Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Ced Central

Khóa luận kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Ced Central

• Tác giả: Nguyễn Thị Minh Phương
• Người hướng dẫn: ThS. Tôn Thất Lê Hoàng Thiện
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Huế
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Ced Central
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Huế

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán doanh thu và chi phí tại Công ty CP Ced Central

Kế toán doanh thu, chi phí và kết quả kinh doanh giữ vai trò then chốt trong bộ máy vận hành tại Công ty CP Ced Central. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ. Vì vậy, việc theo dõi luồng tiền và chi phí đòi hỏi tính chuẩn xác cao. Kế toán thu thập chứng từ gốc liên tục mỗi ngày. Dữ liệu bán hàng được kiểm tra chặt chẽ trước khi nhập vào phần mềm. Doanh thu bán hàng hình thành từ việc cung cấp hàng hóa và dịch vụ đến đối tác. Chi phí bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí quản lý kinh doanh và chi phí tài chính. Bộ phận kế toán tổng hợp số liệu để xác định lãi lỗ theo định kỳ tháng và quý. Thông tin kế toán cung cấp cơ sở để ban điều hành đánh giá sức khỏe tài chính. Quy trình hạch toán tuân thủ Thông tư 133 của Bộ Tài chính dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hệ thống chứng từ bao gồm hóa đơn điện tử, phiếu thu, phiếu chi và phiếu xuất kho. Mọi nghiệp vụ kinh tế đều có căn cứ hợp lệ.

1.1. Phạm vi và nguyên tắc ghi nhận doanh thu

Doanh thu tại Công ty CP Ced Central phát sinh từ bán hàng hóa và dịch vụ kỹ thuật. Kế toán ghi nhận doanh thu khi chuyển giao quyền sở hữu cho khách hàng. Hợp đồng kinh tế và biên bản nghiệm thu là căn cứ pháp lý chủ chốt. Kế toán sử dụng tài khoản 511 để phản ánh doanh thu bán hàng. Giá trị ghi nhận không bao gồm thuế giá trị gia tăng khấu trừ. Doanh nghiệp tuân thủ nguyên tắc cơ sở dồn tích và nguyên tắc phù hợp. Các khoản giảm trừ doanh thu được lập chứng từ và theo dõi riêng biệt. Quy trình đối chiếu công nợ diễn ra thường xuyên nhằm bảo đảm số liệu minh bạch.

1.2. Phân loại và tập hợp chi phí hoạt động

Chi phí tại Công ty CP Ced Central được chia thành ba nhóm chính. Nhóm đầu tiên là giá vốn hàng bán, phản ánh trị giá vốn của sản phẩm tiêu thụ. Kế toán hạch toán khoản mục này vào tài khoản 632 theo phương pháp bình quân gia quyền. Nhóm thứ hai là chi phí quản lý kinh doanh, phản ánh qua tài khoản 642. Khoản mục này bao gồm lương nhân viên, khấu hao tài sản và phí dịch vụ ngoài. Nhóm thứ ba là chi phí tài chính, ghi nhận lãi vay phát sinh. Việc tập hợp chi phí diễn ra hàng ngày dựa trên phiếu xuất kho và chứng từ chi tiền. Cuối kỳ kế toán, toàn bộ chi phí hợp lý được kết chuyển để tính toán kết quả hoạt động.

II. Thực trạng kế toán doanh thu chi phí tại Công ty CP Ced Central

Giai đoạn 2022 - 2024 ghi nhận nhiều biến động trong hoạt động kinh doanh tại Công ty CP Ced Central. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ có xu hướng tăng trưởng sau đại dịch. Tuy nhiên, tỷ lệ tăng trưởng giá vốn hàng bán biến động mạnh qua các năm. Năm 2023 chứng kiến mức tăng giá vốn lên tới 15,16% so với năm 2022. Sự gia tăng này khiến lợi nhuận gộp giảm mạnh 33,68%. Đến năm 2024, doanh nghiệp đã chủ động kiểm soát chi phí sản xuất và mua hàng. Nhờ vậy, giá vốn giảm 12,98%, giúp lợi nhuận gộp phục hồi đáng kể. Chi phí tài chính cũng biến động liên tục do lãi suất vay ngân hàng thay đổi. Năm 2023, chi phí tài chính tăng gần 30% rồi giảm mạnh vào năm 2024. Công tác kế toán phản ánh tương đối đầy đủ các số liệu biến động này trên sổ sách. Mặc dù vậy, quy trình kế toán tại công ty vẫn bộc lộ một số tồn tại. Việc luân chuyển chứng từ giữa các bộ phận còn chậm trễ. Phần mềm kế toán chưa tích hợp đồng bộ với hệ thống quản lý bán hàng. Điều này làm tăng nguy cơ sai sót dữ liệu và gây áp lực lớn cho kế toán tổng hợp vào cuối niên độ.

2.1. Biến động doanh thu và biên lợi nhuận gộp

Doanh thu thuần của doanh nghiệp có sự cải thiện rõ rệt sau giai đoạn dịch bệnh. Các hợp đồng dịch vụ mới mang lại nguồn tiền ổn định cho công ty. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng giá vốn trong năm 2023 vượt qua mức tăng doanh thu. Hiện tượng này làm thu hẹp biên lợi nhuận gộp của doanh nghiệp. Sang năm 2024, ban giám đốc đã tái cơ cấu nguồn hàng cung ứng. Giá vốn hàng bán giảm nhanh chóng, đưa lợi nhuận gộp tăng thêm hơn bốn trăm triệu đồng. Kế toán xác định kết quả kinh doanh định kỳ phản ánh trung thực kết quả này. Dù vậy, công ty vẫn chưa xây dựng định mức chi phí chặt chẽ cho từng đơn hàng.

2.2. Hạn chế trong quy trình xử lý số liệu kế toán

Thực tế công tác kế toán tại công ty còn gặp rào cản về tốc độ xử lý chứng từ. Nhân viên kinh doanh bàn giao hóa đơn và biên bản giao nhận chưa kịp thời. Kế toán viên phải mất nhiều thời gian thu hồi và rà soát lại thông tin. Phần mềm kế toán hiện hành chưa hỗ trợ phân tích chi tiết chi phí bán hàng. Kế toán chủ yếu tổng hợp chi phí chung vào tài khoản 642 mà chưa bóc tách cụ thể theo dự án. Sai sót nhỏ trong đối chiếu công nợ phải thu vẫn thỉnh thoảng phát sinh. Ngoài ra, việc lưu trữ hồ sơ giấy chiếm nhiều diện tích và khó tra cứu khi kiểm toán nội bộ.

III. Hoàn thiện kế toán doanh thu chi phí tại Công ty CP Ced Central

Nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, Công ty CP Ced Central cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Doanh nghiệp cần hoàn thiện quy trình kiểm soát chứng từ đầu vào và đầu ra. Mọi hóa đơn bán hàng phải được cập nhật ngay trong ngày phát sinh giao dịch. Kế toán cần xây dựng hệ thống tài khoản chi tiết cấp hai cho các tài khoản 511, 632 và 642. Việc này giúp phân loại chính xác doanh thu và chi phí theo từng nhóm sản phẩm kinh doanh. Doanh nghiệp nên nâng cấp phần mềm kế toán sang giải pháp điện toán đám mây. Hệ thống mới sẽ kết nối trực tiếp với bộ phận kho vận và phòng kinh doanh. Nhờ đó, số liệu giá vốn và lượng hàng tồn kho được cập nhật tự động theo thời gian thực. Ban điều hành cần ban hành quy chế thưởng phạt rõ ràng về thời hạn nộp chứng từ. Bộ phận kế toán cần lập bảng phân tích biến động chi phí định kỳ hàng tháng. Báo cáo này giúp ban giám đốc phát hiện sớm các khoản chi bất thường để cắt giảm kịp thời. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa các phòng ban sẽ tối ưu hóa dòng tiền và gia tăng lợi nhuận doanh nghiệp.

3.1. Ứng dụng công nghệ và chuẩn hóa chứng từ kế toán

Doanh nghiệp cần áp dụng triệt để hóa đơn điện tử tích hợp chữ ký số. Nhân viên kinh doanh có thể tạo yêu cầu xuất hóa đơn trực tiếp trên ứng dụng di động. Sau khi phê duyệt, thông tin hóa đơn sẽ đồng bộ ngay lập tức vào sổ cái kế toán. Giải pháp này loại bỏ hoàn toàn tình trạng thất lạc hoặc chậm trễ chứng từ. Đồng thời, kế toán kho cần áp dụng quét mã vạch trong quản lý xuất nhập tồn hàng hóa. Phương pháp này giảm thiểu sai sót do nhập liệu thủ công và giúp tính giá vốn chính xác hơn. Việc lưu trữ dữ liệu số hóa cũng giúp việc tra cứu thông tin diễn ra nhanh chóng.

3.2. Kiểm soát chi phí và tối ưu kết quả kinh doanh

Doanh nghiệp cần thiết lập hạn mức chi phí quản lý cho từng phòng ban theo quý. Kế toán trưởng có trách nhiệm theo dõi và cảnh báo khi chi phí vượt định mức. Đối với giá vốn, công ty nên đàm phán hợp đồng cung ứng dài hạn để giữ giá nguyên vật liệu ổn định. Việc này giảm thiểu rủi ro biến động giá như giai đoạn 2023. Kế toán cần thực hiện trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và nợ khó đòi đúng quy định. Những biện pháp này giúp phản ánh chính xác kết quả kinh doanh trên tài khoản 911. Nhờ kiểm soát chi phí chặt chẽ, lợi nhuận ròng của doanh nghiệp sẽ duy trì mức tăng trưởng bền vững.

IV. Ý nghĩa kế toán doanh thu chi phí đối với Công ty CP Ced Central

Công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh là thước đo giá trị cốt lõi của doanh nghiệp. Dữ liệu kế toán cung cấp cái nhìn toàn diện về hiệu quả sử dụng nguồn vốn tại Công ty CP Ced Central. Khi số liệu phản ánh trung thực, lãnh đạo có thể đưa ra quyết định thương mại chuẩn xác và nhanh chóng. Việc hoàn thiện hệ thống kế toán còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp đối với các tổ chức tín dụng. Ngân hàng dựa vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh minh bạch để thẩm định hạn mức vay vốn. Doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để mở rộng quy mô. Ngoài ra, sự chuẩn hóa trong hạch toán giúp công ty thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định pháp luật. Rủi ro bị xử phạt hành chính về thuế được triệt tiêu hoàn toàn. Cán bộ quản lý có thể phân bổ nguồn lực kinh doanh vào những mảng thị trường sinh lời cao nhất. Tóm lại, tổ chức công tác kế toán khoa học tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của công ty trong nền kinh tế thị trường.

4.1. Ứng dụng số liệu kế toán trong quản trị nội bộ

Báo cáo kết quả kinh doanh là công cụ đắc lực cho ban quản trị công ty. Ban giám đốc sử dụng số liệu doanh thu từng thời kỳ để lập kế hoạch bán hàng tương lai. Việc so sánh tỷ lệ chi phí quản lý trên tổng doanh thu giúp đánh giá hiệu quả của từng phòng ban. Các bộ phận kinh doanh có thể nhìn nhận rõ ràng hiệu suất hoạt động qua các chỉ số tài chính cụ thể. Từ đó, ban điều hành dễ dàng thiết lập cơ chế khoán chi phí và phân bổ ngân sách hợp lý. Dữ liệu kế toán chuẩn xác cũng hỗ trợ phân tích điểm hòa vốn cho từng dòng sản phẩm mới. Nhờ ứng dụng số liệu kịp thời, doanh nghiệp luôn chủ động trước các biến động thương trường.

4.2. Khả năng nhân rộng mô hình cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Mô hình kế toán tại Công ty CP Ced Central mang lại nhiều giá trị tham khảo cho các doanh nghiệp thương mại vừa và nhỏ. Việc áp dụng Thông tư 133 kết hợp hệ thống phần mềm kế toán tinh gọn giúp tối ưu chi phí nhân sự. Các đơn vị tương tự có thể học hỏi cách kiểm soát chi phí bán hàng và giá vốn hàng bán qua từng năm. Quy trình đối chiếu công nợ và tập hợp chi phí định kỳ là bài học thực tiễn hữu ích. Mô hình này chứng minh rằng việc số hóa chứng từ từ sớm giúp giảm đáng kể sai sót nghiệp vụ. Khi hệ thống kế toán vận hành chuẩn mực, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường sẽ được củng cố vững chắc.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường có sự cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển bền vững đòi hỏi phải nắm bắt đầy đủ, kịp thời thông tin về tình hình tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm đưa ra các chiến lược điều hành tối ưu. Là một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thương mại và dịch vụ, mối quan hệ giữa doanh thu và chi phí tại Công ty Cổ phần Ced Central giữ vai trò nền tảng để xác định chỉ tiêu lợi nhuận – thước đo phản ánh hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp. Việc tổ chức công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh chuẩn xác, minh bạch là công cụ đắc lực giúp ban lãnh đạo kiểm soát dòng tiền, đánh giá kết quả hoạt động và đề ra các định hướng phát triển phù hợp. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, tác giả Nguyễn Thị Minh Phương đã lựa chọn đề tài nghiên cứu về thực trạng hạch toán các phần hành này tại đơn vị thực tập.

Khóa luận xác định mục tiêu chung là nghiên cứu, tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ced Central, từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện. Cụ thể hóa mục tiêu chung, tác giả đặt ra 3 nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp vừa và nhỏ.
2. Mô tả và phân tích thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ced Central.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại đơn vị.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh, đi sâu vào hệ thống chứng từ kế toán, tài khoản sử dụng, quy trình luân chuyển chứng từ và phương pháp hạch toán sổ sách. Phạm vi nghiên cứu về không gian được thực hiện tại Công ty Cổ phần Ced Central (địa chỉ: Số 02 đường Vũ Quang, phường Trần Phú, thành phố Hà Tĩnh, tỉnh Hà Tĩnh). Về thời gian, khóa luận tập trung nghiên cứu số liệu nghiệp vụ kế toán phát sinh trong năm 2024 và phân tích báo cáo tài chính của công ty trong giai đoạn 3 năm từ 2022 đến 2024.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán hiện hành của Việt Nam, trọng tâm là:

• Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 01 (VAS 01) – Chuẩn mực chung, quy định các nguyên tắc kế toán cơ bản như nguyên tắc thận trọng và nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí.
• Quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ Tài chính ban hành Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – "Doanh thu và thu nhập khác", quy định định nghĩa và 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng cùng 4 điều kiện ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ.
• Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó áp dụng các điều khoản cụ thể: Điều 56 (Khái niệm doanh thu), Điều 57 (Kế toán TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ), Điều 58 (Kế toán TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính), Điều 59 (Khái niệm và nguyên tắc ghi nhận chi phí), Điều 62 (Kế toán TK 632 - Giá vốn hàng bán), Điều 63 (Kế toán TK 635 - Chi phí tài chính), Điều 64 (Kế toán TK 642 - Chi phí quản lý kinh doanh), Điều 65 (Kế toán TK 711 - Thu nhập khác), Điều 66 (Kế toán TK 811 - Chi phí khác), Điều 68 (Kế toán xác định kết quả kinh doanh).

Phương pháp nghiên cứu được tác giả kết hợp giữa thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Nhóm phương pháp thu thập dữ liệu: Phương pháp quan sát trực tiếp các thao tác ghi chép, lập chứng từ, luân chuyển hồ sơ kế toán trên phần mềm; phương pháp phỏng vấn trực tiếp nhà quản trị và kế toán viên (chị Mai Thị Vân) tại đơn vị; phương pháp nghiên cứu tài liệu qua giáo trình, thông tư và báo cáo chuyên ngành.
• Nhóm phương pháp xử lý dữ liệu: Phương pháp phân tích số liệu từ các chứng từ thực tế (phiếu thu, phiếu chi, hóa đơn, sổ cái) và phương pháp so sánh số liệu tài chính qua các năm (tính toán số tuyệt đối và tương đối) nhằm nhận diện sự biến động về tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh giai đoạn 2022 - 2024.
• Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm hệ thống chứng từ kế toán gốc phát sinh năm 2024 (phiếu xuất kho, giấy báo Có/Nợ ngân hàng Vietcombank, phiếu kế toán), hệ thống sổ sách chi tiết, sổ cái tài khoản và báo cáo tài chính của Công ty Cổ phần Ced Central từ năm 2022 đến năm 2024.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp

Chương này trình bày hệ thống hóa lý luận kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC và chuẩn mực kế toán Việt Nam:

• Bản chất và phân loại doanh thu: Định nghĩa doanh thu theo khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC và VAS 14. Phân tích điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng và cung ứng dịch vụ. Phân loại thành doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính và doanh thu bán hàng nội bộ.
• Bản chất và nguyên tắc ghi nhận chi phí: Trích dẫn Điều 59 Thông tư 133/2016/TT-BTC và VAS 01, giải thích việc ghi nhận chi phí trên cơ sở dồn tích, nguyên tắc thận trọng và nguyên tắc phù hợp giữa doanh thu và chi phí tạo ra khoản doanh thu đó.
• Khái niệm và công thức xác định kết quả kinh doanh: Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh xác định bằng doanh thu thuần trừ giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp; kết quả hoạt động tài chính là chênh lệch giữa doanh thu tài chính và chi phí tài chính; kết quả hoạt động khác là chênh lệch giữa thu nhập khác và chi phí khác.
• Kế toán chi tiết các phần hành:
  • Kế toán doanh thu: Sử dụng TK 511 (với các tài khoản cấp 2: 5111, 5112, 5113, 5118), TK 515 (phản ánh lãi tiền gửi, cổ tức, lãi tỷ giá) và TK 711 (thu nhập từ thanh lý TSCĐ, tiền phạt vi phạm hợp đồng, quà biếu tặng).
  • Kế toán chi phí: Trình bày chứng từ và kết cấu hạch toán của TK 632 (Giá vốn hàng bán), TK 635 (Chi phí tài chính - lãi vay, chiết khấu thanh toán, lỗ tỷ giá), TK 642 (Chi phí quản lý kinh doanh gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp với 2 tài khoản cấp hai là TK 6421, TK 6422), TK 811 (Chi phí khác).
  • Kế toán xác định kết quả: Quy trình kết chuyển cuối kỳ thông qua TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh), ghi nhận thuế thu nhập doanh nghiệp trên TK 821 và kết chuyển lợi nhuận sau thuế sang TK 421 (Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối với TK 4211 - năm trước và TK 4212 - năm nay). Toàn bộ quy trình hạch toán được minh họa qua hệ thống sơ đồ từ Sơ đồ 1.1 đến Sơ đồ 1.9.

Chương 2: Thực trạng công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ced Central

Chương 2 mô tả chi tiết đặc điểm tổ chức và số liệu thực tế tại Công ty Cổ phần Ced Central:

• Khái quát doanh nghiệp: Thành lập ngày 18/09/2019, hoạt động được 6 năm, có mã số quản lý bởi Chi cục Thuế khu vực TP Hà Tĩnh - Cẩm Xuyên. Ngành nghề kinh doanh gồm bán buôn nông lâm sản nguyên liệu (trừ gỗ, tre, nứa) và động vật sống; bán buôn thực phẩm; dịch vụ ăn uống theo hợp đồng không thường xuyên; dịch vụ hành chính văn phòng tổng hợp; tổ chức giới thiệu, xúc tiến thương mại; cho thuê văn phòng làm việc và phòng họp theo giờ. Cơ cấu quản lý gồm Giám đốc, Phòng Kế toán, Phòng Kinh doanh, Phòng Hành chính nhân sự.
• Chính sách kế toán áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC, niên độ kế toán từ 01/01 đến 31/12, đơn vị tiền tệ VNĐ, hình thức sổ Nhật ký chung trên phần mềm kế toán 3T Soft, phương pháp trích khấu hao TSCĐ theo đường thẳng, nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên.
• Phân tích tình hình tài chính giai đoạn 2022 - 2024:
  • Về tài sản: Tổng tài sản năm 2023 giảm 9,51% so với 2022, nhưng sang năm 2024 tăng 23,36% so với 2023. Tiền và các khoản tương đương tiền năm 2023 giảm 39,77%, sang năm 2024 tăng 45,76% (tương đương tăng 73 đồng/đơn vị tính báo cáo). Các khoản phải thu liên tục tăng: năm 2023 tăng 280.203 đồng (60,65%), năm 2024 tiếp tục tăng mạnh 996.449 đồng (134,32%). Hàng tồn kho năm 2023 tăng 16.770 đồng (6,1%), sang 2024 giảm. TSCĐ giảm đều qua các năm: năm 2023 giảm 48.020 đồng (7,6%), năm 2024 giảm 48.026 đồng (8,3%) do hao mòn tự nhiên và công ty không mua sắm mới. Tài sản khác năm 2023 giảm 491.189 đồng (24,07%), năm 2024 giảm 177.167 đồng (11,46%).
  • Về nguồn vốn: Nợ phải trả năm 2024 tăng 1.244 đồng (48,38%), trong đó phải trả người bán tăng 1.905 đồng (81,85%). Vốn chủ sở hữu sụt giảm mạnh: năm 2023 giảm 46,02%, năm 2024 giảm tiếp 89,98%; trong khi vốn góp giữ nguyên ở mức 3.000 đồng thì lợi nhuận sau thuế chưa phân phối giảm sút sâu.
  • Về kết quả kinh doanh: Doanh thu bán hàng và CCDV năm 2023 tăng 324.658 đồng (14,29%) so với 2022; năm 2024 tăng 64.036 đồng (2,48%) so với 2023. Giá vốn hàng bán năm 2023 tăng 2.656 đồng (15,16%), đến năm 2024 giảm 12,98%. Lợi nhuận gộp năm 2023 giảm 33,68%, năm 2024 tăng 419.036 đồng. Doanh thu tài chính giảm liên tục: năm 2023 giảm 177.045 đồng (-62,8%), năm 2024 giảm 67.855 đồng (-64,69%). Chi phí tài chính năm 2023 tăng 20.765 đồng (29,88%), năm 2024 giảm 24.512 đồng (-28,44%).

Chỉ tiêu tài chính chính	Biến động 2023/2022 (± %)	Biến động 2024/2023 (± %)
Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ	+14,29%	+2,48%
Giá vốn hàng bán	+15,16%	-12,98%
Lợi nhuận gộp về bán hàng và CCDV	-33,68%	Tăng 419.036 đ
Doanh thu hoạt động tài chính	-62,80%	-64,69%
Chi phí tài chính	+29,88%	-28,44%
Tiền và tương đương tiền	-39,77%	+45,76%
Tổng các khoản phải thu	+60,65%	+134,32%
Tài sản cố định	-7,60%	-8,30%
Vốn chủ sở hữu	-46,02%	-89,98%
Tổng nguồn vốn / Tổng tài sản	-9,51%	+23,36%

• Thực trạng hạch toán nghiệp vụ: Mô tả chứng từ và tài khoản áp dụng cho từng nghiệp vụ bán hàng, doanh thu tài chính (tiền gửi Vietcombank), chi phí quản lý kinh doanh (chi tiền mặt các ngày 09/11/2024, 07/12/2024), giá vốn hàng bán qua phiếu xuất kho, và thủ tục kết chuyển cuối niên độ vào ngày 31/12/2024 sang TK 911 trên phần mềm 3T Soft.

Chương 3: Đánh giá và một số đề xuất nhằm cải thiện công tác kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Ced Central

Tác giả đưa ra các đánh giá tổng hợp về bộ máy kế toán và quy trình xử lý số liệu:

• Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, vận hành phù hợp với quy mô doanh nghiệp nhỏ; áp dụng đúng khung Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133/2016/TT-BTC; khai thác hiệu quả phần mềm kế toán 3T Soft giúp giảm bớt thời gian nhập liệu thủ công và hỗ trợ lập báo cáo kịp thời.
• Nhược điểm: Công tác quản lý nợ phải thu chưa chặt chẽ khiến các khoản phải thu khách hàng tăng vọt qua các năm (tăng 134,32% năm 2024), dẫn đến doanh nghiệp bị chiếm dụng vốn lớn; nợ phải trả người bán gia tăng nhanh (tăng 81,85% năm 2024); cơ cấu nguồn vốn mất cân đối khi nợ phải trả chiếm tỷ trọng áp đảo so với vốn chủ sở hữu; công tác lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho và dự phòng nợ phải thu khó đòi chưa được chú trọng đúng mức; việc phân loại chi phí quản lý kinh doanh giữa chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp đôi lúc chưa rành mạch.
• Giải pháp đề xuất: Hoàn thiện quy trình kiểm soát và thu hồi công nợ để giảm rủi ro tín dụng và tình trạng chiếm dụng vốn; cân đối lại tỷ lệ nợ vay nhằm giảm gánh nặng chi phí tài chính; thực hiện nghiêm túc việc trích lập dự phòng theo quy định để đảm bảo nguyên tắc thận trọng; tối ưu hóa quy trình luân chuyển chứng từ và khai thác sâu hơn các phân hệ tự động của phần mềm 3T Soft trong quản lý chi phí.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã phản ánh được các kết quả cụ thể dựa trên việc đối chiếu lý luận và chứng từ thực tế:

• Làm rõ việc tuân thủ Thông tư 133/2016/TT-BTC trong hệ thống tài khoản (sử dụng đồng thời TK 511, 515, 711, 632, 635, 642, 811, 911, 821, 421) và hình thức ghi sổ Nhật ký chung tại Công ty Cổ phần Ced Central.
• Hệ thống hóa các số liệu tài chính giai đoạn 2022 - 2024, chỉ ra được các điểm sáng như sự phục hồi doanh thu bán hàng sau đại dịch COVID-19 (tăng 14,29% năm 2023 và tiếp tục tăng 2,48% năm 2024) cùng sự cải thiện lợi nhuận gộp năm 2024 (tăng 419.036 đồng).
• Chỉ ra các nguy cơ tài chính qua số liệu thực: vốn chủ sở hữu giảm sâu liên tiếp (-46,02% năm 2023 và -89,98% năm 2024), nợ phải trả tăng mạnh 48,38% năm 2024 dẫn đến rủi ro thanh khoản.
• Đề xuất các giải pháp mang tính thực tế tại công ty nhằm tăng cường quản trị công nợ, quản lý giá vốn và chi phí điều hành phù hợp với đặc thù mô hình vừa làm dịch vụ văn phòng, vừa phân phối thương mại tại địa bàn Hà Tĩnh.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong thời gian thực tập tốt nghiệp nên tồn tại một số phạm vi giới hạn nhất định:

• Dữ liệu hạch toán chi tiết nghiệp vụ chỉ tập trung vào niên độ kế toán năm 2024 và các số liệu tổng hợp giai đoạn 2022 - 2024 của một doanh nghiệp duy nhất (Công ty Cổ phần Ced Central), chưa thực hiện so sánh đối chuẩn với các doanh nghiệp cùng ngành trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh.
• Hướng mở tiếp theo có thể mở rộng nghiên cứu sang việc thiết lập hệ thống kế toán quản trị doanh thu, chi phí theo từng dòng sản phẩm và dịch vụ cụ thể (tách biệt giữa mảng cho thuê văn phòng và mảng bán buôn nông lâm sản, thực phẩm) để hỗ trợ ban giám đốc ra quyết định giá bán và phân bổ chi phí hiệu quả hơn.

Giá trị tham khảo

Tài liệu này là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính - Ngân hàng đang thực hiện khóa luận tốt nghiệp về đề tài kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Sinh viên cần tài liệu tham khảo về phương pháp kết nối dữ liệu từ phần mềm kế toán thực tế (3T Soft) vào báo cáo tài chính và sổ cái.
• Kế toán viên tại các doanh nghiệp thương mại - dịch vụ có quy mô tương tự, đặc biệt trong việc tham khảo mô hình tổ chức chứng từ ngân hàng, chứng từ thanh toán tiền mặt và quy trình kết chuyển tài khoản 911 cuối kỳ.

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Ced Central đang áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào? Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC ngày 26/08/2016 của Bộ Tài chính, sử dụng đơn vị tiền tệ là VNĐ, niên độ từ 01/01 đến 31/12, hình thức sổ Nhật ký chung và thực hiện hạch toán trên phần mềm kế toán 3T Soft.

2. Phương pháp tính thuế GTGT và hạch toán hàng tồn kho tại công ty là gì? Công ty tính thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ và thực hiện hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tài sản cố định được tính khấu hao theo phương pháp đường thẳng.

3. Diễn biến doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ của công ty trong giai đoạn 2022 - 2024 như thế nào? Doanh thu có xu hướng tăng trưởng liên tục: năm 2023 tăng 324.658 đồng (tương ứng 14,29%) so với năm 2022; năm 2024 tiếp tục tăng 64.036 đồng (tương ứng 2,48%) so với năm 2023, phản ánh sự phục hồi hoạt động thương mại sau dịch bệnh.

4. Nguyên nhân nào khiến các khoản phải thu của công ty tăng vọt trong năm 2024? Tổng các khoản phải thu năm 2024 tăng mạnh 996.449 đồng (tăng 134,32% so với 2023). Nguyên nhân do doanh thu bán hàng tăng, nhưng chủ yếu là do công tác quản lý, đôn đốc thu hồi nợ của công ty chưa hiệu quả, dẫn đến việc bị khách hàng chiếm dụng vốn lớn.

5. Tài khoản nào được sử dụng để theo dõi chi phí quản lý và bán hàng tại công ty? Căn cứ theo Điều 64 Thông tư 133/2016/TT-BTC, công ty sử dụng tài khoản 642 - Chi phí quản lý kinh doanh, bao gồm hai tài khoản cấp 2 là TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp).

Kết luận

Khóa luận của tác giả Nguyễn Thị Minh Phương đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh theo Thông tư 133/2016/TT-BTC tại doanh nghiệp nhỏ và vừa. Qua khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Ced Central, nghiên cứu đã phản ánh trung thực quy trình luân chuyển chứng từ, hạch toán tài khoản trên phần mềm 3T Soft và phân tích các chỉ tiêu tài sản, nguồn vốn giai đoạn 2022 - 2024. Các giải pháp được đề xuất xuất phát trực tiếp từ các tồn tại về công nợ và cơ cấu vốn, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho công tác kế toán và quản trị tài chính tại đơn vị.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN DOANH THU, CHI PHÍ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1.1 Những vấn đề lý luận cơ bản về kế toán doanh thu, chi phí và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp.1 Khái niệm về doanh thu 1.1 Một số khái niệm Theo khoản 1 Điều 56 Thông tư 133/2016/TT-BTC Doanh thu được định nghĩa như sau: “Doanh thu là lợi ích kinh tế thu được làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp trừ phần vốn thêm của các cổ đông. Doanh thu được ghi nhận tại thời điểm giao dịch phát sinh, khi chắc chắn thu được lợi ích kinh tế, được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản quyền được nhận, không phân biệt là đã thu tiền hay sẽ thu tiền”. Theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 Doanh thu và thu nhập khác (Ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của BTC về việc ban hành và công bố bốn Chuẩn mực Kế toán Việt Nam) được ban hành như sau: “Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu.2 Điều kiện ghi nhận doanh thu Theo thông tư 133/2016/TT-BTC ban hành ngày 26/08/2016 tại Điều 57 quy định về điều kiện ghi nhận doanh thu được quy định cụ thể như sau: a) Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu bán hàng khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: - Doanh nghiệp đã chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa cho người mua; - Doanh nghiệp không còn nắm giữ quyền quản lý hàng hóa như người sở hữu hoặc quyền kiểm soát hàng hóa; - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn.

Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại sản phẩm, hàng hoá, đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại sản phẩm, hàng hoá (trừ trường hợp 4 khách hàng có quyền trả lại hàng hóa dưới hình thức đổi lại để lấy hàng hóa, dịch vụ khác); - Xác định được các chi phí liên quan đến giao dịch bán hàng. - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch bán hàng; b) Doanh nghiệp chỉ ghi nhận doanh thu cung cấp dịch vụ khi đồng thời thỏa mãn các điều kiện sau: - Doanh thu được xác định tương đối chắc chắn. Khi hợp đồng quy định người mua được quyền trả lại dịch vụ đã mua theo những điều kiện cụ thể, doanh nghiệp chỉ được ghi nhận doanh thu khi những điều kiện cụ thể đó không còn tồn tại và người mua không được quyền trả lại dịch vụ đã cung cấp; - Xác định được phần công việc đã hoàn thành vào thời điểm báo cáo; - Doanh nghiệp đã hoặc sẽ thu được lợi ích kinh tế từ giao dịch cung cấp dịch vụ đó; - Xác định được chi phí phát sinh cho giao dịch và chi phí để hoàn thành giao dịch cung cấp dịch vụ đó.3 Phân loại doanh thu Theo thông tư 133/2016/TT-BTC doanh thu được phân loại theo ba nhóm như sau: + Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Là toàn bộ số tiền mà doanh nghiệp thu được và sẽ thu được từ các giao dịch và các nghiệp vụ phát sinh liên quan đến doanh thu như việc bán sản phẩm, hàng hoá và cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giờ (nếu có).