CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI 1. Các khái niệm cơ bản, phương thức bán hàng và phương thức thanh toán 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm bán hàng Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích, rủi ro cho khách hàng đồng thời được khách hạn thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán.
Trong các doanh nghiệp thương mại, bán hàng là khâu cuối cùng và là khâu quan trọng nhất của các quy trình kinh doanh. Đây là quá trình chuyển hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Khái niệm xác định kết quả kinh doanh Kết quả kinh doanh là kết quả cuối cùng về các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong một kì kế toán nhất định, hay kết quả kinh doanh là biểu hiện bằng tiền phần chênh lệch giữa tổng doanh thu và tổng chi phí của các hoạt động kinh tế đã được thực hiện. Kết quả kinh doanh được biểu hiện bằng lãi (nếu doanh thu lớn hơn chi phí) hoặc lỗ (nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí).
Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp bao gồm: Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh; Kết quả hoạt động tài chính; Kết quả hoạt động khác.3: Mối liên hệ giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh: Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, còn xác định kết quả kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định tiêu thụ hàng hóa nữa hay không, Do đó có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối liên hệ mật thiết với nhau. Kết quả bán hàng là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để đạt được mục đích đó. Các phương thức bán hàng Việc bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại nội địa có thể thực hiện theo 2 phương thức: bán buôn và bán lẻ, và được chi tiết dưới nhiều hình thức khác nhau. Phương thức bán buôn Bán buôn là sự vận động ban đầu của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất đến lĩnh vực tiêu dùng, trong khâu này hàng hóa mới chỉ thực hiện được một phần giá trị, chưa thực hiện hết được giá trị sử dụng.
Hàng bán buôn thường được bán theo lô hàng hoặc theo số lượng rất lớn. Giá bán biến động tùy theo số lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Trong bán buôn bao gồm 2 phương thức: bán buôn qua kho và bán buôn chuyển thẳng. - Bán buôn qua kho: Theo phương thức này, hàng hóa sẽ được xuất bán cho khách hàng từ kho dự trữ của doanh nghiệp, bao gồm: + Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Là hình thức bán hàng mà doanh nghiệp xuất hàng giao trực tiếp cho khách hàng tại kho hoặc nơi bảo quản trực tiếp của doanh nghiệp.
+ Bán buôn hàng hóa qua kho theo hình thức chuyển hàng: Doanh nghiệp thương mại sẽ gửi hàng cho khách dựa trên cơ sở đã thỏa thuận, ký kết trong hợp đồng mua hàng. - Bán buôn hàng hóa không qua kho (Bán buôn vận chuyển thẳng): là hình thức bán hàng mà hàng mua về không được nhập kho đơn vị mà được chuyển thẳng cho bên mua. Bao gồm: + Bán buôn hàng hóa vận chuyển trực tiếp: là hình thức bên bán mua hàng của bên cung cấp để giao hàng bán thẳng cho bên người mua do bên mua ủy nhiệm đến nhận hàng trực tiếp tại địa điểm 2 bên thỏa thuận. + Bán buôn vận chuyển thằng theo hình thức chuyển hàng: là hình thức bán hàng mà bên bán tự vận chuyển hoặc thuê ngoài vận chuyển số hàng hóa theo đơn đặt hàng hoặc hợp đồng đến địa điểm của bên mua chỉ định.
Phương thức bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp không qua trung gian. Đây là khâu vận chuyển cuối cùng của hàng hóa từ lĩnh vực sản xuất tới lĩnh vực tiêu dùng. Tại khâu này, hàng hóa kết thúc lưu thông, thực hiện được toàn bộ giá trị và giá trị sử dụng. Bán lẻ thường bán với khối lượng ít, giá bán ổn định.
Thường bao gồm: Bán hàng thu tiền tập trung: Đây là hình thức bán hàng mà nghiệp vụ thu tiền của người mua và nghiệp vụ giao hàng cho người mua tách rời nhau. Cuối ngày, nhân viên bán hàng sẽ căn cứ vào hóa đơn để lập báo cáo bán hàng. Bán hàng thu tiền trực tiếp: Theo hình thức này, nhân viên giao hàng trực tiếp cho khách và đồng thời trực tiếp thu tiền của khách hàng. Căn cứ số tiền bán được, nhân viên bán hàng kiểm kê hàng tồn kho để xác định số hàng bán ra trong ngày (kỳ), sau đó lập báo cáo và kê giấy nộp tiền bán hàng.3: Phương thức bán hàng trả góp, trả chậm: Là hình tức người mua không thanh toán tiền hàng một lần mà sẽ thanh toán thành nhiều lần.
Trong trường hợp này, doanh thu bán hàng vẫn tính như doanh thu bán lẻ bình thường, phần chênh lệch giữa số tiền thực tế thu được với doanh thu được gọi là lãi trả chậm, trả góp. Doanh thu bán hàng được ghi nhận the số tiền bán hàng hóa trả ngay một lần, lãi trả chậm, trả góp được phân bổ vào doanh thu hoạt động tài chính.4: Phương thức bán hàng đại lý, kí gửi: Là phương thức bán hàng mà trong đó doanh nghiệp giao hàng cho cơ sở đại lý, kí gửi để các cơ sở này bán hàng. Bên nhận làm đại lý, kí gửi sẽ trực tiếp bán hàng, thanh toán tiền hàng và hưởng hoa hồng đại lí. Số hàng chuyển giao cho đại lý, kí gửi vẫn thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp cho đến khi đại lý, kí gửi thanh toán tiền hay chấp nhận thanh toán hoặc thông báo về số hàng đã bán được.
Các phương thức thanh toán Thanh toán đóng vai trò quan trọng trong hoạt động bán hàng của các doanh nghiệp. Doanh nghiệp quản lý ở khâu thanh toán này sẽ tránh việc bị các doanh nghiệp khác chiếm dụng vốn, vốn bị ứ đọng. Các phương thức thanh toán trong doanh nghiệp thương mại bao gồm: 5 Phương thức thanh toán trực tiếp: là hình thức thanh toán mà sau khi xuất bán hàng hóa, khách hàng thực hiện thanh toán tiền cho doanh nghiệp, có thể lựa chọn thanh toán bằng tiền mặt, séc, tiền gửi ngân hàng. Phương thức này thường áp dụng với khách không thường xuyên, khả năng thanh toán thấp.
Phương thức bán hàng trả chậm, trả góp: Khách hàng đã nhận hàng nhưng chưa thanh toán tiền cho doanh nghiệp. Việc thanh toán trả chậm được dựa theo điều kiện thỏa thuận giữa 2 bên. Do đó, doanh nghiệp sẽ hình thành nên một khoản nợ phải thu và DN bị chiếm dụng vốn. Phương thức thanh toán này sẽ khiến sự vận động của hàng hóa và tiền tệ chênh lệch về khoảng cách thời gian.
Nếu có bằng chứng đáng tin cậy về khách hàng không có khả năng thanh toán thì phải trích lập dự phòng các khoản phải thu khó đòi để đảm bảo các thông tin về bán hàng và xác định kết quả kinh doanh được phán ánh chính xác nhất. Phương pháp thanh toán khách hàng ứng trước tiền hàng: Bên bán hàng sẽ yêu cầu bên mua ứng trước một khoản tiền nhất định trước khi giao hàng cho bên mua. Số tiền còn lại phải trả của bên mua sau khi được giao hàng sẽ được tính bằng tổng số tiền thanh toán tiền hàng trừ đi số tiền đã ứng trước cho bên mua. Phương pháp này thường áp dụng đối với khách hàng mới hoặc những khách hàng có đơn đặt hàng lớn.
Ưu điểm của phương pháp này là giảm thiểu một phần rủi ro cho doanh nghiệp bán hàng. Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh 1. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Đối với một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp thương mại nói riêng, tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò quan trọng, từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hoá, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đây quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp cho doanh nghiệp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về kế toán bán hàng và xác định kết qua bán hàng, từ đó tìm những biện pháp thiếu sót mất cân đối giữa khâu mua, khâu dự trữ, và khâu bán để có biện pháp khắc phục kịp thời.
Từ các số liệu trên BCTC mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh vả tình hình tài chính của doanh 6 nghiệp. Từ đó thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô nên kinh tế; đồng thời nhà nước có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước. Ngoài ra thông qua số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cần, các kế toán bán hàng của doanh nghiệp biết được khả năng mua, dự trữ, bản các mặt hàng của doanh nghiệp để từ đó có quyết định đầu tư, cho vay vẫn hoặc có quan hệ hợp tác với doanh nghiệp khác. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Để có thể phát huy hết vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng, kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: Ghi chép đầy đủ, đầy đủ khối lượng hàng hóa dịch vụ mua vào, bán ra, tồn kho cả về số lượng, chất lượng và giá trị.
Tính toán đúng giá vốn của hàng hóa, dịch vụ đã cung cấp, thành phẩm hàng hóa dịch vụ bán ra và tiêu dung nội bộ, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp và các khoản chi phí khác làm căn cứ xác định kết quả kinh doanh. Phản ánh kịp thời doanh thu bán hàng để xác định kết quả bán hàng, đôn đốc, kiểm tra, đảm bảo thu đủ và kịp thời tiền hàng, tránh bị chiếm dụng vốn bất hợp lí. Kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện, kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, phân phối lợi nhuận, làm tròn nghĩa vụ với nhà nước. Cung cấp thông tin chính xác, trung thực và đầy đủ về tình hình bán hàng, xác định kết quả và phân phối kết quả, phục vụ lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp.