CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG 1. Sự cần thiết của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Khái niệm bán hàng và xác định kết quả bán hàng ❖ Khái niệm bán hàng - Bán hàng là khâu cuối cùng trong hoạt động kinh doanh, là quá trình thực hiện giá trị của hàng hóa, dịch vụ. Nói cách khác, bán hàng là quá trình doanh nghiệp chuyển giao hàng hóa của mình cho khách hàng và khách hàng trả tiền hay chấp nhận trả tiền cho doanh nghiệp.
- Xét về góc độ kinh tế: Bán hàng là quá trình hàng hóa của doanh nghiệp được chuyển từ hình thái vật chất (hàng hóa) sang hình thái tiền tệ (tiền). Có sự trao đổi thỏa thuận giữa người mua và người bán, người bán đồng ý bán, người mua đồng ý mua, họ trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. ❖ Khái niệm kết quả bán hàng Xác định kết quả bán hàng là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và doanh thu kinh doanh đã thu về trong kỳ. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lãi, còn ngược lại nếu doanh thu nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ.
Việc xác định kết quả bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh thường là cuối tháng, cuối quý, cuối năm tùy thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của từng doanh nghiệp Kết quả bán hàng là một chỉ tiêu quan trọng, là một phần quan trọng trong tổng lợi nhuận của doanh nghiệp. Nó phản ánh hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ có hiệu quả hay không. Thông qua đó doanh nghiệp có thể nhận xét được hoạt động kinh doanh của mình và có những biện pháp khắc phục những hạn chế. Lê Tùng Lâm, Lớp 2018DHKETO01, Khóa K13 Khóa luận tốt nghiệp Downloaded by SAU SAU (saudinh1@gmail.com) lOMoARcPSD|39269578 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Trang 5 Khoa Kế toán Kiểm toán 1.
Vai trò của quá trình bán hàng và xác định kết quả kinh doanh ❖ Vai trò của quá trình bán hàng Mục tiêu tìm kiếm lợi nhuận của doanh nghiệp thương mại thông qua việc phục vụ mua và bán lại hàng hóa, cung cấp dịch vụ giữa người bán và người mua nhằm trang trải những phí tổn đã bỏ ra và tiến hành tích lũy kinh tế cho doanh nghiệp. Trong cơ chế thị trường hiện nay, các doanh nghiệp thương mại dễ dàng có thể có được hàng hóa (tìm kiếm được nguồn cung cấp) hơn là tìm đầu ra, do đó thị trường tiêu thụ luôn là mối quan tâm lớn với các nhà kinh doanh. Để đứng vững trong môi trường cạnh tranh gay gắt của xu thế hội nhập toàn cầu hóa đòi hỏi ở mỗi doanh nghiệp cần có sự linh hoạt trong quá trình hoạt động của mình. Vì vậy với các doanh nghiệp thương mại, việc mua – dự trữ - bán hàng cần phải tổ chức sao cho thật hợp lý.
Mặt khác, tăng nhanh quá trình tiêu thụ là tăng nhanh vòng quay của vốn lưu động, tiết kiệm vốn tránh phải sử dụng những nguồn vốn ít hiệu quả như: vốn vay, vốn chiếm dụng, đảm bảo thu hồi vốn nhanh. Có được một quá trình bán hàng mạnh mẽ sẽ mang lại cho doanh nghiệp môt tiền đề vật chất để tăng thu nhập, nâng cao đời sông vật chất và tinh thân cho cán bộ công nhân viên của mình đồng thời đảm bảo thúc đẩy việc tái đầu tư giản đơn, tái đầu tư mở rộng. Đối với doanh nghiệp, quá trình bán hàng là khâu giúp cho những sản phẩm sớm được đến với khách hàng, và giới thiệu rộng rãi được những mặt hàng mới nhanh đến với người tiêu dùng. Còn giúp cho doanh nghiệp giảm được mối lo về đầu ra.
Về phía người tiêu dùng, giúp đáp ứng nhu cầu của họ, chỉ khi hàng hóa tới được tay người tiêu dùng thì giá trị của nó mới được xác định hoàn toàn, sự phù hợp cung – cầu mới được khẳng định. Ngoài ra, thương mại – bán hàng, cung cấp dịch vụ - góp phần hướng dẫn, mở rộng nhu cầu tiêu dùng của khách hàng, giúp đỡ họ có sự lựa chọn mới, tạo ra những xu hướng mới trong nền kinh tế. Lê Tùng Lâm, Lớp 2018DHKETO01, Khóa K13 Khóa luận tốt nghiệp Downloaded by SAU SAU (saudinh1@gmail.com) lOMoARcPSD|39269578 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Trang 6 Khoa Kế toán Kiểm toán Như vậy, bán hàng là hoạt động không thể thiếu được trong nền kinh tế, nó là một trong những nguyên nhân quan trọng để thúc đẩy sự chuyên môn hóa trong xã hội, kích thích xã hội từng bước phát triển, có bán được hàng thì doanh nghiệp mới có thu nhập để bù đắp những chi phí bỏ ra, có điều kiện để mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao đời sống của người lao động, tạo nguồn tích lũy cho nền kinh tế quốc dân. ❖ Vai trờ của xác định kết quả bán hàng Kết quả tiêu thụ được hình thành nên từ hoạt động bán hàng, toàn bộ hoạt động bán hàng đều nhằm tối đa hóa kết quả bán hàng.
Trong bất kỳ doanh nghiệp nào, kết quả bán hàng đều rất quan trọng. Đặc biệt đối với doanh nghiệp thương mại thì kết quả bán hàng chiếm trên 80% trong tổng kết quả hoạt động kinh doanh. Vì vậy, đó là một chỉ tiêu chất lượng tổng hợp có ý nghĩa quan trọng trong quản lý kinh doanh, là nhân tố quyết định đến sự tồn tại và phát triển của các doanh nghiệp. Có lợi nhuận doanh nghiệp mới được xem là hoạt động có hiệu quả, thành công.
Vì từ lợi nhuận thu được mới có điều kiện tái đầu tư, mở rộng kinh doanh, nâng cao đời sống cán bộ công nhân viên, hoàn thành mọi nghĩa vụ với Nhà nước, tạo nguồn tích lũy làm giàu cho doanh nghiệp và gián tiếp làm giàu cho đất nước, chúng ta có thể dễ dàng nhận thấy mối quan hệ giữa bán hàng và kết quả bán hàng là mối quan hệ nhân quả. Bán hàng là cơ sở xác định kết quả bán hàng và ngược lại, kết quả bán hàng là căn cứ để doanh nghiệp quyết định tiếp tục hay ngừng bán loại hàng hó nào đó, cần đẩy mạnh mặt hàng nào, giá cả như thế nào là phù hợp. Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để quản lý một cách tốt nhất với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp không phân biệt đó thuộc thành phần, loại hình sở hữu hay lĩnh vực hoạt động nào đều sử dụng các công cụ quản lý khác nhau, trong đó kế toán được coi là một công cụ hữu hiệu. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, kế toán nói chung và kế toán bán hàng nói riêng được sử dụng như là một công cụ đắc lực không thể thiếu đối với mỗi doanh nghiệp cũng như đối với sự quản lý vĩ mô của nhà nước nhằm giúp đánh giá Lê Tùng Lâm, Lớp 2018DHKETO01, Khóa K13 Khóa luận tốt nghiệp Downloaded by SAU SAU (saudinh1@gmail.com) lOMoARcPSD|39269578 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Trang 7 Khoa Kế toán Kiểm toán mức độ hoàn thành kế hoạch về giá vốn hàng hóa, chi phí và lợi nhuận, từ đó khắc phục những thiếu xót và hạn chế trong công tác quản lý.
Chính vì vậy, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cần thực hiện những nhiệm vụ cơ bản sau: - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. - Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác các khoản doanh thu, các khoản giảm trừ doanh thu, chi phí từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi, đôn đốc các khoản thu của khách hàng. - Phản ánh tình hình tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. - Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế liên quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả.
- Tính toán giá mua thực tế của từng mặt hàng đã tiêu thụ. - Phân bổ hợp lý chi phí mua hàng cho số hàng tồn và bán ra trong kỳ. - Phản ánh kịp thời khối lượng hàng bán. - Lựa chọn phương pháp và xác định đúng giá vốn hàng xuất bán để đảm bảo độ chính xác của chỉ tiêu lãi gộp hàng hóa.
Thực hiện nhiệm vụ cơ bản trên, thông tin của kế toán đó giúp những người quản lý doanh nghiệp nắm vững tình hình kinh doanh hàng hóa của doanh nghiệp, sự biến động của nó, thiết lập được mối quan hệ giữa sản xuất và tiêu dùng, tìm ra và lựa chọn phương án bán hàng có hiệu quả nhất, từ đó định hướng hoạt động kinh doanh cho doanh nghiệp. Lê Tùng Lâm, Lớp 2018DHKETO01, Khóa K13 Khóa luận tốt nghiệp Downloaded by SAU SAU (saudinh1@gmail.com) lOMoARcPSD|39269578 Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội Trang 8 Khoa Kế toán Kiểm toán 1. Một số vấn đề về bán hàng và xác định kết quả bán hàng 1. Các hình thức bán hàng Trong các doanh nghiệp thương mại, việc tiêu thụ hàng hóa có thể được thực hiện theo các hình thức thức sau: 1.
Bán buôn Bán buôn hàng hóa là phương thức bán hàng cho các đơn vị thương mại và doanh nghiệp sản xuất để thực hiện bán ra hoặc để gia công chế biến rồi bán ra. Đặc điểm của hàng hóa bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong lĩnh vực lưu thông, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Hàng thường được bán theo lô hàng hóa hoặc bán với số lượng lớn, giá bán biến động tùy thuộc vào khối lượng hàng bán ra và phương thức thanh toán. Trong hình thức bán buôn lại bao gồm 2 phương thức nhỏ hơn là: bán buôn hàng hóa qua kho và bán buôn hàng hóa vận chuyển thằng.
- Phương thức buôn bán hàng qua kho: là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng hóa phải được xuất ra từ kho bảo quản của doanh nghiệp. Trong phương thức này có hai hình thức: + Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp tại kho: Theo hình thức này, khách hàng cử người mang giấy ủy nhiệm đến kho của doanh nghiệp trực tiếp nhận hàng và áp tải hàng về. Sau khi giao nhận hàng hóa, đại diện bên mua ký nhận đã mua đủ hàng vào chứng từ bán hàng của bên bán đồng thời trả tiền ngay hoặc ký nhận nợ.