Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Xây dựng điện VNECO 12

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định KQKD tại Công ty CP Xây dựng điện VNECO 12

• Tác giả: Trần Thị Thu Lành
• Người hướng dẫn: ThS. Đào Nguyên Phi
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nghiên cứu công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Xây dựng điện VNECO 12
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại VNECO 12

Kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại VNECO 12 giữ vai trò trọng yếu trong quản trị doanh nghiệp xây lắp điện. Doanh nghiệp hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực xây lắp đường dây, trạm biến áp và gia công cơ khí điện. Hoạt động kế toán phản ánh toàn diện các giao dịch kinh tế phát sinh. Quy trình hạch toán tuân thủ Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính. Hệ thống tài khoản bao gồm TK 511, TK 632, TK 635, TK 641, TK 642 và TK 911. Kế toán xác định doanh thu dựa trên tiến độ nghiệm thu khối lượng công trình hoàn thành hoặc hóa đơn xuất giao hàng. Chi phí được tập hợp theo từng công trình hoặc đơn hàng cơ khí cụ thể. Kế toán phản ánh chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, nhân công và chi phí chung vào giá vốn. Cuối kỳ, doanh nghiệp kết chuyển doanh thu và chi phí sang tài khoản 911 để xác định lãi lỗ thuần. Báo cáo tài chính cung cấp số liệu kịp thời cho ban điều hành. Thông tin kế toán hỗ trợ đánh giá hiệu quả từng dự án xây lắp. Công tác quản lý chi phí chặt chẽ giúp tối ưu hóa nguồn vốn kinh doanh. Doanh nghiệp duy trì sổ sách kế toán rõ ràng và minh bạch theo luật định.

1.1. Đặc điểm kinh doanh và tổ chức bộ máy kế toán

Công ty Cổ phần Xây dựng điện VNECO 12 chuyên thi công công trình lưới điện và chế tạo thiết bị cơ khí. Đặc thù sản xuất mang tính lưu động và kéo dài theo từng hợp đồng. Phòng kế toán áp dụng mô hình tổ chức tập trung để kiểm soát toàn bộ số liệu. Kế toán trưởng chịu trách nhiệm điều hành chung và lập báo cáo tài chính. Các kế toán viên phân công phụ trách kế toán vật tư, công nợ, tiền lương và doanh thu. Chứng từ gốc được luân chuyển từ hiện trường công trình về văn phòng công ty. Hệ thống máy tính hỗ trợ nhập liệu và in sổ sách kế toán định kỳ. Quy trình ghi chép đảm bảo tính thống nhất và liên tục giữa các bộ phận.

1.2. Chính sách kế toán doanh thu và chi phí áp dụng

Doanh nghiệp áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Niên độ kế toán bắt đầu từ ngày 01 tháng 01 và kết thúc ngày 31 tháng 12 hàng năm. Đơn vị tiền tệ sử dụng trong ghi sổ là Đồng Việt Nam. Phương pháp hạch toán hàng tồn kho áp dụng là phương pháp kê khai thường xuyên. Kế toán xác định giá trị tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền cuối kỳ. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được ghi nhận khi chuyển giao rủi ro và quyền sở hữu hàng hóa. Giá vốn hàng bán được trích chuyển tương ứng với doanh thu đã ghi nhận trong kỳ. Chi phí tài chính và chi phí quản lý doanh nghiệp kết chuyển đầy đủ vào cuối kỳ tính thuế.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại VNECO 12

Thực tế công tác kế toán tại VNECO 12 phản ánh rõ quy trình theo dõi doanh thu và chi phí thi công. Khi phát sinh nghiệp vụ bán hàng hay hoàn thành hạng mục xây lắp, kế toán xuất hóa đơn và lập phiếu kế toán. Kế toán ghi nhận nợ phải thu của khách hàng qua tài khoản 131 chi tiết theo từng đối tượng. Doanh thu xây lắp và cơ khí được ghi nhận vào bên Có tài khoản 511. Đồng thời, kế toán kết chuyển giá vốn từ tài khoản 155 hoặc 154 sang tài khoản 632. Chi phí quản lý doanh nghiệp phát sinh được tập hợp vào tài khoản 642 gồm chi phí nhân viên, khấu hao và dịch vụ ngoài. Chi phí tài chính chủ yếu gồm lãi tiền vay ngân hàng được hạch toán vào tài khoản 635. Tuy nhiên, đơn vị vẫn tồn tại một số bất cập trong luân chuyển chứng từ. Khoảng cách địa lý giữa các công trình khiến việc gửi chứng từ về văn phòng bị chậm trễ. Việc trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện triệt để theo quy định. Kế toán còn gộp chung một số khoản chi phí quản lý mà chưa phân bổ chi tiết theo từng công trình. Điều này ảnh hưởng đến việc đánh giá lãi gộp thực tế của từng hợp đồng xây dựng.

2.1. Thực tiễn hạch toán doanh thu và giá vốn hàng bán

Kế toán doanh thu tại VNECO 12 căn cứ vào biên bản nghiệm thu bàn giao và hóa đơn giá trị gia tăng. Sau khi xuất hóa đơn bán thành phẩm cơ khí hoặc bàn giao công trình điện, chứng từ được chuyển về phòng kế toán. Kế toán định khoản Nợ tài khoản 131 hoặc 112 và Có tài khoản 511, Có tài khoản 3331. Song song với đó, giá vốn được xác định dựa trên chi phí sản xuất thực tế tập hợp trên tài khoản 154. Kế toán ghi nhận Nợ tài khoản 632 và Có tài khoản 154 hoặc 155. Việc theo dõi giá vốn giúp đơn vị kiểm soát giá thành dự toán. Tuy nhiên, việc ghi nhận giá vốn đôi khi bị dồn vào cuối kỳ kế toán khiến số liệu chi phí chưa phản ánh kịp thời theo từng tháng.

2.2. Hạn chế trong xác định kết quả kinh doanh và chi phí

Quy trình xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị tập trung vào việc kết chuyển cuối năm qua tài khoản 911. Các tài khoản chi phí như TK 632, TK 635, TK 642 kết chuyển vào bên Nợ TK 911. Doanh thu từ TK 511 và TK 515 kết chuyển sang bên Có TK 911. Chênh lệch biểu thị lợi nhuận trước thuế của doanh nghiệp xây lắp. Tuy nhiên, công tác quản lý chi phí tài chính còn nặng gánh do lãi vay ngân hàng cao. Việc thu hồi nợ kéo dài khiến dòng tiền bị ứ đọng và phát sinh rủi ro nợ xấu. Phần mềm kế toán chưa tích hợp hoàn toàn dữ liệu kho vật tư tại các công trình xa. Điều này làm giảm tính kịp thời của số liệu báo cáo nội bộ.

III. Giải pháp kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại VNECO 12

Để hoàn thiện công tác kế toán tại VNECO 12, doanh nghiệp cần triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý tài chính. Trước hết, ban lãnh đạo cần đẩy mạnh số hóa quy trình luân chuyển chứng từ kế toán. Việc áp dụng phần mềm kế toán trực tuyến giúp liên kết phòng kế toán trung tâm với các ban điều hành công trường. Cán bộ hiện trường có thể gửi chứng từ điện tử ngay khi hoàn thành nghiệm thu. Tiếp theo, đơn vị cần hoàn thiện quy chế quản lý công nợ và thu hồi tiền hàng. Doanh nghiệp cần phân loại nợ theo tuổi nợ và trích lập dự phòng đầy đủ theo quy định. Về quản lý chi phí, kế toán cần theo dõi sát sao định mức tiêu hao nguyên vật liệu tại từng công trình điện. Việc phân bổ chi phí chung và chi phí quản lý cần căn cứ trên tiêu thức hợp lý như chi phí nhân công trực tiếp hoặc doanh thu từng gói thầu. Cuối cùng, doanh nghiệp cần tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho đội ngũ nhân viên kế toán. Những biện pháp này giúp nâng cao độ chính xác của báo cáo kết quả kinh doanh và bảo toàn vốn cho công ty.

3.1. Hoàn thiện chứng từ và ứng dụng công nghệ thông tin

Doanh nghiệp cần tiêu chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và luân chuyển chứng từ kế toán. Mọi phát sinh chi phí tại công trình phải đi kèm phiếu xuất kho và hóa đơn hợp lệ. Đơn vị cần đầu tư nâng cấp phần mềm kế toán tích hợp hệ thống quản trị ERP. Dữ liệu từ phòng kỹ thuật, kho bãi và ban chỉ huy công trường được cập nhật tức thời về phòng kế toán. Kế toán viên có thể kiểm tra chứng từ trực tuyến và phát hiện sai sót kịp thời. Việc số hóa còn rút ngắn thời gian lập báo cáo tài chính tháng và quý. Nhờ đó, ban lãnh đạo nắm bắt biến động chi phí phát sinh để ra quyết định điều hành chính xác.

3.2. Kiểm soát chi phí thi công và quản lý thu hồi nợ

Doanh nghiệp cần xây dựng định mức chi phí nguyên vật liệu cho từng hạng mục công trình. Kế toán vật tư phải đối chiếu khối lượng xuất kho thực tế với dự toán được duyệt. Các khoản vượt định mức phải có giải trình cụ thể từ kỹ sư trưởng. Đối với khoản mục nợ phải thu, kế toán công nợ cần theo dõi chặt chẽ hạn thanh toán theo hợp đồng. Đơn vị cần áp dụng các biện pháp đôn đốc thu nợ và chiết khấu thanh toán để thu hút dòng tiền. Việc trích lập dự phòng phải thu khó đòi cần thực hiện đúng thời hạn quy định. Điều này đảm bảo an toàn tài chính và phản ánh trung thực kết quả kinh doanh.

IV. Ý nghĩa kế toán doanh thu chi phí và KQKD tại VNECO 12

Hoàn thiện kế toán doanh thu, chi phí và KQKD tại VNECO 12 mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc. Công tác này giúp doanh nghiệp nắm chắc bức tranh tài chính toàn diện sau từng chu kỳ thi công. Số liệu hạch toán chuẩn xác phản ánh hiệu quả sử dụng nguồn vốn và tài sản cố định. Doanh nghiệp có thể nhận diện kịp thời các khoản mục chi phí phát sinh lãng phí để cắt giảm. Đồng thời, báo cáo doanh thu minh bạch tạo niềm tin vững chắc cho đối tác, cổ đông và các ngân hàng cấp tín dụng. Việc xác định đúng đắn kết quả kinh doanh hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện tốt nghĩa vụ thuế với nhà nước. Không những thế, dữ liệu kế toán còn là căn cứ then chốt giúp ban giám đốc lập dự toán và định giá thầu cho các dự án xây lắp điện tương lai. Nhờ kiểm soát tốt dòng tiền và giá thành, vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường xây dựng điện ngày càng được củng cố vững chắc. Tổ chức tốt bộ máy kế toán chính là nền tảng thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

4.1. Đánh giá hiệu quả kinh doanh và kiểm soát rủi ro

Hệ thống số liệu kế toán chuẩn xác phản ánh trực tiếp biên lợi nhuận của từng dự án thi công. Ban điều hành có thể đối chiếu doanh thu thực tế với chi phí dự toán ban đầu. Khi phát sinh chi phí nhân công hoặc vật liệu tăng cao, công ty chủ động điều chỉnh kế hoạch điều độ thi công. Việc kiểm soát định kỳ các khoản công nợ giúp giảm thiểu rủi ro phát sinh nợ xấu khó đòi. Báo cáo tài chính định kỳ là công cụ đắc lực để giám sát khả năng thanh toán và kiểm soát nợ vay ngân hàng. Nhờ vậy, doanh nghiệp giữ vững an toàn dòng tiền trong mọi tình huống.

4.2. Ứng dụng thực tiễn trong công tác quản trị doanh nghiệp

Dữ liệu kế toán doanh thu và chi phí đóng vai trò là cơ sở để xây dựng hồ sơ dự thầu các công trình mới. Doanh nghiệp nắm rõ cơ cấu giá thành để đưa ra mức giá dự thầu cạnh tranh và đảm bảo tỷ suất lợi nhuận kỳ vọng. Ngoài ra, việc tổ chức kế toán bài bản giúp công ty thuận lợi trong việc thẩm định tín dụng khi vay vốn ngân hàng. Các nhà đầu tư và cổ đông cũng có cơ sở vững chắc để đánh giá năng lực tài chính và uy tín của doanh nghiệp. Hệ thống báo cáo minh bạch nâng cao uy tín thương hiệu VNECO 12 trên thị trường xây lắp điện toàn quốc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường, ngành điện lực đóng vai trò huyết mạch và được Nhà nước quan tâm đầu tư nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng cho sản xuất, sinh hoạt và tạo nguồn thu cho ngân sách. Tại Việt Nam, các đơn vị thi công xây lắp điện và sản xuất cấu kiện xây dựng điện đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vốn sở hữu tiềm lực tài chính dồi dào, kinh nghiệm lâu năm và công nghệ hiện đại. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các đơn vị trong nước phải nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả kinh doanh.

Đối với Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12, công tác kế toán nói chung và kế toán doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh nói riêng giữ vai trò công cụ điều hành then chốt. Hệ thống thông tin kế toán cung cấp số liệu kịp thời, chuẩn xác về doanh thu tiêu thụ, chi phí giá vốn, chi phí quản lý và kết quả kinh doanh, từ đó hỗ trợ ban giám đốc đưa ra các quyết sách kinh tế phù hợp. Bên cạnh các mặt đạt được trong việc tuân thủ chuẩn mực kế toán, công tác kế toán tại công ty vẫn bộc lộ một số tồn tại như việc quản lý nợ phải thu khó đòi chưa chặt chẽ, công tác kiểm soát chi phí sản xuất và chi phí chờ việc còn gặp nhiều bất cập. Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Trần Thị Thu Lành đã lựa chọn đề tài nghiên cứu về thực trạng hạch toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được phân định rõ ràng:

• Mục tiêu tổng quát: Phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại đơn vị.
• Mục tiêu cụ thể:
  1. Tổng hợp và hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.
  2. Khảo sát, mô tả và phân tích thực trạng tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12.
  3. Đánh giá ưu điểm, nhược điểm trong khâu hạch toán thực tế và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại doanh nghiệp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lý luận và thực tiễn công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12, địa chỉ tại số 155 đường Lý Thường Kiệt, phường Đồng Phú, thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình.
• Phạm vi thời gian: Số liệu thứ cấp phục vụ phân tích tình hình hoạt động kinh doanh, tài sản, nguồn vốn và lao động được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2021 đến 2023; các nghiệp vụ kinh tế minh họa được trích xuất trong quý IV năm 2023.
• Phạm vi nội dung: Trọng tâm nghiên cứu đặt vào quy trình ghi nhận doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại mảng sản xuất công nghiệp (phân xưởng bê tông ly tâm và gia công cơ khí).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên hệ thống văn bản pháp lý và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam:

• Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) về "Doanh thu và thu nhập khác" ban hành theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
• Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp, cụ thể hóa tại Điều 78 (nguyên tắc ghi nhận doanh thu), Điều 89 (giá vốn hàng bán) và Điều 96 (xác định kết quả kinh doanh).
• Khung tài khoản hạch toán chuẩn: Tài khoản 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), Tài khoản 521 (Các khoản giảm trừ doanh thu), Tài khoản 515 (Doanh thu hoạt động tài chính), Tài khoản 711 (Thu nhập khác), Tài khoản 632 (Giá vốn hàng bán), Tài khoản 635 (Chi phí tài chính), Tài khoản 641 (Chi phí bán hàng), Tài khoản 642 (Chi phí quản lý doanh nghiệp), Tài khoản 811 (Chi phí khác), Tài khoản 821 (Chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp) và Tài khoản 911 (Xác định kết quả kinh doanh).

Chính sách kế toán áp dụng tại doanh nghiệp khảo sát:

• Kỳ kế toán năm bắt đầu từ ngày 01/01 và kết thúc vào ngày 31/12; đơn vị tiền tệ ghi chép là Đồng Việt Nam (VNĐ).
• Phương pháp tính thuế Giá trị gia tăng (GTGT): Phương pháp khấu trừ.
• Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Phương pháp kê khai thường xuyên.
• Phương pháp tính giá trị hàng tồn kho xuất kho: Phương pháp bình quân gia quyền.
• Phương pháp trích khấu hao tài sản cố định: Phương pháp khấu hao đường thẳng.
• Hình thức ghi sổ kế toán: Áp dụng hình thức kế toán máy vi tính thông qua phần mềm kế toán Pro Accounting, vận hành trên nguyên lý của hình thức Nhật ký chung.

Hệ thống phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp chặt chẽ:

• Phương pháp thu thập dữ liệu:
  • Phương pháp quan sát trực tiếp: Theo dõi quy trình luân chuyển chứng từ, lập hóa đơn, vào sổ kế toán và kiểm soát kho thực tế tại phòng Tài chính - Kế toán và phân xưởng sản xuất.
  • Phương pháp nghiên cứu, tham khảo tài liệu: Khai thác các giáo trình, chuẩn mực, thông tư của Bộ Tài chính và báo cáo chuyên đề liên quan.
  • Phương pháp thu thập tài liệu sơ cấp và thứ cấp: Trích xuất các hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu thu, giấy báo Có, bảng thanh toán lương, sổ chi tiết tài khoản, sổ Cái và Báo cáo tài chính của công ty giai đoạn 2021-2023.
  • Phương pháp phỏng vấn: Trao đổi chuyên môn trực tiếp với Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán kho và Kế toán thanh toán để làm rõ các quy định hạch toán nội bộ.
• Phương pháp xử lý số liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả nhằm tổng hợp dữ liệu; phương pháp so sánh (tuyệt đối và tương đối) nhằm đánh giá sự biến động qua các năm tài chính; phương pháp phân tích - tổng hợp nhằm đánh giá thực trạng cấu trúc tài chính và hiệu quả của chu trình kế toán.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này tập trung hệ thống hóa toàn bộ lý luận nền tảng về chu trình kế toán kết quả kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Chuẩn mực VAS 14. Tác giả làm rõ bản chất kinh tế của doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu (không tính phần góp thêm của chủ sở hữu). Doanh thu được phân loại thành 4 nhóm chính: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ; Doanh thu hoạt động tài chính; Doanh thu nội bộ; và Doanh thu bất thường (thu nhập khác).

Bên cạnh đó, chương 1 trình bày chi tiết khái niệm, phương pháp hạch toán và sơ đồ tài khoản đối ứng cho từng khoản mục:

• Chi phí sản xuất kinh doanh gồm: Giá vốn hàng bán (giá trị vốn của sản phẩm, dịch vụ, hàng hóa hoặc chi phí sản xuất xây lắp tiêu thụ trong kỳ - TK 632); Chi phí bán hàng (TK 641); Chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642); Chi phí tài chính (TK 635); Chi phí khác (TK 811); và Chi phí thuế TNDN (TK 821 gồm hiện hành và hoãn lại).
• Cơ chế xác định kết quả kinh doanh qua Tài khoản 911: Cuối kỳ kế toán, toàn bộ doanh thu thuần, doanh thu tài chính và thu nhập khác được kết chuyển vào bên Có TK 911; toàn bộ chi phí giá vốn, chi phí quản lý, chi phí bán hàng, chi phí tài chính, chi phí khác và chi phí thuế TNDN được kết chuyển vào bên Nợ TK 911. Chênh lệch giữa bên Có và bên Nợ TK 911 phản ánh kết quả lãi (kết chuyển sang bên Có TK 421) hoặc lỗ (kết chuyển sang bên Nợ TK 421) của doanh nghiệp trong kỳ.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12

Chương 2 mô tả chi tiết lịch sử hình thành, cơ cấu tổ chức và thực tế công tác kế toán tại đơn vị. Công ty tiền thân là Công ty Đầu tư và Xây dựng 3.12 trực thuộc Công ty Xây lắp Điện 3 (nay là Tổng Công ty Cổ phần Xây dựng điện Việt Nam), chính thức hoạt động từ ngày 01/08/2005 theo Giấy chứng nhận ĐKKD do Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Bình cấp với số vốn điều lệ ban đầu là 4 tỷ đồng, sau đó đến tháng 6/2007 tăng vốn lên 12 tỷ đồng. Cơ cấu tổ chức gồm Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát, Ban giám đốc và 4 phòng ban chức năng cùng phân xưởng bê tông ly tâm và các đội xây lắp.

Bộ máy kế toán được tổ chức tập trung gồm 4 nhân sự: Kế toán trưởng, Kế toán tổng hợp, Kế toán kho - vật tư, và Kế toán thanh toán - thủ quỹ. Quy trình xử lý dữ liệu thực hiện trên phần mềm Pro Accounting: chứng từ phát sinh sau khi kiểm duyệt được nhập liệu hằng ngày; hệ thống tự động kết chuyển vào sổ kế toán tổng hợp, sổ chi tiết; cuối kỳ khóa sổ và in các báo cáo tài chính.

Đánh giá nguồn lực hoạt động của công ty giai đoạn 2021-2023 thể hiện qua các số liệu thống kê:

Chỉ tiêu lao động	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	So sánh 2022/2021 (+/-)	So sánh 2023/2022 (+/-)
Tổng số lao động (Người)	70	73	69	+3 (+4,3%)	-4 (-5,5%)
1. Theo giới tính
- Nam	58 (83,0%)	61 (84,0%)	57 (83,0%)	+3 (+5,2%)	-4 (-6,5%)
- Nữ	12 (17,0%)	12 (16,0%)	12 (17,0%)	0 (0,0%)	0 (0,0%)
2. Theo trình độ chuyên môn
- Đại học, Cao đẳng	25 (35,8%)	23 (31,5%)	24 (35,0%)	-2 (-8,0%)	+1 (+4,0%)
- Trung cấp	15 (21,4%)	16 (22,0%)	17 (25,0%)	+1 (+6,7%)	+1 (+6,7%)
- Lao động phổ thông	30 (42,8%)	34 (46,5%)	28 (40,0%)	+4 (+13,3%)	-6 (-20,0%)

Về tài sản và nguồn vốn, quy mô tổng tài sản của công ty có xu hướng tăng từ 63.303 triệu đồng năm 2022 lên 71.255 triệu đồng năm 2023 (tăng 13,16%). Tài sản ngắn hạn chiếm ưu thế và tăng liên tục (năm 2022 tăng 64,74%, năm 2023 tăng 16,51%), chủ yếu do sự gia tăng mạnh của các khoản phải thu ngắn hạn (năm 2022 tăng 151,07% do tác động khó khăn phục hồi kinh tế hậu dịch Covid-19) và hàng tồn kho (năm 2022 tăng 5,11%, năm 2023 tăng 16,66%). Tài sản dài hạn giảm dần qua các năm do việc trích khấu hao tài sản cố định máy móc thi công mà không có mua sắm mới lớn. Về nguồn vốn, nợ phải trả chiếm tỷ trọng áp đảo, chủ yếu là nợ ngắn hạn, cho thấy công ty khai thác nguồn vốn vay và chiếm dụng vốn thương mại để tài trợ hoạt động.

Chỉ tiêu tài chính tổng hợp	Năm 2021	Năm 2022	Năm 2023	Đánh giá xu hướng
Tổng tài sản (đồng)	42.929.xxx	63.303.xxx	71.255.xxx	Tăng qua các năm
Tài sản ngắn hạn	Tỷ trọng lớn	Tăng 64,74%	Tăng 16,51%	Phải thu và tồn kho tăng cao
Tài sản dài hạn	Tỷ trọng nhỏ	Giảm 19,xx%	Giảm 13,xx%	Hao mòn khấu hao TSCĐ
Nợ phải trả (Nợ ngắn hạn)	Chiếm đa số	Tăng mạnh	Tiếp tục tăng	Rủi ro thanh khoản tiềm ẩn
Lợi nhuận sau thuế TNDN	210 triệu đồng	Sụt giảm	Giảm sâu	Năm 2023 sút giảm 854,97%

Về thực tế hạch toán kế toán tại công ty: Do đặc thù hoạt động song song hai lĩnh vực xây dựng công trình và sản xuất công nghiệp tại phân xưởng, kế toán mở các tài khoản chi tiết cấp 2, cấp 3 để theo dõi riêng biệt (ví dụ: TK 13111 theo dõi phải thu xây lắp công trình; TK 13122 theo dõi phải thu khách hàng sản xuất gia công cơ khí, vật liệu, thiết bị điện tại phân xưởng). Hai nghiệp vụ điển hình tại phân xưởng bê tông ly tâm trong tháng 12/2023 được phân tích cụ thể:

• Nghiệp vụ 1 (Thu tiền mặt): Ngày 26/12/2023, xuất bán cho Công ty TNHH Thương mại ADB 02 mét ống cống bê tông ly tâm BTLTTD1000C – H30 theo Phiếu xuất kho kiêm biên bản giao nhận lập ngày 24/12/2023 bởi thủ kho Võ Văn Tứ. Hóa đơn GTGT số 00000234 ký hiệu 1C23TVN xuất ngày 26/12/2023 ghi nhận đơn giá chưa thuế 1.342.592,59 đồng/m, tiền hàng 2.685.185 đồng, thuế GTGT 8% là 214.815 đồng, tổng thanh toán là 2.900.000 đồng. Căn cứ Phiếu thu số 0093, kế toán định khoản: Nợ TK 1111292 / Có TK 13122 số tiền 2.900.000 đồng; đồng thời phản ánh doanh thu Nợ TK 13122 / Có TK 511, Có TK 3331.
• Nghiệp vụ 2 (Thu chuyển khoản): Ngày 28/12/2023, xuất bán cho Công ty TNHH MTV Đức Nhân (Quảng Trị) gồm 64m cống các loại (14m D1000C, 8m D400C, 16m D600C, 26m D600TC) và cước vận chuyển 2 chuyến (260 km). Hóa đơn GTGT số 00000239 ký hiệu 1C23TVN ngày 26/12/2023 thể hiện tiền hàng 51.888.000 đồng, thuế GTGT 8% là 4.152.000 đồng, tổng thanh toán 56.040.000 đồng. Ngân hàng Công thương Việt Nam (VietinBank) - Chi nhánh Quảng Bình gửi Giấy báo Có số 0326 ngày 28/12/2023. Kế toán lập Phiếu hạch toán số 0326 định khoản: Nợ TK 1121292 / Có TK 13122 số tiền 56.040.000 đồng.

Chương 3: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12

Tác giả đưa ra những đánh giá tổng thể về bộ máy và công tác chuyên môn:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phần hành; hệ thống chứng từ ban hành chặt chẽ, đầy đủ tính pháp lý; tuân thủ đúng chế độ kế toán doanh nghiệp theo Thông tư 200/2014/TT-BTC; ứng dụng hiệu quả phần mềm kế toán Pro Accounting giúp rút ngắn thời gian xử lý và lưu trữ dữ liệu.
• Nhược điểm:
  • Chính sách trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được thực hiện đầy đủ và linh hoạt, dẫn đến ứ đọng vốn trong các khoản phải thu khách hàng sau đại dịch.
  • Công tác tập hợp và kiểm soát chi phí sản xuất chưa triệt để, đặc biệt trong năm 2023 phát sinh chi phí di chuyển quân và chi phí chờ việc lớn do các công trình gặp vướng mắc đền bù và bàn giao mặt bằng chậm, làm đội giá thành sản phẩm.
  • Việc phân bổ chi phí quản lý và chi phí chung cho từng mảng sản xuất chưa thực sự bám sát thực tế phát sinh, làm ảnh hưởng đến độ chuẩn xác của chỉ tiêu kết quả kinh doanh từng bộ phận.
• Giải pháp đề xuất:
  • Về tổ chức công tác kế toán: Tiếp tục nâng cấp và khai thác sâu các phân hệ tự động của phần mềm kế toán Pro Accounting; hoàn thiện quy trình đối chiếu định kỳ giữa thủ kho, kế toán vật tư và bộ phận bán hàng.
  • Về quản lý và hạch toán doanh thu, công nợ: Thực hiện rà soát, phân loại tuổi nợ của khách hàng; áp dụng nghiêm ngặt quy chế trích lập quỹ dự phòng nợ phải thu khó đòi theo quy định tài chính để bảo toàn vốn kinh doanh.
  • Về quản trị chi phí và giá thành: Thiết lập định mức tiêu hao nguyên vật liệu chi tiết cho từng loại cấu kiện bê tông ly tâm; theo dõi và hạch toán tách biệt các khoản chi phí phát sinh do chờ việc, ngừng sản xuất do yếu tố khách quan vào chi phí phù hợp thay vì kết chuyển dồn vào giá thành sản phẩm trong kỳ.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đạt được các kết quả cụ thể thông qua số liệu thực chứng tại doanh nghiệp:

• Hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh, đồng thời đối chiếu sự tương thích giữa lý thuyết chuẩn mực kế toán với quy trình tác nghiệp thực tế tại một doanh nghiệp xây lắp và sản xuất thiết bị điện.
• Phản ánh trung thực biến động chỉ tiêu kinh doanh của VNECO 12 giai đoạn 2021-2023. Trong đó chỉ rõ năm 2023 lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh giảm sâu tới 854,97% và lợi nhuận sau thuế TNDN sụt giảm nghiêm trọng; nguyên nhân được giải trình xuất phát từ việc ách tắc bàn giao mặt bằng, chi phí đền bù chậm, làm gia tăng chi phí chờ việc và chi phí chuyển quân của các đội xây dựng.
• Minh họa chi tiết quy trình luân chuyển chứng từ từ khâu hợp đồng, lệnh xuất kho, hóa đơn GTGT điện tử đến phiếu thu, phiếu hạch toán ngân hàng và việc mã hóa chi tiết tài khoản kế toán (TK 13122, TK 1111292, TK 1121292) phục vụ tách bạch hai mảng xây lắp công trình và sản xuất công nghiệp.
• Đề xuất các giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cho phòng Tài chính - Kế toán của công ty nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về nợ phải thu ngắn hạn và kiểm soát chi phí giá thành sản xuất bê tông ly tâm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số điểm hạn chế do giới hạn tiếp cận thông tin và phạm vi thực tập:

• Phạm vi nghiên cứu thực tế về quy trình chứng từ và nghiệp vụ phát sinh chủ yếu tập trung sâu vào mảng phân xưởng sản xuất bê tông ly tâm, chưa đi sâu phân tích toàn diện chu trình hạch toán chi phí giá thành phức tạp của các gói thầu thi công đường dây và trạm biến áp lớn.
• Dữ liệu khảo sát dừng lại ở giai đoạn 2021-2023, chưa cập nhật các biến động tài chính mới nhất của năm tài chính 2024 khi thị trường đầu tư lưới điện có thêm các điều chỉnh chính sách mới.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng khảo sát phương pháp kế toán quản trị chi phí và giá thành công trình xây lắp điện, đồng thời đánh giá tác động của việc số hóa toàn diện quy trình thanh quyết toán hợp đồng xây dựng đối với dòng tiền của doanh nghiệp.

Giá trị tham khảo

Báo cáo nghiên cứu cung cấp giá trị tham khảo hữu ích cho các đối tượng chuyên môn:

• Sinh viên ngành Kế toán - Kiểm toán và Tài chính doanh nghiệp: Là tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp trình bày khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành kế toán doanh nghiệp; giúp người học tiếp cận cách thức phân tích báo cáo tài chính 3 năm liên tiếp và kỹ năng trích xuất chứng từ kế toán thực tế (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, phiếu hạch toán).
• Kế toán viên tại các đơn vị sản xuất và xây lắp điện: Cung cấp mô hình tổ chức hệ thống tài khoản chi tiết (phân tách TK 131, 511 theo từng mảng xây lắp và sản xuất gia công) nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nội bộ.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống sơ đồ đối ứng tài khoản tổng hợp tại Chương 1 và bộ hồ sơ nghiệp vụ kế toán bán hàng thực tế bằng tiền mặt và chuyển khoản kèm theo mẫu chứng từ tại Chương 2.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12 áp dụng chế độ kế toán và phần mềm kế toán nào?
Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp ban hành theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, sử dụng hình thức kế toán máy vi tính trên phần mềm kế toán Pro Accounting dựa trên nền tảng hình thức sổ Nhật ký chung.

2. Vì sao lợi nhuận sau thuế năm 2023 của VNECO 12 lại giảm sút nghiêm trọng so với các năm trước?
Theo giải trình của công ty, hoạt động sản xuất kinh doanh năm 2023 gặp nhiều khó khăn do các công trình xây lắp vướng mắc trong khâu đền bù, tiến độ bàn giao mặt bằng chậm trễ, dẫn đến phát sinh chi phí chờ việc và chi phí điều chuyển quân tăng cao, làm bào mòn lợi nhuận gộp và dẫn đến lợi nhuận kinh doanh giảm tới 854,97%.

3. Doanh nghiệp phân loại chi tiết Tài khoản 131 (Phải thu khách hàng) như thế nào để quản trị hai mảng hoạt động?
Để theo dõi riêng hai mảng kinh doanh, công ty mã hóa tài khoản chi tiết: Tài khoản 13111 áp dụng cho mảng xây dựng công trình đường dây và trạm; Tài khoản 13122 áp dụng cho mảng sản xuất gia công cơ khí, sản xuất vật liệu và thiết bị điện tại phân xưởng bê tông ly tâm.

4. Hai phương thức thanh toán trong các nghiệp vụ tiêu thụ cống bê tông ly tâm tháng 12/2023 được hạch toán ra sao?
Nghiệp vụ bán cho Công ty TNHH Thương mại ADB trị giá 2.900.000 đồng được thanh toán bằng tiền mặt, hạch toán qua Phiếu thu số 0093 vào Nợ TK 1111292 / Có TK 13122. Nghiệp vụ bán cho Công ty TNHH MTV Đức Nhân trị giá 56.040.000 đồng được thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng VietinBank Chi nhánh Quảng Bình, hạch toán qua Giấy báo Có số 0326 vào Nợ TK 1121292 / Có TK 13122.

5. Cơ cấu lao động tại VNECO 12 mang đặc thù gì nổi bật giữa các năm 2021-2023?
Lao động nam luôn chiếm tỷ trọng áp đảo (từ 83% đến 84%) do đặc thù ngành sản xuất cống bê tông, cột điện và xây lắp đường dây đòi hỏi thể lực; về trình độ, lao động phổ thông trực tiếp sản xuất chiếm tỷ trọng cao nhất (từ 40% đến 46,5%), trong khi lao động có trình độ đại học, cao đẳng ổn định ở mức 31,5% đến 35,8%.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Thu Lành đã hệ thống hóa toàn diện các quy định hiện hành về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 200/2014/TT-BTC. Công trình phản ánh chân thực bức tranh tài chính và tổ chức bộ máy hạch toán của Công ty Cổ phần xây dựng điện VNECO 12 giai đoạn 2021-2023, chỉ ra những nguyên nhân cốt lõi khiến lợi nhuận sụt giảm và nợ phải thu gia tăng trong năm 2023. Các giải pháp được đề xuất xuất phát từ chính thực tế quản trị vật tư, chi phí chờ việc và trích lập dự phòng công nợ tại phân xưởng sản xuất, mang lại giá trị ứng dụng thiết thực cho đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.Tổng quan về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh 1.Khái niệm và phân loại doanh thu 1.Khái niệm về doanh thu Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14- Doanh thu và thu nhập khác, ban hành và công bố theo Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trưởng Bộ Tài Chính, khái niệm về doanh thu được định nghĩa như sau: “ Doanh thu là tổng giá trị lợi ích kinh tế mà doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu”. Trong bài khoá luận này, doanh thu dựa theo điều 78 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC quy định: “ Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp ngoại trừ phần đóng góp thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản được quyền nhận, không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu được tiền. Khái niệm giá vốn hàng bán Theo điều 89 Thông tư 200/2014/TT-BTC: Giá vốn hàng bán: là giá trị vốn của sản phẩm, hàng bán, bất động sản đầu tư, giá thành sản xuất của phảm xây lắp bán trong kỳ”.

Khái niệm chi phí bán hàng Là những khoản chi phí mà doanh nghiệp bỏ ra có liên quan đến hoạt động tiêu thụ sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ trong kỳ. Khái niệm chi phí quản lý doanh nghiệp Là những khoản chi phí phát sinh phục vụ cho quá trình quản lý doanh nghiệp, quản lý hành chính và chi phí chung khác có liên quan chung đến toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp mà không tách riêng ra được cho bất kỳ một hoạt động nào.Phân loại doanh thu Theo thông tư 200/2014/TT-BTC doanh thu gồm 4 loại: 5 - Doanh thu từ hoạt động bán sản phẩm hàng hoá: doanh thu từ các hoạt động bán hàng, cung cấp hàng hoá, dịch vụ tới khách hàng. Sảm phẩm đó có thể do doanh nghiệp sản xuất, phân phối hoặc qua quá trình đầu tư rồi bán ra. - Doanh thu từ hoạt động tài chính: là thu nhập từ hoạt động đầu tư tài chính hoặc kinh doanh vốn được ghi nhận là doanh thu từ hoạt động tài chính: như thu nhập tiền lãi khi cho vay vốn, đầu tư trái phiếu, cổ phiếu, lãi chênh lệch từ chuyển nhượng vốn., tiền lãi cổ tức lợi nhuận, tiền lãi từ các khoản đầu tư tài chính như chính khoán.

- Doanh thu nội bộ: Doanh thu nội bộ là toàn bộ số tiền thu được từ tiêu thụ nội bộ, thông qua việc cung cấp hàng hoá, sản phẩm, dịch vụ trong nội bộ giữa các đơn vị trực thuộc công ty, được tính theo giá bán nội bộ. - Doanh thu bất thường: nguồn doanh thu không thường xuyên tại công ty thì gọi là doanh thu bất thường. Bao gồm doanh thu thanh lý, nhượng bán vật tư, hàng hoá dư thừa, từ các khoản nợ xấu khó đòi từ lâu, tiền hoàn nhập dự phòng giảm giá tồn kho.Xác định kết quả sản xuất kinh doanh 1.Khái niệm Theo điều 96 Thông tư 200/2014/TT-BTC có khái niệm như sau: “ Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong một kỳ kế toán nhất định, hay kết quả kinh doanh biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã thực hiện”.