Chuyên đề tốt nghiệp huy động nguồn lực tài chính ngoài nsnn đầu tư cho các trường đại học công lập

Chuyên khảo kinh tế phân tích Chuyên đề tốt nghiệp huy động nguồn lực tài chính ngoài nsnn đầu tư cho các trường đại học công lập, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Chuyên ngành: Giáo dục đại học
• Đề tài: Huy Động Nguồn Lực Tài Chính Ngoài NSNN Đầu Tư Cho Trường Đại Học Công Lập
• Loại tài liệu: nghiên cứu

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
• 1.1. Khái quát về giáo dục đại học
• 1.2. Khái niệm và phân cấp giáo dục đại học
• 1.3. Đặc điểm và vai trò của giáo dục đại học
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HUY ĐỘNG NGUỒN TÀI CHÍNH NGOÀI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
• 2.1. Khái quát hệ thống giáo dục đại học công lập ở Việt Nam
• 2.2. Thực trạng nguồn tài chính của các trường đại học công lập ở Việt Nam
• 2.3. Thực trạng huy động nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước trong các trường đại học công lập Việt Nam
• 2.4. Đánh giá thực trạng huy động nguồn tài chính ngoài NSNN trong các trường đại học công lập
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM HUY ĐỘNG VÀ SỬ DỤNG CÓ HIỆU QUẢ NGUỒN TÀI CHÍNH NGOÀI NSNN TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOÀI CÔNG LẬP
• 3.1. Định hướng phát triển giáo dục tại Việt Nam
• 3.2. Mục tiêu phát triển giáo dục đại học đến năm 2020
• 3.3. Giải pháp huy động nguồn tài chính ngoài NSNN cho đại học công lập tại Việt Nam
• 3.4. Giải pháp về đổi mới cơ chế quản lý trong các trường đại học công lập
• 3.5. Giải pháp về đổi mới cơ chế tài chính đối với các trường đại học công lập
• 3.6. Giải pháp tăng nguồn thu từ học phí và lệ phí
• 3.7. Giải pháp tăng nguồn thu hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ
• 3.8. Giải pháp tăng cường huy động nguồn lực tài chính từ nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức
• 3.9. Giải pháp về huy động vốn và vay vốn
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát về giáo dục đại học

Giáo dục đại học đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần phát triển kinh tế - xã hội. Huy động vốn và nguồn lực tài chính là yếu tố then chốt để các trường đại học công lập thực hiện sứ mệnh này. Đầu tư giáo dục không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn hướng đến phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất của người học. Trường đại học công lập cần tận dụng các nguồn tài chính ngoài ngân sách để đảm bảo tính tự chủ và nâng cao chất lượng đào tạo.

1.1. Khái niệm và phân cấp giáo dục đại học

Giáo dục đại học được định nghĩa là quá trình đào tạo nhằm cung cấp kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành cho sinh viên. Huy động vốn từ các nguồn khác nhau, bao gồm tài chính ngoài ngân sách, giúp các trường đại học công lập duy trì và phát triển hoạt động đào tạo. Đầu tư công và hỗ trợ tài chính từ các tổ chức, cá nhân là yếu tố quan trọng để thực hiện mục tiêu này.

1.2. Đặc điểm và vai trò của giáo dục đại học

Giáo dục đại học có đặc điểm là đào tạo chuyên sâu, gắn liền với thực tiễn và yêu cầu cao về nguồn lực đầu tư. Huy động vốn từ các nguồn tài chính ngoài ngân sách giúp các trường đại học công lập đáp ứng nhu cầu đào tạo và nghiên cứu. Chiến lược đầu tư hiệu quả sẽ tạo điều kiện phát triển bền vững cho hệ thống giáo dục đại học.

II. Thực trạng huy động nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước

Việc huy động vốn từ các nguồn tài chính ngoài ngân sách đối với các trường đại học công lập tại Việt Nam còn nhiều hạn chế. Quản lý tài chính chưa hiệu quả và thiếu cơ chế rõ ràng là nguyên nhân chính. Hợp tác công tư và các chính sách hỗ trợ cần được đẩy mạnh để tăng cường khả năng thu hút vốn đầu tư.

2.1. Thực trạng nguồn tài chính của các trường đại học công lập

Các trường đại học công lập chủ yếu phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, trong khi nguồn tài chính ngoài ngân sách chiếm tỷ lệ thấp. Huy động vốn từ các nguồn như học phí, dịch vụ đào tạo và nghiên cứu khoa học chưa được khai thác triệt để. Đầu tư phát triển cần được ưu tiên để cải thiện tình hình này.

2.2. Đánh giá thực trạng huy động nguồn tài chính ngoài NSNN

Mặc dù đã có một số thành tựu, việc huy động vốn từ các nguồn tài chính ngoài ngân sách vẫn còn nhiều bất cập. Chính sách giáo dục cần được điều chỉnh để tạo điều kiện thuận lợi cho các trường đại học công lập tiếp cận các nguồn vốn bên ngoài. Phát triển giáo dục bền vững đòi hỏi sự kết hợp giữa đầu tư công và hợp tác công tư.

III. Giải pháp và kiến nghị

Để tăng cường huy động vốn từ các nguồn tài chính ngoài ngân sách, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp về cơ chế quản lý, chính sách hỗ trợ và hợp tác đa phương. Chiến lược đầu tư hiệu quả sẽ giúp các trường đại học công lập nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

3.1. Giải pháp về đổi mới cơ chế quản lý

Cần đổi mới cơ chế quản lý tài chính để tăng tính tự chủ cho các trường đại học công lập. Huy động vốn từ các nguồn bên ngoài cần được ưu tiên thông qua các chính sách khuyến khích và hỗ trợ. Đầu tư phát triển cần được lồng ghép vào chiến lược dài hạn của các trường.

3.2. Giải pháp tăng cường hợp tác công tư

Hợp tác công tư là giải pháp quan trọng để thu hút nguồn lực tài chính từ khu vực tư nhân. Các chính sách ưu đãi và cơ chế minh bạch sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động vốn. Phát triển giáo dục bền vững đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa nhà nước và các tổ chức tư nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Giáo dục đại học đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Tại Việt Nam, tính đến năm học 2016-2017, có khoảng 256 trường đại học, trong đó 170 trường là công lập, chiếm khoảng 66% tổng số trường đại học cả nước. Quy mô sinh viên theo học tại các trường đại học công lập đạt khoảng 1,5 triệu người, chiếm 86,2% tổng số sinh viên đại học toàn quốc. Tuy nhiên, nguồn tài chính dành cho các trường đại học công lập vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là sự phụ thuộc lớn vào ngân sách nhà nước (NSNN). Theo ước tính, nguồn thu ngoài NSNN chiếm trên 50% nhu cầu chi của các trường đại học công lập và có xu hướng tăng qua các năm.

Vấn đề nghiên cứu tập trung vào thực trạng huy động nguồn tài chính ngoài NSNN cho các trường đại học công lập tại Việt Nam trong giai đoạn 2010-2016, nhằm đánh giá hiệu quả và đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng huy động nguồn lực tài chính này. Mục tiêu cụ thể là phân tích cơ cấu nguồn tài chính, đánh giá mức độ tự chủ tài chính, xác định các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất chính sách phù hợp để tăng cường nguồn thu ngoài NSNN, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm các trường đại học công lập trên toàn quốc, với trọng tâm là các cơ chế, chính sách và thực trạng huy động nguồn tài chính ngoài NSNN. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách tài chính đại học, giảm sự phụ thuộc vào NSNN, đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết tài chính công và tài chính đại học: Giải thích vai trò của nguồn tài chính trong việc đảm bảo hoạt động và phát triển của các cơ sở giáo dục đại học, phân biệt giữa nguồn tài chính từ NSNN và nguồn tài chính ngoài NSNN.
• Mô hình tự chủ tài chính trong giáo dục đại học: Phân tích cơ chế tự chủ tài chính, quyền hạn và trách nhiệm của các trường đại học công lập trong việc huy động và sử dụng nguồn lực tài chính ngoài NSNN.
• Khái niệm về nguồn tài chính ngoài NSNN: Bao gồm các khoản thu từ học phí, lệ phí, hoạt động dịch vụ, nghiên cứu khoa học, tài trợ, vốn vay và các nguồn vốn đầu tư khác không thuộc ngân sách nhà nước.
• Các nhân tố ảnh hưởng đến khả năng huy động tài chính: Phân loại thành nhân tố chủ quan (uy tín trường, quy mô đào tạo, mối quan hệ với doanh nghiệp, năng lực quản lý) và nhân tố khách quan (chính sách nhà nước, mức độ phát triển kinh tế, cơ chế quản lý tài chính, hội nhập quốc tế).

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng dữ liệu thứ cấp từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Tài chính, Ngân hàng Thế giới, các báo cáo thống kê quốc gia và các văn bản pháp luật liên quan đến giáo dục đại học và tài chính.
• Phương pháp thu thập thông tin: Tổng hợp, phân tích các số liệu thống kê về quy mô trường, số lượng sinh viên, giảng viên, nguồn thu chi tài chính của các trường đại học công lập giai đoạn 2010-2016.
• Phương pháp phân tích: Áp dụng phương pháp thống kê mô tả để đánh giá cơ cấu nguồn tài chính, tỷ lệ tự chủ tài chính; phân tích so sánh giữa các nhóm trường, các năm; sử dụng phương pháp phân tích nhân tố để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn tài chính ngoài NSNN.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2016, với việc thu thập và xử lý dữ liệu trong vòng 6 tháng, phân tích và đề xuất giải pháp trong 3 tháng tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Cơ cấu nguồn tài chính của các trường đại học công lập: Nguồn tài chính trung bình của một trường đại học công lập tăng từ khoảng 41,1 tỷ đồng năm 2005 lên 110 tỷ đồng năm 2015, tăng 2,67 lần. Trong đó, nguồn thu từ NSNN chiếm khoảng 38-46%, còn lại trên 54% là nguồn thu ngoài NSNN, bao gồm học phí, lệ phí, hoạt động dịch vụ và các nguồn khác.

2. Tỷ lệ tự chủ tài chính: Tỷ lệ tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên của các đơn vị tự chủ tài chính đạt khoảng 71-78% trong giai đoạn 2013-2015. Một số trường đại học lớn như Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh và Đại học Kinh tế Quốc dân có mức tự chủ tài chính trên 70%.

3. Nguồn thu từ học phí và lệ phí: Học phí chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn thu ngoài NSNN, với mức trần học phí được quy định theo từng nhóm ngành đào tạo, dao động từ 610 nghìn đồng đến 3,430 nghìn đồng/tháng/sinh viên giai đoạn 2015-2021. Tỷ lệ thu học phí trong tổng nguồn thu sự nghiệp của các trường đại học công lập tăng dần qua các năm, chiếm khoảng 40-60%.

4. Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ và nghiên cứu khoa học: Thu từ hoạt động dịch vụ tăng trưởng mạnh, với mức tăng trung bình hàng năm từ 17% đến 54% trong giai đoạn 2010-2016. Tuy nhiên, nguồn thu từ nghiên cứu khoa học còn khiêm tốn, chủ yếu tập trung ở các trường thuộc khối kỹ thuật và công nghệ.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy sự chuyển dịch rõ rệt trong cơ cấu nguồn tài chính của các trường đại học công lập Việt Nam, với xu hướng giảm dần sự phụ thuộc vào NSNN và tăng cường huy động nguồn lực tài chính ngoài NSNN. Điều này phù hợp với chủ trương tự chủ tài chính của Nhà nước nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng đào tạo.

Tuy nhiên, tỷ lệ tự chủ tài chính chưa đạt mức tối ưu, còn nhiều trường chưa đảm bảo được chi phí hoạt động thường xuyên, dẫn đến khó khăn trong việc đầu tư phát triển cơ sở vật chất và nâng cao chất lượng giảng dạy. Mức học phí hiện nay vẫn còn thấp so với chi phí thực tế, gây áp lực tài chính cho các trường khi mở rộng quy mô đào tạo.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, như Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Singapore, Việt Nam còn thiếu các chính sách hỗ trợ tài chính sinh viên hiệu quả, các chương trình vay vốn ưu đãi chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Ngoài ra, nguồn thu từ nghiên cứu khoa học và dịch vụ chưa được khai thác tối đa do hạn chế về cơ chế quản lý và năng lực liên kết với doanh nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ nguồn thu theo từng năm, bảng so sánh mức học phí theo nhóm ngành, và biểu đồ tăng trưởng nguồn thu từ dịch vụ và nghiên cứu khoa học.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường cơ chế tự chủ tài chính cho các trường đại học công lập: Nhà nước cần hoàn thiện khung pháp lý, tạo điều kiện cho các trường được tự chủ trong việc quyết định mức học phí, quản lý nguồn thu và chi tiêu, đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát tài chính. Mục tiêu đạt tỷ lệ tự chủ tài chính trên 80% trong vòng 5 năm tới.

2. Đa dạng hóa nguồn thu ngoài NSNN: Khuyến khích các trường phát triển các hoạt động dịch vụ, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và hợp tác quốc tế để tăng nguồn thu. Các trường cần xây dựng chiến lược phát triển nguồn thu bền vững, tập trung vào các ngành có tiềm năng cao.

3. Hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính sinh viên: Mở rộng quy mô và nâng mức cho vay tín dụng sinh viên, đồng thời phát triển các chương trình học bổng dựa trên thành tích và hoàn cảnh khó khăn. Mục tiêu đảm bảo ít nhất 50% sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được hỗ trợ tài chính đầy đủ trong 3 năm tới.

4. Nâng cao năng lực quản lý tài chính và phát triển mạng lưới quan hệ: Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ quản lý tài chính tại các trường đại học, đồng thời xây dựng và duy trì mối quan hệ chặt chẽ với doanh nghiệp, cựu sinh viên và các tổ chức tài trợ trong và ngoài nước để huy động nguồn lực hiệu quả.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các trường đại học công lập: Giúp hiểu rõ thực trạng tài chính, các nhân tố ảnh hưởng và các giải pháp nâng cao khả năng huy động nguồn lực tài chính ngoài NSNN, từ đó xây dựng chiến lược phát triển tài chính bền vững.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục và tài chính: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện chính sách, cơ chế quản lý tài chính đại học, thúc đẩy tự chủ tài chính và đa dạng hóa nguồn thu cho các trường đại học công lập.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực giáo dục và quản lý tài chính: Tài liệu tham khảo để nghiên cứu sâu hơn về mô hình tài chính đại học, các nhân tố ảnh hưởng và kinh nghiệm quốc tế trong huy động nguồn lực tài chính giáo dục.

4. Doanh nghiệp và nhà tài trợ: Hiểu rõ vai trò và cơ hội hợp tác với các trường đại học công lập trong việc đầu tư, tài trợ và phát triển các hoạt động nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Câu hỏi thường gặp

1. Nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước gồm những gì?
   Nguồn tài chính ngoài NSNN bao gồm học phí, lệ phí, thu từ hoạt động dịch vụ, nghiên cứu khoa học, tài trợ, vốn vay và các khoản đóng góp từ cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước. Ví dụ, các trường đại học công lập tại Việt Nam thu học phí chiếm trên 50% tổng nguồn thu ngoài NSNN.

2. Tại sao các trường đại học công lập cần đa dạng hóa nguồn thu?
   Đa dạng hóa nguồn thu giúp giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước, tăng tính chủ động tài chính, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu. Trong thực tế, các trường đã tăng thu từ dịch vụ và nghiên cứu khoa học, góp phần cải thiện nguồn lực tài chính.

3. Chính sách hỗ trợ tài chính sinh viên hiện nay như thế nào?
   Chính sách bao gồm miễn, giảm học phí cho các đối tượng ưu tiên, học bổng dựa trên thành tích và hoàn cảnh khó khăn, cùng chương trình tín dụng sinh viên với mức vay tối đa khoảng 1 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, mức vay hiện chỉ đáp ứng khoảng 1/3 chi phí thực tế của sinh viên.

4. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến khả năng huy động nguồn tài chính ngoài NSNN?
   Bao gồm nhân tố chủ quan như uy tín trường, quy mô đào tạo, mối quan hệ với doanh nghiệp, năng lực quản lý; và nhân tố khách quan như chính sách nhà nước, mức độ phát triển kinh tế, cơ chế quản lý tài chính và hội nhập quốc tế.

5. Kinh nghiệm quốc tế nào có thể áp dụng cho Việt Nam?
   Các quốc gia như Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Singapore áp dụng cơ chế tự chủ tài chính, đa dạng hóa nguồn thu, chính sách hỗ trợ sinh viên hiệu quả và tăng cường trách nhiệm giải trình. Việt Nam có thể học hỏi để hoàn thiện chính sách học phí, vay vốn và phát triển nguồn thu ngoài NSNN.

Kết luận

• Nguồn tài chính ngoài NSNN đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng và tự chủ tài chính của các trường đại học công lập tại Việt Nam.
• Tỷ lệ tự chủ tài chính của các trường còn hạn chế, cần có các chính sách và giải pháp đồng bộ để tăng cường huy động nguồn lực tài chính ngoài NSNN.
• Học phí và các khoản thu từ dịch vụ, nghiên cứu khoa học là các nguồn thu chủ đạo ngoài NSNN, cần được quản lý và phát triển hiệu quả.
• Các chính sách hỗ trợ tài chính sinh viên cần được mở rộng và nâng cao để đảm bảo công bằng và tạo điều kiện học tập cho sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.
• Đề xuất các giải pháp về cơ chế tự chủ tài chính, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao năng lực quản lý và phát triển mạng lưới quan hệ nhằm thúc đẩy phát triển bền vững hệ thống giáo dục đại học.

Next steps: Triển khai nghiên cứu sâu hơn về các mô hình tài chính đại học hiệu quả, xây dựng đề án thí điểm các giải pháp huy động nguồn lực tài chính ngoài NSNN tại một số trường đại học công lập trọng điểm.

Call to action: Các cơ quan quản lý, nhà trường và các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý và đa dạng hóa nguồn thu nhằm phát triển giáo dục đại học Việt Nam theo hướng bền vững và hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I Luật Giáo dục 2015, theo đó mục tiêu của giáo dục là nhăm đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quôc. Cũng căn cứ theo Bộ luật này, hệ thống giáo dục quôc dân của nước ta bao gôm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên với bốn cấp học và trình độ đào tạo như sau: e Giáo dục mâm non có nha trẻ và mâu giáo; e Giáo dục phô thông có tiêu học, trung hoc co sở, trung học phô thông; e_ Giáo dục nghề nghiệp dao tạo trình độ sơ cấp, trung cấp, cao dang và các chương trình đào tạo nghề nghiệp khác; e Giáo duc dai hoc và sau đại học (sau đây gọi chung là giáo dục đại học) đảo tạo trình độ đại học, trình độ thạc sĩ, trình độ tiến Sĩ. Có thê nói, giáo dục góp phần không nhỏ vào sự phát triển của một quốc gia. Và để phát huy được tối đa vai trò của nền giáo dục trong sự phát triển kinh tế xã hội đòi hỏi một chương trình đào tạo phù hợp, có định hướng và gắn với văn hóa của quốc gia đó.

Ở mỗi cấp học trong nền giáo dục phải xácđịnh được các đối tượng đào tạo cụ thể, mục tiêu đào tạo là gì và phải phù hợp với mức độ phát triển của đối tượng đảo tạo. Đối với cấp đại học, theo định nghĩa được nêu trong Luật giáo dục 2012: “Đại học là cơ sở giáo dục đại học bao gồm tô hợp các trường cao đăng, trường đại học, viện nghiên cứu khoa học thành viên thuộc các lĩnh vực chuyên môn khác nhau, tô chức theo hai cấp, dé đào tạo các trình độ của giáo dục đại học.” Như vậy, giáo dục đại học ra đời nhăm mục tiêu đào tạo người học có phẩm chất chính trị, đạo đức, có ý thức phục vụ nhân dân, có kiến thức và năng lực thực hành nghề nghiệp tương xứng với trình độ dao tạo, có sức khỏe, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ở cấp học này Đào tạo trình độ đại học giúp sinh viên năm vững kiến thức chuyên môn và có kỹ năng thực hành thành thạo, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo và giải quyết những van đề thuộc chuyên ngành được dao tạo. Mỗi cấp học trong phân câp giáo dục đều.

có vai trò và mục tiêu riêng, nhưng chúng lại có môi quan hệ vô cùng mật thiết gan nó và không thé tách rời nhau. Cấp giáo dục trước là nền tảng của cấp giáo dục kế tiếp. Trong đó giáo dục ở cấp đại học đóng vai trò quan trọng trongviệc định hướng nghề nghiệp tương lai của mỗi các nhân, cung cap các kiến thức nền tảng cũng như các cơ hội nghề nghiệp cho sinh viên, cung cap nguồn nhân lực có chất lượng cao cho sự phát triển của quốc gia.2 Đặc điểm và vai trò của giáo dục đại học Thông qua những khái niệm sơ bộ về giáo dục cũng như các cấp học trong giáo dục, có thể thấy răng mỗi cấp học trong nên giáo dục đều có những đặc điểm và vai trò riêng, và nó góp phần tạo nên một nền giáo dục hoàn chỉnh của một quốc gia. Đặc điểm Thứ nhất, đôi tượng của giáo dục đại học là những kiến thức phố thông cơ bản về các môn tự nhiên và các môn xã hội, đồng thời cũng phải đáp ứng đủ điều kiện đầu vào của các trường đại học thì mới có thê tham gia học tập tại ngôi trường đó.

Thứ hai, về nội dung đảo tạo đại học được quy định cụ thể tại Luật Giáo dục 2015, cụ thé: “Nội dung giáo dục đại học phải có tính hiện đại và phát triển, bảo đảm cơ cấu hợp lý giữa kiến thức khoa học cơ bản, ngoại ngữ và công nghệ thông tin với kiến thức chuyên môn và các bộ môn khoa học Mác - Lénin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp, bản sắc văn hóa dân tộc; tương ứng với trình độ chung của khu vực và thế giới.Đào tạo trình độ đại học phải bảo đảm cho sinh viên có những kiến thức khoa học cơ bản và kiến thức chuyên môn tương đối hoàn chỉnh; có phương pháp làm việc khoa học; có năng lực vận dụng lý thuyết vào công tác chuyên môn.” Trải qua tiến trình phát triển của lịch sử nhân loại từ xưa đến nay, ở mỗi thời kỳ phát triển con người lại tìm tòi, sáng tạo ra những học thuyết, phát minh mới góp phần không chỉ vào sự phát triển của cuộc sống hàng ngày mà còn là sự tiến bộ và nâng cao về mặt kiến thức trong giáo dục, để từ đó xây dựng nên được các nội dung phù hợp với từng cấp học, bậc học, từng ngành học ở các lĩnh vực khác nhau. Nội dung giảng dạy ở các trường đại học không chỉ đơn thuần về mặt kiến thức thuần túy như các câp bậc học trước đó, mà nó còn đòi hỏi sự gắn liền với thực tiễn va có thể ứng dụng được trong thực tế công việc. Nội dung giảng dậy phải làm nổi bật được những tri thức cơ bản, cơ sở chuyên ngành được đảo tạo, phù hợp với mục tiêu đào tạo nói chung và mục đích của từng ngành nghề nói riêng. Do đòi hỏi phải gan liền với thực tiễn nhiều nhất có thé, các nội dung trong chương trình đại học cũng đòi hỏi sự cập nhật các thông tin mới, gắn liền với sự phát triển của đất nước, quá trình luôn luôn cập nhật và lĩnh hội kiến thức khoa học công nghệ đang diễn ra trên thế giới.

Đồng thời với đó, các nội dung được giảng dạy phải có sự phù hợp với trình độ của sinh viên, với mục đích giúp sinh viên có thể lĩnh hội được một cách tối đa và hiệu quả các kiến thức được truyén tải trong khung chương trình giáo dục đại học. Thứ ba, phương pháp đảo tạo đối với cấp giáo dục đại học cũng có những đặc điểm khác so với các cấp học trước đó. Giáo dục đại học đề cao tính chủ động và tự học hỏi của người học, coi trọng việc bồi dưỡng ý thức tự giác trong học tập, năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực nghiệm, ứng dụng. So với các cấp học trước đó, học đại học đòi hỏi sự chủ động, sáng tạo nhiều hơn, sự tương tác giữa giảng viên và sinh viên càng nhiều thì quá trình học diễn ra cáng hiệu quả.

Hoạt động giảng dạy ở cấp bậc đại học là quá trình điều khiển hoạt động nhận thức có tính nghiên cứu cao dưới sự định hướng, tổ chức của giảng viên. Việc xây dựng và áp dụng được một phương pháp đào tạo hợp lý, phù hợp với yêu cầu cũng như đặc điểm của người, tạo dựng sự phối kết hợp các hình thức giảng dạy khác nhau sẽ tạo điều kiện cho sinh viên có cơ hội tiếp cận nhiều nguồn kiến thức một cách đa chiều, đào sâu nghiên cứu những vấn đề chính của chuyên ngành học. Có như thế thì sinh viên mới có thê lĩnh hội các kiến thức một cách hiệu quả, làm nâng cao chât lượng giáo dục đại học. Thứ tư, về chương trình giáo dục đại học đòi hỏi phải trả lời được những câu hỏi: Day cái gì?, dạy như thé nào?, dạy vào thời điểm nào là hợp lý?.

Chương trình giáo dục đại học thể hiện mục tiêu giáo dục đại học; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục đại học, phương pháp và hình thức đào tạo, cách thức đánh giá kết quả đào tạo đối với mỗi môn học, ngành học, trình độ đào tạo của giáo dục đại học; bảo đảm yêu cầu liên thông với các chương trình giáo dục khác. Giáo dục cấp đại học có thành công hay không trước hết đòi hỏi phải xây dựng được khung chương trình hợp lý, đáp ứng được yêu cầu của chương trình giảng dạy đồng thời phải phù hợp với khả năng tiếp thu của người học. Có thé coi một chương trình đại học như là khung xương sông của cấp giáo dục nảy, một chương trình giảng dạy logic hợp lý sẽ tạo nên tảng cho một nên giáo dục hiện đại và thành công. Xuất phát từ đặc điểm đảo tạo của từng trường đại học, có trường chỉ chuyên đào tạo về một lĩnh vực, cũng có những trường đa ngành mà mỗi trường sẽ có một khung chương trình đào tạo riêng.

Trên cơ sở thâm định của Hội đồng quốc gia thâm định ngảnh về chương trình giáo dục đại học, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo“quy định chương trình khung cho từng ngành đào tạo đối với trình độ đại học bao gom cơ cấu nội dung các môn học, thời gian đào tạo, tỷ lệ phân bô thời gian đào tạo giữa các môn học, giữa lý thuyết với thực hành, thực tập. Căn cứ vào chương trình khung, trường đại học xác định chương trình giáo dục của trường mình. Giáo trình giáo dục đại học cụ thể hóa yêu cầu về nội dung kiến thức, kỹ năng quy định trong chương trình giáo dục đối với mỗi môn học, ngành học, trình độ đào tạo của giáo dục đại học, đáp ứng yêu cầu về phương pháp giáo dục đại học. Hiệu trưởng trường cao đăng, trường đại học tô chức biên soạn hoặc tổ chức lựa chọn; duyệt giáo trình giáo dục đại học dé sử dụng làm tài liệu giảng dạy, học tập chính thức trong trường trên cơ sở thẩm định của Hội đồng thâm định giáo trình do Hiệu trưởng thành lập để bảo đảm có đủ giáo trình giảng dạy, học tập.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định việc biên soạn, lựa chọn, thâm định, duyệt và sử dụng giáo trình giáo dục đại học; quy định giáo trình sử dụng chung, tô chức biên soạn và duyệt giáo trình sử dụng chung cho các trường đại học. Nếu như các cấp học trước, khung chương trình do Bộ Giáo dục và đào tạo xây dựng và được chuẩn hóa, thì đối với cấp đại học, căn cứ vào những quy định chung mà từng trường có thé đưa ra một khung chương trình đảo tạo khác nhau, phù hợp với từng ngành nghề lĩnh vực mà trường tham gia dao tạo. Sách giáo trình được sử dụng trong quá trình giảng dạy ở các môn học ở các cơ sở giáo dục đại học cũng khác nhau tùy theo quy định của nhà trường, không được chuẩn hóa như các cấp học dưới.