Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương mại Cư Trinh

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Cư Trinh

• Tác giả: Nguyễn Thị Quý Minh
• Người hướng dẫn: ThS. Lê Hoàng Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương mại Cư Trinh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí tại Công ty TNHH Cư Trinh

Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh hoạt động trong lĩnh vực phân phối vật liệu xây dựng tại Thừa Thiên Huế. Kế toán doanh thu và chi phí giữ vai trò cốt lõi trong việc duy trì ổn định tài chính doanh nghiệp. Hệ thống kế toán cung cấp dữ liệu kịp thời về các giao dịch bán hàng và mua hàng hóa. Mọi phát sinh kinh tế đều được phản ánh qua các tài khoản chuyên trách theo quy định hiện hành. Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133 nhằm tối ưu hóa bộ máy kế toán tinh gọn. Quy trình hạch toán gắn liền với việc luân chuyển chứng từ từ khâu nhận đơn hàng đến lúc giao nhận thực tế. Hóa đơn giá trị gia tăng được lập cẩn trọng nhằm đảm bảo tính hợp lệ của doanh thu. Giá vốn hàng bán được tính toán chính xác để đối trừ với doanh số bán ra trong kỳ. Bên cạnh đó, các chi phí quản lý kinh doanh được kiểm soát chặt chẽ theo từng nội dung phát sinh. Việc quản lý đồng bộ các chỉ tiêu kinh tế giúp ban lãnh đạo nắm bắt dòng tiền nhanh chóng. Đây là cơ sở then chốt để công ty duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường vật liệu.

1.1. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty Cư Trinh chuyên cung ứng vật liệu xây dựng phục vụ các công trình giao thông. Ngành nghề kinh doanh đòi hỏi danh mục mặt hàng phong phú và khối lượng luân chuyển lớn. Bộ máy kế toán tổ chức theo hình thức tập trung gọn nhẹ. Phòng kế toán gồm có kế toán trưởng, kế toán kho và kế toán công nợ. Từng kế toán viên đảm nhận công việc rõ ràng nhằm nâng cao hiệu suất làm việc. Kế toán trưởng trực tiếp giám sát việc ghi sổ và tổng hợp số liệu. Kế toán kho cập nhật thẻ kho, xuất nhập vật tư và kiểm kê định kỳ. Kế toán công nợ theo dõi tiền mặt, tiền gửi ngân hàng và đối trừ công nợ.

1.2. Chế độ kế toán áp dụng và hệ thống chứng từ

Công ty áp dụng chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133. Kỳ kế toán tính theo năm dương lịch, bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 hàng năm. Đơn vị tiền tệ hạch toán là đồng Việt Nam. Phương pháp kế toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên. Doanh nghiệp áp dụng hình thức kế toán trên máy tính với phần mềm kế toán chuyên dụng. Hệ thống chứng từ bao gồm hóa đơn giá trị gia tăng, phiếu nhập kho, phiếu xuất kho, phiếu thu và phiếu chi. Khi phát sinh đơn hàng, kế toán kiểm tra tồn kho và lập hóa đơn bán hàng. Chứng từ bán hàng được lập thành nhiều liên để chuyển đến các bộ phận liên quan.

II. Phân tích chi phí và xác định KQKD tại Công ty TNHH Cư Trinh

Thực tế hạch toán tại Công ty Cư Trinh cho thấy quy trình ghi nhận doanh thu và chi phí đã đi vào nền nếp. Doanh thu bán lẻ và bán buôn được ghi nhận qua tài khoản 511 khi khách hàng chấp nhận thanh toán. Giá vốn hàng bán được phản ánh qua tài khoản 632 theo phương pháp bình quân gia quyền. Chi phí quản lý kinh doanh được tập hợp đầy đủ vào tài khoản 642. Đến cuối kỳ kế toán, toàn bộ số liệu được kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh. Tuy nhiên, công tác kế toán vẫn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Việc cập nhật hóa đơn bán hàng vào phần mềm đôi khi bị chậm trễ so với thời điểm giao nhận. Kế toán kho và kế toán công nợ chưa có sự đối chiếu số liệu thường xuyên. Tình trạng khách hàng chậm thanh toán nợ cũ kéo dài làm tăng rủi ro ứ đọng vốn lưu động. Việc trích lập dự phòng phải thu khó đòi chưa được thực hiện nghiêm túc. Chi phí bán hàng chưa được bóc tách riêng biệt mà gộp chung vào chi phí quản lý doanh nghiệp. Những điểm nghẽn này ảnh hưởng trực tiếp đến tính kịp thời của thông tin tài chính.

2.1. Thực trạng hạch toán doanh thu và giá vốn hàng bán

Tại công ty Cư Trinh, doanh thu bán hàng được ghi nhận khi đã chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho người mua. Kế toán sử dụng tài khoản 5111 để theo dõi doanh thu bán hàng vật liệu xây dựng. Khoản thuế giá trị gia tăng đầu ra được phản ánh qua tài khoản 33311. Đối với khách hàng mua chịu, số tiền phải thu được ghi nhận vào tài khoản 131. Giá vốn hàng bán được hạch toán đồng thời vào tài khoản 632 ngay khi xuất kho. Tuy nhiên, một số nghiệp vụ phát sinh chưa được kế toán ghi sổ kịp thời trong ngày. Việc phân bổ chi phí thu mua hàng hóa vào giá vốn còn thực hiện thủ công.

2.2. Vấn đề quản lý chi phí và kết chuyển kết quả kinh doanh

Công ty áp dụng tài khoản 642 để phản ánh toàn bộ chi phí quản lý kinh doanh. Kế toán không mở tài khoản chi phí bán hàng riêng biệt theo đúng thông lệ. Việc này khiến khâu phân tích hiệu quả kênh bán lẻ và bán buôn gặp khó khăn. Ngoài ra, việc theo dõi các khoản nợ phải thu của khách hàng chưa thực sự chặt chẽ. Nhiều khoản nợ tồn đọng lâu ngày nhưng chưa trích lập dự phòng theo quy định. Cuối kỳ, kế toán kết chuyển toàn bộ doanh thu từ tài khoản 511 sang bên Có tài khoản 911. Các chi phí phát sinh từ tài khoản 632 và 642 được kết chuyển sang bên Nợ tài khoản 911.

III. Phương pháp hoàn thiện kế toán doanh thu tại Công ty Cư Trinh

Để nâng cao hiệu quả công tác kế toán, Công ty TNHH Cư Trinh cần triển khai đồng bộ các giải pháp hoàn thiện. Đầu tiên, doanh nghiệp cần mở thêm các tài khoản chi tiết để kiểm soát riêng chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp. Việc này giúp ban giám đốc đánh giá đúng chi phí phát sinh cho từng hợp đồng thương mại. Kế toán cần rút ngắn chu trình nhập liệu chứng từ lên phần mềm ngay sau khi giao dịch hoàn tất. Công tác kiểm kê kho hàng định kỳ cần gắn liền với việc đối soát số liệu trên phần mềm quản lý kho. Doanh nghiệp cần xây dựng quy chế quản lý công nợ chặt chẽ nhằm tránh ứ đọng nguồn vốn lưu động. Việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi cần thực hiện đúng thời hạn quy định. Ngoài ra, việc đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ nhân viên kế toán là yêu cầu cấp thiết. Đội ngũ kế toán cần làm chủ các tính năng tự động hóa trên phần mềm kế toán hiện đại. Những cải tiến này sẽ tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng tính minh bạch tài chính.

3.1. Hoàn thiện hệ thống chứng từ và phương pháp hạch toán

Công ty Cư Trinh cần rà soát lại toàn bộ quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng. Kế toán cần đảm bảo việc lập hóa đơn điện tử được thực hiện ngay thời điểm chuyển giao vật tư. Bộ phận kho và bộ phận kế toán cần đồng bộ hóa dữ liệu xuất nhập hàng hóa tức thì qua phần mềm. Về hạch toán tài khoản, công ty nên tách tài khoản 642 thành hai tài khoản chi tiết. Việc này phản ánh chính xác các khoản chi phí bốc xếp, vận chuyển vật liệu đến chân công trình. Quy trình ghi nhận chi phí thu mua hàng tồn kho cũng cần được tự động hóa. Số liệu phân bổ chi phí thu mua sẽ chính xác và minh bạch hơn.

3.2. Kiểm soát công nợ và trích lập dự phòng tài chính

Quản trị nợ phải thu của khách hàng là khâu then chốt nhằm lành mạnh hóa tài chính. Kế toán cần thiết lập sổ theo dõi chi tiết công nợ cho từng đối tượng khách hàng. Định kỳ hàng tháng, kế toán phải gửi biên bản đối chiếu nợ đến từng đối tác để xác nhận số dư. Doanh nghiệp cần ban hành chính sách hạn mức tín dụng thương mại cụ thể cho từng nhóm khách hàng. Khách hàng chậm thanh toán quá hạn phải bị tạm dừng xuất thêm hàng mới. Đối với các khoản nợ quá hạn lâu ngày, doanh nghiệp phải trích lập dự phòng phải thu khó đòi. Biện pháp này giúp doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro thất thoát vốn và bảo toàn dòng tiền.

IV. Kết luận và ứng dụng xác định KQKD tại Công ty TNHH Cư Trinh

Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là công cụ quản trị sống còn tại Công ty TNHH Cư Trinh. Việc hoàn thiện hệ thống kế toán mang lại cơ sở thông tin trung thực và kịp thời cho các quyết định đầu tư. Số liệu kết chuyển sang tài khoản 911 phản ánh chính xác kết quả kinh doanh cuối cùng của từng chu kỳ hoạt động. Doanh nghiệp nắm rõ lợi nhuận thuần từ hoạt động thương mại để tái cơ cấu mặt hàng kinh doanh hiệu quả. Việc ứng dụng giải pháp công nghệ số trong kế toán giúp cắt giảm thời gian xử lý nghiệp vụ thủ công. Đội ngũ quản lý có thể truy cập báo cáo tài chính trực quan mọi lúc mọi nơi. Nhờ đó, công ty kiểm soát tốt các khoản mục chi phí và tối đa hóa biên lợi nhuận. Sự đồng bộ giữa luân chuyển chứng từ và quản lý kho hàng nâng cao uy tín của doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần duy trì cải tiến liên tục để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ngành kế toán. Đây chính là nền tảng giúp công ty phát triển ổn định và bền vững.

4.1. Đánh giá hiệu quả kinh doanh và khả năng sinh lời

Công tác xác định kết quả kinh doanh giúp doanh nghiệp nhận định chính xác năng lực tài chính thực tế. Số liệu doanh thu thuần, giá vốn và chi phí quản lý phản ánh chi tiết trên báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Chỉ tiêu lợi nhuận gộp từ bán hàng cho thấy hiệu quả phân phối từng dòng vật liệu xây dựng. Lợi nhuận trước thuế và sau thuế là cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành chỉ tiêu đề ra. Dựa trên số liệu này, ban điều hành phát hiện các mặt hàng đem lại tỷ suất sinh lời cao để mở rộng. Ngược lại, các sản phẩm kém hiệu quả sẽ bị cắt giảm nhằm tiết kiệm chi phí lưu kho.

4.2. Ứng dụng phần mềm kế toán và số hóa chứng từ

Ứng dụng chuyển đổi số là xu hướng bắt buộc đối với công tác kế toán hiện đại tại công ty Cư Trinh. Doanh nghiệp cần nâng cấp phần mềm kế toán để kết nối dữ liệu tự động giữa bộ phận kho và kế toán. Việc tích hợp hóa đơn điện tử trực tiếp trên phần mềm giúp loại bỏ nguy cơ thất lạc chứng từ. Hệ thống tự động tính giá vốn giúp cập nhật chi phí ngay khi xuất bán. Quy trình đối chiếu công nợ tự động giúp tiết kiệm chi phí hành chính và nhân sự. Báo cáo tài chính quản trị được xuất theo thời gian thực hỗ trợ việc ra quyết định. Số hóa toàn diện đảm bảo dữ liệu kế toán luôn an toàn và minh bạch.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp "Kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Trách nhiệm Hữu hạn Thương mại Cư Trinh" do sinh viên Nguyễn Thị Quý Minh (lớp K55A Kế toán, Khoa Kế toán – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Huế) thực hiện năm 2024 dưới sự hướng dẫn của Th.S Lê Hoàng Anh. Đề tài được xây dựng trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế. Đối với tỉnh Thừa Thiên Huế, định hướng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2025 tạo ra động lực đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống cơ sở hạ tầng, công trình dân dụng và kỹ thuật đô thị, từ đó gia tăng nhu cầu tiêu thụ các mặt hàng vật liệu xây dựng.

Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh được thành lập vào tháng 01/2018 (mã số thuế: 3301261373, trụ sở tại 195 Phan Đình Phùng, phường Phú Nhuận, thành phố Huế; hoạt động chính trong lĩnh vực bán buôn vật liệu, thiết bị lắp đặt khác trong xây dựng theo mã ngành 4663). Trong giai đoạn đầu, doanh nghiệp đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt và sự gián đoạn thi công các công trình do dịch bệnh Covid-19. Đến giai đoạn phục hồi, công ty mở rộng mặt bằng cơ sở mới với diện tích 5.000 m2 và thiết lập thêm chi nhánh, showroom trưng bày. Trong quá trình vận hành, công tác kế toán – đặc biệt là hạch toán doanh thu, tập hợp chi phí và xác định kết quả kinh doanh – giữ vai trò trọng yếu trong việc cung cấp thông tin cho ban lãnh đạo đưa ra quyết định quản trị, kiểm soát dòng tiền, bảo đảm nghĩa vụ thuế với Nhà nước và tối ưu hóa lợi nhuận.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

• Mục tiêu chung: Tìm hiểu, phân tích và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh; trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh.
  3. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh.
• Phạm vi không gian: Tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế.
• Phạm vi thời gian: Số liệu về lao động, tài sản, nguồn vốn và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh được thu thập trong giai đoạn 3 năm (2021 – 2023); hệ thống chứng từ, sổ sách kế toán và các nghiệp vụ kinh tế minh họa được thu thập trong Quý 1 năm 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở lý thuyết dựa trên Chế độ Kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, bao gồm các nội dung quy định cụ thể:

• Khái niệm và phân loại doanh thu: Căn cứ Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu, ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế. Doanh thu phân chia thành doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ (TK 511 – Điều 57), doanh thu hoạt động tài chính (TK 515 – Điều 58) và thu nhập khác (TK 711 – Điều 65).
• Khái niệm và phân loại chi phí: Căn cứ Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC, chi phí là các khoản làm giảm lợi ích kinh tế phát sinh trong kỳ hoặc chắc chắn phát sinh trong tương lai. Hệ thống tài khoản chi phí bao gồm giá vốn hàng bán (TK 632 – Điều 62), chi phí quản lý kinh doanh (TK 642 gồm chi phí bán hàng TK 6421 và chi phí quản lý doanh nghiệp TK 6422 – Điều 64), chi phí tài chính (TK 635 – Điều 63), chi phí khác (TK 811 – Điều 66) và chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp (TK 821 – Điều 67).
• Xác định kết quả kinh doanh: Căn cứ Điều 68 Thông tư 133/2016/TT-BTC, kết quả kinh doanh phản ánh tổng hợp kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động tài chính và hoạt động khác thông qua tài khoản trung gian TK 911 và kết chuyển lãi, lỗ vào TK 421.

Chính sách kế toán áp dụng tại doanh nghiệp:

• Chế độ kế toán áp dụng: Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phương pháp kế toán hàng tồn kho: Phương pháp kê khai thường xuyên.
• Phương pháp tính thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Phương pháp khấu trừ.
• Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định: Phương pháp đường thẳng.
• Niên độ kế toán: Năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12 hàng năm.
• Công cụ phần mềm kế toán: Phần mềm kế toán MISA.
• Hình thức ghi sổ kế toán: Nhật ký chung.

Phương pháp nghiên cứu thực hiện:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Đọc và tổng hợp các văn bản pháp luật, giáo trình, tài liệu chuyên ngành kế toán từ thư viện trường.
  • Phương pháp quan sát, mô tả: Trực tiếp theo dõi thao tác nghiệp vụ của nhân viên phòng kế toán, quy trình luân chuyển chứng từ giữa các bộ phận và việc nhập liệu trên phần mềm MISA.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi trực tiếp với nhân sự phòng kế toán về quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán thực tế.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phương pháp so sánh số tuyệt đối và tương đối trên báo cáo tài chính giai đoạn 2021 – 2023 nhằm đánh giá biến động của các chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí và lợi nhuận.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh, từ đó làm cơ sở đề tài nghiên cứu

Chương 1 hệ thống hóa toàn bộ khung lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh áp dụng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Tác giả trình bày chi tiết bản chất, vai trò, nguyên tắc hạch toán và kết cấu của từng tài khoản kế toán liên quan:

• Nhóm tài khoản doanh thu và thu nhập: TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, chi tiết TK 5111 - bán hàng hóa, TK 5113 - cung cấp dịch vụ), TK 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), TK 711 (Thu nhập khác). Các tài khoản này không có số dư cuối kỳ, tập hợp số phát sinh bên Có và kết chuyển sang bên Có TK 911 vào cuối kỳ kế toán.
• Nhóm tài khoản chi phí: TK 632 (Giá vốn hàng bán, phản ánh giá trị hàng hóa tiêu thụ theo phương pháp kê khai thường xuyên), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh, gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh thực tế), TK 635 (Chi phí tài chính, chủ yếu phản ánh chi phí lãi vay và chiết khấu thanh toán), TK 811 (Chi phí khác), TK 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp). Toàn bộ chi phí phát sinh bên Nợ được kết chuyển sang bên Nợ TK 911 vào cuối kỳ để xác định kết quả kinh doanh.
• Xác định kết quả kinh doanh: TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh) đóng vai trò trung gian đối ứng giữa tổng doanh thu, thu nhập thuần (bên Có) và tổng giá vốn, chi phí phát sinh (bên Nợ). Chênh lệch cuối kỳ được kết chuyển sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối), ghi nhận bên Có TK 421 nếu có lãi hoặc bên Nợ TK 421 nếu lỗ.

Chương 2: Thực trạng kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm hoạt động, tổ chức bộ máy và thực tế hạch toán kế toán tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh.

Về cơ cấu tổ chức, bộ máy quản lý công ty được phân chia thành: Giám đốc (phụ trách điều hành chung, chịu trách nhiệm pháp lý), Bộ phận kinh doanh (lập kế hoạch bán hàng, tìm kiếm khách hàng), Bộ phận nhân sự (tuyển dụng, đào tạo, chế độ lao động), Bộ phận kế toán (ghi chép sổ sách, lập chứng từ, báo cáo tài chính), Bộ phận sản xuất (chuyển hóa đầu vào, giao nhận vật liệu).

Về nguồn nhân lực, số lượng lao động của công ty tăng dần từ 22 người (năm 2021) lên 25 người (năm 2022, tăng 13,64%) và đạt 30 người (năm 2023, tăng 16,67%). Cơ cấu lao động nam luôn chiếm tỷ trọng ưu thế (trên 66%) do đặc thù kinh doanh vật liệu xây dựng (cát, đá, đất). Tỷ lệ lao động có trình độ cao đẳng, đại học chiếm từ 81,82% đến 84,00%, lao động trên đại học tăng từ 3 người (13,64%) lên 5 người (16,67%), lao động phổ thông giảm về 0 từ năm 2022.

Chỉ tiêu phân loại	Năm 2021 (Người)	Tỷ lệ 2021 (%)	Năm 2022 (Người)	Tỷ lệ 2022 (%)	Năm 2023 (Người)	Tỷ lệ 2023 (%)	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (+/-)	So sánh 2023/2022 (%)
Tổng số lao động	22	100,00	25	100,00	30	100,00	3	13,64	5	16,67
1. Theo giới tính:
- Nam	15	68,18	17	68,00	20	66,67	2	13,33	3	15,00
- Nữ	7	31,82	8	32,00	10	33,33	1	14,29	2	20,00
2. Theo trình độ:
- Trên đại học	3	13,64	4	16,00	5	16,67	1	33,33	1	20,00
- Cao đẳng và đại học	18	81,82	21	84,00	25	83,33	4	16,67	4	16,00
- Phổ thông và trung cấp	1	4,55	0	0,00	0	0,00	-1	-100,00	0	0,00

Về tài chính và kết quả kinh doanh, tổng tài sản năm 2022 đạt 48.864 đồng (giảm 4% so với năm 2021), đến năm 2023 tăng lên 62.901 đồng (tăng 29,22% so với năm 2022). Khoản phải thu khách hàng tăng liên tục (tăng 10,33% năm 2022 và 25,25% năm 2023) do chính sách bán chịu mở rộng. Tiền và các khoản tương đương tiền năm 2022 giảm 96,31% (xuống 475.595 đồng), sang năm 2023 tăng 182,85% (tăng 870.843 đồng). Nợ phải trả giảm 4% trong năm 2022 và tăng 35,60% trong năm 2023; vốn chủ sở hữu tăng trưởng liên tục qua các năm (năm 2022 tăng 2,6%, năm 2023 tăng 6,84% đạt 11.413 đồng).

Chỉ tiêu kết quả kinh doanh	Năm 2021 (VNĐ)	Năm 2022 (VNĐ)	Năm 2023 (VNĐ)	So sánh 2022/2021 (%)	So sánh 2023/2022 (%)
1. Doanh thu bán hàng và CCDV	68.xxx	Biến động	104.176	-6,72	+63,52
2. Các khoản giảm trừ doanh thu	0	0	0	0,00	0,00
3. Doanh thu thuần về bán hàng	68.xxx	Biến động	104.176	-6,72	+63,52
4. Giá vốn hàng bán	60.xxx	Biến động	98.349	-8,51	+76,69
5. Lợi nhuận gộp	7.xxx	Biến động	Biến động	-	-
6. Doanh thu hoạt động tài chính	457.xxx	Biến động	Biến động	-	-
7. Chi phí tài chính (lãi vay)	833.xxx	Biến động	Biến động	+30,51	+101,31
8. Chi phí quản lý kinh doanh	6.915	6.207	2.739	+7,82	-58,10
9. Thu nhập khác	0	1.xxx	Biến động	-	-
10. Chi phí khác	0	1.xxx	Biến động	-	-
11. Lợi nhuận khác	0	-297	Biến động	-	-
12. Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối	337.xxx	Biến động	Biến động	-	+169,81

Trong suốt giai đoạn 2021 – 2023, doanh nghiệp hoàn toàn không phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại), do đó doanh thu thuần bằng đúng doanh thu bán hàng. Chi phí tài chính (chủ yếu là chi phí lãi vay) tăng mạnh lần lượt 30,51% (năm 2022) và 101,31% (năm 2023) do doanh nghiệp tăng cường vay vốn để tài trợ cho các dự án kinh doanh mới. Chi phí quản lý kinh doanh sau khi tăng 7,82% trong năm 2022 đã giảm mạnh 58,10% vào năm 2023, xuống mức 2.739 đồng.

Về quy trình kế toán thực tế:

• Luân chuyển chứng từ bán hàng: Tiếp nhận đơn đặt hàng từ khách hàng -> Phòng kinh doanh kiểm tra lượng hàng tồn kho -> Trình Giám đốc phê duyệt -> Phòng kinh doanh chuyển duyệt cho Kế toán để lập Hóa đơn GTGT -> Kế toán gửi Phiếu đề nghị xuất hàng sang Thủ kho và chuyển hóa đơn cho Thủ quỹ -> Thủ kho lập Phiếu xuất kho, ký nhận và giao hàng -> Khách hàng thanh toán ngay (kế toán lập Phiếu thu, thủ quỹ thu tiền) hoặc thanh toán qua ngân hàng (chờ Giấy báo Có) hoặc nhận nợ bán chịu (kế toán theo dõi TK 131) -> Kế toán nhập dữ liệu vào phần mềm MISA để cập nhật tự động Sổ Nhật ký chung, Sổ cái và Sổ chi tiết các tài khoản liên quan (TK 111, 112, 131, 511, 3331).
• Nghiệp vụ minh họa: Ngày 21/01/2024, công ty thực hiện đơn hàng bán vật liệu xây dựng cho Công ty Cổ phần Quản lý đường bộ và Xây dựng công trình Thừa Thiên Huế theo Hóa đơn GTGT nội bộ số 66. Kế toán kiểm tra thông tin pháp nhân, chủng loại cát đá, đơn giá xuất kho đối chiếu biên bản nghiệm thu, hạch toán ghi nhận công nợ và doanh thu: Nợ TK 131 / Có TK 5111, Có TK 33311.

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh

Dựa trên thực trạng hạch toán, tác giả đưa ra các đánh giá và định hướng hoàn thiện:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán được tổ chức tinh gọn, tuân thủ đúng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; việc vận hành phần mềm MISA giúp giảm thiểu thời gian ghi sổ thủ công, tính toán số liệu tự động và kết xuất báo cáo tài chính đúng niên độ. Doanh nghiệp duy trì uy tín hàng hóa khi không phát sinh hàng bán bị trả lại hay giảm giá hàng bán.
• Hạn chế: Công nợ phải thu khách hàng có xu hướng gia tăng liên tục qua các năm (tăng 10,33% năm 2022 và tăng 25,25% năm 2023), làm phát sinh rủi ro chiếm dụng vốn và nợ khó đòi nhưng công ty chưa trích lập dự phòng đầy đủ theo quy định. Chi phí lãi vay tăng trưởng nhanh (tăng 101,31% trong năm 2023), tạo áp lực lên lợi nhuận thuần. Việc luân chuyển chứng từ giữa phòng kinh doanh, kho và kế toán đôi khi còn độ trễ trong khâu xác nhận xuất kho và thanh toán nợ.
• Giải pháp đề xuất: Hoàn thiện quy trình kiểm soát và thu hồi công nợ bằng cách phân loại khách hàng theo kỳ hạn nợ; thực hiện trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo đúng hướng dẫn của chế độ kế toán; siết chặt định mức chi phí quản lý kinh doanh; tối ưu hóa nguồn vốn vay nhằm hạn chế chi phí lãi vay tăng cao; chuẩn hóa quy trình ký duyệt và lưu chuyển chứng từ điện tử trên phần mềm MISA.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể gắn liền với số liệu thực tế tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh:

• Phản ánh trung thực bức tranh tài chính qua 3 năm: Sau giai đoạn chững lại năm 2022 do ảnh hưởng chung của thị trường sau dịch (doanh thu giảm 6,72%, tổng tài sản giảm 4%), doanh nghiệp đã phục hồi mạnh mẽ trong năm 2023 với doanh thu tăng trưởng 63,52% (đạt 104.176 đồng), tổng tài sản tăng 29,22% (đạt 62.901 đồng) và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tăng trưởng 169,81%.
• Minh chứng tính tuân thủ pháp lý và kỹ thuật kế toán: Khóa luận hệ thống hóa toàn bộ quy trình hạch toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC từ các tài khoản doanh thu (TK 511, 515), chi phí (TK 632, 642, 635, 821) đến tài khoản kết chuyển xác định kết quả kinh doanh (TK 911), gắn với các biểu mẫu thực tế (Sổ cái TK 511, TK 632, TK 642, TK 911 và Hóa đơn GTGT số 66 ngày 21/01/2024).
• Đóng góp thực tiễn: Đề tài cung cấp giải pháp xuất phát trực tiếp từ các nhược điểm nội tại của công ty, tập trung vào việc quản trị công nợ bán chịu và kiểm soát chi phí lãi vay, giúp doanh nghiệp hoàn thiện công tác kế toán và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số giới hạn gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

• Hạn chế về phạm vi dữ liệu: Đề tài chỉ khảo sát dữ liệu tại một doanh nghiệp thương mại nhỏ (Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh) trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế; dữ liệu chứng từ nghiệp vụ minh họa mới chỉ giới hạn thu thập trong Quý 1 năm 2024. Một số số liệu chi tiết nguyên bản trên báo cáo tài chính trong văn bản khóa luận bị khuyết hoặc làm tròn ở dạng số đại diện.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu số liệu tài chính qua chu kỳ 5 năm để đánh giá toàn diện chu kỳ kinh doanh; phân tích sâu tác động tài chính sau khi công ty đưa cơ sở mới 5.000 m2 và showroom vào hoạt động chính thức; mở rộng so sánh mô hình kế toán quản trị chi phí giữa các doanh nghiệp thương mại vật liệu xây dựng cùng phân khúc trên địa bàn miền Trung.

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính doanh nghiệp đang chuẩn bị thực tập tốt nghiệp và viết báo cáo chuyên đề về mảng kế toán tiêu thụ, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ.
• Người làm kế toán tại các công ty kinh doanh vật liệu xây dựng hoặc doanh nghiệp áp dụng Chế độ Kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Phần đáng tham khảo nhất của khóa luận là Sơ đồ quy trình luân chuyển chứng từ bán hàng (kết nối giữa khách hàng, phòng kinh doanh, giám đốc, kế toán, thủ kho, thủ quỹ), hệ thống tài khoản chi tiết và cách tổ chức các sổ kế toán chi tiết, sổ cái phục vụ việc kết chuyển sang tài khoản 911 trên phần mềm kế toán MISA.

Câu hỏi thường gặp

Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh áp dụng chế độ kế toán và phương pháp hạch toán nào?

Công ty áp dụng Chế độ Kế toán Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính. Phương pháp kế toán hàng tồn kho là kê khai thường xuyên; phương pháp tính thuế GTGT là phương pháp khấu trừ; phương pháp tính khấu hao tài sản cố định theo đường thẳng; niên độ kế toán bắt đầu từ 01/01 đến 31/12; ghi sổ kế toán theo hình thức Nhật ký chung trên phần mềm kế toán MISA.

Cơ cấu lao động của công ty giai đoạn 2021 – 2023 có đặc điểm gì nổi bật?

Tổng số lao động tăng từ 22 người (2021) lên 25 người (2022) và 30 người (2023). Lao động nam luôn chiếm ưu thế (chiếm từ 66,67% đến 68,18%) do đặc thù ngành vật liệu xây dựng đòi hỏi giám sát công trình và bốc xếp. Trình độ học vấn cao đẳng và đại học chiếm tỷ trọng áp đảo (từ 81,82% đến 84,00%), trình độ trên đại học tăng từ 3 người lên 5 người, trong khi lao động phổ thông giảm về 0 từ năm 2022.

Doanh thu và các khoản giảm trừ doanh thu của công ty biến động như thế nào qua 3 năm?

Doanh thu bán hàng năm 2022 giảm 6,72% so với năm 2021 do khó khăn thị trường, sau đó tăng mạnh 63,52% trong năm 2023 (đạt 104.176 đồng). Trong cả 3 năm (2021, 2022, 2023), công ty không phát sinh bất kỳ khoản giảm trừ doanh thu nào (chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại bằng 0), do đó doanh thu thuần bằng đúng tổng doanh thu ghi nhận.

Quy trình xử lý và luân chuyển chứng từ bán hàng tại công ty trải qua những bước nào?

Quy trình gồm 6 bước phối hợp giữa các bộ phận: Phòng kinh doanh nhận đơn đặt hàng từ khách và kiểm tra hàng tồn kho -> Giám đốc ký duyệt đơn hàng -> Kế toán lập Hóa đơn GTGT và Phiếu đề nghị xuất hàng -> Thủ kho lập Phiếu xuất kho và thực hiện giao hàng -> Thủ quỹ lập Phiếu thu (đối với tiền mặt) hoặc Kế toán theo dõi Giấy báo Có / công nợ bán chịu (TK 131) -> Kế toán nhập liệu chứng từ vào phần mềm MISA để hệ thống tự động ghi sổ cái các tài khoản 111, 112, 131, 511, 3331.

Chi phí tài chính của công ty trong giai đoạn 2021 – 2023 phát sinh từ đâu và xu hướng ra sao?

Chi phí tài chính của công ty phát sinh chủ yếu là chi phí lãi vay ngân hàng. Khoản chi phí này có xu hướng gia tăng rất mạnh: năm 2022 tăng 30,51% so với năm 2021 và năm 2023 tiếp tục tăng 101,31% so với năm 2022, xuất phát từ nhu cầu huy động vốn vay phục vụ mở rộng quy mô kinh doanh, đầu tư các dự án và cơ sở mới.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Quý Minh đã phản ánh chi tiết thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty TNHH Thương mại Cư Trinh theo khuôn khổ Thông tư 133/2016/TT-BTC. Thông qua số liệu thống kê giai đoạn 2021 – 2023 và chứng từ thực tế Quý 1 năm 2024, đề tài làm rõ phương pháp hạch toán, luân chuyển chứng từ và xử lý dữ liệu tự động trên phần mềm MISA. Công trình đồng thời nhận diện các điểm nghẽn về gia tăng công nợ phải thu và chi phí lãi vay, từ đó đưa ra các khuyến nghị có giá trị ứng dụng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị tài chính tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH, TỪ ĐÓ LÀM CƠ SỞ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Những vấn đề chung về doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp 1. Những vấn đề chung về doanh thu Vì Công ty TNHH Thương Mại Cư Trinh là một công ty vừa và nhỏ nên hiện đang áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ tài chính. Vậy cho nên trong bài báo cáo này em trích dẫn các nội dung liên quan dựa trên Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016.

Khái niệm và phân loại doanh thu a. Khái niệm Theo Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh thu được hiểu là “Lợi ích kinh tế thu được, làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch xảy ra, khi lợi ích kinh tế được đảm bảo sẽ thu được và được xác định dựa trên giá trị hợp lý của các khoản có quyền nhận, bất kể đã thu tiền hay sẽ thu trong tương lai ”. Phân loại Theo Điều 57 Thông tư 133/2016/TT-BTC doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ  Doanh thu bán hàng bao gồm : doanh thu từ việc bán sản phẩm do doanh nghiệp sản xuất, bán hàng hoa mua vào và bán BĐS đầu tư  Doanh thu cung cấp dịch vụ: Là doanh thu từ việc thực hiện cá công việc đã cam kết trong hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán, như cung cấp dịch vụ vận tải, du lịch, cho thuê tài sản cố định theo hnhf thức thuê hoạt động…  Doanh thu khác 1.

Những vấn đề chung về chi phí 1. Khái niệm và phân loại chi phí a. Khái niệm Theo Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC, chi phí được hiểu là “Những khoản làm giảm lợi ích kinh tế, được ghi nhận khi giao dịch phát sinh hoặc có khả năng tương đối chắc chắn sẽ phát sinh trong tương lai, không phân biệt đã chi tiền hay chưa. Phân loại Theo Điều 64 của Thông tư 133/2016/TT-BTC, chi phí quản lý kinh doanh bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp Chi phí bán hàng: bao gồm các chi phí thực tế phát sinh trong quá trình tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ, như chi phí quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, hoa hồng bán hàng, chi phí bảo hành sản phẩm, hàng hóa ( ngoại trừ hoạt động xây lắp), chi phí bảo quản, đóng gói, vận chuyển, lương và các khoản phụ cấp của nhân viên bán hàng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động của nhân viên, chi phí vật liệu, công cụ lao động, khấu hao tài sản cố định phục vụ bộ phận bán hàng; các dịch vụ mua ngoài ( điện, nước, điện thoại, fax,…) và các chi phí bằng tiền khác.

Chi phí quản lý doanh nghiệp: bao gồm các khoản chi liên quan đến hoạt động quản lý chung của doanh nghiệp như: lương, tiền công và các khoản phụ cấp khác của nhân viên bộ phân quản lý; bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn, bảo hiểm thất nghiệp của nhân viên quản lý; chi phí vật liệu văn phòng, công cụ lao động, khấu hao tài sản cố định phục vụ cho công tác quản lý; tiền thuê đất, thuế môn bài; khoản dự phòng phải thu khó đòi; chi phí dịch vụ mua ngoài như điện, nước, điện thoại, fax, bảo hiểm tài sản, cháy nổ,… và các chi phí bằng tền khác như tiếp khách, tổ chức hội nghị khách hàng. Nội dung của xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1. Khái niệm, nguyên tắc và phương pháp của xác định kết quả kinh doanh a.