CHƯƠNG 1 Cơ SỞ LÝ LUẬN • VÈ KÉ TOÁN BÁN HÀNG 1. Một số khái niệm liên quan đến kế toán bán hàng 1. Các khái niệm Khái niệm về bán hàng Bán hàng là hoạt động thực hiện việc trao đoi sản phấm hay dịch vụ của người bán chuyển cho người mua để nhận lại từ người mua tiền hay vật phẩm, hoặc giá trị trao đổi đã thỏa thuận - (PGS. TS Nguyễn Xuân Hưng, 2015) Bản chất của quá trình bán hàng Quá trình bán hàng là quá trình hoạt động kinh tế bao gồm 2 mặt: Doanh nghiệp đem bán sản phàm, hàng hoá, cung cấp dịch vụ đồng thời đã thu được tiền hoặc có quyền thu tiền của người mua.
Hàng hóa cung cấp nhầm đe thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng và sản xuất của xã hội bao gom bán ra ngoài. Trường hợp, hàng hóa cung cấp cùa các đơn vị trong cùng một công ty, tổng công ty được gọi là hàng bán trong nội bộ. Quá trình bán hàng thực chất là quá trình trao đổi quyền sở hữu giừa người bán và người mua trên thị trường hoạt động. Bán hàng liên quan đến khả năng phải làm việc bên ngoài doanh nghiệp.
Khái niệm doanh thu Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu - (theo điều 78 Thông tư 200/2014/TT- BTC ngày 22/12/2014). Như vậy, doanh thu chỉ bao gồm tống giá trị của các lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu được hoặc sè thu được. Các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp sè không được coi là doanh thu. Đặc điểm, phân loại của kế toán bán hàng ■ Đặc điểm Quá trình bán hàng là sự mua bán có thỏa thuận giừa doanh nghiệp đồng ý bán và khách hàng đồng ý mua; 1 Doanh nghiệp giao cho khách hàng một lượng hàng hóa và nhận được từ khách hàng một khoản tiền hoặc một khoản nợ phải thu.
Khoản tiền này được gọi là doanh thu bán hàng, dùng để bù đắp các khoản chi phí đà bỏ ra trong quá trình kinh doanh; Căn cứ vào so tiền hay khoản nợ mà khách hàng chấp nhận trả sẽ hạch toán kết quả kinh doanh trong kỳ của doanh nghiệp. ■ Phân loại + Các phương thức bán hàng: Bán hàng trong nước > Kế toán bán hàng theo phương thức bán hàng trực tiếp Bán hàng trực tiếp là phương thức giao hàng cho người mua trực tiếp tại kho (hoặc trực tiếp tại phân xưởng không qua kho) của doanh nghiệp. Khi giao hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho người mua, doanh nghiệp đã nhận được tiền hoặc có quyền thu tiền của người mua, giá trị của hàng hoá đã hoàn thành, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ đã được ghi nhận. > Ke toán bán hàng theo phương thức họp đồng thương mại Phương thức gửi hàng đi là phương thức bên bán gừi hàng đi cho khách hàng theo các điều kiện của họp đồng kinh tế đã ký kết.
số hàng gửi đi vần thuộc quyền kiểm soát của bên bán, khi khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán thì lợi ích và rủi ro được chuyển giao toàn bộ cho người mua, giá trị hàng hoá đã được thực hiện và là thời điểm bên bán được ghi nhận doanh thu bán hàng. > Ke toán bán hàng theo phương thức bán lẻ Khách hàng mua hàng tại công ty, cửa hàng giao dịch của công ty và thanh toán ngay cho nên sản phẩm hàng hóa được ghi nhận doanh thu của đơn vị một cách trực tiếp. > Ke toán bán hàng theo phương thức gửi đại lý, ký gửi bán đúng giá hưởng hoa hồng Phương thức bán hàng gửi đại lý, ký gửi bán đúng giá hưởng hoa hồng là phương thức bên giao đại lý, ký gửi (bên đại lý) để bán hàng cho doanh nghiệp. Bên nhận đại lý, ký gửi người bán hàng theo đúng giá đà quy định và được hưởng thù lao dưới hình thức hoa hồng.
Theo luật thuế GTGT, nếu bên đại lý bán theo đúng 2 giá quy định của bên giao đại lý thì toàn bộ thuế GTGT đầu ra cho bên giao đại lý phải tính nộp NSNN, bên nhận đại lý không phải nộp thuế GTGT trên phần hoa hồng được hưởng. > Ke toán bán hàng theo phương thức trả chậm, trả góp Bán hàng theo trả chậm, trả góp là phương thức bán hàng thu tiền nhiều lần, người mua thanh toán lần đầu ngay tại thời điếm mua. số tiền còn lại, người mua chấp nhận trả dần ở các kỳ tiếp theo và phải chịu mặt tỷ lệ lãi xuất nhất định. Xét về bản chất, hàng bán trả chậm trả góp vẫn được quyền sở hừu cùa đơn vị bán, nhưng quyền kiểm soát và lợi ích kinh tế sẽ thu được cùa tài sản đã được chuyển giao cho người mua.
Vì vậy, doanh nghiệp thu nhận doanh thu bán hàng theo giá bán trả ngay và ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính phần lãi trả chậm tính trên khoản phải trả nhưng trả chậm, phù hợp với thời điểm ghi nhận doanh thu được xác nhận. > Ke toán bán hàng theo phương thức hàng đối hàng Phương thức hàng đối hàng là phương thức bán hàng doanh nghiệp đem sản phẩm, vật tư, hàng hoá để đổi lấy hàng hoá khác không tương tự, giá trao đổi là giá hiện hành cùa hàng hoá, vật tư tương ứng trên thị trường. > Kế toán bán hàng theo phương thức tiêu thụ nội bộ Là việc mua hàng hóa, sản phẩm, lao vụ, dịch vụ giữa đơn vị chính với đơn vị phụ thuộc hay giữa các đơn vị trực thuộc với nhau hay trong cùng một tập đoàn, công ty, liên hiệp.Ngoài ra tiêu thụ nội bộ còn bao gom giá trị sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, xuất trả lương, xuất dùng cho sản xuất kinh doanh, biếu tặng, quảng cáo, tiếp thị. Bán hàng xuất khẩu > Xuất khẩu trực tiếp Doanh nghiệp tự đứng ra thực hiện việc bán hàng hóa dịch vụ cho khách hàng nước ngoài.
> Xuất khẩu ủy thác Doanh nghiệp thuê tố chức thực hiện hoạt động xuất khâu của doanh nghiệp trên sơ sở hợp đong ủy thác. + Các phương thức thanh toán 3 - Thanh toán trực tiếp (thanh toán ngay): Sau khi khách hàng nhận được hàng, khách hàng thanh toán ngay tiền cho doanh nghiệp thương mại có the bằng tiền mặt, bằng chuyến khoản hay thanh toán bằng hàng hóa hàng đoi hàng. - Thanh toán trả chậm (thanh toán sau): Khách hàng đã nhận được hàng nhưng chưa thanh toán tiền cho doanh nghiệp thương mại. Việc thanh toán chậm có the thực hiện theo điều kiện tín dụng ưu đãi theo thỏa thuận.
Vai trò, nhiệm vụ của kế toán bán hàng Vai trò của kế toán bán hàng Ke toán bán hàng có vai trò quan trọng không chi đối với doanh nghiệp mà còn cả nền kinh tế quốc dân. Đối với bản thân doanh nghiệp có bán hàng mới có thu nhập đe bù đắp những chi phí bỏ ra, có điều kiện đế mở rộng hoạt động kinh doanh, nâng cao đời sống của người lao động. Nhiệm vụ kế toán bán hàng Ghi chép, phản ánh kịp thời, chính xác và đầy đủ tình hình bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ. Ngoài ra, kế toán bán hàng cần phải theo dõi, ghi chép cả giá trị và số lượng trên từng mặt hàng, từng địa diem bán hàng,.
Tính toán và phản ánh chính xác tong giá thanh toán của hàng bán ra gom doanh thu bán hàng, thuế giá trị gia tăng đầu ra của từng nhóm, mặt hàng theo từng đơn vị trực thuộc. Xác định chính xác giá mua thực te của từng mặt hàng đã tiêu thụ, đồng thời phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ nhằm xác định kết quả bán hàng. Kiếm tra tình hình thu tiền bán hàng và quản lý tiền bán hàng. Đối với hàng hoá bán chịu cần phải mở sổ sách ghi chép theo từng khách hàng, lô hàng, số tiền khách hàng nợ, thời hạn và tình hình trả nợ.
Tập hợp đầy đủ, chính xác và kịp thời các khoản chi phí bán hàng phát sinh và kết chuyển chi phí bán hàng cho hàng tiêu thụ, làm căn cứ đe xác định kết quả kinh doanh. Cung cấp đầy đủ, kịp thời, chính xác các thông tin cần thiết về tình hình bán hàng phục vụ cho việc chỉ đạo, điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Ý nghĩa và sự cần thiết của kế toán bán hàng 4 Trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh, tiêu thụ sản phấm gắn với quá trình bán hàng vì thông qua việc bán hàng thì sản phẩm mới thế hiện được giá trị và giá trị sử dụng. Việc này có ý nghĩa hết sức quan trọng đoi với bản thân doanh nghiệp và đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Khâu bán hàng là khâu tiêu thụ cuối cùng của doanh nghiệp, nó đảm bảo on định nền tài chính đe cho doanh nghiệp tồn tại và tiếp tục phát triển. Nó còn giừ vững trong việc luân chuyến bảo toàn phát triển vốn kinh doanh. Doanh nghiệp muốn tiếp tục sản xuất thì phải có vốn mua nguyên vật liệu, trả lương cho người lao động, tích luỳ cho ngân sách Nhà nước, đảm bảo tính cân đối trong nền kinh tế giữa tiền hàng, giữa cung và cầu, giừa sản xuất và tiêu dùng. Bán hàng là thực hiện quan hệ trao đoi, thông qua mua bán thực hiện giá trị và giá trị sử dụng hàng hoá.
Doanh nghiệp giao sản phẩm hàng hoá cho người mua hàng và được người mua hàng trả tiền theo giá cả qui định hoặc thoả thuận giừa người mua người bán. Trong các doanh nghiệp sản xuất kế toán được coi là công cụ có hiệu lực về quản lý kinh tế, quản lý doanh nghiệp thành phẩm và bán hàng là một trong những phần hành kế toán chủ yếu của Bộ máy kế toán doanh nghiệp. Mặt khác hiệu quả của khâu sản xuất và khâu tiêu thụ sản phâm không tách rời nhau mà nó gắn liền với hiệu quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp ở một thời kỳ nhất định, do vậy công tác kế toán thành phấm và bán hàng phải là: thông qua việc đo lường, tính toán, ghi chép phản ánh một cách thường xuyên, tổng hợp các nghiệp vụ kinh tế phát sinh về tiêu thụ, bán hàng trong quá trình sản xuất kinh doanh luôn đòi hỏi các doanh nghiệp áp dụng nhiều biện pháp khác nhau đe tố chức quản lý các mặt. Các luật, chuẩn mực và thông tư • Luật Luật kế toán do Ọuốc hội ban hành Luật số: 88/2015/QH13 ngày 20 tháng 11 năm 2015.
