Chương 1 giới thiệu tổng quan về Công ty cổ phần Tiki và ngành hàng TikiNGON giúp người đọc hình dung được lĩnh vực kinh doanh, quá trình phát triển và mô hình công ty đang hoạt động. Ngoài ra, sinh viên tìm hiểu sâu về lịch sử hình thành, quá trình phát triển, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, tình hình kinh doanh trong 5 năm gần nhất đồng thời cung cấp về phương hướng phát triển trong tương lai của Công ty cổ phần Tiki. PHÂN TÍCH QUÁ TRÌNH KINH DOANH VÀ TĂNG TRƯỞNG CỦA NGÀNH HÀNG TIKINGON TRONG GIAI ĐOẠN TỪ THÁNG 3/2021 ĐẾN THÁNG 7/2021 2.1 Tình hình kinh doanh và tăng trưởng của ngành hàng TikiNGON giai đoạn từ tháng 3/2021 đến tháng 7/2021 2.1 Thị trường ngành hàng thực phẩm trực tuyến tại Thành phố Hồ Chí Minh Biểu đồ 2.1 Thị phần ngành hàng thực phẩm trực tuyến tại TP.HCM Other Lazada 9.2% (Nguồn: Phòng Kinh doanh thương mại Công ty cổ phần Tiki) Hiện tại, ngành hàng TikiNGON của Công ty cổ phần Tiki đang chiếm 6.2% thị phần và đứng thứ tư trong toàn ngành hàng thực phẩm trực tuyến tại Thành phố Hồ Chí Minh. Từ tháng 3/2021 đến cuối tháng 5/2021 thị trường thực phẩm trực tuyến đã có những bước phát triển và phổ biến đối với người tiêu dùng do ảnh hưởng của đại dịch COVID- 19.
Người tiêu dùng thay đổi nhận thức, thói quen và có cái nhìn tích cực hơn về sự tiện lợi mà các sàn thương mại điện tử, các ứng dụng đặt hàng trực tuyến đem lại. Thống kê của các đơn vị kinh doanh, sàn thương mại điện tử, … từ thời điểm UBND Thành phố Hồ Chí Minh triển khai giãn cách xã hội theo chỉ thị 15/CT-TTg và chỉ thị 16/CT-TTg, sức mua thực phẩm trên thị trường trực tuyến tăng đột biến. Theo thống kê của Công ty cổ phần Tiki sức mua ngành hàng thực phẩm tươi sống trên sàn thương mại điện tử Tiki.vn tăng gấp hơn 10 lần so với tháng bình thường và thời điểm không bùng dịch COVID-19. 14 Nhằm góp phần giãn cách mua sắm trực tiếp, tăng giải pháp mua sắm trực tuyến, ngành Công thương Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã yêu cầu hệ thống phân phối và 17 siêu thị lớn trên địa bàn thành phố đẩy mạnh các kênh bán hàng trực tuyến.
Theo những khảo sát bước đầu, giải pháp mua sắm trực tuyến đã phát huy được hiệu quả nhất định khi lượng đơn hàng tấp nập đổ về các thương hiệu bán lẻ lớn như GO!/Big C, LotteMart, Co.opMart, Tops Market, … với lượng đơn hàng tăng gấp 10 lần và giãn cách thời gian giao hàng cam kết tối đa 3 ngày cho khách hàng.2 Đánh giá tổng quan hoạt động kinh doanh của ngành hàng TikiNGON Bảng 2.1 Bảng tổng quan hoạt động kinh doanh ngành hàng TikiNGON Số liệu chính Tháng 3 Tháng 4 Tháng 5 Tháng 6 Tháng 7 Số lượng người dùng truy 72,319 58,894 110,181 240,638 2,338,257 cập Tỷ lệ chuyển đổi 1.35% Tổng đơn hàng 4,372 5,406 10,594 20,078 82,919 Số lượng Nhà bán hoạt 52 79 107 192 246 động Số lượng sản phẩm 9,472 13,356 15,754 18,072 8,665 Số người khách hàng mua 2,450 3,144 5,867 11,771 52,308 hàng mỗi tháng Tỷ lệ người dùng tại 100% 99% 73% 90% 88% TP.HCM Tỷ lệ người dùng tại Hà 0% 1% 27% 10% 12% Nội Tổng người dùng tại 968,347 774,547 946,906 984,121 899,428 TP.HCM và Hà Nội Tỷ lệ người dùng mới 0.2 Doanh thu ngành hàng TikiNGON từ tháng 3/2021 đến tháng 7/2021 ĐVT: Tỷ VNĐ Số liệu chính Tháng 3 Tháng 4 Tháng 4 Tháng 6 Tháng 7 Doanh thu thuần theo 1.7 kế hoạch Doanh thu thuần thực 1.3 tế đạt được Tỷ lệ đạt được 102% 103% 120% 169% 709% (Nguồn: Phòng Kinh doanh thương mại Công ty cổ phần Tiki) Nhận xét: Nhìn chung những chỉ số tăng trưởng về doanh thu thuần, tổng đơn hàng, số lượng người dùng truy cập tăng trưởng đều qua từng tháng. Tuy nhiên, sự tăng trưởng đáng kể nhất vào tháng 6, tháng 7 bởi vì đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp hơn, UBND Thành phố ban hành chỉ chị mới đã tạo nên xu hướng mua hàng trực tuyến rất lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh. Những điểm nổi bật trong bảng đánh giá tổng quan hoạt động kinh doanh ngành hàng TikiNGON giai đoạn tháng 3/2021 – tháng 7/2021: - Số lượng khách hàng mỗi tháng tăng trưởng mạnh từ 2,450 khách hàng lên tới 53,208 khách hàng, mức tăng trưởng gấp hơn 21 lần - Doanh thu thuần thực tế vào tháng 7 tăng trưởng đột biến, vượt mức 709% mục tiêu đề ra đạt 26.3 tỷ VNĐ - Tỷ lệ người dùng mới tăng trưởng đáng kể đạt 5.82% trên tổng số người dùng ngành hàng TikiNGON vào tháng 7/2021. Ngành hàng TikiNGON đang dần khẳng định vị trí của mình trên thị trường và lượng khách hàng cũng tăng dần.
Từ đó giúp ngành hàng TikiNGON trở thành nơi uy tín và hấp dẫn để những Nhà bán lẻ, những thương hiệu thực phẩm lớn tham gia và đầu tư gian hàng của họ với mô hình kinh doanh 3P – Marketplace tại TikiNGON. Mặc dù số lượng người dùng truy cập lớn nhưng tỷ lệ chuyển đổi vẫn còn thấp ở mức dưới 2% bởi vì 4 nguyên nhân chính: sự lựa chọn về sản phẩm chưa đa dạng, các chương trình bán hàng giảm giá “chớp nhoáng” trong từng khung giờ còn hạn chế, nguồn cung 16 từ lượng hàng hóa lưu kho với mô hình kinh doanh 1P – Tiki Trading chưa đáp ứng đủ nguồn cầu của người tiêu dùng, mô hình kinh doanh 3P – Marketplace chưa có nhiều Nhà bán lẻ lớn tham gia.3 Các cột mốc quan trọng của ngành hàng TikiNGON Ngày 21/03/2021, ra mắt siêu gian hàng thực phẩm trực tuyến GO!/Big C trên Tiki-Ngon và cũng là sự kiện đánh dấu lần đầu tiên ngành hàng Tiki-Ngon triển khai “Ngày hội hàng chính hàng”. Sự kiện này đã phá kỷ lục mới của doanh thu thuần hàng tháng kể từ khi ngành hàng Tiki- Ngon ra mắt thị trường. Ngày 21/04/2021, số lượng nhà bán hàng hoạt động tăng gấp hơn 2 lần và số lượng sản phẩm đăng bán tăng gấp hơn 5 lần so với tháng 2/2021, đánh dấu sự tăng trưởng đáng kể của ngành hàng Tiki-Ngon.
17 Ngày 21/05/2021, lần đầu tiên ngành hàng Tiki-Ngon triển khai tính năng bán hàng trực tiếp “Từ nông trại đến bàn ăn” và ra mắt ngành hàng Tiki-Ngon tại thị trường Hà Nội. Sự kiện này đã đạt được những hiệu ứng đáng kể: • 2.5 tấn sầu riêng đã bán hết • 12 tấn gạo ST25 đã bán hết • Độ phủ sóng lan rộng trên mạng xã hội và phương tiện truyền thông. Ngày 21/06/2021, kết hợp cùng Big C triển khai chương trình “Ủng hộ Vải Bắc Giang”. Sự kiện này đã được Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số của Bộ Công Thương công nhận là “mũi tên” đi đầu trong công cuộc giúp Bắc Giang đảm bảo sản xuất và cung ứng hàng hóa nói chung và nông dân trồng vải nói riêng.
Ngày 21/07/2021, triển khai chương trình “Tiếp sức Sài Gòn, Tiki trao tươi ngon” và ghi nhận nhiều phản hồi tích cực từ phía khách hàng đối với mô hình kinh doanh 1P – Tiki Trading của ngành hàng Tiki-Ngon. “Chỉ trong hơn 2 tuần, đã có 130 tấn rau củ quả được bán ra với số lượng đơn hàng ngành hàng thực phẩm tươi sống tăng gấp 5 lần. Đặc biệt, trong suốt khoảng thời gian diễn ra chiến dịch, đã có đến 95% đơn hàng TikiNow giao trong ngày được giao đúng hẹn”.4 Đánh giá xếp hạng thương mại ngành hàng TikiNGON Bảng 2.3 Bảng xếp hạng ngành hàng TikiNGON trên toàn ngành hàng tại Tiki Số liệu chính Tháng 3 Tháng 7 Doanh thu thuần Xếp hạng 21/21 Xếp hạng 10/21 Tổng số đơn hàng Xếp hạng 19/21 Xếp hạng 7/21 Tổng số lượng khách hàng Xếp hạng 19/21 Xếp hạng 9/21 Tỷ lệ mua hàng thường xuyên Xếp hạng 3/21 Xếp hạng 1/21 (Nguồn: Phòng Kinh doanh thương mại Công ty cổ phần Tiki) Quý I/2021 TikiNGON đã dành được danh hiệu ngành hàng xuất sắc nhất của Công ty cổ phần Tiki.2 Mô hình kinh doanh 1P - Tiki Trading của ngành hàng TikiNGON Ngành hàng TikiNGON của Công ty cổ phần Tiki chính thức gia nhập thị trường thực phẩm vào tháng 5/2020. TikiNGON với mô hình kinh doanh 1P – Tiki Trading đã được Sở Công Thương cấp giấy phép kinh doanh, lập một quy trình nhập hàng và bán hàng từ tháng 5/2020 đến nay.
Việc thực hiện công việc đúng quy trình này giúp cho công ty có sự phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan và tiết kiệm thời gian, giảm tối thiểu các rủi ro và sai sót.2 Quy trình đưa hàng hóa lên sàn thương mại điện tử Tiki.vn Tìm kiếm đối tác, Đặt hàng hóa từ nhà Kiểm tra chất lượng hỏi hàng cung cấp hàng hóa Đưa sản phẩm lên Nhập hàng vào kho sàn Tiki.vn của Tiki (Nguồn: Tổng hợp từ ngành hàng TikiNGON) 2. Tìm kiếm đối tác, hỏi hàng Để có thể nhập được hàng hóa vào kho đảm bảo nguồn cung cho ngành hàng, TikiNGON phải tìm được bạn hàng lớn. Hiện nay, thị trường nhà cung ứng thực phẩm tươi sống rất rộng lớn với mức giá và chất lượng khác nhau. Vì vậy, việc thực hiện đánh giá, phân tích và lựa chọn nhà cung cấp phải đảm bảo thỏa mãn yêu cầu về chất lượng, thời gian 19 cung ứng cũng như đảm bảo chi phí mua hàng, vận chuyển một cách hợp lý là một vấn đề quan trọng.
Việc tìm kiếm nhà cung ứng phải đáp ứng một số yêu cầu sau: - Chất lượng sản phẩm của nhà cung cấp phải đáp ứng một số các yêu cầu quy định an toàn vệ sinh thực phẩm, nguồn gốc sản phẩm. Nhà cung cấp phải có đầy đủ chứng nhận thực phẩm tối thiểu là VietGap, Global Gap, … - Đủ năng lực đáp ứng số lượng theo nhu cầu của công ty mà còn phải đảm bảo thỏa mãn thời gian đặt hàng và giao hàng - Giá cả và chu kỳ thanh toán phù hợp với chính sách tài chính của công ty - Ngoài ra còn một số yếu tố khác như: sự hỗ trợ trả hàng hư hỏng, cung ứng những sản phẩm bắt kịp nhu cầu của thị trường, … Có như vậy, TikiNGON mới nhận được hàng hóa đúng nhu cầu và tránh được rủi ro trong kinh doanh. Các chuyên viên ngành hàng TikiNGON liên hệ với đối tác qua hình thức email và gửi thư hỏi giá bao gồm nội dung: mặt hàng, thời gian giao hàng dự kiến, số lượng, giá cả và các thông tin liên quan khác. Hiện nay, ngành hàng TikiNGON được cung cấp hàng hóa từ các đối tác Công ty cổ phần Food Network, Công ty TNHH Phan Thành Akuri, Công ty TNHH Thực Phẩm Mặt Trời Hồng, Công ty TNHH Thực Phẩm Diễm Hương.2 Đặt hàng hóa từ nhà cung cấp Thông thường, kế hoạch nhập hàng là những hoạt động mang tính chất thường xuyên đối với mặt hàng thực phẩm tươi sống.