Đặt vấn đề Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập kinh tế quốc tế như hiện nay, hoạt động của ngân sách Nhà nước (NSNN) có vị trí hết sức quan trọng góp phần đảm bảo an ninh tài chính quốc gia, ổn định kinh tế vĩ mô. Thực hiện tốt công tác quản lý thu – chi ngân sách cấp huyện, xã có ý nghĩa rất quan trọng trong việc quản lý ngân sách, đồng thời góp phần thực hành tiết kiệm, ổn định và làm mạnh nền tài chính, giảm hiện tượng tiêu cực, lãng phí, góp phần ổn định tiềm tệ và kiềm chế lạm phát. Các đơn vị HCSN có đặc điểm là sử dụng kinh phí chủ yếu do ngân sách Nhà nước (NSNN) cấp để hoạt động. Số ngân sách mỗi năm Nhà nước phải chi ra để đảm bảo sự hoạt động và phát triển cho các đơn vị này là hàng nghìn tỷ đồng.
Nếu các đơn vị sự nghiệp sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí, biết phát huy tối đa các nguồn lực, không lãng phí NSNN cấp thì sẽ giúp tiết kiệm ngân sách, bảo đảm nhu cầu chi tiêu, nhờ đó bổ sung nguồn kinh phí dư thừa để thực hiện những kế hoạch, chương trình hay dự án cần thiết khác góp phần hoàn thành sớm các mục tiêu đặt ra, giúp cho sự phát triển nhanh chóng và bền vững của nền kinh tế - xã hội. Ngân sách cấp huyện là một bộ phận quan trọng trong hệ thống NSNN và có vai trò quan trọng trong việc thực hiện những nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và đảm bảo an sinh xã hội của địa phương. Tuy nhiên vẫn còn nhiều những bất cập trong quá trình triển khai thực hiện, điều đó khiến cho việc sử dụng NSNN không đạt được hiệu quả như mong đợi và còn những tồn tại nhất định. Do đó, việc tăng cường công tác kế toán thu - chi NSNN là một nhiệm vụ cấp thiết đặt ra đối với Đảng và các cấp chính quyền hiện nay.
Hiện nay công tác kế toán thu – chi NSNN trên địa bàn huyện Thuận Thành nói chung và phòng Lao động - Thương binh và Xã hội nói riêng vẫn còn chưa được khoa học, đồng bộ chưa ứng dụng được công nghệ thông tin đồng bộ từ cấp huyện đến các xã, thị trấn. Trình độ cán bộ thực hiện công tác quản lý ngân sách ở 1 các xã, thị trấn chuyên môn làm kiêm nhiệm, không được đào tạo đúng chuyên ngành, ở một số xã trình độ chuyên môn còn yếu do vậy còn tồn tại nhiều vấn đề như: Công tác lập dự toán vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu dẫn đến khâu thực hiện dự toán còn phải điều chỉnh nhiều, công tác điều hành ngân sách còn hạn chế dẫn đến cuối năm ngân sách phải chuyển nguồn các nhiệm vụ chi, có những nhiệm vụ thuộc kinh phí ủy quyền từ cấp tỉnh, hết năm ngân sách không giải ngân được bị thu hồi. Nhiều khoản chi sai nguyên tắc, chế độ chính sách, nhiều khoản chi vẫn quản lý ngoài sổ sách không được hạch toán dẫn đến sự thất thoát và không minh bạch. Nhận thức được tầm quan trọng trong công tác thu - chi hoạt động của đơn vị do đó đề tài “Kế Toán Thu – Chi Nguồn Kinh Phí Hoạt Động do Ngân Sách Nhà nước cấp tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, Huyện Thuận Thành, Tỉnh Bắc Ninh” được chọn làm đề tài nghiên cứu.
Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Phản ánh thực trạng kế toán thu - chi nguồn kinh phí hoạt động do NSNN cấp tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán thu - chi nguồn kinh phí hoạt động do NSNN cấp tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.Mục tiêu cụ thể - Hệ thống hoá cơ sở lý luận về kế toán thu - chi nguồn kinh phí hoạt động do ngân sách Nhà nước cấp trong đơn vị sự nghiệp. - Phản ánh thực trạng kế toán thu - chi nguồn kinh phí hoạt động do ngân sách Nhà nước cấp tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.
2 - Đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác kế toán thu – chi nguồn kinh phí hoạt động do ngân sách Nhà nước cấp tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Nguồn kinh phí hoạt động, các khoản thu - chi hoạt động tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Phạm vi nghiên cứu 1.1 Phạm vi về không gian Phạm vi không gian: Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.2 Phạm vi về thời gian - Đề tài được tìm hiểu, tổng hợp và phân tích trên phương diện kế toán tài chính với số liệu thu thập trong khoảng thời gian từ năm 2019-2021.
- Thời gian thực hiện và hoàn thành bài báo cáo khóa luận tốt nghiệp từ ngày 30/12/2021 đến ngày 14/6/2022.3 Phạm vi nội dung Đề tài tập trung tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác kế toán thu - chi nguồn kinh phí hoạt động tại Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội trong năm 2021. 3 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. Khái niệm về đơn vị hành chính sự nghiệp Đơn vị hành chính sự nghiệp là cách gọi phổ biến đối với các cơ quan hành chính và các đơn vị sự nghiệp. Đây là những đơn vị được Nhà nước thành lập để thực hiện các nhiệm vụ quản lý hành chính, bảo đảm an ninh quốc phòng, phát triển kinh tế xã hội…Các đơn vị này được ngân sách cấp kinh phí và hoạt động theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp.
Đơn vị hành chính sự nghiệp có nhiều loại, có chức năng, nhiệm vụ khác nhau, hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau và được chia thành hai nhóm: Các cơ quan hành chính và các đơn vị sự nghiệp. Khái niệm: “Đơn vị hành chính sự nghiệp (HCSN) là các đơn vị, cơ quan hoạt động bằng nguồn kinh phí do ngân sách Nhà nước hoặc cấp trên cấp phát hoặc bằng nguồn kinh phí khác như hội phí, học phí, viện phí, kinh phí được tài trợ, thu từ hoạt động kinh doanh, dịch vụ,…để phục vụ các nhiệm vụ của Nhà nước, chủ yếu là các hoạt động chính trị xã hội.” (Nguồn: Luật Minh Khuê) Các đơn vị hành chính sự nghiệp được trực thuộc các Bộ, Tổng cục, các cơ quan đoàn thể và các tổ chức xã hội do Trung ương và địa phương trực tiếp quản lý hoặc các đơn vị trực thuộc lực lượng vũ trang nhân dân. Đặc điểm, nhiệm vụ và vai trò kế toán hành chính sự nghiệp 2.1 Đặc điểm Các đơn vị sự nghiệp đều có đặc điểm chung là hoạt động bằng kinh phí do ngân sách Nhà nước cấp hoặc tự trang trải bằng nguồn thu sự nghiệp. Đặc điểm này có ảnh hưởng lớn đến công tác kế toán trong các đơn vị HCSN thể hiện trên các mặt: 4 Thứ nhất, để phục vụ cho kiểm soát và thanh quyết toán với ngân sách, kế toán các đơn vị sự nghiệp phải tuân thủ chế độ kế toán do cơ quan có thẩm quyền quy định.
Thứ hai, phục vụ cho tổng hợp số liệu về các khoản chi ngân sách, các khoản chi trong các đơn vị HCSN phải được hạch toán chi tiết theo từng chương, mục phù hợp với mục lục ngân sách.2 Nhiệm vụ kế toán hành chính sự nghiệp Theo quy định của luật kế toán, để phục vụ cho kiểm tra, kiểm soát tình hình sử dụng và thanh quyết toán các khoản kinh phí được ngân sách cấp phát cũng như các nguồn thu của đơn vị sự nghiệp, kế toán trong các đơn vị HCSN phải thực hiện các nhiệm vụ sau: Ghi chép và phản ánh đầy đủ, trung thực, kịp thời các hoạt động kinh tế tài chính phát sinh liên quan đến các hoạt động thu và sử dụng nguồn kinh phí ngân sách cấp, các khoản thu sự nghiệp của đơn vị. Thực hiện kiểm tra, kiểm soát tình hình chấp hành dự toán thu chi, tình hình thực hiện các chỉ tiêu kinh tế tài chính và các tiêu chuẩn, định mức của Nhà nước kiểm tra việc quản lý, sử dụng các loại vật tư tài sản ở đơn vị, kiểm tra việc chấp hành kỷ luật thu, nộp ngân sách, chấp hành kỷ luật thanh toán và chế độ chính sách của Nhà nước. Theo dõi và kiểm soát tình hình phân phối kinh phí cho các đơn vị dự toán cấp dưới, tình hình chấp hành dự toán thu, chi và quyết toán của các đơn vị cấp dưới. Lập và nộp đúng hạn các báo cáo tài chính cho các cơ quan quản lý cấp trên và cơ quan tài chính theo quy định, cung cấp thông tin và tài liệu cần thiết phục vụ cho việc xây dựng dự toán, xây dựng các định mức chi tiêu, phân tích và đánh giá hiệu quả sử dụng các nguồn kinh phí ở đơn vị.
Quy trình ngân sách Nhà nước 2.1 Lập dự toán ngân sách, phê duyệt và giao dự toán ngân sách Nhà nước Lập ngân sách dự toán là công việc đầu tiên có ý nghĩa quyết định đến toàn bộ các khâu của quy trình quản lý ngân sách. Lập dự toán ngân sách là thiết lập kế hoạch (dự toán) các khoản thu - chi của ngân sách trong một năm tài chính (hoặc trong giai đoạn ngân sách dự kiến). Lập dự toán ngân sách cần phải dựa vào các chỉ tiêu của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước trong niên độ kế hoạch và dựa vào hệ thống chính sách, chế độ, tiêu chuẩn định mức thu - chi của ngân sách Nhà nước. Quá trình lập dự toán chi NSNN phòng LĐTB&XH cần đáp ứng các yêu cầu sau: Dự toán chi ngân sách nhà nước cần tổng hợp phù hợp với cơ cấu giữa chi thường xuyên và chi không thường xuyên.
Căn cứ vào tình hình cụ thể của NSNN hàng năm để lập dự toán chi, ưu tiên bố trí đủ nguồn vốn đảm bảo đúng tiến độ. Dự toán chi NSNN phải được lập theo mục lục NSNN, biểu mẫu theo quy định hiện hành. Thực hiện tốt việc lập dự toán chi ngân sách tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chấp hành và quyết toán ngân sách nhà nước. Vì vậy, lập dự toán chi ngân sách nhà nước phải tính toán đầy đủ, chính xác, kịp thời, phù hợp với thực tiễn và điều kiện kinh tế xã hội hiện tại.2 Chấp hành, thực hiện ngân sách Nhà nước Đây là khâu thứ hai trong chu trình ngân sách Nhà nước.