MỞ ĐẦU Sự đổi mới cơ chế quản lý đòi hỏi nền tài chính quốc gia phải được tiếp tục đôi mới một cách hoàn thiện nhằm tao ra sự ôn định của môi trường kinh tế. Tổng thể của doanh nghiệp và giải pháp tiền tệ, tài chính không chỉ có nhiệm vụ khai thác nguồn lực tài chính, tăng thu nhập, tăng trưởng kinh tế, mà còn phải quản lý và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực. Hạch toán công tác kế toán là bộ phận cầu thành quan trọng hệ thống công cụ quản lý kinh tế, tài chính, có vai trò tích cực trong quản lý điều hành và kiểm soát các hoạt động kinh tế với tư cách là công cụ quản lý kinh tế. Tiền lương là một lĩnh vực gắn liền với hoạt động kinh tế.
Chính sách tiền lương được thực hiện linh hoạt ở mỗi doanh nghiệp, phụ thuộc vào đặc điểm của tổ chức quản lý, tổ chức quản lý kinh doanh và tính chất công việc. Tiền lương có vai trò là đòn bay kinh tế, tác động trực tiếp đến đời sống của người lao động. Chi phí nhân công chiếm ty trọng không nhỏ trong tổng số chi phí của doanh nghiệp. Chi phí nhân công với tư cách là biểu hiện giá trị sức lao động: phản ánh các khoản chi của doanh nghiệp về lao động trong cơ cấu chi phí sản xuất kinh doanh, là yếu tố trung hòa các mối quan hệ giữa lợi ích của người lao động với lợi ích của doanh nghiệp.
Đảng và Nhà nước ta đã luôn nghiêm túc xây dựng và không ngừng đôi mới vê chê độ tiên lương va thu nhập của người lao động cũng như chê độ về bao hiém xã hội, bảo hiém y tê, bảo hiém that nghiệp,. Mục đích của sự đôi mới va hoàn thiên côt nhăm nâng cao đời sông cho người lao động. Có thê nói răng, kê toán tiên lương có vai trò vô vùng lớn đôi với hoạt động sản xuât kinh doanh nói chung và tài chính của doanh nghiệp nói riêng. Nhận thức được tầm quan trọng đó cũng như sự giúp đỡ nhiệt tỉnh của các anh chị kế 6 toán phòng kế toán của công ty “Cô phan Phú Nam Sơn” trong thời gian thực tập tại đây và đặc biệt là sự hướng dẫn của thầy giáo Thạc sĩ Khiếu Hữu Bình đã giúp em nghiên cứu sâu đề tài “Kế toán chỉ trả tiền lương và các khoản trích lương theo lương tại công ty cô phần Phú Nam Sơn”.
NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE KE TOÁN TIEN LUONG VA CAC KHOAN TRICH THEO LUONG TRONG CAC DOANH NGHIEP 1.1 Một số van đề lý luận chung về lương và các khoản trích theo lương 1. Về tiền lương Về khái niệm: Đề tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh phải có 3 yếu tố cơ bản: tư liệu lao động, đối tượng lao động và lao động. Trong đó lao động có yếu tố tính chất quyết định. Lao động là hoạt động chân tay và trí óc của con người nhăm biên đôi những vật thê tự nhiên thành những vật thể cần thiết thỏa mãn nhu cầu của xã hội.
Trong một chê độ xã hội, việc sáng tạo ra của cải vật chât không thê tách rời lao động, lao động là điêu kiện cân cho sự tôn tại và phát triên của xã hội, tiên lương là một phạm trù kinh tê găn liên với lao động, tiên tệ và nên tảng sản xuât hàng hóa. Tiền lương là biểu hiện bang tiền của bộ phận sản phẩm xã hội mà người lao động được sử dụng dé bù đắp hao phí lao động của mình trong quá trình sản xuất, nhăm tái sản xuât sức lao động, là một bộ phận câu thành lên giá tri sản xuât. Ngoài tiền lương theo số lượng và chất lượng lao động, người lao động còn được hưởng các khoản như: Tiên thưởng, tiên trợ cap. Về vai tro và ý nghĩa của tiên lương: 8 Tiền lương là một phạm trù kinh tế phản ánh mặt phân phối của quan hệ sản xuất xã hội, do đó chế độ tiền lương hợp lý góp phần làm cho quan hệ sản xuất phù hợp với tính chất trình độ phát triển của lực lượng sản xuất.
Ngược lại chế độ tiền lương không phù hợp sẽ triệt tiêu động lực của nền sản xuất xã hội. Vì vậy, tiền lương có vai trò rat quan trọng trong công tác quản lý đời sống và chính trị xã hội. Nó thê hiện ở các vai trò sau: Tiền lương phải đảm bảo vai trò khuyến khích vật chất đối với người lao động. Mục tiêu cơ bản của người lao động khi tham gia thị trường lao động là tiền lương.
Họ muốn tăng tiền lương để thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của bản thân. Tiền lương có vai trò như đòn bẩy kinh tế, kích thích người lao động ngày càng công hiến nhiều hơn cho doanh nghiệp về cả số lượng và chất lượng lao động. Tiền lương có vai trò quản lý người lao động: Doanh nghiệp trả lương cho người lao động không chỉ bù đắp sức lao động đã hao phí mà còn thông qua tiền lương đề kiểm tra, giám sát người lao động làm việc theo ý đồ của mình đảm bảo hiệu quả lao động. Trong nền kinh tế thị trường bất cứ doanh nghiệp nào cũng đều quan tâm đến lợi nhuận và mong muốn lợi nhuận ngày càng cao.
Lợi nhuận sản xuất kinh doanh gan chặt với việc trả lương cho người lao động. Đề đạt được mục tiêu đó doanh nghiệp cần phải có phương pháp quản ly lao động dé nâng cao chất lượng lao động nhằm tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, giảm chi phí nhân công trên một sản phẩm. Tiền lương đảm bảo vai trò điều phối người lao động: Tiền lương đóng vai trò quyết định trong việc 6n định và phát triển kinh tế. Vì vậy, với mức tiền lương thỏa đáng người lao động tự nhận công việc được giao dù bất cứ ở đâu, làm gì.
Khi tiền lương được trả một cách hợp lý sẽ thu hút người lao động, sắp xếp điều 9 phôi các ngành, các vùng, các khâu trong quá trình sản xuât một cách hợp lý, có hiệu quả. Ý nghĩa của tiên lương: Đối với người lao động: Tiền lương là một phần cơ bản nhất trong thu nhập của người lao động giúp họ và gia đình trang trải các chi tiêu, sinh hoạt, dịch vụ cần thiết. Trong nhiều trường hợp tiền lương kiếm được còn phản ánh địa vị của người lao động trong gia đình, trong tương quan với đồng nghiệp cũng như giá trị tương đối của họ đối với tổ chức và xã hội. Khả năng kiếm được tiền công cao hơn sẽ thúc đây họ ra sức học tập dé nâng cao giá tri của ho từ đó đóng góp nhiều hơn cho doanh nghiệp mà họ làm việc.
Không ngẫu nhiên mà tiền lương trở thành chỉ tiêu đầu tiên, quan trọng của người lao động khi quyết định làm việc cho một tô chức nào đó. Đối với doanh nghiệp: Đứng ở khía cạnh kinh tế vi mô, tiền lương cao giúp người lao động có sức mua cao hơn và từ đó làm tăng sự thịnh vượng của một cộng đồng xã hội nhưng khi sức mua tăng giá cả cũng tăng điều này làm giảm sức song của người có mức lương thu nhập thấp không theo kịp mức tăng của giá cả. Bên cạnh đó, giá cả có thé làm cầu về sản phẩm và dich vụ giảm và từ đó làm giảm công ăn việc làm. Đứng ở khía cạnh kinh tế vĩ mô, tiền lương là một phần quan trọng của thu nhập quốc dân, là công cụ kinh tế quan trọng dé nhà nước điều tiết thu nhập giữa người lao động và người sử dụng lao động.
Thu nhập bình quân đầu người là tiêu chí quan trọng dé đánh giá sự thịnh vượng và phát triển của một quốc gia. Về chức năng cua tiên lương: 10 (1) Chức năng kích thích người lao động: Tiền lương đảm bảo góp phan tạo cơ cau lao động hợp lý trong toàn bộ nên kinh tế. Khi người lao động được trả công xứng đáng sẽ tạo niềm say mê hứng thú và tích cực làm việc, phát huy tinh thần làm việc sáng tạo, tự học hỏi dé nâng cao trình độ chuyên môn, gan trach nhiệm cá nhân với trách nhiệm tập thê. (2) Chức năng sức đo giá trị sức lao động: Tiền lương biểu thị giá trị sức lao động, là thước đo dé xác định mức tiền công các loại lao động, là căn cứ dé thuê mướn lao động, là cơ sở đê xác định đơn giá sản phâm.
(3) Chức năng tái tạo sức lao động: Thu nhập người lao động dưới hình thức tiền lương được sử dụng một phần đáng kể vào việc tái sản xuất giản đơn sức lao động mà chính bản thân họ đã bỏ ra cho quá trình lao động nhằm mục đích duy trì năng lực làm việc lâu dài, có hiệu quả trong các quá trình sau và phần còn lại đảm bảo cho các nhu cầu thiết yếu của các thành viên gia đình người lao động. Tiền lương hòa nhập và biến động cùng với biến động của nên kinh tế. Sự thay đối về điều kiện kinh tế, sự biến động trên các lĩnh vực hàng hóa, giá cả có ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống của họ. Vì vậy, việc trả lương cho người lao động phải đủ bù đắp những hao phí lao động tính cả trước, trong và sau quá trình lao động, cũng như biến động về giá cả trong sinh hoạt, những rủi ro hoặc chi phí khác phục vu cho việc nâng cao tay nghê,.
Ngoài các chức năng kê trên còn một sô chức năng khác như: Chức năng điêu hòa lao động, chức năng giám sát,. Về bản chát của tiên lương: 11 Trong nén kinh tế bao cấp thì tiền lương không phải là giá cả sức lao động vì nó không được thừa nhận là hàng hóa, không mang theo giá trị theo quy luật cung cầu. Thị trường sức lao động theo danh nghĩa không tồn tại trong nền kinh tế quốc dân và phụ thuộc vào quy định của nhà nước. Chuyên sang cơ chế thị trường, sức lao động là một hàng hóa của thị trường là yếu tố sản xuất.
Tính chat hàng hóa của sức lao động có thé bao gồm lực lượng lao động làm việc trong khu vực kinh tế tư nhân và cả công chức làm việc trong lĩnh vực quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Tuy nhiên do đặc thù trong việc sử dụng lao động của từng khu vực mà các mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và người lao động, các thỏa thuận về tiền lương cũng khác nhau. Mặt khác, tiền lương là tiền trả cho sức lao động tức giá cả hàng hóa sức lao động mà người lao động và người thuê lao động thỏa thuận với nhau theo quy luật cung cầu, giá thị trường trong khung bộ Luật lao động.