Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Phồn Vinh

Khóa luận kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Phồn Vinh

• Tác giả: Đoàn Thị Kim Thanh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Quốc Khang
• Trường học: Đại học Huế - Trường Đại học Kinh tế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Phồn Vinh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán chi phí sản xuất tại Công ty TNHH Phồn Vinh

Công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm giữ vị trí then chốt trong điều hành doanh nghiệp xây lắp. Doanh nghiệp xây lắp có chu kỳ thi công kéo dài qua nhiều kỳ kế toán. Địa điểm thi công thường xuyên phân tán tại nhiều địa bàn khác nhau. Công ty TNHH Phồn Vinh là đơn vị hoạt động chính trong lĩnh vực thi công xây dựng dân dụng và công nghiệp. Việc theo dõi sát sao từng khoản mục chi phí quyết định trực tiếp đến sự tồn tại của doanh nghiệp. Chi phí công trình phản ánh chính xác lượng hao phí tài nguyên thực tế. Kế toán trưởng công ty tổ chức thu nhận chứng từ ban đầu ngay tại hiện trường. Số liệu chứng từ bao gồm hóa đơn mua vật tư, bảng chấm công thợ và biên bản nghiệm thu thiết bị thi công. Toàn bộ thông tin được cập nhật liên tục vào hệ thống sổ sách kế toán. Sự phối hợp chặt chẽ giữa phòng kỹ thuật và phòng kế toán giúp ngăn chặn lãng phí vật tư. Ngoài ra, việc xác định đúng đối tượng tính giá thành là tiền đề phân bổ chi phí minh bạch. Doanh nghiệp bảo đảm tuân thủ đúng chuẩn mực kế toán Việt Nam hiện hành. Mọi chi phí cấu thành nên giá trị công trình đều có căn cứ pháp lý rõ ràng.

1.1. Đặc điểm hoạt động sản xuất xây lắp của công ty

Công ty TNHH Phồn Vinh chuyên nhận thầu thi công các công trình xây lắp vừa và nhỏ. Sản phẩm xây lắp có quy mô lớn và kết cấu phức tạp. Thời gian thực hiện mỗi dự án thường kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm. Quá trình thi công chịu tác động lớn bởi điều kiện thời tiết ngoài trời. Vật tư xây dựng như cát, đá, xi măng và thép tiêu hao với khối lượng lớn. Công ty không sản xuất hàng loạt lưu kho như ngành chế biến công nghiệp. Mỗi công trình đều mang tính chất đơn chiếc và có dự toán thiết kế riêng biệt. Do đó, chi phí phát sinh gắn liền trực tiếp với từng địa điểm xây dựng cụ thể. Kế toán phải theo dõi chi phí theo từng giai đoạn kỹ thuật đã nghiệm thu.

1.2. Vai trò của công tác tính giá thành sản phẩm xây lắp

Giá thành sản phẩm xây lắp là thước đo kinh tế phản ánh hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp. Việc tính toán chuẩn xác giá thành giúp chủ doanh nghiệp kiểm soát tốt giá đấu thầu. Số liệu giá thành thực tế cung cấp căn cứ để đối chiếu với bảng dự toán ban đầu. Khi chi phí vượt định mức, ban giám đốc sẽ kịp thời tìm ra nguyên nhân lãng phí. Công tác này cũng bảo đảm việc xác định kết quả kinh doanh và nghĩa vụ thuế đúng pháp luật. Ngoài ra, quản trị tốt giá thành giúp công ty nâng cao uy tín đấu thầu trên thị trường xây dựng. Đội ngũ kế toán đóng vai trò cầu nối thông tin tài chính giữa công trường và văn phòng điều hành. Doanh nghiệp nhờ đó duy trì sự chủ động về nguồn vốn.

II. Thực trạng và vấn đề tập hợp chi phí tại Công ty Phồn Vinh

Thực tế công tác kế toán chi phí tại Công ty TNHH Phồn Vinh vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định. Việc phân bổ chi phí nguyên vật liệu trực tiếp đôi khi chưa kịp thời với tiến độ công trường. Các chứng từ xuất kho vật tư chủ yếu lập vào cuối tháng dựa trên số liệu tổng hợp. Cách làm dồn toa này gây khó khăn cho việc kiểm soát lượng hao hụt vật liệu thực tế. Bên cạnh đó, chi phí nhân công trực tiếp cũng đối mặt với nhiều bất cập trong khâu tính toán. Đơn vị chủ yếu sử dụng lao động thời vụ theo từng hợp đồng giao khoán ngắn hạn. Bảng chấm công tại hiện trường thường do cai thầu tự lập và thiếu sự kiểm tra độc lập. Do đó, kế toán khó xác minh độ chính xác của số ngày công và khối lượng hoàn thành. Chi phí sản xuất chung chưa được phân bổ theo tiêu thức thực sự thỏa đáng giữa các công trình. Việc gộp chung chi phí khấu hao máy và lương cán bộ kỹ thuật làm sai lệch giá thành từng hạng mục. Nếu không khắc phục kịp thời, doanh nghiệp sẽ khó kiểm soát chi phí thực tế và giảm lợi nhuận.

2.1. Bất cập trong quản lý chi phí vật tư và nhân công

Vật tư chiếm tỷ trọng cao nhất trong tổng giá thành công trình xây lắp tại Phồn Vinh. Tuy nhiên, doanh nghiệp chưa xây dựng kho bãi tập kết vật tư đạt chuẩn tại các công trường. Nhiều loại vật liệu để ngoài trời chịu hao mòn tự nhiên và thất thoát. Định mức tiêu hao vật liệu chưa được cập nhật theo giá thị trường biến động. Về nhân công, công ty chủ yếu thuê khoán lao động phổ thông tự do. Hồ sơ nhân công thường thiếu chứng minh nhân dân hoặc hợp đồng lao động chuẩn quy định. Việc lập bảng kê thanh toán tiền lương còn chậm so với chu kỳ kế toán tháng. Điều này dẫn đến sự chênh lệch giữa số liệu kế toán và chi phí công trường thực tế.

2.2. Khó khăn khi phân bổ chi phí sản xuất chung

Chi phí sản xuất chung tại công ty bao gồm khấu hao máy móc và lương quản lý đội. Hiện tại, công ty sử dụng tiêu thức phân bổ theo chi phí nhân công trực tiếp. Cách phân bổ đơn giản này bộc lộ nhiều điểm chưa hợp lý giữa các hạng mục. Nhiều hạng mục xây thô sử dụng ít máy móc nhưng chịu tỷ lệ chi phí sản xuất chung cao. Ngược lại, các phần việc đòi hỏi máy chuyên dụng lại gánh ít chi phí quản lý. Sự bất hợp lý này khiến giá thành dự toán sai lệch so với chi phí thực. Việc tính sai giá thành gây khó khăn lớn cho công tác phân tích lợi nhuận công trình. Doanh nghiệp thiếu căn cứ xác đáng để thương lượng đơn giá thầu tiếp theo.

III. Giải pháp hoàn thiện tính giá thành tại Công ty TNHH Phồn Vinh

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Công ty Phồn Vinh cần triển khai đồng bộ các giải pháp kế toán chi phí. Thứ nhất, doanh nghiệp cần hoàn thiện hệ thống chứng từ ban đầu ngay tại hiện trường thi công. Kế toán công trình lập phiếu xuất kho vật tư theo từng đợt cấp phát cụ thể. Mọi nghiệp vụ xuất nhập vật liệu phải có chữ ký xác nhận của cán bộ giám sát kỹ thuật. Thứ hai, đơn vị cần chuẩn hóa quy trình ký kết hợp đồng nhân công và bảng chấm công chi tiết. Doanh nghiệp áp dụng phương pháp tính giá thành giản đơn kết hợp kiểm kê định kỳ sản phẩm dở dang. Tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung cần được thay đổi linh hoạt theo tỷ lệ ca máy thực tế. Thứ ba, công ty nên ứng dụng phần mềm kế toán xây lắp chuyên dụng để tự động hóa khâu xử lý dữ liệu. Phần mềm hỗ trợ kết nối trực tiếp dữ liệu từ công trường về văn phòng trung tâm. Việc theo dõi giá thành từng hạng mục theo thời gian thực giúp lãnh đạo xử lý nhanh các khoản vượt định mức. Nhờ đó, công ty tối ưu hóa chi phí sản xuất và gia tăng biên lợi nhuận ròng.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và kiểm soát chi phí thực tế

Công ty cần ban hành quy chế xuất kho nguyên vật liệu chặt chẽ theo hạn mức dự toán kỹ thuật. Thủ kho tuyệt đối không xuất kho khi phiếu xuất thiếu chữ ký của chỉ huy trưởng công trình. Các hóa đơn mua vật tư lẻ ngoài thị trường phải được kiểm tra tính hợp lệ trước khi thanh toán. Đối với chi phí nhân công, kế toán yêu cầu ký hợp đồng lao động thời vụ đầy đủ kèm căn cước công dân. Bảng chấm công phải đối chiếu song song với nhật ký thi công hàng ngày. Việc thanh toán lương công nhân qua tài khoản ngân hàng giúp tăng tính minh bạch tài chính. Các biện pháp này loại bỏ nguy cơ thất thoát tiền vốn và nguyên vật liệu tại hiện trường.

3.2. Cải tiến phương pháp phân bổ chi phí sản xuất chung

Doanh nghiệp cần chuyển đổi tiêu thức phân bổ chi phí sản xuất chung sang tiêu thức phù hợp hơn. Tiêu thức chi phí nguyên vật liệu trực tiếp hoặc giờ máy chạy thực tế mang lại độ chính xác cao hơn. Chi phí khấu hao thiết bị cơ giới nên tập hợp riêng cho từng công trình sử dụng máy móc đó. Đối với chi phí văn phòng đội thi công, kế toán phân bổ dựa trên tỷ trọng tổng giá trị xây lắp. Sự điều chỉnh này giúp phản ánh trung thực bản chất chi phí phát sinh cho từng hạng mục công trình. Kết quả tính giá thành sẽ sát với thực tế hao phí của từng hạng mục. Ban lãnh đạo nhờ đó đưa ra quyết định dự thầu chuẩn xác và tăng sức cạnh tranh.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn tại Công ty TNHH Phồn Vinh

Hoàn thiện kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành là yêu cầu cấp thiết đối với Công ty TNHH Phồn Vinh. Bộ máy kế toán đóng vai trò tham mưu đắc lực cho ban lãnh đạo trong quản trị nguồn vốn. Việc áp dụng đúng các phương pháp hạch toán giúp doanh nghiệp phản ánh chuẩn xác kết quả tài chính. Điển hình như tại công trình nâng cấp sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân, công ty đã kiểm soát chặt chẽ từng chi phí cấu thành. Khi hoàn thiện các khâu hạch toán, số liệu giá thành trở thành công cụ định giá thầu đáng tin cậy. Doanh nghiệp hạn chế tối đa rủi ro phát sinh vượt tổng mức dự toán được phê duyệt. Cơ chế quản lý chi phí minh bạch tạo điều kiện thuận lợi cho việc quyết toán vốn ngân sách. Đội ngũ nhân sự chuyên môn cần được bồi dưỡng nghiệp vụ kế toán xây lắp định kỳ. Đồng thời, sự phối hợp giữa phòng kế toán và phòng thi công kỹ thuật cần được duy trì thường xuyên. Đây là nền tảng vững chắc giúp công ty nâng cao uy tín thương hiệu và mở rộng quy mô kinh doanh xây lắp.

4.1. Ứng dụng thực tế vào dự án trường mầm non Hồng Vân

Dự án Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân là ví dụ thực tiễn sinh động tại Công ty Phồn Vinh. Kế toán xác định toàn bộ công trình là một đối tượng tính giá thành duy nhất. Các khoản mục chi phí vật liệu, nhân công và máy thi công được tập hợp riêng theo mã dự án. Kỳ tính giá thành kéo dài từ thời điểm khởi công đến khi bàn giao đưa vào sử dụng. Doanh nghiệp áp dụng công thức tính giá thành giản đơn không để dở dang cuối kỳ. Toàn bộ chi phí thực tế nghiệm thu được đối chiếu trực tiếp với hồ sơ thiết kế kỹ thuật. Kết quả giúp công ty thu hồi vốn đầu tư nhanh và đảm bảo lợi nhuận định mức dự kiến.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho doanh nghiệp xây lắp vừa và nhỏ

Các doanh nghiệp xây dựng vừa và nhỏ cần chú trọng kiểm soát chi phí ngay từ khâu mua sắm vật tư. Hợp đồng kinh tế với nhà cung cấp cần quy định rõ đơn giá và trách nhiệm giao hàng đúng tiến độ. Hệ thống kế toán chi phí phải gắn liền với thực tế hiện trường và bám sát dự toán thầu. Doanh nghiệp cần xây dựng định mức nội bộ thay vì chỉ dựa vào đơn giá nhà nước. Việc tăng cường kiểm tra định kỳ hạn chế tối đa rủi ro thất thoát vật tư và vượt dự toán. Ngoài ra, đào tạo kỹ năng số cho nhân viên kế toán giúp tối ưu hóa thời gian xử lý sổ sách. Quản trị tốt chi phí sản xuất chính là chìa khóa duy trì năng lực cạnh tranh lâu dài.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường và tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng vốn đầu tư xã hội. Sự gia tăng đầu tư công và phát triển hạ tầng tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp xây lắp mở rộng thị trường, nhưng đồng thời làm gia tăng mức độ cạnh tranh trong hoạt động đấu thầu và thi công. Hoạt động xây dựng cơ bản mang các đặc thù kỹ thuật - kinh tế rõ rệt: chu kỳ sản xuất kéo dài, khối lượng công việc lớn, chi phí đầu tư cao, sản phẩm mang tính đơn chiếc và cố định tại địa điểm thi công. Những đặc điểm này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc quản lý và kiểm soát chi phí nhằm hạn chế thất thoát vốn, ngăn ngừa lãng phí và nâng cao hiệu quả tài chính.

Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm là phần hành trọng yếu trong hệ thống kế toán doanh nghiệp xây lắp. Khâu này cung cấp số liệu thực tế để đối chiếu với dự toán kỹ thuật, xác định kết quả kinh doanh và làm căn cứ để nhà quản trị đưa ra quyết định sản xuất. Tuy nhiên, trên thực tế, công tác tổ chức ghi nhận chi phí và tính giá thành tại nhiều doanh nghiệp vẫn còn bộc lộ những hạn chế, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn (TNHH) Phồn Vinh là doanh nghiệp có gần 20 năm hoạt động trong lĩnh vực xây lắp tại địa bàn huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế. Doanh nghiệp thực hiện nhiều dự án dân dụng, giao thông và thủy lợi trên địa bàn miền núi có điều kiện thi công phức tạp. Do đó, việc nghiên cứu thực trạng và tìm kiếm các biện pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí, giá thành có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động của đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu tổng quát: Tìm hiểu thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty TNHH Phồn Vinh, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Hệ thống hóa và tổng hợp cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa.
   • Tìm hiểu, mô tả thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành tại Công ty TNHH Phồn Vinh.
   • Phân tích, đánh giá ưu điểm và nhược điểm của công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành tại công ty, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quy trình tập hợp chi phí, phương pháp tính giá thành sản phẩm xây lắp, thực trạng và các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại Công ty TNHH Phồn Vinh.
• Phạm vi không gian: Công ty TNHH Phồn Vinh, địa chỉ tại Tổ 3, Cụm 1, Thị trấn A Lưới, Huyện A Lưới, Tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Phân tích, đánh giá tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh dựa trên báo cáo tài chính giai đoạn 3 năm từ năm 2020 đến năm 2022. Chứng từ và sổ sách minh họa thực tế được thu thập trong năm 2022.
• Phạm vi nội dung: Tập trung khảo sát quy trình kế toán chi phí và tính giá thành tại công trình cụ thể: "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân", thời gian thi công từ ngày 01/06/2022 đến ngày 01/09/2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận dựa trên hệ thống cơ sở lý luận và khung pháp lý kế toán hiện hành của Việt Nam:

• Chuẩn mực kế toán số 01 – "Chuẩn mực chung" (ban hành theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31/12/2002 của Bộ Tài chính), quy định chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài sản hoặc phát sinh các khoản nợ làm giảm vốn chủ sở hữu.
• Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Đây là khung quy định trực tiếp điều chỉnh hệ thống tài khoản và phương pháp hạch toán tại doanh nghiệp khảo sát.
• Các tài liệu học thuật chuyên khảo về kế toán chi phí và giá thành xây lắp của các tác giả: Nghiêm Văn Lợi (2008), Huỳnh Lợi (2010), Võ Văn Chị (2008, 2010), Đỗ Minh Thành (2004).

Khung lý thuyết của đề tài làm rõ các nội dung:

• Phân loại chi phí sản xuất: theo nội dung kinh tế (chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung, chi phí quản lý doanh nghiệp); theo mục đích và công dụng kinh tế; theo cách ứng xử của chi phí (biến phí, định phí, chi phí hỗn hợp).
• Phân loại giá thành: giá thành dự toán, giá thành định mức, giá thành kế hoạch, giá thành thực tế; giá thành sản xuất và giá thành tiêu thụ. Khóa luận nhấn mạnh nguyên tắc quản lý giá thành trong xây dựng cơ bản: Giá thành thực tế ≤ Giá thành kế hoạch < Giá thành dự toán.
• Phương pháp tập hợp chi phí: phương pháp trực tiếp (áp dụng cho chi phí phát sinh riêng lẻ gắn liền với từng công trình) và phương pháp phân bổ gián tiếp (áp dụng cho chi phí chung liên quan đến nhiều đối tượng).
• Phương pháp tính giá thành: phương pháp trực tiếp (giản đơn), phương pháp tỷ lệ (định mức), phương pháp tổng cộng chi phí.
• Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang cuối kỳ: đánh giá theo chi phí sản xuất thực tế phát sinh (đối với công trình bàn giao một lần), theo sản lượng hoàn thành tương đương, hoặc theo chi phí định mức.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập số liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Đọc và tổng hợp các giáo trình kế toán, văn bản quy phạm pháp luật, Thông tư 133/2016/TT-BTC và các tài liệu chuyên ngành liên quan đến kế toán chi phí xây lắp.
  • Phương pháp quan sát: Quan sát trực tiếp quy trình luân chuyển chứng từ gốc, thao tác nhập liệu, hạch toán và ghi sổ của kế toán viên tại phòng Kế toán của Công ty TNHH Phồn Vinh.
• Phương pháp phân tích và xử lý số liệu:
  • Phương pháp phân tích số liệu: Sử dụng kỹ thuật đối chiếu số liệu trên báo cáo tài chính, sổ tổng hợp, sổ chi tiết để đánh giá biến động nguồn vốn, tài sản và kết quả kinh doanh giai đoạn 2020–2022.
  • Phương pháp mô tả, so sánh: Mô tả cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý, bộ máy kế toán; so sánh các chỉ tiêu tài chính và nhân sự qua các năm để rút ra kết luận về thực trạng hoạt động của công ty.

Nguồn dữ liệu nghiên cứu là dữ liệu thứ cấp thu thập trực tiếp tại Phòng Tài chính - Kế toán - Kho của Công ty TNHH Phồn Vinh, bao gồm báo cáo tài chính các năm 2020, 2021, 2022 cùng hệ thống chứng từ, sổ chi tiết và sổ Nhật ký chung của công trình "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân" năm 2022.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp trong doanh nghiệp nhỏ và vừa

Chương 1 hệ thống hóa các khái niệm, nguyên tắc và phương pháp hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong ngành xây lắp theo chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa (Thông tư 133/2016/TT-BTC). Tác giả phân tích 4 đặc điểm kinh tế - kỹ thuật đặc thù của ngành xây lắp chi phối công tác kế toán:

1. Sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, kết cấu kỹ thuật riêng biệt, thi công theo đơn đặt hàng và dự toán thiết kế cụ thể, đòi hỏi kế toán phải theo dõi chi phí và tính giá thành riêng cho từng công trình, hạng mục công trình.
2. Sản phẩm có quy mô lớn, giá trị cao, thời gian thi công kéo dài, dẫn đến kỳ tính giá thành thường gắn với thời điểm nghiệm thu bàn giao toàn bộ hoặc từng giai đoạn, thay vì tính định kỳ hàng tháng như sản xuất công nghiệp.
3. Địa điểm thi công cố định, trong khi các yếu tố sản xuất (lao động, thiết bị máy móc, vật tư) phải di chuyển theo công trình, làm phát sinh thêm các chi phí phụ trợ và chi phí quản lý hiện trường.
4. Quá trình thi công chủ yếu diễn ra ngoài trời, chịu tác động trực tiếp của điều kiện thời tiết, khiến tiến độ thi công mang tính thời vụ và dễ phát sinh rủi ro gián đoạn công việc.

Về phương diện hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp nhỏ và vừa không sử dụng các tài khoản chi phí riêng biệt loại 6 (như TK 621, TK 622, TK 623, TK 627 theo Thông tư 200) mà tập hợp trực tiếp toàn bộ chi phí sản xuất vào Tài khoản 154 – "Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang". Tài khoản 154 được mở chi tiết theo từng đối tượng tập hợp chi phí và từng khoản mục:

• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 1541)
• Chi phí nhân công trực tiếp (TK 1542)
• Chi phí sử dụng máy thi công (TK 1543)
• Chi phí sản xuất chung (TK 1544)

Chương này cũng trình bày các công thức tính toán giá trị sản phẩm dở dang cuối kỳ và công thức xác định giá thành sản phẩm xây lắp hoàn thành theo phương pháp giản đơn:

$$\text{Giá thành thực tế} = \text{Chi phí dở dang đầu kỳ} + \text{Chi phí phát sinh trong kỳ} - \text{Chi phí dở dang cuối kỳ} - \text{Các khoản giảm trừ}$$

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phồn Vinh

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức hoạt động, nguồn lực và thực trạng công tác kế toán tại đơn vị khảo sát:

Công ty TNHH Phồn Vinh được thành lập ngày 01/03/2004 tại Thị trấn A Lưới, Huyện A Lưới, Tỉnh Thừa Thiên Huế (Mã số thuế: 3300363320). Người đại diện theo pháp luật là ông Trần Thế Luây. Ngành nghề kinh doanh gồm: xây dựng công trình kỹ thuật dân dụng, đường bộ, giao thông, thủy điện; khai thác vật liệu xây dựng; san lấp mặt bằng; vận tải bằng ô tô chuyên dụng; kinh doanh thiết bị điện tử, điện gia dụng.

Cơ cấu quản lý gồm Giám đốc, Phòng Kỹ thuật, Phòng Tài chính - Kế toán - Kho và các Đội thi công xây lắp. Bộ máy kế toán gồm 5 nhân sự: Kế toán trưởng (ông Phan Anh Tuấn), Kế toán vật tư và tài sản cố định (TSCĐ), Thủ kho, Kế toán thanh toán, Thủ quỹ. Công ty áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) theo phương pháp khấu trừ, kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, tính khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng. Hình thức kế toán áp dụng là Kế toán trên máy vi tính, sử dụng "Phần mềm Kế toán Việt Nam" trên nền tảng hình thức sổ Nhật ký chung.

Nghiên cứu phân tích các số liệu nguồn lực và kết quả kinh doanh của công ty trong giai đoạn 2020–2022:

Bảng 1: Tình hình nguồn lao động của Công ty TNHH Phồn Vinh giai đoạn 2020–2022

Chỉ tiêu	Năm 2020 (Người)	Tỷ trọng (%)	Năm 2021 (Người)	Tỷ trọng (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ trọng (%)	So sánh 2021/2020 (± Người)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (± Người)	So sánh 2022/2021 (%)
Tổng số lao động	35	100,0	33	100,0	36	100,0	-2	-5,71	+3	+9,09
1. Theo giới tính
- Nam	31	88,6	29	88,0	32	88,9	-2	-6,45	+3	+9,38
- Nữ	4	11,4	4	12,0	4	11,1	0	0,00	0	0,00
2. Theo trình độ
- Đại học và trên đại học	5	14,3	5	15,0	5	13,9	0	0,00	0	0,00
- Trung cấp và cao đẳng	10	28,6	10	30,0	10	27,8	0	0,00	0	0,00
- Lao động phổ thông	20	57,1	18	55,0	21	58,3	-2	-10,00	+3	+16,67

Về tài sản và nguồn vốn:

• Tổng tài sản năm 2020 đạt khoảng 5.947 triệu đồng, năm 2021 giảm 647 triệu đồng (-10,88%) xuống 5.300 triệu đồng. Đến năm 2022, tổng tài sản tăng mạnh 2.932 triệu đồng (+55,32%) lên mức 8.232 triệu đồng.
• Tài sản ngắn hạn luôn chiếm tỷ trọng áp đảo (>85% tổng tài sản), trong đó các khoản phải thu khách hàng chiếm tỷ lệ lớn, phản ánh tình trạng doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn.
• Tài sản dài hạn có xu hướng giảm liên tục: năm 2021 giảm 95 triệu đồng (-14,24%) so với năm 2020; năm 2022 tiếp tục giảm 55 triệu đồng (-9,26%) do khấu hao tài sản và doanh nghiệp chưa đầu tư mới nhiều máy móc thiết bị.
• Nợ phải trả năm 2021 giảm 53 triệu đồng (-42,45%) so với năm 2020; tuy nhiên sang năm 2022 tăng đột biến 3.037 triệu đồng (+419,8%) do phát sinh tiền khách hàng tạm ứng trước cho các công trình lớn kéo dài.

Bảng 2: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty TNHH Phồn Vinh giai đoạn 2020–2022
(Đơn vị tính: Triệu đồng)

Chỉ tiêu	Năm 2020	Năm 2021	Năm 2022	So sánh 2021/2020 (±)	So sánh 2021/2020 (%)	So sánh 2022/2021 (±)	So sánh 2022/2021 (%)
1. Doanh thu thuần	-	-	-	-1.902	-23,25	-806	-12,84
2. Giá vốn hàng bán	-	-	-	-1.835	-23,39	-849	-14,13
3. Lợi nhuận gộp	336	269	312	-67	-19,94	+43	+15,99
4. Chi phí quản lý kinh doanh	267	234	270	-33	-12,36	+36	+15,38
5. Lợi nhuận thuần từ HĐKD	69	35	42	-34	-49,28	+7	+20,00
6. Chi phí khác	21	13	12	-8	-38,10	-1	-7,69
7. Tổng lợi nhuận trước thuế	48	22	30	-26	-54,17	+8	+36,36

Về quy trình kế toán tại công trình "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân" (01/06/2022 – 01/09/2022):

• Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành: Toàn bộ công trình "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân".
• Phương pháp tập hợp: Phương pháp trực tiếp. Chi phí phát sinh tại công trình được hạch toán trực tiếp vào các tài khoản chi tiết tương ứng mở cho công trình đó.
• Kỳ tính giá thành: Xác định từ ngày khởi công (01/06/2022) đến ngày kết thúc hoàn thành và nghiệm thu bàn giao (01/09/2022).
• Phương pháp tính giá thành: Phương pháp trực tiếp (giản đơn). Toàn bộ chi phí phát sinh trong kỳ được kết chuyển thành giá thành thực tế của công trình bàn giao, không có chi phí dở dang cuối kỳ.
• Thực hành hạch toán:
  • Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (xi măng, cát, gạch, đá...): Căn cứ phiếu yêu cầu vật tư, hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu chi thanh toán; ghi nhận vào Sổ chi tiết TK 1541 và Sổ Nhật ký chung.
  • Chi phí nhân công trực tiếp: Căn cứ bảng chấm công, bảng thanh toán lương công nhân và phiếu chi lương tháng 06/2022; ghi Nợ TK 1542 / Có TK 334.
  • Chi phí máy thi công: Căn cứ phiếu yêu cầu vật tư, hóa đơn GTGT nhiên liệu (hóa đơn số 332), phiếu chi tiền mặt; ghi nhận vào Sổ chi tiết TK 1543.
  • Chi phí sản xuất chung: Căn cứ hóa đơn GTGT dịch vụ mua ngoài, hóa đơn điện, nước (hóa đơn số 19560338, hóa đơn số 45); ghi nhận vào TK 1544.
  • Kết chuyển tính giá thành: Lập Bảng tính giá thành công trình, kết chuyển toàn bộ chi phí từ các tài khoản chi tiết sang giá vốn hàng bán: ghi Nợ TK 632 / Có TK 154.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn Phồn Vinh

Chương 3 tổng kết các mặt đạt được và tồn tại trong công tác kế toán của đơn vị, từ đó đưa ra các kiến nghị:

• Đánh giá ưu điểm: Bộ máy kế toán tinh gọn, phù hợp với quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ; việc áp dụng phần mềm Kế toán Việt Nam giúp tự động hóa quá trình ghi chép sổ Cái và sổ Nhật ký chung; áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC giúp giảm bớt tài khoản trung gian; xác định rõ đối tượng tập hợp chi phí theo từng công trình.
• Đánh giá nhược điểm: Tỷ trọng nợ phải thu trong tài sản ngắn hạn quá cao gây ứ đọng vốn; chi phí quản lý kinh doanh năm 2022 tăng 15,38% trong khi doanh thu thuần sụt giảm 12,84%; công tác lập định mức chi phí nguyên vật liệu và quản lý máy thi công chưa thực sự chặt chẽ; việc phân bổ chi phí chung đôi lúc còn mang tính chủ quan.
• Định hướng giải pháp: Hoàn thiện công tác quản lý định mức kỹ thuật; tăng cường kiểm tra, đối chiếu hóa đơn chứng từ trước khi nhập liệu; đẩy mạnh công tác thu hồi nợ khách hàng để bảo đảm tính thanh khoản; khai thác triệt để các phân hệ quản lý chi phí trên phần mềm kế toán.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại Công ty TNHH Phồn Vinh:

• Làm rõ bức tranh tài chính và tổ chức sản xuất của công ty giai đoạn 2020–2022: Quy mô lao động dao động từ 33 đến 36 người (lao động nam chiếm 88–89%, lao động phổ thông chiếm trên 55%); tổng tài sản năm 2022 đạt 8.232 triệu đồng; lợi nhuận trước thuế biến động mạnh (năm 2020 đạt 48 triệu đồng, năm 2021 giảm xuống 22 triệu đồng, năm 2022 tăng lên 30 triệu đồng).
• Minh họa hoàn chỉnh quy trình kế toán chi phí xây lắp theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại một công trình thực tế ("Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân", thi công trong 3 tháng từ 01/06/2022 đến 01/09/2022), bao gồm đầy đủ hệ thống chứng từ gốc (Phiếu yêu cầu vật tư, Hóa đơn GTGT số 3179, số 40, số 332, số 45; Bảng chấm công; Bảng thanh toán lương; Phiếu chi lương tháng 06/2022) và hệ thống sổ kế toán (Sổ chi tiết TK 1541, TK 1543; Sổ Nhật ký chung; Bảng tính giá thành).
• Đóng góp của đề tài: Tác giả đã cụ thể hóa việc áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa vào đặc thù của doanh nghiệp xây lắp cấp huyện tại địa bàn miền núi A Lưới, Thừa Thiên Huế. Đề tài chỉ rõ cách thức xử lý tài khoản 154 thay thế cho hệ thống tài khoản chi phí loại 6, mang lại cơ sở thực tế cho việc đánh giá hiệu quả áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC tại các đơn vị xây dựng quy mô vừa và nhỏ.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tồn tại một số giới hạn dựa trên phạm vi nghiên cứu được xác định:

• Phạm vi nghiên cứu giới hạn tại một doanh nghiệp TNHH quy mô nhỏ hoạt động trên địa bàn một huyện miền núi (Huyện A Lưới, Thừa Thiên Huế), do đó các phát hiện và đánh giá có tính đặc thù địa phương cao, chưa mang tính khái quát cho toàn ngành xây dựng.
• Minh họa hạch toán thực tế chỉ tập trung vào một công trình có quy mô nhỏ, thời gian thi công ngắn (3 tháng) và áp dụng phương thức bàn giao một lần (công trình "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân"). Khóa luận chưa đi sâu phân tích các công trình lớn kéo dài nhiều năm hoặc bàn giao theo từng giai đoạn kỹ thuật.
• Chuỗi số liệu phân tích tài chính dừng lại ở năm 2022, chưa phản ánh được các biến động kinh tế và chính sách tài chính của các năm tiếp theo.

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát trên các doanh nghiệp xây lắp áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC, nghiên cứu quy trình kế toán cho các công trình thi công theo phương thức tổng thầu liên hợp, hoặc khảo sát các công trình bàn giao theo điểm dừng kỹ thuật với việc đánh giá sản phẩm dở dang theo tỷ lệ hoàn thành tương đương.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp đang thực hiện khóa luận, đồ án tốt nghiệp về đề tài kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong ngành xây dựng.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp xây lắp quy mô nhỏ và vừa muốn tham khảo cách thức tổ chức hệ thống tài khoản và luân chuyển chứng từ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.

Nội dung có giá trị tham khảo nổi bật bao gồm:

• Sơ đồ hạch toán và phương pháp mở sổ chi tiết Tài khoản 154 (TK 1541, 1542, 1543, 1544) thay cho việc sử dụng các tài khoản đầu 6.
• Bộ biểu mẫu chứng từ và quy trình lập Sổ chi tiết, Sổ Nhật ký chung, Bảng tính giá thành công trình thực tế tại một doanh nghiệp xây lắp.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty TNHH Phồn Vinh áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?
Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và kế toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên. Về hình thức kế toán, doanh nghiệp áp dụng hình thức Kế toán trên máy vi tính, sử dụng "Phần mềm Kế toán Việt Nam" theo mẫu sổ Nhật ký chung.

2. Tại sao doanh nghiệp không sử dụng các tài khoản 621, 622, 623, 627 để tập hợp chi phí?
Do Công ty TNHH Phồn Vinh áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hệ thống tài khoản không quy định các tài khoản chi phí sản xuất loại 6 (621, 622, 623, 627). Thay vào đó, toàn bộ chi phí sản xuất phát sinh được tập hợp trực tiếp vào Tài khoản 154 – "Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang" và được theo dõi chi tiết qua các tiểu khoản: TK 1541 (NVLTT), TK 1542 (NCTT), TK 1543 (Máy thi công), TK 1544 (SXC).

3. Khóa luận chọn công trình thực tế nào để mô tả quy trình tính giá thành?
Khóa luận chọn công trình "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân", thời gian thi công từ ngày 01/06/2022 đến ngày 01/09/2022.

4. Phương pháp tính giá thành áp dụng cho công trình được nghiên cứu là phương pháp nào?
Do công trình được thi công trong thời gian ngắn (3 tháng) và bàn giao một lần khi hoàn thành toàn bộ, công ty áp dụng phương pháp tính giá thành trực tiếp (phương pháp giản đơn). Toàn bộ chi phí phát sinh từ khi khởi công đến khi nghiệm thu được tập hợp làm giá thành thực tế của công trình bàn giao, không phát sinh chi phí dở dang cuối kỳ.

5. Tình hình tài chính của Công ty TNHH Phồn Vinh trong giai đoạn 2020–2022 có chuyển biến như thế nào?
Doanh thu thuần của công ty giảm liên tục (năm 2021 giảm 23,25% so với 2020; năm 2022 tiếp tục giảm 12,84% so với 2021). Lợi nhuận trước thuế năm 2020 đạt 48 triệu đồng, năm 2021 giảm 54,17% còn 22 triệu đồng, sau đó phục hồi lên 30 triệu đồng vào năm 2022 (+36,36%). Năm 2022, tổng tài sản tăng mạnh lên 8.232 triệu đồng và nợ phải trả tăng lên 3.037 triệu đồng do nhận tiền tạm ứng trước công trình từ khách hàng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Đoàn Thị Kim Thanh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp trong doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả đã mô tả chi tiết thực trạng luân chuyển chứng từ, ghi sổ và tính giá thành theo phương pháp giản đơn tại công trình "Nâng cấp, sửa chữa Trường mầm non Hồng Vân" thuộc Công ty TNHH Phồn Vinh. Đồng thời, khóa luận đã phân tích các chỉ tiêu tài chính, lao động giai đoạn 2020–2022 và chỉ ra các tồn tại về quản lý công nợ, định mức chi phí, từ đó đưa ra các kiến nghị hoàn thiện phù hợp với thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp xây dựng tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phN m xây lắp trong doanh nghiệp nhỏ và vừa Chương 2: Thực trạng công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phN m xây lắp tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Phồn Vinh Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phN m tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Phồn Vinh - Phần III: Kết luận và kiến nghị N goài ra, còn có lời cảm ơn, danh mục chữ viết tắt, mục lục, danh mục sơ đồ, bảng biểu, danh mục tài liệu tham khảo. 3 PHẦ II: ỘI DU G VÀ KẾT QUẢ GHIÊ CỨU CHƯƠ G 1: CƠ SỞ LÝ LUẬ VỀ KẾ TOÁ TẬP HỢP CHI PHÍ SẢ XUẤT VÀ TÍ H GIÁ THÀ H SẢ PHẨM XÂY LẮP TRO G DOA H GHIỆP HỎ VÀ VỪA 1.1 hững lý luận chung về kế toán tập hợp chi phí xây lắp trong D nhỏ và vừa: 1.1 Khái niệm chi phí sản xuất: “Chi phí là tổng giá trị các khoản làm giảm lợi ích kinh tế trong thời kỳ kế toán dưới hình thức các khoản tiền chi ra, các khoản khấu trừ tài khoản hoặc phát sinh các khoản nợ dẫn đến làm giảm vốn chủ sở hữu, không bao gồm khoản phân phối cho cổ đông hoặc ch ủ sở hữu”. Theo chu*n mực kế toán 01 – Chu*n mực chung (Ban hành và công bố theo Quyết định số 165/2002/QĐ-BTC ngày 31 tháng 12 năm 2002 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính) – Hệ thống chu*n mực kế toán Việt Cam. “Chi phí được nhìn nhận như những khoản phí tốn nguồn lực kinh tế thực tế phát sinh gắn liền với hoạt động của doanh nghiệp để đạt được một hoạt động của doanh nghiệp để đạt được một loại sản phN m, dịch vụ nhất định, mục đích cụ thể trong kinh doanh”.( Cghiêm Văn Lợi, 2008) Từ các định nghĩa khác nhau, ta có thể khái quát được: “Chi phí là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí mà doanh nghiệp phải tiêu dùng trong một kỳ để thực hiện quá trình sản xuất và tiêu thụ sản ph*m”.

Chi phí bao gồm các chi phí sản xuất xây lắp phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất xây lắp của doanh nghiệp và các chi phí khác. Cụ thể trong hoạt động kinh doanh có phát sinh như: giá vốn hàng hóa, chi phí quản lý doanh nghiệp, chi phí máy thi công, khN u hao máy móc thiết bị,… 1.2 Phân loại chi phí sản xuất: Theo Huỳnh Lợi (2010), chi phí sản xuất phân loại theo các tiêu thức sau: Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung, tính chất kinh tế của chi phí: Theo cách phân loại này, các chi phí nội dung và tính chất kinh tế được sắp xếp vào một nhóm. Toàn bộ chi phí sản xuất trong kỳ được chia làm các yếu tố sau: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: Bao gồm toàn bộ các chi phí về các loại vật liệu cấu tạo nên giá trị thực tế của công trình như nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, thiết bị xây dựng cơ bản,. mà doanh nghiệp đã sử dụng cho hoạt 4 động sản xuất trong kỳ như: Xi măng, cát, gạch, thép, đá, sỏi và các nguyên liệu khác như: Sơn, đinh, vít,.

Chi phí nhân công trực tiếp: Bao gồm toàn bộ số tiền lương chính, các khoản trích theo lương, phụ cấp của công nhân trực tiếp vào quá trình sản xuất trong kỳ (cả công nhân trực tiếp hay công nhân thuê ngoài). Các khoản trích bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định tiền lương của công nhân trực tiếp sản xuất xây lắp không bao gồm trong khoản mục này. Chi phí sử dụng máy thi công: gồm chi phí liên quan đến hoạt động của máy thi công để thực hiện công tác và xây dựng các công trình như tiền thuê máy, chi phí khN u hao máy móc thiết bị, chi phí nhiên liệu, tiền lương công nhân điều khiển máy. Các khoản trích theo lương như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp theo tỷ lệ quy định trên lương của công nhân điều khiển máy không bao gồm trong khoản mục này.

Chi phí quản lý doanh nghiệp: là những khoản mục ngoài chi phí sản xuất, và những chi phí không thể ghi nhận vào khoản mục chi phí, phục vụ cho công tác tính giá thành của doanh nghiệp. Chi phí sản xuất chung: bao gồm khoản chi phí phục vụ cho công tác sản xuất xây lắp tại các đội thi công, các bộ phận trong công ty. Chi phí khN u hao tài sản cố định, chi phí nguyên vật liệu sử dụng cho việc quản lý sản xuất chung và chi phí dịch vụ mua ngoài như tiền cước viễn thông, tiền điện thoại, phí đấu thầu,… Chi phí tiền lương của bộ phận quản lý xây dựng, các khoản trích theo lương bảo hiểm xã hội được tính vào khoản mục này. Phân loại chi phí theo nội dung tính chất kinh tế của chi phí giúp nhà quản lý biết được kết cấu tỷ trọng từng loại chi phí trong tổng chi phí qua đó đánh giá được tình hình thực hiện dự toán chi phí.

Phân loại theo chi phí sản xuất theo mục đích, công dụng của chi phí: Theo cách phân loại này, căn cứ vào mục đích và công dụng của chi phí để sắp xếp những chi phí có cùng mục đích, công dụng mục đích kinh tế vào cùng một khoản mục chi phí. Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp: bao gồm chi phí về các nguyên liệu, vật liệu chính, vật liệu phụ,… toàn bộ giá trị nguyên vật liệu sử dụng trực tiếp cho thi công công trình, chế tạo sản phN m. Chi phí nhân công trực tiếp: bao gồm chi phí về các khoản phải trả tiền lương, 5 tiền công, và phụ cấp của công nhân trực tiếp sản xuất, công nhân vận chuyển vật liệu, trực tiếp tham gia vào hoạt động sản xuất. Chi phí sử dụng máy thi công: bao gồm toàn bộ chi phí có liên quan đến máy thi công để thực hiện công tác xây dựng và lắp đặt các công trình như chi phí nhiên liệu cung cấp cho máy hoạt động, chi phí tiền lương điều khiển máy, khN u hao máy thi công,… Chi phí sản xuất chung: bao gồm những chi phí phục vụ cho quá trình sản xuất tại đội, công trình xây dựng.

N ội dung của các khoản chi phí này bao gồm tiền lương công nhân sản xuất, lương phụ của công nhân quản lý. Chi phí sản xuất chung gồm nhiều loại chi phí có nội dung kinh tế khác nhau: như lương nhân viên đội sản xuất, khN u hao tài sản cố định, chi phí dịch vụ mua ngoài (điện, nước, văn phòng phN m,…) chi phí bằng tiền khác. Do đặc điểm của ngành xây lắp sử dụng phương pháp dự toán. Dự toán lập xác định số chi phí chia ra từng khâu, từng mục đích khoản mục, giá thành cụ thể là căn cứ để tính giá thành sản phN m theo khoản mục, xây dựng kế hoạch giá thành bởi vậy nên phân loại chi phí theo khoản mục là phương pháp sử dụng phổ biến trong các doanh nghiệp XDCB.

Phân loại theo cách ứng xử của chi phí: Chi phí khả biến (chi phí biến phí, biến đổi): là những chi phí thay đổi về tổng tỷ lệ với mức hoạt động của doanh nghiệp. Mức hoạt động của doanh nghiệp như chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, tổng chi phí biến đổi sẽ tăng hay giảm của mức hoạt động doanh nghiệp. Chi phí bất biến (chi phí định phí, cố định): là những khoản chi phí mà tổng số không thay đổi khi có sự thay đổi về mức hoạt động. Chi phí bất biến gồm: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí khN u hao tài sản cố định, tiền lương nhân viên cán bộ quản lý… Chi phí hỗn hợp: là những chi phí cấu thành nên nó bao gồm cả biến phí và định phí như chi phí điện thoại, điện, chi phí thuê phương tiện vận chuyển và tính giá thuê cố định, vừa tính giá thuê theo quãng đường vận chuyển thực tế.

Ở một mức độ hoạt động cụ thể nào đó, chi phí hỗn hợp mang đặc điểm của chi phí bất biến. Còn khi ở mức độ hoạt động tăng lên, chi phí hỗn hợp sẽ thay đổi mang đặc điểm của chi phí khả biến. Cách phân loại này đươc đặc biệt sử dụng trong việc lập kế hoạch, kiểm tra và đưa ra các quyết định.3 Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất: “Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn nhất định để tập hợp chi phí sản xuất, tính chất quy trình công nghệ sản xuất, loại hình sản xuất, đặc điểm sản phN m, yêu cầu quản lý, trình độ và phương tiện của kế toán”. ( Huỳnh Lợi, 2010) Đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn để tập hợp chi phí sản xuất.

Việc xác định đối tượng chi phí là xác định nơi phát sinh chi phí như phân xưởng, đơn đặt hàng, hay đối tượng chịu chi phí cụ thể công trình thi công, địa bàn sản xuất. Sản phN m xây lắp mang tính chất đơn chiếc, thời gian xây dựng dài nên đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là những công trình, hạng mục công trình theo từng đơn đặt hàng. Vậy nên việc xác định đối tượng tập hợp chi phí là cơ sở xây dựng hệ thống chứng từ ban đầu về chi phí sản xuất, xây dựng hệ thống sổ sách chi tiết cụ thể.4 Phương pháp tập hợp chi phí sản xuất: Theo Võ Văn Chị (2010), phương pháp dùng để tập hợp chi phí sản xuất theo các đối tượng tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp dùng chủ yếu là các phương pháp sau: Phương pháp trực tiếp: áp dụng cho các trường hợp chi phí liên quan trực tiếp với từng đối tượng tập hợp chi phí riêng biệt. Đối với những chi phí liên quan đến nhiều đối tượng tập hợp chi phí thì được tập hợp chung lại đến cuối kỳ phân bổ cho từng công trình theo tiêu thức phù hợp.

Phương pháp ghi trực tiếp đòi hỏi kế toán thực hiện việc ghi chép chính xác cụ thể, việc ghi chép ban đầu theo đối tượng liên quan và ghi trực tiếp vào tại khoản cấp 1, cấp 2, đúng theo đối tượng chi phí. Phương pháp hạch toán theo đơn vụ hoặc khu vực thi công: Trong từng đơn vị, đội thi công chi phí sản xuất phát sinh trong quá trình thi công sẽ được tập hợp riêng theo từng hạng mục công trình tách biệt.