI” ◦ Trước nhà thường chọn cau. Vì cây cau thân tròn có nhiều đốt, mọc cao và ngay thẳng, lá ở tít trên cao phần ngọn.
Cau thích nghi ánh sáng hướng Tây. Nếu trồng ở phía trước nhà hướng Nam, cau sẽ hấp thụ ánh sáng mạnh của hướng Tây, thanh lọc bớt khí nóng, lại đón được ánh nắng buổi sớm ban mai mà không bị che chắn của hướng Đông để lấy gió mát vào nhà. Hàng cau trước nhà thẳng tắp vừa đẹp mắt, lại không che khuất tầm nhìn của ngôi nhà, có tác dụng như một hàng rào danh dự trấn giữ, che chở bảo vệ cho ngôi nhà của bạn. Tác dụng này của cây cau cũng gần giống với cây trúc quân tử.
Bởi vậy, ở nhiều ngôi nhà chúng ta cũng thấy gia chủ trồng bao quanh một hàng trúc. Đó chính là “trước cau…” theo ý nghĩa bài trí của người xưa. Cây chuối có nhiều tàu lá to, thân to tròn gồm nhiều lớp bẹ kết gắn chặt lại mà thành cây. cây chuối là loại cây đẻ mầm rất nhanh, sống khỏe, tạo thành khóm, bụi nên mang nét vững chắc, có tác dụng che chắn khí lạnh từ phương bắc và đông bắc thổi tới để giữ ấm cho ngôi nhà.
với những ngôi nhà dài, như nhà 5 gian truyền thống, trồng chuối phía sau nhà còn có tác dụng che mát nắng nóng buổi chiều của hướng tây. bởi thế, “… sau trồng chuối” theo nghĩa của người xưa là vậy. SỰ THAY ĐỔI TRONG KIẾN TRÚC NHÀ MIỀN BẮC TỪ TRUYỀN THỐNG ĐẾN HIỆN ĐẠI Nhà Bắc thời xưa nền thấp Nhà Bắc truyền thống có mái tranh Nhà Bắc cách tân xưa và nay ( phát triển từ mái đến vách tường phải là những chất liệu có thể chống chịu với những mùa khắc nghiệt trong năm) Nhà miền Bắc hiện đại thu hút ( Những kiểu nhà phố theo phong cách Bắc trong thời đại mới lần lượt ra đời phục vụ con người tốt hơn trong việc thích nghi với môi trường và sinh hoạt tinh thần) Nhà miền Bắc hiện đại trang nhã Trung Bộ o 1: Tổng quan v Trung Bộ có nhiều đồi núi lan sát ra biển, chia cắt các đồng bằng nhỏ hẹp. Khí hậu và phần lớn đất đai thường khắc nghiệt hơn hai vùng còn lại.
Trung Bộ hiện nay được chia thành 3 khu vực nhỏ hơn là Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên với thành phố trung tâm là Đà Nẵng. v Khu vực Bắc Trung Bộ vào mùa đông, do gió mùa thổi theo hướng đông bắc mang theo hơi nước từ biển vào nên toàn khu vực chịu ảnh hưởng của thời tiết lạnh kèm theo mưa. vVùng Duyên hải Nam Trung Bộ Gió mùa đông bắc khi thổi đến đây thường suy yếu đi sẽ gây ra thời tiết khô nóng cho toàn bộ khu vực. v 2: Kiến trúc v Nhà ở truyền thống miền Trung là tổng thể ngôi nhà bao gồm nhiều lớp nhà được xây dựng với mái liền kề.
Trong đó, nha cho là nơi tôn Nghiêm đặt bàn thờ tổ tiên còn nhà dưới là không gian sinh hoạt dành cho các thành viên trong gia đình. Tại miền Trung, nhà trên và nhà dưới thường được thiết kết vuông góc nhau và cùng hướng về sân phơi phía trước nhà. v Nhà miền Trung chủ yếu được xây dựng theo hệ thống kèo chống làm trụ. Cấu trúc kèo chống có đặc trưng là các thanh kèo được đặt nằm nghiêng theo chiều dốc của mái nhà liên kết các đầu cột với nhau.
◦ ◦ v v CẤU TRÚC KÈO CHỐNG CÓ ĐẶC TRƯNG ĐÓ LÀ CÁC THANH KÈO ĐƯỢC ĐẶT NẰM NGHIÊNG THEO CHIỀU DỐC CỦA MÁI NHÀ LIÊN KẾT CÁC ĐẦU CỘT VỚI NHAU VÀ ĐẦU CỦA THANH KÈO NẰM PHÍA DƯỚI ĐƯỢC GÁC LÊN ĐUÔI CỦA THANH KÈO NẰM PHÍA TRÊN. Ø Ngoài ra còn các loại khác như: q Nhà Rường q Nhà rọi ( nhà nọc ngựa ) q Nhà thượng rượng hạ rọi § Nhà rường: là loại nhà lớn hơn, có cấu trúc phức tạp, giá trị đắt đỏ, thuộc về các gia đình khá giả. § Nhà rọi: nhà có mặt bằng hình vuông với bước cột 3 gian X 3 gian.Gian giữa hơi rộng hơn các gian khác. Ngôi nhà có kiểu bốn mái …kiểu nhà có rất nhiều ở khu vực miền Trung,kiểu nhà thường sủ dụng cho các hoàng tộc.
§ Nhà lá mái:gồm một mái đầu tiên bằng đất nện để khô và một mái thứ 2 để lợp tranh, đỡ bằng nữ phên đan thô sơ được bó đất cẩn thận, khoảng cách giữa 2 lớp mái đạt mức tối đa ở trên nóc. NHÀ PHAO NHÀ KÊ NỀN Nhà kê nền thấp và cao với chiều cao của cột Đây là dạng nhà nổi, kết cấu nhẹ bên trên cách mặt đất lần lượt là 500m và 3m. Còn với (khung gỗ/sắt, mái tôn, vách), bên dưới là nhà kê nền linh hoạt sẽ phù hợp với khu vực thùng phi nhựa/sắt để làm nổi. Do đó, khi có lượng lũ cao dần theo từng năm.
Mô hình nước dâng đến đâu nhà sẽ nổi tới đó. có thể tách rời móng nhà và khối nhà mà không phá hủy kết cấu. NHÀ CÓ GÁC Nhà ống có gác xép: ứng dụng tại vùng lũ ngập thấp từ 1,5 đến 2m hoặc vùng bị ảnh hưởng của bão. Độ cao gác xép được tính toán phù hợp với đỉnh lũ lịch sử của khu vực.
Khi thiết kế có thể đổ sàn bê tông truyền thống hoặc các vật liệu xây dựng kháng nước. Độ cao gác xép tối thiểu 2,1m. TÂY NAM BỘ o 1: Tổng quan v Tây Nam Bộ có độ cao trung bình gần 2m, chủ yếu là miền đất của phù sa mới. Có một số núi thấp ở khu vực miền tây tỉnh An Giang, miền Tây tỉnh Kiên Giang vMùa đông có cường độ rất lớn, thời gian xảy ra khá ngắn, phạm vi ảnh hưởng khá nhỏ đều rất thường xuyên trong suốt mùa mưa; mưa xuống có thời gian xảy ra khá dài.
v o 2: Kiến trúc v Chắc hẳn ai cũng biết, với đặc điểm của miền tây Nam bộ là sống ở vùng sông nước, thì có lẽ nhà lá lợp bằng dừa nước là đặc trưng nơi đây. Nó gắn liền trên những con sông êm đềm với những bóng dừa xanh mướt ngả bên dòng sông, với những con thuyền chở đầy ước mơ và hoài bão lớn, với những trái ngọt thơm ngon chính là hương vị tạo lên tình yêu và sức sống mãnh liệt của con người nơi đây. v Nhà lá là một trong những mẫu nhà thường thấy ở các vùng quê Tây Nam Bộ. Nhà lá sử dụng chất liệu từ các loại lá chuyên dụng, liên kết với nhau, kết hợp cùng khung và cột tạo nên ngôi nhà hoàn chỉnh.
v Đặc điểm của những ngôi nhà là đó là sự đơn sơ, bình dị và giản đơn. Đó là sự sáng tạo từ những bàn tay khéo léo của người dân. Ngôi nhà đó là nơi để người dân sinh hoạt, tránh được ánh nắng gay gắt của những ngày hè oi ả, tránh mưa tránh gió. Chỉ đơn giản vậy thôi nhưng những ngôi nhà lá luôn có chức năng quan trọng với người dân.
Ø Vùng này rừng ngập nước, cây đước, cây tràm cộng với lá dừa nước là những vật liệu làm nhà không bền chắc vì họ thường di chuyển nơi ở và không chú trọng quá nhiều vào không gian sống. Nếu không quá gần sông nước họ thường kết hợp làm nhà bằng gỗ với lợp mái lá để tạo thêm sự chắc chắn. Vì thế những ngôi nhà mái lá dừa đước còn tồn tại phổ biến ở đây. v Miền Tây là đất sinh bùn, đất không đóng gạch và làm ngói được, một ngôi nhà bê tông ở đó rất công phu tốn kém, có khi dành dụm cả đời mới làm nổi.