Nghiên cứu thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính kháng viêm của cây kê huyết đằng millettia reticulata ở việt nam

Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính kháng viêm của cây kê huyết đằng Millettia reticulata tại Việt Nam, mang lại tiềm năng ứng dụng trong y học.

• Tác giả: Ngô Thị Trang
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Tiến Lâm
• Trường học: Viện Hàn Lâm Khoa Học và Công Nghệ Việt Nam
• Chuyên ngành: Hóa Hữu Cơ
• Đề tài: Khám Phá Hoạt Tính Kháng Viêm và Thành Phần Hóa Học Của Cây Kê Huyết Đằng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1.1. Giới thiệu về các thực vật chi Thàn mát (Millettia)
• 1.1.2. Thành phần hóa học các thực vật chi Thàn mát (Millettia)
• 1.1.2.1. Các hợp chất isoflavone
• 1.1.2.2. Các hợp chất flavone
• 1.1.2.3. Các hợp chất flavanone
• 1.1.2.4. Các hợp chất flavanonol
• 1.1.2.5. Các hợp chất chalcone
• 1.1.2.6. Các hợp chất khác
• 1.1.3. Hoạt tính sinh học
• 1.1.3.1. Hoạt tính chống co thắt
• 1.1.3.2. Hoạt tính chống kí sinh trùng
• 1.1.3.3. Hoạt tính gây độc tế bào
• 1.1.3.4. Hoạt tính kháng khuẩn
• 1.1.3.5. Hoạt tính chống oxi hóa
• 1.1.3.6. Hoạt tính kháng viêm
• 1.1.3.7. Hoạt tính giảm đau
• 1.1.4. Cây Kê huyết đằng (Millettia reticulata)
• 1.2. ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ THỰC NGHIỆM
• 1.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 1.2.3. Phương pháp xử lý và chiết mẫu
• 1.2.4. Phương pháp phân lập các hợp chất
• 1.2.5. Phương pháp xác định cấu trúc hợp chất
• 1.2.6. Phương pháp thử hoạt tính kháng viêm
• 1.2.7. Thu nhận các cặn chiết từ cây Kê huyết đằng
• 1.2.8. Phân lập và tinh chế các hợp chất từ các cặn chiết cây Kê huyết đằng
• 1.2.9. Khảo sát hoạt tính kháng viêm in vitro của cặn chiết và chất sạch
• 1.3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 1.3.1. Nhận dạng một số hợp chất từ các cặn chiết của cây Kê huyết đằng
• 1.3.2. Các hợp chất flavonoid
• 1.3.2.1. Hợp chất 5-hydroxy-6,7-dimethoxyflavanone (MR1)
• 1.3.2.2. Hợp chất 4′-methoxytectochrysin (MR2)
• 1.3.2.3. Hợp chất chalcone: pashanone (MR3)
• 1.3.2.4. Hợp chất apigenin 8-C-glucoside (MR5)
• 1.3.2.5. Hợp chất triterpenoid: β-amyrin trans-cinnamate (MR4)
• 1.3.3. Đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro của các cặn chiết và hợp chất
• CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN VĂN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hoạt tính kháng viêm tự nhiên của cây Kê Huyết Đằng

Luận văn tập trung nghiên cứu hoạt tính kháng viêm của cây Kê huyết đằng (Milletia reticulata), một loài thực vật thuộc họ Đậu, được sử dụng trong y học cổ truyền Việt Nam để điều trị các bệnh liên quan đến viêm. Nghiên cứu này đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro của các cặn chiết và hợp chất tinh khiết phân lập từ cây này. Kết quả cho thấy cặn ethyl acetate (MRE) có khả năng ức chế sản sinh NO trên đại thực bào RAW264.7 tốt nhất với IC50 là 52,15 µg/ml. Hợp chất apigenin 8-C-glucoside (MR5) thể hiện hoạt tính kháng viêm tốt nhất với giá trị IC50 là 8,25 µM. Hoạt tính kháng viêm này góp phần xác nhận giá trị của cây Kê huyết đằng trong điều trị các bệnh viêm nhiễm. Đây là một đóng góp quan trọng vào việc tìm kiếm các nguồn kháng viêm tự nhiên. Luận văn cũng đề cập đến việc cây Kê huyết đằng được sử dụng trong y học cổ truyền để chữa đau nhức xương khớp, thấp khớp; trị lưng gối đau mỏi tê bại, đòn ngã tổn thương, hoạt huyết. Nghiên cứu này mở ra hướng đi mới trong việc khai thác tiềm năng của nguồn kháng viêm tự nhiên từ thực vật Việt Nam.

1.1. Hoạt tính sinh học của cây Kê Huyết Đằng

Luận văn tập trung vào việc đánh giá hoạt tính sinh học cụ thể là hoạt tính kháng viêm của cây Kê huyết đằng. Tuy nhiên, luận văn cũng đề cập đến hoạt tính sinh học đa dạng của chi Millettia nói chung, bao gồm hoạt tính chống co thắt, chống ký sinh trùng, gây độc tế bào, kháng khuẩn, chống oxi hóa, và giảm đau. Việc xác định hoạt tính kháng viêm của cây Kê huyết đằng là một phần quan trọng trong việc làm rõ hơn tác dụng của cây Kê huyết đằng và tiềm năng ứng dụng của nó trong y học. Đặc biệt, việc xác định các hợp chất cụ thể như apigenin 8-C-glucoside (MR5) có hoạt tính kháng viêm mạnh mẽ đóng góp vào hiểu biết sâu hơn về cơ chế tác dụng của Kê huyết đằng. Dữ liệu này có thể được sử dụng để phát triển các loại thuốc mới có nguồn gốc từ thiên nhiên, an toàn và hiệu quả.

1.2. Ứng dụng của Kê Huyết Đằng trong y học

Luận văn nhấn mạnh ứng dụng của cây Kê huyết đằng trong y học cổ truyền Việt Nam, đặc biệt trong việc điều trị các bệnh lý viêm. Việc xác định hoạt tính kháng viêm in vitro của các chiết xuất và hợp chất tinh khiết từ cây Kê huyết đằng hỗ trợ cho việc ứng dụng thực tiễn của nó. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng của cây Kê huyết đằng trong phát triển các sản phẩm chăm sóc sức khỏe mới. Cây Kê huyết đằng được biết đến với tác dụng chữa đau nhức xương khớp, thấp khớp, trị lưng gối đau mỏi tê bại, đòn ngã tổn thương, và hoạt huyết. Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc hiện đại hoá và hợp lý hóa việc sử dụng cây Kê huyết đằng trong y học, góp phần vào việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khoẻ cộng đồng. Việc nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác dụng và liều lượng an toàn của các hợp chất hoạt tính từ cây Kê huyết đằng sẽ mở ra nhiều hướng ứng dụng mới trong tương lai.

II. Thành phần hóa học Kê Huyết Đằng

Luận văn xác định được 5 hợp chất từ cây Kê huyết đằng, bao gồm 4 hợp chất flavonoid: 5-hydroxy-6,7-dimethoxyflavanone (MR1), 4′-methoxytectochrysin (MR2), pashanone (MR3) và apigenin 8-C-glucoside (MR5); và 1 hợp chất triterpenoid: β-amyrin trans-cinnamate (MR4). Đây là những hợp chất lần đầu tiên được phân lập và xác định cấu trúc từ cây Kê huyết đằng ở Việt Nam. Việc xác định thành phần hóa học này góp phần làm rõ hơn cơ sở khoa học cho các tác dụng dược lý của cây Kê huyết đằng, đặc biệt là hoạt tính kháng viêm. Nghiên cứu thành phần hóa học Kê Huyết Đằng cũng có ý nghĩa trong việc kiểm soát chất lượng và đảm bảo an toàn khi sử dụng cây Kê huyết đằng làm thuốc. Những thông tin này hữu ích cho nghiên cứu tiếp theo về tính chất hóa học và tác dụng dược lý của các hợp chất này.

2.1. Phân lập và tinh chế các hợp chất từ cây Kê Huyết Đằng

Luận văn trình bày chi tiết phương pháp chiết xuất, phân lập, và tinh chế các hợp chất từ cây Kê huyết đằng. Các phương pháp được sử dụng bao gồm các kỹ thuật sắc ký hiện đại như sắc ký cột (CC) và sắc ký lớp mỏng (TLC). Phương pháp xác định cấu trúc các hợp chất được phân lập dựa trên các kỹ thuật phổ học hiện đại như phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR) bao gồm 1H-NMR, 13C-NMR, HSQC, HMBC và DEPT. Việc mô tả chi tiết phương pháp nghiên cứu này giúp cho các nhà nghiên cứu khác có thể tái hiện và phát triển các nghiên cứu liên quan. Chiết xuất và tinh chế là những bước quan trọng trong việc tách riêng các hợp chất từ hỗn hợp phức tạp trong thực vật, giúp xác định được các hợp chất chính đóng góp vào hoạt tính sinh học của cây Kê huyết đằng.

2.2. Tìm hiểu về các hợp chất flavonoid và triterpenoid trong Kê Huyết Đằng

Luận văn tập trung vào việc nghiên cứu và xác định các hợp chất flavonoid và hợp chất triterpenoid trong cây Kê huyết đằng. Việc phát hiện các hợp chất flavonoid như 5-hydroxy-6,7-dimethoxyflavanone (MR1), 4′-methoxytectochrysin (MR2), pashanone (MR3) và apigenin 8-C-glucoside (MR5) cho thấy sự phong phú về thành phần hóa học của cây Kê huyết đằng. Ngoài ra, việc phát hiện hợp chất triterpenoid β-amyrin trans-cinnamate (MR4) cũng đóng góp vào sự đa dạng về cấu trúc hợp chất trong loài này. Các hợp chất flavonoid và triterpenoid đã được biết đến với nhiều hoạt tính sinh học khác nhau, bao gồm cả hoạt tính kháng viêm. Việc nghiên cứu sâu hơn về vai trò của từng loại hợp chất trong việc tạo nên hoạt tính kháng viêm của cây Kê huyết đằng là rất cần thiết.

III. Kê Huyết Đằng ở Việt Nam

Luận văn tập trung vào việc nghiên cứu cây Kê huyết đằng tại Việt Nam. Việc nghiên cứu này đóng góp vào kho tàng tri thức về thực vật y học của Việt Nam. Nghiên cứu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nghiên cứu các cây thuốc nam Việt Nam, giúp phát triển các sản phẩm thuốc có nguồn gốc tự nhiên. Luận văn cũng đề cập đến việc phân bố cây Kê huyết đằng ở Việt Nam và thu hái, chế biến cây Kê huyết đằng. Việc nghiên cứu cây Kê huyết đằng ở Việt Nam có ý nghĩa lớn trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm và phát triển kinh tế bền vững.

3.1. Phân bố và thu hái cây Kê Huyết Đằng

Luận văn nêu bật sự cần thiết trong việc nghiên cứu về phân bố và thu hái cây Kê huyết đằng tại Việt Nam. Hiểu rõ về phân bố của loài này giúp tối ưu hoá việc thu hái, đảm bảo nguồn cung cấp bền vững và bảo vệ môi trường. Luận văn cũng cần đề cập đến các phương pháp thu hái và chế biến phù hợp để đảm bảo chất lượng của nguyên liệu, giữ nguyên hoạt tính sinh học của cây Kê huyết đằng. Việc này góp phần đảm bảo chất lượng và hiệu quả của các sản phẩm từ cây Kê huyết đằng. Thu hái đúng cách và chế biến hợp lý cũng sẽ bảo tồn được nguồn tài nguyên quý giá này cho các thế hệ tương lai. Thông tin về phân bố và kỹ thuật thu hái có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn và phát triển bền vững loài này.

3.2. Nghiên cứu Khoa Học về Kê Huyết Đằng

Luận văn nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường nghiên cứu khoa học về cây Kê huyết đằng ở Việt Nam. Hiện nay, các nghiên cứu về cây Kê huyết đằng chủ yếu tập trung vào kinh nghiệm dân gian, còn thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về hoạt tính sinh học và thành phần hóa học. Luận văn đóng góp vào việc lấp đầy khoảng trống này bằng việc xác định hoạt tính kháng viêm và thành phần hóa học của cây Kê huyết đằng. Kết quả này tạo nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo về cơ chế tác dụng của cây Kê huyết đằng, cũng như việc phát triển các sản phẩm y tế từ loài cây này. Nghiên cứu khoa học chuyên sâu là rất cần thiết để tối đa hóa giá trị của cây Kê huyết đằng trong y học hiện đại.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa với đa dạng sinh học thực vật phong phú, có hơn 12.000 loài thực vật thuộc khoảng 2.256 chi và 305 họ, trong đó có hơn 3.800 loài được sử dụng làm thuốc chữa bệnh. Tuy nhiên, chỉ dưới 2% số loài này đã được nghiên cứu chuyên sâu về hóa học và dược lý. Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu các cây thuốc dân gian nhằm phát hiện các hợp chất có hoạt tính sinh học cao, an toàn và không độc tính đang được quan tâm mạnh mẽ. Chi Thàn mát (Millettia) thuộc họ Fabaceae với khoảng 260 loài phân bố rộng rãi ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, trong đó Việt Nam có khoảng 20 loài, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền để điều trị nhiều bệnh lý khác nhau như đau nhức xương khớp, thấp khớp, hoạt huyết.

Loài Kê huyết đằng (Millettia reticulata) là một trong những cây thuốc quý, được dùng để chữa đau nhức mỏi gân xương, viêm khớp dạng thấp và các bệnh liên quan đến tuần hoàn máu. Thành phần hóa học chủ yếu của chi Millettia là các hợp chất flavonoid như isoflavone, flavone, flavanone, chalcone và các hợp chất khác như flavanonol, triterpenoid. Các hợp chất này đã được chứng minh có nhiều hoạt tính sinh học đa dạng như kháng viêm, chống oxy hóa, kháng khuẩn và chống ung thư.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu quy trình chiết, phân lập và xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất phân lập từ cây Kê huyết đằng ở Việt Nam, đồng thời đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro của các cặn chiết và hợp chất phân lập được. Nghiên cứu được thực hiện trên mẫu thu hái tại Lạng Sơn trong năm 2021, nhằm góp phần làm rõ thành phần hóa học và tiềm năng dược lý của loài cây này, từ đó mở ra hướng phát triển các sản phẩm thuốc từ dược liệu có giá trị cao, góp phần chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hóa học tự nhiên và dược lý học, tập trung vào nhóm hợp chất flavonoid và các dẫn xuất của chúng trong chi Millettia. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết cấu trúc - hoạt tính (Structure-Activity Relationship - SAR): Giúp giải thích mối liên hệ giữa cấu trúc hóa học của các hợp chất flavonoid và hoạt tính sinh học kháng viêm, từ đó xác định các nhóm chức quan trọng ảnh hưởng đến tác dụng dược lý.

• Mô hình đánh giá hoạt tính kháng viêm in vitro: Sử dụng tế bào đại thực bào RAW264.7 kích thích bằng lipopolysaccharide (LPS) để đo khả năng ức chế sản sinh nitric oxide (NO), một chỉ số quan trọng trong phản ứng viêm.

Các khái niệm chính bao gồm: flavonoid (isoflavone, flavone, flavanone, chalcone), hoạt tính kháng viêm, nitric oxide, chiết xuất dược liệu, phân lập hợp chất, phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính là mẫu thân cây Kê huyết đằng thu hái tại Lộc Bình, Lạng Sơn vào tháng 10 năm 2021. Mẫu được xử lý bằng phương pháp sấy khô, nghiền nhỏ và ngâm chiết với methanol ba lần dưới hỗ trợ của máy siêu âm. Dịch chiết methanol được cô cạn thu cặn tổng methanol, sau đó chiết phân bố với n-hexane, ethyl acetate và nước để thu các cặn chiết tương ứng.

Phân lập các hợp chất được thực hiện bằng phối hợp sắc ký lớp mỏng (TLC), sắc ký cột silica gel, sắc ký cột pha đảo RP-18 và sắc ký cột rây phân tử Sephadex LH-20. Cấu trúc các hợp chất được xác định bằng các phương pháp phổ hiện đại như phổ 1H-NMR, 13C-NMR, DEPT, HSQC, HMBC trên máy Brucker Avance 500 MHz.

Hoạt tính kháng viêm được đánh giá in vitro bằng phương pháp ức chế sản sinh NO trên tế bào đại thực bào RAW264.7 kích thích bằng LPS. Mẫu thử được xử lý ở nhiều nồng độ khác nhau, đo quang phổ tại bước sóng 570 nm để xác định hàm lượng NO và tính phần trăm ức chế so với đối chứng.

Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 2 năm, từ thu thập mẫu, chiết tách, phân lập, xác định cấu trúc đến thử nghiệm hoạt tính sinh học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phân lập và xác định cấu trúc 5 hợp chất mới từ cây Kê huyết đằng:

   • 4 hợp chất flavonoid gồm: 5-hydroxy-6,7-dimethoxyflavanone (MR1), 4′-methoxytectochrysin (MR2), pashanone (MR3), apigenin 8-C-glucoside (MR5).
   • 1 hợp chất triterpenoid: β-amyrin trans-cinnamate (MR4).
     Các hợp chất này được phân lập lần đầu tiên từ loài Millettia reticulata tại Việt Nam, phù hợp với thành phần hóa học đặc trưng của chi Millettia.

2. Hiệu quả ức chế sản sinh nitric oxide (NO) của các cặn chiết:

   • Cặn chiết ethyl acetate (MRE) có khả năng ức chế NO tốt nhất với giá trị IC50 là 52,15 µg/ml.
   • Cặn n-hexane (MRH) và cặn nước (MRW) có hoạt tính thấp hơn đáng kể.

3. Hoạt tính kháng viêm của các hợp chất phân lập:

   • Hợp chất apigenin 8-C-glucoside (MR5) thể hiện hoạt tính kháng viêm mạnh nhất với IC50 là 8,25 µM, vượt trội so với các hợp chất còn lại.
   • Các hợp chất MR1, MR2, MR3 và MR4 cũng có khả năng ức chế NO nhưng với hiệu quả thấp hơn.

4. So sánh với các nghiên cứu trước:

   • Kết quả phù hợp với báo cáo về hoạt tính kháng viêm của flavonoid trong chi Millettia và các nghiên cứu về tác dụng ức chế NO trên tế bào RAW264.7.
   • Hoạt tính của apigenin 8-C-glucoside tương đương hoặc cao hơn so với một số flavonoid đã được nghiên cứu trước đây.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của hoạt tính kháng viêm được cho là do các hợp chất flavonoid có khả năng ức chế sản sinh NO, một phân tử trung gian quan trọng trong quá trình viêm. Cấu trúc flavonoid với các nhóm methoxyl và hydroxyl đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hiệu quả ức chế. Việc phân lập thành công các hợp chất mới từ cây Kê huyết đằng khẳng định tiềm năng dược lý của loài cây này.

So với các nghiên cứu trước, luận văn đã mở rộng thêm kiến thức về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của Millettia reticulata tại Việt Nam, đồng thời cung cấp dữ liệu định lượng về hiệu quả ức chế NO. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh IC50 của các cặn chiết và hợp chất, bảng tổng hợp dữ liệu phổ NMR và cấu trúc hóa học minh họa.

Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ cơ sở khoa học cho việc sử dụng cây Kê huyết đằng trong y học cổ truyền và phát triển các sản phẩm thuốc từ dược liệu có hoạt tính kháng viêm cao, an toàn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Phát triển quy trình chiết xuất và phân lập hợp chất flavonoid từ cây Kê huyết đằng:

   • Tối ưu hóa quy trình chiết xuất ethyl acetate để thu được lượng lớn hợp chất hoạt tính cao.
   • Thời gian thực hiện: 1 năm.
   • Chủ thể thực hiện: Viện nghiên cứu dược liệu và các doanh nghiệp dược phẩm.

2. Nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động kháng viêm của các hợp chất phân lập:

   • Áp dụng các mô hình tế bào và động vật để đánh giá cơ chế phân tử và hiệu quả điều trị.
   • Thời gian: 2 năm.
   • Chủ thể: Các trung tâm nghiên cứu sinh học phân tử và dược lý.

3. Phát triển sản phẩm dược liệu hoặc thực phẩm chức năng từ chiết xuất Kê huyết đằng:

   • Tập trung vào sản phẩm hỗ trợ điều trị viêm khớp, đau nhức xương khớp.
   • Thời gian: 2-3 năm.
   • Chủ thể: Doanh nghiệp dược phẩm, hợp tác với viện nghiên cứu.

4. Đào tạo và nâng cao nhận thức về sử dụng dược liệu an toàn và hiệu quả:

   • Tổ chức các khóa đào tạo cho cán bộ y tế và người dân về lợi ích và cách sử dụng cây Kê huyết đằng.
   • Thời gian: liên tục.
   • Chủ thể: Sở Y tế, Viện nghiên cứu dược liệu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Hóa học và Dược học:

   • Nắm bắt quy trình chiết tách, phân lập và xác định cấu trúc hợp chất tự nhiên.
   • Áp dụng phương pháp phổ hiện đại trong nghiên cứu hóa học hữu cơ.

2. Chuyên gia phát triển sản phẩm dược liệu và thực phẩm chức năng:

   • Tìm hiểu về tiềm năng hoạt tính kháng viêm của các hợp chất flavonoid từ cây Kê huyết đằng.
   • Áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển sản phẩm mới.

3. Bác sĩ và nhân viên y tế trong lĩnh vực y học cổ truyền:

   • Cập nhật kiến thức khoa học về thành phần và tác dụng dược lý của cây thuốc truyền thống.
   • Hỗ trợ tư vấn và điều trị bệnh viêm khớp, đau nhức xương khớp.

4. Doanh nghiệp dược phẩm và công ty nghiên cứu thị trường dược liệu:

   • Đánh giá tiềm năng thương mại và phát triển sản phẩm từ nguồn dược liệu bản địa.
   • Lập kế hoạch đầu tư nghiên cứu và sản xuất.

Câu hỏi thường gặp

1. Cây Kê huyết đằng có những hợp chất chính nào?
   Cây chứa chủ yếu các hợp chất flavonoid như 5-hydroxy-6,7-dimethoxyflavanone, 4′-methoxytectochrysin, pashanone, apigenin 8-C-glucoside và hợp chất triterpenoid β-amyrin trans-cinnamate.

2. Hoạt tính kháng viêm được đánh giá như thế nào?
   Hoạt tính kháng viêm được đánh giá qua khả năng ức chế sản sinh nitric oxide trên tế bào đại thực bào RAW264.7 kích thích bằng LPS, với IC50 là chỉ số đo hiệu quả.

3. Hợp chất nào có hoạt tính kháng viêm mạnh nhất?
   Hợp chất apigenin 8-C-glucoside (MR5) có hoạt tính mạnh nhất với IC50 là 8,25 µM, cho thấy tiềm năng ứng dụng cao trong điều trị viêm.

4. Phương pháp phân lập hợp chất được sử dụng là gì?
   Phương pháp phối hợp sắc ký lớp mỏng, sắc ký cột silica gel, sắc ký cột pha đảo RP-18 và sắc ký cột rây phân tử Sephadex LH-20, kết hợp với phổ NMR để xác định cấu trúc.

5. Nghiên cứu này có ý nghĩa gì đối với phát triển dược liệu Việt Nam?
   Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc khai thác và phát triển cây Kê huyết đằng thành nguồn dược liệu có giá trị, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo tồn nguồn gen bản địa.

Kết luận

• Lần đầu tiên phân lập và xác định cấu trúc 5 hợp chất mới từ cây Kê huyết đằng tại Việt Nam, gồm 4 flavonoid và 1 triterpenoid.
• Cặn chiết ethyl acetate và hợp chất apigenin 8-C-glucoside thể hiện hoạt tính kháng viêm in vitro mạnh mẽ qua ức chế sản sinh NO.
• Kết quả nghiên cứu làm rõ thành phần hóa học và tiềm năng dược lý của Millettia reticulata, góp phần phát triển dược liệu bản địa.
• Đề xuất các giải pháp phát triển quy trình chiết xuất, nghiên cứu cơ chế tác động và phát triển sản phẩm dược liệu từ cây Kê huyết đằng.
• Khuyến khích các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp và y tế ứng dụng kết quả để nâng cao giá trị và hiệu quả sử dụng cây thuốc truyền thống.

Hành động tiếp theo là triển khai nghiên cứu sâu hơn về cơ chế tác động và phát triển sản phẩm ứng dụng, đồng thời tăng cường đào tạo và phổ biến kiến thức về dược liệu này trong cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Việt Nam thuộc vùng nhiệt đới gió mùa với trên 3000 km bờ biển và 4/5 diện tích là đồi núi đã hình thành các thảm thực vật có mức đa dạng sinh học cao. Theo thống kê, nước ta có hơn 12.000 loài thực vật với khoảng 2.256 chi thuộc 305 họ, trong đó có hơn 3.800 loài được dùng làm thuốc phòng chữa bệnh [1,2]. Tuy nhiên, chỉ có dưới 2% số loài đã được nghiên cứu về hóa học và dược lí học. Hiện nay, xu hướng được thế giới quan tâm là tập trung nghiên cứu các cây thuốc dân gian để tìm kiếm và phát hiện các hợp chất có hoạt tính sinh học tốt, không có độc tính để tạo ra sản phẩm thuốc có giá trị cao nhằm chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Trong đó, các thực vật chi Thàn mát (Millettia) được biết đến là các dược liệu quý và đã được ứng dụng rất nhiều trong các bài thuốc dân gian. Chi Millettia thuộc họ Fabaceae có khoảng 260 loài, được phân bố rộng khắp ở các vùng nhiệt đới đến các vùng cận nhiệt đới, ở châu Phi có khoảng 139 loài và châu Á có khoảng 121 loài, ở Việt Nam có khoảng 20 loài, phân bố trên cả ba miền đất nước [3,4]. Các thực vật chi Millettia được sử dụng trong y học cổ truyền dân tộc để chữa trị nhiều bệnh lý khác nhau. Đặc biệt, loài Milletia reticulata có tác dụng chữa đau nhức xương khớp, thấp khớp; trị lưng gối đau mỏi tê bại, đòn ngã tổn thương, hoạt huyết [5,6].

Cùng với đó, thành phần hóa học chính của các loài thuộc chi Millettia là các hợp chất thuộc nhóm flavonoid, chủ yếu thuộc khung như isoflavone (khoảng 100 hợp chất), flavone (khoảng 30 hợp chất), flavanone (khoảng 20 hợp chất), chalcone (khoảng 30 hợp chất), ngoài ra còn có các thành phần khác như flavanonol, rotenoid,. Flavonoid đã được chứng minh có hoạt tính sinh học vô cùng phong phú đa dạng như kháng viêm, làm bền thành mạch, chống độc, bảo vệ chức năng gan, chống oxi hoá, virus và ung thư…[8,9]. Điều đó gợi ý các loài thuộc chi Millettia có tác dụng sinh học tốt. Các nghiên cứu về Kê huyết đằng (Milletia reticulata) ở Việt Nam hầu như mới tập trung ở khía cạnh liệt kê, nhận biết, mô tả hoặc tổng kết kinh nghiệm dân gian mà ít có các nghiên cứu nào về cả hóa học và hoạt tính sinh học.

Với những thông tin tìm hiểu có được về tác dụng các bài thuốc cổ truyền và sự có mặt loài Kê huyết đằng nêu trên, chúng em thực hiện đề tài: “Nghiên cứu thành phần hóa học và đánh giá hoạt tính kháng viêm của cây Kê huyết đằng (Milletia reticulata) ở Việt Nam” với mục tiêu: 2 - Nghiên cứu quy trình chiết, phân lập và xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất sạch phân lập được từ cây Kê huyết đằng (Milletia reticulata) ở Việt Nam. - Đánh giá tác dụng kháng viêm của các cặn chiết và chất sạch phân lập được. Nội dung nghiên cứu: - Thu hái và xử lý mẫu cây Kê huyết đằng; - Tiến hành chiết tách phân lập các chất sạch bằng những phương pháp thích hợp; - Xác định cấu trúc các chất phân lập được bằng các phương pháp phổ; - Thử hoạt tính kháng viêm in vitro của cặn chiết tổng, phân đoạn và chất sạch thu được từ cây Kê huyết đằng. Tính mới của luận văn: Lần đầu tiên, 5 hợp chất gồm có 4 hợp chất flavonoid: 5-hydroxy-6,7- dimethoxyflavanone (MR1), 4′-methoxytectochrysin (MR2), pashanone (MR3) và apigenin 8-C-glucoside (MR5) và 1 triterpenoid: β-amyrin trans- cinnamate (MR4) đã được đã phân lập và nhận dạng cấu trúc từ cây Kê huyết đằng (Millettia reticulata) ở Lạng Sơn, phù hợp với thành phần hóa học các thực vật chi Millettia.

Lần đầu tiên hoạt tính kháng viêm in vitro của các cặn chiết và hợp chất phân lập từ cây Kê huyết đằng được thử nghiệm. Kết quả cho biết, cặn ethyl acetate (MRE) có khả năng ức chế sản sinh NO trên đại thực bào RAW264.7 tốt nhất với IC50 là 52,15 µg/ml và hợp chất apigenin 8-C-glucoside (MR5) thể hiện hoạt tính kháng viêm tốt nhất với giá trị IC50 là 8,25 µM. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Giới thiệu về các thực vật chi Thàn mát (Millettia) Họ Đậu (Fabaceae) là một họ thực vật đa dạng lớn gồm có 730 chi và 19400 loài, đứng thứ ba trên thế giới về số lượng loài, được phân bố ở các rừng mưa nhiệt đới và trong rừng khô ở Mỹ và châu Phi [10].

Ở nước ta, Võ Văn Chi đã thống kê họ Đậu có khoảng 90 chi và 450 loài, riêng khu vực Tây Nguyên có đến 58 chi, 202 loài. Nguyễn Tiến Bân đã thống kê họ Đậu có khoảng 600 loài [4,5]. Họ Đậu có tầm quan trọng về kinh tế, là nguồn lương thực cung cấp nguồn dinh dưỡng protein và vi chất dinh dưỡng cao đem lại sức khỏe cho con người. Một số loại quả, củ nhiệt đới cùng với ngũ cốc thuộc họ Đậu đã và đang là nguồn thực phẩm chủ yếu của con người trong suốt nhiều thiên nhiên kỉ.

Hơn thế nữa, việc sử dụng chúng liên quan chặt chẽ đến tiến hóa của loài người [10]. Các thực vật chi Thàn mát là cây bụi hoặc dây leo, lá xếp theo hình lông chim với 1 lá chét ở đầu cuối và số lá chét lẻ (hiếm có ba lá chét). Chùm hoa nở ở nách lá hoặc ở đỉnh, hình chùy, nhiều cành hoa. Lá bắc lộ ra nhưng sớm rụng.

Đài hoa dạng hình chuông hoặc hình ống. Nhị hoa có một bó nhị hoặc hai bó chỉ nhị và bao phấn đính gốc. Bầu nhụy chứa từ hai hoặc ba đến vài noãn. Vòi nhụy thường nhẵn không có lông hoặc lông ở nửa dưới và nhẵn phía trên.

Vỏ quả dạng bầu dục hoặc bán nguyệt. Hạt hình bầu dục ngang, hình vuông hoặc hình chữ nhật [11]. Các thực vật chi Thàn mát được sử dụng vào mục đích khác nhau như chống viêm, chống ung thư, kháng virus, diệt côn trùng và sâu bệnh, khử khuẩn,…[12]. Các loài chi Millettia sử dụng trong y học cổ truyền [12] Loài Bộ phận Sử dụng Chữa vô sinh nam M.

auriculate Lá Độc cá Rễ Thuốc trừ sâu Thuốc diệt nấm 4 M. caerulea Lá và thân Chống nhiễm trùng M. dielsiana Cải thiện lưu thông và Thân leo làm tan cục máu đông M. dura Cả cây Độc cá M.

elongatistyla Rễ Điều trị bệnh sán máng Rễ Đau bụng M. extensa Vỏ Ngăn ngừa thụ thai M. ferruginea Rễ Điều trị bệnh lậu M. kitanja Lá Điều trị bệnh tiểu đường M.

lasiantha Rễ Thuốc kích thích tình dục M. leptobotrya Rễ Điều trị vết thương Rễ Điều trị sưng M. pachycarpa Hạt Độc cá M. pervilleana Hạt Độc cá M.

reticulata Rễ Ức chế đông máu M. stullmannii Rễ Điều trị đau dạ dày Cả cây Chống sốt rét M. thonningii Rễ Chống giun sán M. usaramensis Rễ Chống nọc độc 1.

Thành phần hóa học các thực vật chi Thàn mát (Millettia) [7] Các loài thuộc chi Thàn mát có thành phần hóa học chính thuộc nhóm flavonoid chủ yếu có bộ khung như isoflavone, flavanone, flavanonol, chalcone, rotenoid,. Các hợp chất isoflavone Chi Thàn mát chứa nhiều hợp chất isoflavone với hơn 100 hợp chất isoflavone đã được xác định. Các hợp chất isoflavone phân lập từ chi Thàn mát (Millettia) KH Tên chất Loài Bộ phận 1 Auricularin M. taiwaniana Vỏ thân cây 5 M.

auriculata Rễ 3 Auriculatin M. auriculata Hạt 4 Auriculin M. auriculata Vỏ rễ 5 Aurmillone M. auriculata Hạt 6 2′-deoxyisoauriculatin M.

auriculata Rễ 7 Isoauriculasin M. auriculata Vỏ rễ 9 Isoaurmillone M. auriculata Quả 10 2′′-O-methylisoauriculatin M. auriculata Vỏ rễ M.

auriculata Vỏ rễ 11 Millettin M. auriculata Hạt 12 Viridiflorin M. brandisiana Lá 15 7,4′-di′-O-prenylgenistein M. conraui Vỏ thân cây 17 Conrauinone B M.

conraui Vỏ thân cây 18 Conrauinone C M. conraui Vỏ thân cây 19 Conrauinone D M. conraui Vỏ thân cây 7-hydroxy-6-methoxy-3′,4′- 20 M. conraui Vỏ thân cây methylenedioxyisoflavone M.

conraui Vỏ thân cây 21 5-methoxydurmillone M.ferruginea Vỏ thân cây M. dielsiana Vỏ thân cây 22 Afrormosin M. reticulata Vỏ thân cây M. nitida Thân leo M.

dielsiana Vỏ thân cây 23 Biochanin M. nitida Thân leo M. dielsiana Vỏ thân cây 24 Calycosin M. laurentii Lõi gỗ 25 Daidzein M.

dielsiana Vỏ thân cây M. dielsiana Vỏ thân cây 26 Formononetin M. nitida Thân leo 6 M. dielsiana Vỏ thân cây 27 Genistein M.

nitida Thân leo M. dielsiana Vỏ thân cây 28 8′-O-Methylretusin M. reticulata Vỏ thân cây M. dielsiana Vỏ thân cây 29 Odoratin M.

griffoniana Vỏ rễ 30 Pseudobaptigenin M. dielsiana Vỏ thân cây M. dura Vỏ thân cây 31 Calopogoniumisoflavone A M. ferruginea Vỏ thân cây 32 Calopogoniumisoflavon A,6 -methoxy M.

dura Quả 33 6-Demethyldurallone M. dura Vỏ thân cây 7,2′-dimethoxy-4′,5′ 34 M. griffoniana Vỏ rễ methylenedioxyisoflavone M. griffoniana Hạt 35 Durallone M.

dura Quả 36 Durlettone M. ferruginea Vỏ thân cây 37 Durlmillone M. rubiginosa Vỏ rễ M. griffonianone Vỏ rễ 38 Isoerythrin A M.

usaramensis Vỏ thân cây M. dura Hạt 39 Jamaicin M. griffonianone Vỏ rễ M. ferruginea Vỏ thân cây 40 Maximaisoflavone B M.

dura Vỏ thân cây 41 Maximaisoflavone H M. dura Vỏ thân cây 42 Milldurone M. dura Vỏ thân cây 43 Predurallone M. ferruginea Hạt 44 Barbigerone M.

usaramensis Vỏ thân cây M. ferruginea Vỏ thân cây 45 Calopogonium isoflavone B M. griffonianone Vỏ rễ M. griffoniana Hạt Vỏ thân cây 46 Ferrugone M.

ferruginea Vỏ rễ 47 7′-O-geranylformononetin M. griffonianone Vỏ rễ 7-Hydroxy-5,6-dimethoxy 48 M. ferruginea Vỏ thân cây 3′,4′methylenedioxyisoflavone M. ferruginea Vỏ thân cây 49 Ichthynone M.

rubiginosa Vỏ rễ M. ferruginea Vỏ thân cây 50 Isojamaicin M. usaramensis Vỏ thân cây 51 Nordurlettone M. ferruginea Vỏ thân cây 52 Prebarbigerone M.

ferruginea Vỏ thân cây 53 Predurmillone M. ferruginea Vỏ thân cây 54 Preferrugone M. ferruginea Vỏ thân cây 55 Pre-5-methoxydurmillone M. ferruginea Vỏ thân cây 56 Griffonianone B M.

griffonianone Vỏ rễ 57 Griffonianone C M. griffonianone Vỏ rễ 7-hydroxy-6-methoxy-3′,4′- 58 M. griffonianone Vỏ rễ methylene dioxy isoflavone 3′,4′-dihydroxy-7′-O-[E-3,7- 59 dimethylallyl-2,6-octadienyl]- M. griffonianone Vỏ rễ isoflavone 4′-methoxy-7′-O-[E-3-methyl-7- 60 M.

griffonianone Vỏ rễ hydroxy-2,6-octadienyl]-isoflavone 61 7′-O-geranylpseudobaptigenin M. griffonianone Vỏ rễ 62 Odorantin M. griffonianone Vỏ rễ M. griffonianone Vỏ rễ 63 Maximaisoflavone G M.

usaramensis Vỏ thân cây Pyrano[5′′,6:6′′,7]isoflavone,2′,4′,5′- 64 M. ichthyochtona Lá trimethoxy-2′′,2′′-dimethy 8 65 Gliricidin M. laurentii Lõi gỗ 66 Hirsutissimiside B M. nitida Thân leo 67 Sphaerobioside M.

nitida Thân leo 68 3′′-O-methylorobol M. nitida Thân leo 69 4′′-O-methylderrone M. pachycarpa Hạt 70 6,8-diprenylorobol M. pachycarpa Trên mặt đất 5,7,4′-trihydroxy-6,3′- Trên mặt đất 71 M.

pachycarpa diprenylisoflavone 72 6,8-diprenylgenistein M. pachycarpa Trên mặt đất 73 6,8-diprenylpratensin M. pachycarpa Hạt 74 Pomiferin M. pachycarpa Hạt 75 2′-hydroxylupalbigenin M.

pulchra Trên mặt đất 76 2′-methoxylupalbigenin M. pulchra Trên mặt đất M. taiwaniana Hạt 78 O,O-dimethylalpinumisoflavone M. thonningii Vỏ rễ 3′-hydroxy-4′-methoxy- 79 M.

thonningii Hạt alpinumisoflavone 80 5-methoxyalpinumisoflavone M. thonningii Vỏ rễ 81 4′-methoxyalpinumisoflavone M. thonningii Hạt 5′-O-Methyl-4′′-O-(3-methyl-2- 82 M. thonningii Hạt butenyl) alpinumisoflavone 83 Robustone M.

thonningii Hạt 84 Thonninginisoflavone M. thonningii Vỏ rễ 85 Millewanin A M. taiwaniana Thân 86 Millewanin B M. taiwaniana Thân 87 Millewanin C M.

taiwaniana Thân 88 Millewanin D M. taiwaniana Thân 89 Millewanin E M. taiwaniana Thân 90 Warangalone M. taiwaniana Thân 9 10 11 12 Hình 1.

Các hợp chất isoflavone 1.