CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA KẾ TOÁN GIÁ THÀNH SẢN PHẨM XÂY LẮP TRONG DOANH NGHIỆP XÂY DỰNG 1.1Cơ sở lý luận của kế toán giá thành sản phẩm xây lắp 1.1Một số khái niệm cơ bản: Sản phẩm xây lắp: có thể là kết cấu công việc có thiết kế và dự toán riêng, có thể là hạng mục công trình, công trình hoàn thành toàn bộ. Các quan điểm về giá thành sản phẩm xây lắp: - “Giá thành SPXL là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình sản xuất tính cho một khối lượng sản phẩm xây lắp hoàn thành theo quy định. - Theo Bùi Hoàng Anh trong bài viết về “Giá thành sản phẩm xây lắp” trên tapchiketoan.info cho rằng: “Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ hao phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình sản xuất có liên quan tới khối lượng xây lắp đã hoàn thành.” - “Giá thành sản phẩm xây lắp là biểu hiện bằng tiền toàn bộ chi phí sản xuất để hoàn thành khối lượng SPXL theo quy định. Từ các quan điểm trên ta thấy giá thành sản phẩm xây lắp là toàn bộ chi phí sản xuất (bao gồm chi phí về nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí sử dụng máy thi công, chi phí sản xuất chung) tính cho từng công trình, hạng mục công trình khối lượng xây lắp hoàn thành đến giai đoạn quy ước đã hoàn thành nghiệm thu, bàn giao và được chấp nhận thanh toán.
Giá thành hạng mục công trình, công trình hoàn thành toàn bộ: là giá thành sản phẩm cuối cùng của sản xuất xây lắp. Kế toán tính giá thành sản phẩm: là tính toán, xác định sự dịch chuyển các yếu tố vật chất tham gia vào khối lượng sản phẩm vừa thoát ra khỏi quá trình sản xuất và tiêu thụ nhằm mục đích thực hiện các chức năng của giá thành sản phẩm.2 Một số vấn đề về kế toán giá thành sản phẩm xây lắp 1.1 Phân loại giá thành sản phẩm xây lắp Để đáp ứng yêu cầu của công tác quản lý, hạch toán và kế hoạch hoá giá thành cũng như yêu cầu xây dựng giá thành công trình, hạng mục công trình được xem xét SVTH: Nguyễn Thị Lan 6 GVHD: PGS.TS Trần Thị Hồng Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp dưới nhiều góc độ, nhiều phạm vi tính toán khác nhau. Trong xây lắp, xây dựng cơ bản có rất nhiều cách phân loại giá thành sản phẩm. Tùy theo tiêu chí lựa chọn mà giá thành sản phẩm có thể được phân loại thành các trường hợp sau: Phân loại theo thời điểm tính và nguồn số liệu để tính giá thành Theo cách phân loại này thì chi phí được chia thành giá thành dự toán, giá thành kế hoạch, giá thành định mức và giá thành thực tế.
Giá thành dự toán: là tổng các chi phí dự toán để hoàn thành khối lượng xây lắp công rình. Giá thành dự toán được xác đinh trên cơ sở các định mức kinh tế kỹ thuật do Nhà nước quy định và khung giá áp dụng theo từng khu vực địa lý. Căn cứ vào giá trị dự toán, ta có thể xác định được giá thành của sản phẩm xây lắp theo công thức: Giá thành dự toán SPXL = Giá trị dự toán SPXL – Thu nhập định mức Giá thành kế hoạch: giá thành kế hoạch được xác định trước khi bước vào kinh doanh trên cơ sở giá thành thực tế kỳ trước và các định mức, các dự toán chi phí của kỳ kế hoạch. Chỉ tiêu này được xác lập trên cơ sở giá thành dự toán gắn liền với điều kiện cụ thể, năng lực thực tế của từng doanh nghiệp trong một thời kỳ nhất định.
Giá thành kế Giá thành dự toán Mức hạ giá thành Chênh lệch hoạch sản phẩm= - + sản phẩm xây lắp dự toán định mức xây lắp Giá thành kế hoạch là căn cứ để so sánh, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành, là mục tiêu phấn đấu hạ giá thành của doanh nghiệp. Giá thành định mức: Cũng như giá thành kế hoạch, giá thành định mức cũng được xác định trước khi bắt đầu sản xuất sản phẩm. Tuy nhiên, khác với giá thành kế hoạch được xây dựng trên cơ sở các định mức bình quân tiên tiến và không biến đổi trong suốt cả kỳ kế hoạch, giá thành định mức được xây dựng trên cơ sở các định mức về chi phí hiện hành tại từng thời điểm nhất định trong kỳ kế hoạch (thường là ngày đầu tháng) nên giá thành định mức luôn thay đổi phù hợp với sự thay đổi của các định mức chi phí đạt được trong quá trình thực hiện kế hoạch giá thành. Giá thành thực tế: là giá thành được xác định sau khi kết thúc quá trình sản xuất sản phẩm dựa trên cơ sở các chi phí sản xuất thực tế phát sinh để hoàn thành bàn giao khối lượng xây lắp mà doanh nghiệp đã nhận thầu.
Giá thành thực tế bao gồm các chi SVTH: Nguyễn Thị Lan 7 GVHD: PGS.TS Trần Thị Hồng Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp phí theo định mức, với các khoản chi vượt định mức và không định mức như các khoản thiệt hại trong sản xuất, các khoản bội chi.trong quá trình sản xuất theo quy định của VAS 02 sẽ không được tính vào giá thành mà tính vào giá vốn của kỳ kinh doanh. Giá thành thực tế được xác định theo số liệu của kế toán. Các phân loại này có tác dụng trong việc quản lý và giám sát chi phí, xác định được các nguyên nhân vượt định mức chi phí trong kỳ hạch toán. Từ đó, điều chỉnh kế hoạch hoặc định mức chi phí cho phù hợp.
Phân loại theo phạm vi phát sinh chi phí Theo phạm vi phát sinh chi phí, chỉ tiêu giá thành được chia thành giá thành sản xuất và giá thành tiêu thụ. Giá thành sản xuất: là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân xưởng sản xuất. Đối với các đơn vị xây lắp giá thành sản xuất gồm chi phí nguyên vật liệu, chi phí nhân công, chi phí máy thi công, chi phí sản xuất chung. Giá thành tiêu thụ: (hay còn gọi là giá thành toàn bộ) là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ sản phẩm.
Giá thành tiêu thụ được tính theo công thức Giá thành toàn bộ Giá thành sản xuất Chi phí quản lý Chi phí bán = + + của sản phẩm của sản phẩm doanh nghiệp hàng 1.2 Đặc điểm sản xuất của DN xây lắp ảnh hưởng đến công tác kế toán và yêu cầu quản lý giá thành Đặc điểm sản xuất của DN xây lắp: So với các ngành sản xuất khác, ngành XDCB có những đặc điểm về kinh tế - kỹ thuật riêng biệt, thể hiện rất rõ nét ở sản phẩm xây lắp và quá trình tạo ra sản phẩm của ngành. Điều này đã chi phối đến công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp. Sản phẩm xây lắp là những công trình xây dựng, vật kiến trúc. có quy mô lớn, kết cấu phức tạp mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất sản phẩm xây lắp lâu dài.Do đó, việc tổ chức quản lý và hạch toán sản phẩm xây lắp phải lập dự toán (dự toán thiết kế, SVTH: Nguyễn Thị Lan 8 GVHD: PGS.TS Trần Thị Hồng Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trường Đại học Thương Mại Khóa luận tốt nghiệp dự toán thi công).
Quá trình sản xuất xây lắp phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thước đo, đồng thời để giảm bớt rủi ro phải mua bảo hiểm cho công trình xây lắp. Sản phẩm xây lắp được tiêu thụ theo giá dự toán hoặc giá thỏa thuận với chủ đầu tư (giá đấu thầu), do đó tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không thể hiện rõ. Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện sản xuất (xe máy, thiết bị thi công, người lao động.) phải di chuyển theo địa điểm đặt sản phẩm. Đặc điểm này làm cho công tác quản lý sử dụng, hạch toán tài sản, vật tư rất phức tạp do ảnh hưởng của điều kiện thiên nhiên, thời tiết và dễ mất mát hư hỏng.
Sản phẩm xây lắp từ khi khởi công cho đến khi hoàn thành công trình bàn giao đưa vào sử dụng thường kéo dài. Nó phụ thuộc vào quy mô, tính phức tạp về kỹ thuật của từng công trình. Quá trình thi công được chia thành nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn lại chia thành nhiều công việc khác nhau, các công việc thường diễn ra ngoài trời chịu tác động rất lớn của các nhân tố môi trường như nắng, mưa, lũ lụt.Đặc điểm này đòi hỏi việc tổ chức quản lý, giám sát chặt chẽ sao cho bảo đảm chất lượng công trình đúng như thiết kế, dự toán. Những đặc điểm trên đã ảnh hưởng rất lớn đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp.
Công tác kế toán vừa phải đáp ứng yêu cầu chung về chức năng, nhiệm vụ kế toán của một doanh nghiệp sản xuất vừa phải đảm bảo phù hợp với đặc thù của loại hình doanh nghiệp xây lắp Yêu cầu quản lý giá thành : Chúng ta biết rằng, một trong những yếu tố cần thiết đem lại thành công cho doanh nghiệp, đó là khâu quản lí. Không những yêu cầu quản lí tốt về mặt tình hình chung mà còn cả đối với các mặt cụ thể diễn ra trong quá trình hoạt động kinh doanh. Trong đó yêu cầu đối với tính giá thành sản phẩm đóng vai trò rất quan trọng vì chúng thể hiện hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp, do đó chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm phải được quản lí chặt chẽ, linh hoạt từ khâu lập dự toán, trong giai đoạn phát sinh đến khi tổng hợp cuối kì để vừa đầu tư chi phí hợp lí - cơ sở để tính giá thành sản phẩm xây lắp vừa đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp. Do đặc thù của ngành xây dựng cơ bản và của sản phẩm xây dựng nên việc quản lý về đầu tư xây dựng rất khó khăn phức tạp.
Để quản lý tốt giá thành, mỗi doanh nghiệp phải xây dựng cho mình một kế hoạch giá thành cụ thể. Nhiệm vụ chủ yếu SVTH: Nguyễn Thị Lan 9 GVHD: PGS.TS Trần Thị Hồng Mai LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.